สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) จัดกิจกรรม “โครงการสื่อมวลชนสัญจร สืบสานพระราชดำริ ประจำปี 2569” นำคณะสื่อมวลชนลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เยี่ยมชมผลสำเร็จของการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำควบคู่กับการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ ณ โครงการประตูระบายน้ำบ้านแม่ปูคาพร้อมระบบส่งน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ สะท้อนภาพการน้อมนำแนวพระราชดำริมาสร้างอาชีพและรายได้สู่คุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน
โครงการประตูระบายน้ำบ้านแม่ปูคาฯ เกิดขึ้นจากการที่ประชาชนบ้านแม่ปูคาประสบปัญหาขาดแคลนน้ำอย่างหนัก จึงได้มีหนังสือขอพระราชทานความช่วยเหลือ และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับไว้เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ปัจจุบันโครงการนี้สามารถส่งน้ำหล่อเลี้ยงพื้นที่การเกษตรได้ถึง 275 ไร่ และมีศักยภาพที่จะขยายผลเพิ่มเติมได้อีกกว่า 2,000 ไร่ ทั้งยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำ บรรเทาปัญหาอุทกภัยในช่วงฤดูน้ำหลาก ส่งผลให้ราษฎร 334 ครัวเรือน รวม 870 คน มีความมั่นคงด้านน้ำ มีผลผลิต โดยชาวบ้านได้รวมตัวกันตั้ง “กลุ่มผู้ใช้น้ำ” จำนวน 81 คน เพื่อเข้ามามีส่วนร่วมบริหารจัดการทรัพยากรน้ำกันเองอย่างเข้มแข็ง
จากความมั่นคงด้านน้ำ ได้ต่อยอดไปสู่การสร้างอาชีพและรายได้ โดยคณะสื่อมวลชนได้เข้าเยี่ยมชม “สวนลุงสอน” ของนายอินสอน วงศ์คำ ตัวแทนเกษตรกรบ้านแม่ปูคา ซึ่งปรับพื้นที่ 2 ไร่ เป็นศูนย์รวมกลุ่มเกษตรกรทำเกษตรผสมผสานตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง มีทั้งการเลี้ยงไก่ไข่แบบปล่อยที่สร้างรายได้หมุนเวียนทุกวัน การเพาะเลี้ยงกบ ปลานิล และปลูกพืชผักสวนครัว
นายอินสอน วงศ์คำ เปิดเผยถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นว่า เมื่อก่อนการทำกินลำบากมากเพราะขาดน้ำ ชาวบ้านส่วนใหญ่ทำนาซึ่งต้องใช้น้ำเยอะ แต่หลังจากมีโครงการประตูระบายน้ำฯ ทำให้มีน้ำเพียงพอ สามารถทำมาหากินได้หลายทาง ทั้งเลี้ยงสัตว์และปลูกพืชผักต่าง ๆ ทำให้มีกินมีใช้ไม่ต้องซื้อทุกอย่างเหมือนอดีต ทุกวันนี้ชาวบ้านทุกคนดีใจและมีความสุขมากที่ชีวิตความเป็นอยู่ดีขึ้น
นอกจากมิติทางเศรษฐกิจแล้ว คณะสื่อมวลชนได้ลงพื้นที่โครงการอนุรักษ์ต้นน้ำ ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าแม่ออน หมู่ที่ 8 ตำบลห้วยทราย อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างชุมชนกับกรมป่าไม้ในการดำเนินโครงการอนุรักษ์ต้นน้ำ ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าแม่ออน ผ่านการส่งเสริมให้ชาวบ้านใช้ประโยชน์จากป่าชุมชนอย่างเกื้อกูล และไม่ทำลายระบบนิเวศ เช่น การสาธิตใส่เชื้อเห็ดบริเวณโคนต้นยางนา และการร่วมกันสร้างฝายชะลอน้ำเพื่อเพิ่มความชุ่มชื้นและลดความรุนแรงของน้ำป่า จากการสร้างอาชีพในพื้นที่เกษตร สู่การดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติ
