รมช.เกษตรฯ เดินหน้าส่งเสริมท่องเที่ยวเชิงเกษตร ใช้ผลผลิตตามฤดูกาลเป็นจุดขาย เชื่อมวิถีเกษตรกับการท่องเที่ยว สร้างมูลค่าเพิ่มจากสวนสู่ผู้บริโภค ดันเกษตรกรเป็นผู้ประกอบการท่องเที่ยว กระจายรายได้สู่ชุมชน
นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยภายหลังลงพื้นที่ติดตามการดำเนินงานด้านการท่องเที่ยวชุมชนและการสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลผลิตทางการเกษตร ณ วิสาหกิจชุมชนสาคูรวมใจพัฒนา ตำบลสาคู อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต ว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ให้ความสำคัญกับการสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้าเกษตร ควบคู่กับการกระตุ้นเศรษฐกิจระดับฐานราก โดยส่งเสริมให้เกษตรกรและวิสาหกิจชุมชนที่มีศักยภาพนำองค์ความรู้ นวัตกรรม และทรัพยากรทางการเกษตรในพื้นที่มาต่อยอดเป็น แหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร เพื่อสร้างรายได้เสริมนอกเหนือจากการจำหน่ายผลผลิตเพียงอย่างเดียว
“การท่องเที่ยวเชิงเกษตรไม่ได้เป็นเพียงการพานักท่องเที่ยวเข้าไปชมสวน แต่เป็นการนำจุดเด่นของพื้นที่ ทั้งผลผลิตทางการเกษตร วิถีชีวิต อาหาร และภูมิปัญญาของชุมชน มาสร้างเป็นประสบการณ์ให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสอย่างใกล้ชิด ซึ่งจะช่วยเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าเกษตร และสร้างรายได้กลับคืนสู่เกษตรกรและชุมชนโดยตรง” รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าว
สำหรับพื้นที่ภาคใต้ถือว่ามีศักยภาพในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงเกษตรเป็นอย่างมาก เนื่องจากมีทั้งสวนผลไม้ แหล่งผลิตสินค้าเกษตรที่มีอัตลักษณ์ และแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สามารถเชื่อมโยงเข้าด้วยกันได้ โดยเฉพาะในช่วงฤดูกาลผลไม้ ซึ่งนักท่องเที่ยวสามารถเดินทางเข้าสวนเพื่อ ชมสวน ชิมผลไม้ และซื้อผลผลิตจากเกษตรกรโดยตรง สร้างรายได้ทั้งจากการจำหน่ายสินค้าและกิจกรรมการท่องเที่ยว
หนึ่งในตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ วิสาหกิจชุมชนสาคูรวมใจพัฒนา จังหวัดภูเก็ต ซึ่งเริ่มดำเนินกิจกรรมด้านการท่องเที่ยวตั้งแต่ปี 2566 และสามารถนำทรัพยากรด้านการเกษตรของชุมชนมาพัฒนาเป็นกิจกรรมท่องเที่ยวที่หลากหลาย ทั้งกิจกรรมทำผ้าพิมพ์สีธรรมชาติจากใบไม้ หรือ Eco Print การถ่ายภาพในอุโมงค์ต้นยางพารา การเก็บใบเหมียงในสวนยางพารา การเรียนรู้การทำเกษตรแบบเศรษฐกิจพอเพียง ตลอดจนกิจกรรมสอนทำอาหารจากใบเหมียง และการชมสวนทุเรียนและรับประทานทุเรียนตามฤดูกาล
