อุณหภูมิ ความชื้น อากาศ ความสะอาด และแสง องค์ประกอบที่ทำให้เชื้อราชั้นสูงชนิดหนึ่งเติบโตเป็น ‘ดอกเห็ด’ (Mushroom) ซึ่งเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ก่อนจะมีการเพาะเลี้ยงเห็ดหลากหลายชนิดเพื่อนำมาบริโภค ในขณะที่ปัจจุบัน ผู้บริโภคให้ความสำคัญต่อสุขภาพ และต้องการอาหารที่เป็น Plant-based ได้นำมาซึ่งการเติบโตอย่างรวดเร็วของการบริโภคเห็ด โดยเฉพาะตลาดเห็ดออร์แกนิก ซึ่งกระแสแรงทั้งในประเทศและตลาดต่างประเทศ
อย่างไรก็ตาม ในการส่งออกสินค้าออร์แกนิกไปต่างประเทศ ผู้ประกอบการจะต้องดำเนินการตามกฎระเบียบการส่งออก-นำเข้าเหมือนสินค้าทั่วไป และในประเทศที่มีกฎระเบียบเกี่ยวกับการนำเข้าสินค้าออร์แกนิก กำหนดให้สินค้าต้องผ่านการตรวจรับรองตามมาตรฐานออร์แกนิกของประเทศนั้นๆ หรือเท่าเทียมกัน อาทิ ตลาดสหรัฐฯ สินค้าเกษตรออร์แกนิกไทยต้องได้รับรองมาตรฐาน USDA organic หรือ Canada Organic Regime เป็นต้น
ด้วยเหตุนี้ การทำการตลาดเห็ดในต่างประเทศจึงต้องให้ความสำคัญต่อเรื่อง ‘มาตรฐานการรับรอง’ อย่างมาก แต่ยังเป็นข้อจำกัดสำหรับตลาดเห็ดออร์แกนิกที่บางประเทศ จะตีความคำว่า ‘เห็ดออร์ แกนิก’ ว่าต้องเป็นเห็ดที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติเท่านั้น ขณะที่เห็ดส่วนใหญ่ในตลาดเป็นเห็ดจากการเพาะเลี้ยงในโรงเรือน
ดังนั้นที่ผ่านมา กลุ่มผู้ผลิตเห็ดออร์แกนิคในประเทศไทยจึงยังถูกจำกัดแค่การบริโภคในประเทศ และส่งออกไปเฉพาะบางประเทศเท่านั้น ขณะเดียวกันตลาดเห็ดสดและเห็ดแปรรูปในประเทศก็เรียกได้ว่าเป็น Red Ocean ดีๆ นี่เอง
ไม่พลาดทุกข้อมูล ข่าวสารที่น่าสนใจ อย่าลืมกดไลก์ Facebook bangkokbanksme
‘รับไม้ต่อ’ ธุรกิจเห็ดออร์แกนิก
กรณีศึกษา ‘Fresh & Friendly Farm’ ฟาร์มเห็ดออร์แกนิก ที่เน้นการผลิตเห็ดออร์แกนิคคุณภาพ ไร้สารเคมี ปลอดภัยต่อผู้บริโภค ของ คุณวุฒิพงษ์ รักษาวงษ์ (แอ๊ด) และ คุณสุชาดา กุลมงคล(จูน) ทั้งคู่เป็นหุ้นส่วนธุรกิจซึ่งได้รับการ ‘ถ่ายโอนกิจการ’ จาก มารยาท ฟาร์ม (Marayat Farm) ของ คุณเสถียร จันทร์เจ้าฉาย กูรูรุ่นเก๋าด้านฟาร์มเห็ดที่ตัดสินใจส่งต่อกิจการในปี 2560
Fresh & Friendly Farm ผลิตเห็ดสดออร์แกนิก เห็ดแปรรูป เพาะเชื้อเห็ด ขายก้อนเชื้อเห็ด รวมทั้งเปิดให้ผู้ที่สนใจเข้ามาศึกษา อบรมด้านการทำฟาร์มเห็ดออร์แกนิก ซึ่งปัจจุบันกำลังขยายตลาดเห็ดออร์แกนิกทั้งออนไลน์และออฟไลน์ รวมถึงการทำตลาดในต่างประเทศ
