ดร.ศราวุธ เลิศพลังสันติ รองผู้อำนวยการ ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) ภายใต้ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวบรรยายในหัวข้อ “Material Solutions for Low-Carbon Economy: นวัตกรรมวัสดุพร้อมเสิร์ฟ สำหรับเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ” ภายในงาน NSTDA Annual Conference 2026 หรือ NAC 2026 ว่า วันนี้ทีม MTEC สวทช. ไม่ได้ต้องการนำเสนอเพียง ‘งานวิจัย’ แต่ต้องการส่งต่อ ‘โอกาส’ ไปสู่ภาคการลงทุน ภาคอุตสาหกรรม และประชาชนทั่วไปที่สนใจเทคโนโลยีด้านเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ
โดยระบุว่า ปัจจุบันโจทย์ของโลกเปลี่ยนไปแล้ว การแข่งขันทางธุรกิจไม่ได้วัดกันเพียงเรื่อง ‘ราคา’ หรือ ‘คุณภาพสินค้า’ เท่านั้น แต่ตลาดโลกเริ่มตั้งคำถามถึงที่มาของสินค้า ว่ากระบวนการผลิตปล่อยคาร์บอนเท่าไร ผลิตที่ใด สามารถรีไซเคิลได้หรือไม่ รวมถึงข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมสามารถตรวจสอบย้อนกลับและยืนยันความถูกต้องได้มากน้อยเพียงใด
ยกตัวอย่างประเด็นที่ ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษาวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ได้กล่าวไว้ว่า โลกกำลังเผชิญผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทั้งภัยแล้ง น้ำท่วม ฝุ่น PM2.5 ตลอดจนแรงกดดันทางเศรษฐกิจจากมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ โดยเฉพาะมาตรการ CBAM หรือ Carbon Border Adjustment Mechanism ซึ่งส่งผลต่อภาคอุตสาหกรรมจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นเหล็ก อะลูมิเนียม และอุตสาหกรรมการผลิตอื่นๆ
“วันนี้ประเทศไทยไม่ได้เผชิญแค่ปัญหาสิ่งแวดล้อม แต่ยังรวมถึงปัญหาสุขภาพ รายได้ และความสามารถในการแข่งขันของประเทศ เราจึงตั้งคำถามว่า MTEC จะช่วยประเทศอย่างไร”
ทั้งนี้ ทีมวิจัยของ MTEC สวทช. จึงมุ่งพัฒนางานวิจัยและนวัตกรรมวัสดุขั้นสูง เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน และสนับสนุนเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ โดยให้ความสำคัญทั้งด้านเทคโนโลยี การใช้งานจริง และต้นทุนที่เหมาะสมสำหรับผู้ประกอบการ เพื่อเปิดโอกาสทางธุรกิจ
หนึ่งในตัวอย่างสำคัญ คือ การพัฒนา ‘ฐานข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม’ และตัวชี้วัดที่จำเป็นต่อการดำเนินธุรกิจยุคใหม่ ไม่ว่าจะเป็น CBAM, ESG, EPD รวมถึงระบบจัดซื้อจัดจ้างสีเขียว (Green Procurement) เพื่อใช้เป็นโครงสร้างพื้นฐานของประเทศในการรองรับการประเมินคาร์บอนฟุตพรินต์และการตรวจสอบข้อมูลสิ่งแวดล้อมของผลิตภัณฑ์
นอกจากนี้ MTEC สวทช. ยังมีงานวิจัยด้านการเพิ่มมูลค่าของเสียจากภาคอุตสาหกรรม หรือ Upcycling โดยไม่ได้มุ่งเพียงการรีไซเคิล แต่รวมถึง ‘การอัปเกรดคุณภาพวัสดุ’ เพื่อให้สามารถนำกลับไปใช้ในอุตสาหกรรมอื่นได้อย่างมีมาตรฐาน
ตัวอย่างเช่น การต่อยอดแร่โดโลไมต์เพื่อลดการใช้ปูนซีเมนต์ การสกัดโครเมียมจากน้ำเสียในอุตสาหกรรมฟอกหนังเพื่อนำไปพัฒนาเป็นสีเซรามิกและกระเบื้อง รวมถึงการพัฒนา “บล็อกคอนกรีตรักษ์โลก” จากขี้เถ้าลอยและเถ้าหนักจากโรงไฟฟ้าชีวมวล ซึ่งมีน้ำหนักเบาและได้มาตรฐานด้านความแข็งแรง
ในด้านเทคโนโลยีดักจับและใช้ประโยชน์คาร์บอน หรือ CCUS (Carbon Capture, Utilization and Storage) ทีมวิจัยยังนำวัสดุจากของเสียภาคเกษตรมาเพิ่มมูลค่าเพื่อใช้ในการดักจับคาร์บอน ขณะที่อีกหนึ่งโจทย์สำคัญคือการจัดการ “ฝุ่นดรอสอะลูมิเนียม” (Aluminium Dross) ซึ่งเป็นของเสียอันตรายจากโรงหล่ออะลูมิเนียม โดย MTEC สวทช. ร่วมกับภาคเอกชนพัฒนากระบวนการเปลี่ยนของเสียให้กลายเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมวัสดุทนไฟ และสามารถนำพลังงานกลับมาใช้ประโยชน์ได้อีกทางหนึ่ง
ด้านเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ทีมวิจัยยังทำงานร่วมกับผู้ประกอบการในการออกแบบผลิตภัณฑ์และพลาสติกรีไซเคิลให้ได้มาตรฐาน รวมถึงร่วมพัฒนามาตรฐานเชื้อเพลิงอากาศยานยั่งยืน (SAF: Sustainable Aviation Fuel) กับกระทรวงพลังงาน โดยศึกษาการประเมินวัฏจักรชีวิตของวัตถุดิบ เช่น น้ำมันพืชใช้แล้ว กากน้ำตาล และน้ำมันปาล์ม
อีกหนึ่งงานสำคัญ คือ การจัดตั้งเครือข่ายความร่วมมือด้าน “ไบโอชาร์” เพื่อพัฒนาฐานข้อมูลและแบบจำลองการกักเก็บคาร์บอน รวมถึงการแก้ปัญหาโรงไฟฟ้าชีวมวล ซึ่งปัจจุบันหลายโรงงานประสบปัญหาการกัดกร่อนและท่อแตกรั่วจากการใช้เชื้อเพลิงชีวมวลในสัดส่วนสูง โดย MTEC สวทช. กำลังพัฒนาองค์ความรู้เพื่อให้คำแนะนำแก่ผู้ประกอบการได้อย่างครบวงจรในอนาคต
นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยลดกลิ่นในกระบวนการผลิตยางพารา โดยพัฒนานวัตกรรมแบบ 2-in-1 ที่ช่วยทั้งการจับตัวน้ำยางและลดกลิ่น ซึ่งต่อยอดไปสู่อุตสาหกรรมยางล้อสำหรับรถยนต์ไฟฟ้า (EV) รวมถึงงานด้านระบบนิเวศยานยนต์ไฟฟ้า การคำนวณคาร์บอนฟุตพรินต์ของ EV และการพัฒนารถพยาบาลไฟฟ้าที่ให้ความสำคัญทั้งด้านความปลอดภัยและพลังงานสะอาด
ดร.ศราวุธ กล่าวทิ้งท้ายว่า ปัจจุบัน MTEC สวทช. พร้อมทำหน้าที่เป็นกลไกสนับสนุนนวัตกรรมให้กับภาคอุตสาหกรรมและสังคมไทย โดยมีเป้าหมายสำคัญคือ “เปลี่ยนภาระจาก Net Zero ให้กลายเป็นโอกาสทางธุรกิจ” เพื่อเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันของประเทศในอนาคต
ภาคการเกษตรไทยกำลังเผชิญความท้าทายครั้งสำคัญจากความผันผวนของสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะวิกฤตการณ์ ซูเปอร์เอลนีโญ (Super El Niño) ปี 2569–2570 ที่คาดว่าจะส่งผลกระทบต่อเนื่อง ทั้งปัญหาฝนทิ้งช่วง ภัยแล้ง และปริมาณน้ำต้นทุนที่ลดลง ซึ่งอาจยืดเยื้อถึง 2 ปี กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงเร่งยกระดับศักยภาพ อาสาสมัครเกษตร (อกษ.) และ อาสาสมัครเกษตรหมู่บ้าน (อกม.) ให้เป็นกำลังสำคัญในการเชื่อมโยงข้อมูล ถ่ายทอดองค์ความรู้ และสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำในระดับพื้นที่ เพื่อเสริมความพร้อมรับมือสถานการณ์และลดผลกระทบต่อเกษตรกร นางสาวนฤมล สงวนวงศ์ รองปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า การพัฒนาอาสาสมัครเกษตรในยุคปัจจุบันไม่ได้มุ่งเพียงการรับมือกับปัญหาเฉพาะหน้า แต่เป็นการยกระดับศักยภาพรอบด้าน เพื่อก้าวสู่การเป็น “เกษตรกรอัจฉริยะ” ผ่านการบูรณาการความร่วมมือกับสถาบันการศึกษาและภาคีเครือข่าย ให้มีทั้งองค์ความรู้ เครื่องมือดิจิทัล และทักษะด้านการบริหารจัดการน้ำที่ทันสมัย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ร่วมกับสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน) และสถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ดำเนินโครงการพัฒนาศักยภาพอาสาส