นอกจากนี้ ยังมีการนำผลผลิตทางการเกษตรมาเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ท่องเที่ยวและสินค้าในชุมชน อาทิ Welcome Drink จากส้มควาย GI น้ำพริกส้มควาย GI รวมถึงผลไม้ตามฤดูกาล เช่น ทุเรียน เงาะ และกระท้อน ขณะที่อาหารท้องถิ่นอย่างผักเหมียงผัดไข่ น้ำพริก และเบือทอด ถูกนำมาสร้างเป็นเมนูที่สะท้อนอัตลักษณ์ของพื้นที่ ช่วยให้นักท่องเที่ยวไม่ได้เพียง “มาเที่ยวสวน” แต่ได้สัมผัสเรื่องราวของชุมชนผ่านอาหารและผลผลิตทางการเกษตรด้วย
รมช.ปิยะรัฐชย์ กล่าวว่า กระทรวงเกษตรฯ ต้องการสนับสนุนให้วิสาหกิจชุมชนและเกษตรกรสามารถพัฒนาจากผู้ผลิตสินค้าเกษตรไปสู่การเป็นผู้ประกอบการด้านการเกษตรและการท่องเที่ยว โดยใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ในพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ทั้งการสร้างกิจกรรม การพัฒนาสินค้า การแปรรูป และการเชื่อมโยงเส้นทางท่องเที่ยวกับสถานที่สำคัญในพื้นที่
สำหรับวิสาหกิจชุมชนสาคูรวมใจพัฒนา ยังมีการเชื่อมโยงเส้นทางกับแหล่งท่องเที่ยวใกล้เคียง เช่น หาดในยาง และตลาดชิงปลาเกาะปลิง พร้อมมีแผนพัฒนากิจกรรม Eco Print และจัดทำ One Day Trip เพื่อรองรับนักท่องเที่ยวและคณะศึกษาดูงานในอนาคต สะท้อนแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวที่นำภาคเกษตรเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของเส้นทางท่องเที่ยวอย่างเป็นระบบ
ทั้งนี้ แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับนโยบาย “ตลาดนำการผลิต” ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งมุ่งสร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกร พร้อมส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถเชื่อมโยงสินค้าเข้าสู่ตลาดได้หลากหลายช่องทาง โดยก่อนหน้านี้ รมช.ปิยะรัฐชย์ได้เน้นย้ำถึงการส่งเสริมการบริโภคผลไม้ไทยตามฤดูกาล โดยเฉพาะ ทุเรียน มังคุด และเงาะ ซึ่งเป็นผลไม้สำคัญของภาคใต้ เพื่อกระจายผลผลิตออกจากแหล่งผลิตและสนับสนุนให้ราคามีเสถียรภาพ
“เมื่อผลผลิตทางการเกษตรกลายเป็นส่วนหนึ่งของประสบการณ์ท่องเที่ยว เกษตรกรจึงไม่ได้มีรายได้เฉพาะจากการขายผลผลิต แต่ยังมีโอกาสสร้างรายได้จากกิจกรรม การบริการ อาหาร และสินค้าที่ต่อยอดจากผลผลิตในพื้นที่ เป็นการกระจายรายได้ให้เกิดขึ้นภายในชุมชน และทำให้การเกษตรกับการท่องเที่ยวสามารถเติบโตไปด้วยกัน” รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าว
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงมุ่งขยายแนวทางการพัฒนา “สวนเกษตรสู่แหล่งท่องเที่ยว” โดยใช้จุดแข็งของแต่ละพื้นที่เป็นตัวขับเคลื่อน ไม่ว่าจะเป็นฤดูกาลผลไม้ อาหารท้องถิ่น วิถีชีวิตเกษตรกร หรือภูมิปัญญาชุมชน เพื่อสร้างประสบการณ์ใหม่ให้กับนักท่องเที่ยว และเพิ่มช่องทางการสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรอย่างยั่งยืน