คุณแอ๊ด เล่าว่า ก่อนนี้เริ่มต้นทำฟาร์มเห็ดกับคุณจูนมาระยะหนึ่ง แต่ประสบปัญหาเห็ดล้นตลาดในช่วงที่ปริมาณเห็ดออกดอกเยอะ เนื่องจากในขณะนั้นช่องทางการตลาดที่มียังไม่เพียงพอ ก่อนจะมา ‘อัพสเกลธุรกิจ’ โดยการรับไม้ต่อกิจการจากมารยาทฟาร์ม ทำให้มีการขยายห้องเพาะเห็ดเพิ่มผลผลิต รวมทั้งการเพิ่มสายพันธุ์เห็ดขึ้นกว่า 10 ชนิด หลักๆ ประกอบด้วยเห็ดโคญี่ปุ่น เห็ดออรินจิ เห็ดนางรมดอย เห็ดยามาบูชิตาเกะ เห็ดเข็มเงิน เห็ดเข็มทอง เห็ดนางฟ้าภูฐาน เห็ดนางรมฮังการี เห็ดขอนขาว และเห็ดหลินจือ
“เป้าหมายของเรา คือการนำเห็ดเห็ดที่ล้นตลาดไปแปรรูป และเพิ่มช่องทางการขาย เพราะถ้าจะขายแต่เห็ดสด เราคงจะควบคุมอะไรได้ยาก”
Fresh & Friendly Farm จึงมีการเเปรรูปเป็นเห็ดแช่แข็ง เห็ดย่าง เห็ดกรอบ ต่อมาก็ทำน้ำพริก ซูชิ และก็มี Snack อีก 10 กว่ารายการ เขาบอกว่ามาไกลมากจากโปรดักส์แรกเริ่ม คือ ‘แหนมเห็ด’ ก่อนจะมุ่งขยายจะบุกตลาดในทุกช่องทาง ด้วยการชูจุดแข็ง ‘เห็ดออร์แกนิก’ ที่สด สะอาดปลอดภัย ไร้สารเคมี และที่สำคัญคืออร่อย ให้รสสัมผัสที่ดีเยี่ยม และเริ่มมองหาตลาดใหม่ๆ เพื่อกระจายสินค้า
ล่ารางวัล-สร้างมาตรฐาน ‘ใช้งานวิจัย’ เป็นจุดขาย
ส่วนบทบาทของ คุณจูน ซึ่งเธอบอกว่ารับหน้าที่ ‘ล่ารางวัล’ ภายหลังมีการแนะนำจากผู้ใหญ่ให้เดินในเส้นทางประกวด เพื่อสร้างชื่อเสียงให้กับธุรกิจและสร้างการรับรู้ของผู้บริโภค ทั้งจากการสนับสนุนจากโครงการของรัฐในด้านนวัตกรรม และการออกงานแสดงสินค้า ที่สำคัญคือการสร้างมาตรฐานการรับรองสินค้า โดยปัจจุบันเห็ดของ Fresh & Friendly Farm ได้รับรองมาตรฐาน Organic Thailand, GMP และ Halal ที่เหมือนเป็นใบเบิกทาง และสร้างความเชื่อถือให้กับผู้บริโภค
รวมทั้งที่ผ่านมาได้มีการนำความรู้จากงานวิจัยมาแปรรูป ‘เห็ด’ แตกไลน์ผลิตภัณฑ์ อาทิ เห็ดออรินจิอบกรอบ และเห็ดออรินจิย่าง เห็ดเข็มทองอบกรอบ ที่เป็น Signature ที่ให้รสชาติเฉพาะตัวคล้าย ‘หมูฝอย’ ซึ่งกรรมวิธีและรสชาติได้องค์ความรู้มาจากทางสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) คนให้ความสนใจในกลุ่มที่อาหารทางการแพทย์หรือกลุ่มอาหารทางเลือก (Functional Food)
และหลังจากนั้นยังมีโปรดักส์เพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็น ซูชิเห็ด เห็ดเข็มเงินอบกรอบ เห็ดยามาบูชิตาเกะอบกรอบ ซึ่งได้มีการส่งเข้าประกวดเรื่องของนวัตกรรมจากเวทีต่างๆ ในประเทศ
“ส่วนใหญ่คนไทยจะเอาเห็ดเมืองร้อนไปทำเป็น Snack น้อยที่จะเอาเห็ดประเภทเห็ดเมืองหนาวมาทำแปรรูป กว่าจะออกมาเป็นผลิตภัณฑ์บางครั้งก็มีการเทสรสชาติกันมากว่าก10 รอบ เพื่อให้ได้รสชาติที่ดี ถูกปากผู้บริโภค”