ด้าน นายศุภรัชต์ อินทราวุธ รองเลขาธิการ กปร. เผยถึงเป้าหมายของกิจกรรมว่า การจัดโครงการสื่อมวลชนสัญจร สืบสานพระราชดำริ ประจำปี 2569 มีเป้าหมายเพื่อเปิดโอกาสให้สื่อมวลชนได้เห็นผลสำเร็จของโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริและเรียนรู้แนวพระราชดำริ หลักการทรงงาน และผลลัพธ์ของการพัฒนาที่เกิดขึ้นกับประชาชนในมิติต่าง ๆ ก่อนนำประสบการณ์และข้อเท็จจริงที่ได้รับไปถ่ายทอดผ่านรูปแบบข่าว บทความ สารคดี ภาพถ่าย และสื่อดิจิทัลของแต่ละสำนัก เพื่อสร้างการรับรู้ที่ถูกต้องและกว้างขวางแก่สังคม
โดยพื้นที่แม่ปูคา คือ ภาพสะท้อนที่ชัดเจนว่า การพัฒนาตามแนวพระราชดำริไม่ได้มุ่งแก้ปัญหาเพียงมิติเดียว แต่เป็นการพัฒนาอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การจัดหาแหล่งน้ำ การส่งเสริมอาชีพ ไปจนถึงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ โดยมีหัวใจสำคัญ คือประชาชนที่เข้ามามีส่วนร่วมคิด ร่วมทำ และร่วมดูแลรักษา ซึ่งทางสำนักงาน กปร. จะเร่งขยายผลความสำเร็จและเผยแพร่องค์ความรู้นี้ เพื่อให้ทุกภาคส่วนได้น้อมนำแนวพระราชดำริไปปรับใช้ นำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตและประเทศชาติอย่างมั่นคงและยั่งยืนต่อไป
จากสายน้ำสู่ผืนป่า จากอาชีพสู่รายได้ และจากการมีส่วนร่วมของชุมชนสู่ความมั่นคงของชีวิต ผลสำเร็จของพื้นที่แม่ปูคาจึงเป็นอีกหนึ่งบทพิสูจน์ว่า การบริหารจัดการทรัพยากรอย่างสมดุล ควบคู่กับการสร้างโอกาสให้ประชาชน สามารถนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืนได้อย่างเป็นรูปธรรม
เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2569 ณ อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จ.ปทุมธานี ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สวทช. ร่วมกับกรมพัฒนาที่ดิน ลงนามความร่วมมือ 5 ปี นำวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาช่วยจัดการดินให้เกษตรกรไทย ความร่วมมือครั้งนี้เอาความรู้เรื่องดินของกรมพัฒนาที่ดินที่คลุกคลีอยู่ในพื้นที่จริง มาผสานกับความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี “ถ่านชีวภาพ” หรือไบโอชาร์ ของศูนย์เอ็มเทค เป้าหมายคือทำให้เกษตรกรมีเครื่องมือและข้อมูลใช้ตัดสินใจปรับปรุงดินได้แม่นยำขึ้น ไม่ใช่แค่งานวิจัยที่อยู่ในห้องแล็บ สำหรับสิ่งที่จะเกิดขึ้นและเป็นประโยชน์กับเกษตรกร เริ่มจากการพัฒนาฐานข้อมูล “Biochar Index” ที่จะบอกคุณสมบัติและวิธีใช้ไบโอชาร์ให้เหมาะกับดินแต่ละแบบ ช่วยให้เกษตรกรเลือกใช้ได้ตรงจุด ไม่เสียของ ควบคู่ไปกับการพัฒนาชุดตรวจวิเคราะห์ดิน หรือ Soil Test Kit แบบใช้งานง่าย ให้เกษตรกรหรือเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ตรวจสภาพดินเบื้องต้นได้เอง ไม่ต้องรอส่งแล็บ นอกจากนี้ยังมีการร่วมมือกับองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) พัฒนาวิธีประเมินความอุดมสมบูรณ์และความมีชีวิตของดินให้เหมาะกับบริบทไทย และศูนย์ไบโอเทค จะเข้ามาร
“สังคมรักสุขภาพ” กลายเป็นเทรนด์ใหญ่ ที่มีภาพสะท้อนชัดจากพฤติกรรมคนที่เปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด ทั้งการหันมาตื่นตัวกับการออกกำลังกาย ตั้งแต่ยุคเต้นแอโรบิก งานวิ่งมาราธอน มาจนถึงกีฬาความท้าทายสูงอย่าง HYROX แต่แค่ขยับร่างกายอย่างเดียวคงไม่พอ เพราะปัจจัยหลักของสุขภาพที่แท้จริงเริ่มต้นจาก “อาหาร” ในยุคที่เราพูดถึง Longevity หรือการมีชีวิตที่ยืนยาวอย่างมีคุณภาพ คำถามคือ…ถึงเวลาแล้วหรือยังที่เราจะตั้งคำถามกับสิ่งที่กินเข้าไปทุกวันเพราะต่อให้เทคโนโลยีทางการแพทย์จะก้าวหน้าไปไกลแค่ไหน ก็ไม่อาจวิ่งไล่ทันจำนวนผู้ป่วยที่เพิ่มขึ้นจากสารเคมีสะสมในอาหารได้ นี่คือจุดเปลี่ยนชีวิตของ Mr.Sho Oga (โช โอกะ) ผู้ที่เคยทำงานดูแลผู้ป่วยหนักในออสเตรเลียและอยู่ในวงการเครื่องมือแพทย์มานานถึง 19 ปี เขาเห็นผู้ป่วยมะเร็งเพิ่มขึ้นทุกวันจนตระหนักได้ว่า การป้องกันก่อนป่วย คือคำตอบเดียวที่ยั่งยืน และนั่นเป็นเหตุผลที่ทำให้ตัดสินใจผันตัวมาเป็นเกษตรกรออร์แกนิกในประเทศไทย เพื่อสร้างอาหารที่เป็น “ยารักษาชีวิต” อย่างแท้จริง คุณโช โอกะ ย้อนเล่าให้ฟังว่า ก่อนจะหันมาจับงานเกษตรออร์แกนิกอย่างเต็มตัว ย้อนไปเมื่อราวๆ 30 ปีก่อน เขาเค
พืชทุกชนิดมีความจำเป็นที่จะต้องใช้ธาตุอาหารเพื่อการเจริญเติบโต ให้ผลผลิต พืชที่ไม่ได้รับธาตุอาหารในปริมาณที่เหมาะสม จะทำให้พืชแสดงอาการต่างกันออกใบตามลำต้น ใบ ทำให้เราสามารถคาดการณ์ได้ว่าต้องเพิ่มปริมาณธาตุอาหารอะไรให้พืช การขาดธาตุอาหารของพืชมีหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็น ดินมีธาตุอาหารไม่เพียงพอ หรือดินมีธาตุอาหารแต่ไม่ได้อยู่ในรูปที่เป็นประโยชน์ต่อพืช หรือสมบัติของดินไม่เหมาะต่อการดูดธาตุอาหารของพืช เช่น ความหนาแน่นรวมเพิ่มขึ้น ความพรุนรวมลดลง อินทรียวัตถุในดินเปลี่ยนแปลง ซึ่งอาจเป็นผลมาจากการปลูกพืชชนิดเดิมในแหล่งเดิมเป็นเวลานานโดยไม่มีการพักดินหรือปรับปรุงดิน ทำให้ธาตุอาหารที่พืชต้องการนั้นลดลงหรือหมดไปนั่นเอง วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจะพาไปส่อง 12 อาการยอดฮิต ที่บ่งบอกว่าต้นไม้ที่ปลูกกำลังขาดธาตุอาหารชนิดไหนอยู่ ตามไปดูอาการกันเลย 1. ขาด ไนโตรเจน (N) อาการ : พืชจะมีลักษณะแคระแกร็น ใบแก่มีสีเหลืองอ่อน หรือซีดโดยเริ่มจากปลายใบและใบล่างก่อน หากขาดไนโตรเจนรุนแรงใบจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและลุกลามเข้าสู่กลางใบเป็นรูปตัววี ใบจะตายหรือร่วงก่อนกำหนด อัตราการเติบโต การแตกยอดอ่อนหรือแขนงจะช้า การออกด
มะละกอเรดเลดี้ เป็นสายพันธุ์หนึ่งที่ได้รับความนิยมอย่างมากไม่แพ้มะละกอฮอลแลนด์ ด้วยจุดเด่นคือให้ผลผลิตเร็ว ลำต้นสูง 60-80 เซนติเมตร ก็เริ่มให้ผลผลิตแล้ว ผลผลิตมากกว่า 40-50 ผลต่อต้น ต้านทานไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคใบด่างวงแหวนได้ดี พื้นที่ปลูกมะละกอพันธุ์เรดเลดี้ ส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ ตาก กำแพงเพชร นครศรีธรรมราช กระบี่ และจังหวัดอื่นๆ คุณเฉลียว มีทองจันทร์ ยังสมาร์ทฟาร์มเมอร์นครศรีธรรมราช อาศัยอยู่ที่หมู่ที่ 8 ตำบลเสือหึง อำเภอเชียรใหญ่ จังหวัดนครศรีธรรมราช เจ้าของสวนเกษตรผสมผสาน ปลูกมะละกอเรดเลดี้เพาะเนื้อเยื่อ สร้างรายได้หลัก ด้วยจุดเด่นของสายพันธุ์ที่ให้ผลผลิตไว ทนต่อโรค และรสชาติความหวานที่ทำได้สูงถึง 15 องศาบริกซ์ ผสมผสานกับกลิ่นหอมอันเป็นเอกลักษณ์ เป็นที่ต้องการของตลาด จนผลิตไม่ทันขาย คุณเฉลียวเล่าถึงจุดเริ่มต้นการปลูกมะละกอเรดเลดี้เพาะเนื้อเยื่อให้ฟังว่า ที่สวนมีจุดเริ่มต้นมาจากการทำเกษตรผสมผสานปลูกพืชผักและไม้ผลหลากหลายชนิด และต่อมาได้มีการขยับขยายพื้นที่นำมะละกอเรดเลดี้เข้ามาทดลองปลูกภายในสวน ตามคำแนะนำของกลุ่มเครือข่ายยังสมาร์ทฟาร์มเมอร์ ว่ามะละกอสายพันธุ์นี้
