พันธุ์มะม่วง
คุณลักษณะที่ดีของพันธุ์มะม่วงที่จะใช้ปลูกเป็นการค้า ควรมีลักษณะที่สำคัญดังต่อไปนี้ 1. เป็นพันธุ์ที่ออกดอกง่ายหรือชักนำให้ออกดอกได้ง่าย ออกดอกติดผลทุกปี ติดผลดกหรือให้ผลผลิตสูง 2. ผลมีขนาดโตพอดี รูปร่างสม่ำเสมอ เป็นที่ยอมรับของตลาด ตลาดขายปลีกในต่างประเทศนิยมขายมะม่วงเป็นผลๆ และวงการค้ามะม่วงต้องการประมูลซื้อมะม่วงที่มีขนาดสม่ำเสมอ ตลาดยุโรปต้องการผลมะม่วงที่มีขนาดระหว่าง 255-400 กรัม/ผล บรรจุในกล่องกระดาษ ในน้ำหนัก 4 กิโลกรัม 5 กิโลกรัม หรือ 6 กิโลกรัม 3. ไม่อ่อนแอต่อโรคและแมลง 4. ผลมีเปลือกหนา ทนต่อการขีดข่วน ไม่ชอกช้ำ 5. ขั้วผลเหนียว ไม่ร่วงหล่นเสียหายง่าย อันเนื่องมาจากลมแรง หรือสภาวะแวดล้อมที่เลวอื่นๆ 6. มีคุณภาพในการเก็บรักษาและการขนส่งดี หลังเก็บเกี่ยวแล้วสามารถเก็บรักษาผลไว้ได้นานหลายวัน 7. ควรเป็นพันธุ์ที่ใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง เช่น นอกจากใช้รับประทานสุกแล้ว ยังสามารถนำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อื่นๆ ได้ 8. ผิวผลมีสีสันสะดุดตา เข้มสดใส เช่น สีเหลืองทอง แดงอมส้ม หรือม่วง 9. เนื้อผลสีเหลืองเข้ม หรือเหลือง เนื้อละเอียด ไม่มีเสี้ยน เมล็ดบาง ไม่มีเนื้อผลสุกรอบๆ เมล็ด เมื่อแก่จัด 10. มีร
เชื่อหรือไม่ว่าชื่อดังต่อไปนี้เป็นชื่อพันธุ์มะม่วง… ขายตึก หลงหลิน พราหมณ์ตีเมีย นางนวล สาวน้อยลืมผัว ตับเป็ด ชื่อเหล่านี้เป็นสายพันธุ์มะม่วงจากสวนมะม่วงเลื่องชื่อในจังหวัดฉะเชิงเทรา “สวนลุงโมทย์” ตั้งอยู่ที่บ้านคลองเขื่อน ตำบลคลองเขื่อน อำเภอคลองเขื่อน จังหวัดฉะเชิงเทรา มีพื้นที่กว่า 30 ไร่ มีชื่อเสียงโด่งดังมาหลายปีในฐานะสวนผลไม้ที่เจ้าของรวบรวมเก็บรักษาพันธุ์มะม่วงพื้นบ้านไว้มากมาย ปราโมทย์ วรชาติตระกูล หรือ ลุงโมทย์ เจ้าของสวนผู้รักมะม่วงเป็นชีวิตจิตใจมักจะบอกกับคนที่มาเที่ยวชมว่า “มะม่วงแต่ละพันธุ์ของสวนนี้มีรสชาติต่างกัน ถ้าเราปลูกอย่างเดียว เราก็ได้กินอย่างเดียว ไม่ได้กินไม่รู้จักสายพันธุ์อื่นๆ คนที่เข้ามาเที่ยวมากินมะม่วงก็ได้ความรู้เรื่องความหลากหลายของสายพันธุ์กลับบ้านไปด้วย” ด้วยแนวคิดที่อยากแบ่งปันความรู้และความอร่อยของมะม่วงแต่ละพันธุ์ ตลอดระยะเวลา 10 ปี แม้จะผ่านอุปสรรคคือเหตุการณ์น้ำท่วมครั้งใหญ่ถึง 2 ครั้ง ในปี 2554 และ 2556 มะม่วงพันธุ์หายากที่รวบรวมไว้กลับหายไปกับสายน้ำ ต้องเริ่มใหม่ไม่รู้กี่ครั้ง แต่ก็สามารถผ่านมาได้ด้วยความตั้งมั่น ตั้งใจ วันนี้สวนลุงโมทย์มีมะม่วงมา
ยุคแรกๆมีการขยายพันธุ์มะม่วงโดยการเพาะเมล็ด ทำให้เกิดการกลายพันธุ์ใหม่ขึ้นมามากมาย มาระยะหลังๆส่วนใหญ่ ขยายพันธุ์โดยการทาบกิ่งและเสียบยอด เพื่อให้ผลผลิตตรงตามพันธุ์ ในบรรดาพันธุ์ไม้ผลที่มีอยู่ มะม่วงถือว่ามีพันธุ์หลากหลาย มีผู้บันทึกชื่อและลักษณะพันธุ์มะม่วงไว้ไม่น้อย ขอแบ่งพันธุ์มะม่วง โดยอาศัยเรื่องของเวลา ที่มา ประเภท และความนิยม ได้แก่ พันธุ์มะม่วงปี 2427,พันธุ์มะม่วงที่รวบรวมข้อมูลโดยกองคุ้มครองพันธุ์พืช กรมวิชาการเกษตร,พันธุ์มะม่วงที่แบ่งตามประเภทของการกิน,พันธุ์มะม่วงต่างประเทศ,พันธุ์มะม่วงออกผลทะวาย และพันธุ์มะม่วงยอดนิยม รายชื่อของพันธุ์มะม่วง อาจจะมีพ้องกันหรือตรงกันบ้าง เพราะผู้ปลูกนำเข้ามาจากต่างประเทศ แล้วมาตั้งชื่อเอง พร้อมกับบอกว่า ผสมและคัดเลือกพันธุ์เอง เช่นนำเข้ามาปลูกที่นครราชสีมาได้ชื่อหนึ่ง ปลูกที่อำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี ได้อีกชื่อหนึ่ง ปลูกที่เชียงใหม่ ได้ชื่อที่แตกต่างออกไป พันธุ์มะม่วงเมื่อปี 2427 พระยาศรีสุนทรโวหาร(น้อย อาจารยางกูร) ได้บรรยายชื่อพันธุ์มะม่วงเป็นกาพย์ยานี 11 เมื่อปี พ.ศ.2427 ไว้ดังนี้ จักกล่าวพรรณมะม่วง ท่านทั้งปวงจงรู้ค