ปลานิล เป็นปลาน้ำจืดที่ได้รับความนิยมทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย ซึ่งสามารถนำมาประกอบอาหารได้หลากหลายเมนู เพราะเนื้อปลามีรสชาติที่อร่อยราคาขายไม่แพงมาก และหาซื้อได้ง่ายตามท้องตลาด จึงทำให้ยังมีคนนิยมบริโภคเป็นที่ต้องการของตลาด ส่งผลให้มีการเลี้ยงปลานิลกันอย่างแพร่หลายเพื่อเป็นอาชีพ การที่จะได้ปลานิลให้เป็นปลาเนื้อที่มีคุณภาพนั้น สิ่งที่สำคัญขาดเสียไม่ได้คือ เรื่องของลูกพันธุ์ปลานิล ต้องมีการเพาะพันธุ์ที่ดี พร้อมทั้งมีการลดต้นทุนในเรื่องของการเลี้ยงเข้ามาช่วยอีกหนึ่งช่องทาง ก็จะส่งผลให้การเลี้ยงปลานิลสร้างผลกำไรให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงได้อย่างยั่งยืน คุณจิรทีปต์ คงทอง อยู่บ้านเลขที่ 6/1 หมู่ที่ 4 ตำบลหนองตีนก อำเภอบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่เพาะพันธุ์ปลานิลที่มีคุณภาพ ทำให้ลูกพันธุ์ปลาที่ได้เป็นที่ต้องการของตลาด เกิดเป็นรายได้ให้กับคุณจิรทีปต์มากว่า 20 ปีทีเดียว โดยมีการผลิตเป็นแบบปลานิลแปลงเพศและปลานิลแบบปกติที่ลูกค้าสามารถนำไปเลี้ยงเป็นพ่อแม่พันธุ์ต่อไปได้ จากผู้เลี้ยงปลาเนื้อ สู่ผู้ผลิตลูกพันธุ์ปลานิลคุณภาพ คุณจิรทีปต์ เล่าให้ฟังว่า ผู้ที่ริเริ่มมาดำเนินการประกอบอ
หลายคนอาจคิดว่า การเริ่มต้นธุรกิจสักแห่งต้องอาศัยแผนงานที่รัดกุม เงินทุนจำนวนมาก หรือการมองเห็นโอกาสทางการตลาดที่แตกต่างจากคนอื่น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ธุรกิจที่เติบโตอย่างงดงามหลายแห่ง กลับมีจุดเริ่มต้นที่เรียบง่ายกว่านั้นมากเพราะบางครั้ง เมล็ดพันธุ์แห่งความสำเร็จอาจงอกงามขึ้นจาก “ความสุขเล็กๆ” ที่เกิดจากการได้ทำในสิ่งที่รัก และค่อยๆ เติบโตตามกาลเวลา วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน จะมาแชร์เรื่องราวของ “ทำสวนกับมาดาม” ที่เป็นทั้งสวนผัก คาเฟ่ และพื้นที่สีเขียวกลางย่านพระราม 2 ที่ถือกำเนิดขึ้นจากความหลงใหลในต้นไม้ของเพื่อนสนิทสองคน คุณยุ้ย อภิรดี นกสุวรรณ และคุณแหม่ม พัฐพศิญา ทิพย์สุมณฑา จากความชอบปลูกต้นไม้ในวันว่าง สู่การสร้างพื้นที่แห่งความสุขที่เปิดโอกาสให้ผู้คนได้สัมผัสธรรมชาติ เรียนรู้เรื่องการปลูกผัก และค้นพบคุณค่าของวิถีชีวิตที่เรียบง่ายท่ามกลางเมืองใหญ่ เมื่อความคลั่งไคล้ต้นไม้ เจอกับเพื่อนที่เข้าใจ จุดเริ่มต้นของ “ทำสวนกับมาดาม” เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตโควิด-19 ช่วงเวลาที่หลายคนต้องใช้ชีวิตอยู่ภายในบ้าน และเริ่มหันกลับมาให้ความสำคัญกับสุขภาพและคุณภาพอาหารที่รับประทานม