(กาฬสินธุ์) 18 กรกฎาคม 2569 – บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด ผู้ผลิตและจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ตราศรแดง และ บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด ผู้นำด้านนวัตกรรมธาตุอาหารพืช เดินหน้าความร่วมมือเชิงกลยุทธ์ครั้งสำคัญ เพื่อบูรณาการองค์ความรู้ด้านการเกษตรระดับสากลส่งมอบสู่เกษตรกรไทย ภายใต้แนวคิด “ศรแดงคู่ยารา ผสานสองพลังคุณภาพ ยกระดับเกษตรกรรมไทย” โดยได้จัดงาน “ฟิลด์เดย์แตงโมพรีเมียม ยกระดับผลผลิตให้ยอดเยี่ยม” ณ จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อเป็นพื้นที่นำร่องแสดงผลลัพธ์ความสำเร็จของการผนึกกำลังในครั้งนี้ นายสิปปกร ถาวรวันชัย ผู้จัดการฝ่ายขาย บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด และ นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด เปิดเผยว่า “อีสท์ เวสท์ ซีด มีจุดยืนที่ชัดเจนในการมุ่งเน้นวิจัยและพัฒนาเมล็ดพันธุ์ เพื่อให้ได้สุดยอดสายพันธุ์ที่ตอบโจทย์ตลาด อย่างไรก็ตามเมล็ดพันธุ์ชั้นเยี่ยมเปรียบเสมือนเครื่องยนต์สมรรถนะสูง ที่จะแสดงศักยภาพสูงสุดได้ก็ต่อเมื่อได้รับเชื้อเพลิงที่ถูกต้อง นั่นคือ องค์ความรู้เรื่องธาตุอาหาร เราจึงมองหาพันธมิตรที
อากาศที่ร้อนขึ้น ฝนที่ตกไม่ตรงฤดู และภัยแล้งที่ยาวนานกว่าเดิม ไม่ใช่เรื่องของการคาดเดาอีกต่อไป เพราะวันนี้โลกกำลังใช้ข้อมูลจากอวกาศมาช่วยมองเห็นสิ่งที่จะเกิดขึ้นล่วงหน้าหลายประเทศนำข้อมูลดาวเทียมมาวิเคราะห์สภาพภูมิอากาศเพื่อเตรียมรับมือ ขณะที่ประเทศไทยเองก็ใช้เทคโนโลยีเดียวกันในการเฝ้าระวังภัยแล้งและติดตามผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับภาคการเกษตร ก่อนที่ความเสียหายจะเกิดขึ้นจริงในแปลงของเกษตรกร หนึ่งในหน่วยงานที่ทำงานอยู่เบื้องหลังข้อมูลเหล่านี้ คือ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA โดย คุณวรนุช จันทร์สุริย์ นักภูมิสารสนเทศชำนาญการพิเศษ อธิบายว่า การติดตามปรากฏการณ์เอลนีโญของไทย ไม่ได้อาศัยเพียงการพยากรณ์อากาศเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานระดับโลกเข้ากับข้อมูลดาวเทียม เพื่อประเมินสถานการณ์และแจ้งเตือนให้ประชาชน โดยเฉพาะเกษตรกร เตรียมพร้อมรับมือได้ล่วงหน้า คุณวรนุช เล่าว่า GISTDA อ้างอิงข้อมูลจาก NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) หรือองค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติของสหรัฐอเมริกา ซึ่งเป็นหน่วยงานที่หลายประเทศ รวม
หลายปีที่ผ่านมา สำนักงานปศุสัตว์อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย ได้เข้ามาสนับสนุนองค์ความรู้เพื่อพัฒนาระบบการเลี้ยงไก่ไข่ของเกษตรกรรายย่อยในพื้นที่ จากเดิมที่เคยเน้นการเลี้ยงบนกรงตับ มาเป็นการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดี ที่ใช้ระบบการปล่อยอิสระ เน้นการใช้วัตถุดิบท้องถิ่นเป็นอาหารสัตว์ เพื่อลดต้นทุนในการเลี้ยง กลายเป็นรูปแบบการเลี้ยงที่ได้รับความสนใจจากเกษตรกรในพื้นที่เป็นอย่างมาก เพราะลดต้นทุนโรงเรือน มีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ แม่ไก่มีความสุข สามารถให้ไข่ได้ มาตรฐานและปลอดสารตกค้าง เกษตรกรมีไข่ไว้บริโภคในครัวเรือน เหลือบริโภคสามารถจำหน่ายในชุมชน เลี้ยงอย่างไร สูตรการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดีนั้น แนะนำให้เกษตรกรเลี้ยงในอัตรา เพศผู้ 1 ตัวต่อเพศเมีย 5 ตัว โดยเลี้ยงไก่ 5 ตัวต่อตารางเมตร รอบโรงเรือนมีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ 10-15 ตารางเมตรต่อตัว มีรั้วสามารถป้องกันศัตรูและสัตว์พาหะได้ แม่ไก่จะเริ่มให้ไข่ฟองแรก เมื่ออายุ 4 เดือน 6 วัน ดูแลสุขภาพสัตว์ แนะนำให้เกษตรกรทำวัคซีนป้องกันโรคระบาดที่สำคัญในไก่ไข่ และการถ่ายพยาธิ รวมทั้งหมั่นสังเกตอาการ สุขภาพของสัตว์ปีก เสริมวิตามิน เกลือแร่ การจัดการสิ่งแวดล้อม