หากพูดถึง “ผักตบชวา” ภาพจำของใครหลายคนคงเป็นเพียงวัชพืชไร้ค่า ตัวการสำคัญที่ขวางทางน้ำไหลจนทำให้แหล่งน้ำเน่าเสีย ทั้งยังขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็วและฆ่าไม่ตาย แต่สำหรับชาวอำเภอภาชี จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พืชชนิดนี้กลับกลายเป็น “ต้นทุนทางธรรมชาติ” ที่นำมาสร้างมูลค่าได้อย่างมหาศาล จุดเริ่มต้น จากผ้าทอสู้วิสาหกิจชุมชนระดับประเทศ ครูเต้ย-ดาธิณี ตามเพิ่ม ครู ศกร.ระดับตำบลหนองน้ำใส เล่าถึงจุดเริ่มต้นให้ฟังว่า ย้อนกลับไปเมื่อปี พ.ศ. 2559 ตั้งแต่สมัยที่ยังเป็นกลุ่มทอผ้าดั้งเดิม ได้รับโอกาสและการสนับสนุนจาก ท่านสุจินต์ ไชยชุมศักดิ์ ผู้ว่าราชการจังหวัดพระนครศรีอยุธยา (ในขณะนั้น) เพื่อหาแนวทางแก้ปัญหาผักตบชวาล้นลำคลองรพีพัฒน์ ซึ่งต้องเสียงบประมาณกำจัดปีละหลายล้านบาท “ตอนนั้นท่านผู้ว่าฯ ถามว่า ผักตบชวาเอาไปทำอะไรได้อีกบ้างนอกจากทำปุ๋ย เราก็รับปากไปทั้งที่ยังไม่ชัดเจนว่าจะทำอะไร แต่เพราะกลุ่มเราทำเรื่องทอผ้าอยู่แล้ว ก็เลยลองเอาเข็มหมุดค่อยๆ สะกิดแกะดูเส้นใยผักตบชวาว่าพอจะเอามาทอได้ไหม แล้วลองทอให้ท่านผู้ว่าฯ ดู พอท่านเห็นว่าทำได้ และมองแล้วน่าจะต่อยอดได้จริงๆ จึงอนุมัติงบซื้อเครื่องจักรแยกเส้นใยมาให
เมื่อสวนปาล์มน้ำมันอายุกว่า 30 ปี เดินทางมาถึงวันที่ต้องรื้อปลูกใหม่ คำถามสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่ว่าจะปลูกปาล์มอีกครั้งหรือเปลี่ยนไปปลูกยางพารา แต่คือมีพืชอะไรที่เหมาะกับพื้นที่และสร้างมูลค่าได้มากกว่านั้นหรือไม่? คำถามนี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการทดลองปลูกพริกไทยในจังหวัดตรัง และค่อยๆ พัฒนาไปสู่การทำสวนพริกไทยดำ GI ที่ไม่ได้มองเพียงผลผลิต แต่พยายามค้นหาคุณค่าของพืชท้องถิ่นชนิดนี้ ให้ลึกไปถึงประวัติศาสตร์ การปลูก และการตลาด ผู้ที่พาเรื่องราวนี้เดินทางจากสวนทดลองหลักพันต้น มาสู่สวนพริกไทยขนาด 20 ไร่ คือ คุณทราย – กันต์หทัย จิตรไมตรีเจริญ กรรมการผู้จัดการ บริษัท แบล็คโกลด์ เทรชเชอร์ จำกัด ซึ่งเดิมกำลังศึกษาต่อด้าน Digital Marketing ที่ประเทศอังกฤษ และเหลือเวลาอีกประมาณ 6 เดือนก่อนเรียนจบ ขณะเดียวกันทางบ้านกำลังมองหาพืชเศรษฐกิจตัวใหม่ หลังตัดสินใจไม่ปลูกปาล์มน้ำมันหรือยางพารา เพราะเวลานั้นสถานการณ์ราคาผลผลิตทางการเกษตรไม่ได้เป็นใจนัก ขณะที่ต้นทุนกลับเพิ่มขึ้นทั้งค่าแรง ค่าปุ๋ย และค่าใช้จ่ายในการจัดการสวน จาก 1,000 ต้น สู่ 20 ไร่ พลิกพืชทางเลือก สู่พืชเศรษฐกิจท้องถิ่น คุณทราย เล่าให้ฟังว่า
สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ ARDA นำโดย ดร.ทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร และสมาคมทุเรียนไทย นำโดย นายกฤติเดช อยู่รอด นายกสมาคมทุเรียนไทย ร่วมลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) เรื่อง “การวิจัยและพัฒนาเพื่อแก้ไขปัญหาทุเรียนไทยและถ่ายทอดเทคโนโลยีทุเรียนสู่การใช้ประโยชน์” เพื่อสานต่อความร่วมมือด้านการวิจัยและนวัตกรรมอีก 5 ปี มุ่งเชื่อมโยงโจทย์จากเกษตรกร ผู้ประกอบการและภาคการส่งออกเข้าสู่กระบวนการวิจัย พร้อมขยายการพัฒนาเทคโนโลยีตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เพื่อยกระดับคุณภาพ มาตรฐานและขีดความสามารถในการแข่งขันของทุเรียนไทยในตลาดโลก โดยมีคณะผู้บริหารและผู้แทนจากทั้งสองหน่วยงานร่วมเป็นสักขีพยาน ณ โรงแรมมณีจันท์รีสอร์ท อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี ความร่วมมือครั้งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อภาคการเกษตรและเศรษฐกิจของประเทศ เนื่องจากทุเรียนเป็นหนึ่งในสินค้าเกษตรส่งออกสำคัญของไทย โดยข้อมูลกระทรวงพาณิชย์ระบุว่า ปี 2568 ไทยส่งออกทุเรียนสดสู่ตลาดโลก 979,045 ตัน มูลค่ากว่า 125,737 ล้านบาท ขณะที่ช่วงวันที่ 1 มกราคม – 19 กรกฎาคม 2569 ไทยส่งออกทุเรียนสดไปยังจีน ซึ่งเป
ประธานสมาพันธ์กุ้งไทย เผย “โรคระบาดกุ้ง” ปัจจัยหลักฉุดแผนการผลผลิตกุ้ง ส่วนปลาหมอคางดำไม่ได้ส่งผลต่อภาพรวมการผลิตกุ้ง คาดว่าปีนี้ทรงตัว 2.5 แสนตัน วอนรัฐเคาะมาตรการช่วยเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้ง นายบรรจง นิสภวาณิชย์ ประธานสมาพันธ์การเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย และที่ปรึกษาสมาคมกุ้งไทย เปิดเผยถึงสถานการณ์การเลี้ยงกุ้งในปัจจุบันว่า สมาพันธ์คาดการณ์ว่าปีนี้ผลผลิตกุ้งจะทรงตัวอยู่ที่ 2.5 แสนตันไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่ต้องการเพิ่มปริมาณการผลิต จากสถานการณ์การระบาดของโรคกุ้ง ยังคงเป็นปัญหาหลักที่ทำให้ไทยไม่สามารถเพิ่มผลผลิตกุ้งในประเทศได้ โดยเฉพาะโรคขี้ขาว (EHP) โรคตัวแดง (WSSV) และโรคตายด่วน (EMS) ซึ่งความรุนแรงในขณะนี้เกิดจากการรวมตัวของเชื้อหลายชนิด เช่น การติดเชื้อ EHP ร่วมกับ EMS ส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อเกษตรกรและทำให้ภาพรวมผลผลิตยังไม่ขยับขึ้น “โรคกุ้งเป็นปัญหาหลักที่เราเจออย่างต่อเนื่อง ตัวเลขผลผลิตกุ้งในปีนี้ คาดการณ์ว่าจะใกล้เคียงกับปีที่ผ่านมาที่ประมาณ 2.5 แสนตัน อย่างไรก็ตาม ในช่วงปลายปีอาจเห็นผลผลิตขยับตัวขึ้นได้เล็กน้อย จากการที่เกษตรกรเริ่มปรับปรุงวิธีการจัดการฟาร์ม และการเลือกใช้สายพันธุ์