ในยุคที่ปุ๋ยแพงจนแบกต้นทุนไม่ไหว ทางรอดเดียวของเกษตรกรคือการพึ่งพาตัวเอง วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านพาไปเปิดสูตรปุ๋ยอินทรีย์สารพัดประโยชน์จาก คุณสมศักดิ์ เครือวัลย์ (ปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง ปี 2558) เกษตรกรชาวสวนผลไม้ชั้นครูจากจังหวัดระยอง สูตรนี้ทำง่าย และตอบโจทย์คนรักต้นไม้ที่สุด เพราะผสมครั้งเดียวสามารถบำรุงได้ ทั้งพืชผักสวนครัว ไม้ผล ไม้ดอก ไม้ประดับ ยันไม้กระถางในบ้าน ทำอย่างไรมาดูกัน วิธีการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ มีกระบวนการผลิต ดังนี้ 1.1 มูลสัตว์แห้งละเอียด 1 ส่วน 1.2 แกลบดำ 1 ส่วน 1.3 อินทรียวัตถุอื่นๆ ที่หาได้ง่าย เช่น แกลบ ชานอ้อย ขี้เลื่อย เปลือกถั่วลิสง เปลือกถั่วเขียว และขุยมะพร้าว เป็นต้น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน 3 ส่วน 1.4 รำละเอียด 1 ส่วน 1.5 นำน้ำสกัดชีวภาพ 1 ส่วน+น้ำตาล 1 ส่วน + น้ำ 100 ส่วน คนจนละลายเข้ากันดี 1.6 กระสอบป่านเก่าๆ สำหรับคลุมปุ๋ยที่ผสมแล้ว 1.7 จอบ 1.8 พลั่ว และ 1.9 ฝักบัวรดน้ำ 2.1 เตรียมพื้นที่ผสมปุ๋ยบนพื้นซีเมนต์ หรือถ้าเป็นพื้นดินให้ปูผ้ายางเพื่อป้องกันปุ๋ยซึมลงดิน 2.2 นำเอาวัสดุต่างๆ มากองซ้อนกันเป็นชั้นๆ แล้วคลุกเคล้าจนเข้ากันดี 2.3 เอาส่วนผสม
ในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา “ผำ” หรือไข่น้ำ กลายเป็นพืชเศรษฐกิจดาวรุ่งที่คนไทยรู้จักกันมากขึ้น ในฐานะหนึ่งในพืชอาหารที่มีโปรตีนสูง และถูกจับตามองในฐานะทางเลือกใหม่ด้านความมั่นคงทางอาหารของโลก แต่ในอนาคต บทบาทของผำอาจไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การเป็นซูเปอร์ฟู้ดเท่านั้น หากยังมีศักยภาพก้าวสู่การเป็น “พืชคาร์บอนต่ำ” ที่สอดรับกับทิศทางการพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียวและเป้าหมาย Net Zero ของประเทศ ด้วยคุณสมบัติที่ปลูกง่าย เจริญเติบโตรวดเร็ว ใช้น้ำน้อยเมื่อเทียบกับพืชหลายชนิด และสามารถดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ผ่านกระบวนการสังเคราะห์แสงได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผำจึงถูกมองว่าเป็นพืชแห่งอนาคตที่อาจมีบทบาททั้งในมิติอาหาร สิ่งแวดล้อม และการค้าระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในตลาดที่ให้ความสำคัญกับสินค้าที่มีรอยเท้าคาร์บอนต่ำ มากขึ้นเรื่อยๆ ดร.อันนา ปาจรียางกูร Co-Founder ของ Dr. WellnessX ฟาร์มผำแห่งนี้ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ปี 2021 บนพื้นที่กว่า 2 ไร่ ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ดำเนินการในรูปแบบฟาร์มระบบกึ่งปิด โดยใช้บ่อขนาดใหญ่เส้นผ่านศูนย์กลางกว่า 8 เมตร จำนวน 13 บ่อ ซึ่งถือเป็นหนึ่งในระบบเพาะเลี้ยงผำขนาดใหญ่ของประเทศไทย สามารถ
