บ้านแม่ปูคา

ในห้องแล็บแห่งหนึ่งในเมืองเคมบริดจ์ ประเทศอังกฤษ มีอุปกรณ์ขนาดเล็กที่มองเผินๆ อาจดูเหมือนแผ่นใสบรรจุน้ำคล้ายกับน้ำในบ่อทั่วไป แต่ภายในกลับซ่อนเทคโนโลยีที่น่าสนใจ เพราะของเหลวในแผ่นใสนี้สามารถผลิตพลังงานเพื่อจ่ายไฟให้นาฬิกาได้อย่างต่อเนื่อง ที่น่าทึ่งคือ ระบบดังกล่าวทำงานมาแล้ว นานถึง 6 ปี โดยไม่ต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่แม้แต่ครั้งเดียว เพราะแหล่งพลังงานไม่ได้มาจากแบตเตอรี่ แต่เกิดจากการทำงานของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กภายในระบบที่อาศัยแสงและกระบวนการสังเคราะห์แสงในการผลิตกระแสไฟฟ้า เทคโนโลยีนี้ทำงานด้วยหลักการ Biophotovoltaics หรือการผลิตกระแสไฟฟ้าจากกระบวนการสังเคราะห์แสงของสิ่งมีชีวิต โดยระบบจะดักจับอิเล็กตรอนที่เกิดขึ้นระหว่างการสังเคราะห์แสง ก่อนนำมาเปลี่ยนเป็นกระแสไฟฟ้าเพื่อใช้งาน แม้พลังงานที่ผลิตได้จะไม่มากเท่ากับแหล่งพลังงานทั่วไป แต่มีศักยภาพเพียงพอสำหรับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้พลังงานต่ำ เช่น เซนเซอร์หรืออุปกรณ์ขนาดเล็ก จึงมีโอกาสนำมาใช้เป็นทางเลือกแทน แบตเตอรี่ขนาดเล็กแบบใช้แล้วทิ้ง ซึ่งช่วยลดการใช้แบตเตอรี่และขยะอิเล็กทรอนิกส์ในระยะยาว เปลี่ยน “สาหร่าย” ให้กลายเป็นแหล่งพลังงาน Bioc

สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) จัดกิจกรรม “โครงการสื่อมวลชนสัญจร สืบสานพระราชดำริ ประจำปี 2569” นำคณะสื่อมวลชนลงพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ เยี่ยมชมผลสำเร็จของการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำควบคู่กับการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ ณ โครงการประตูระบายน้ำบ้านแม่ปูคาพร้อมระบบส่งน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ สะท้อนภาพการน้อมนำแนวพระราชดำริมาสร้างอาชีพและรายได้สู่คุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน โครงการประตูระบายน้ำบ้านแม่ปูคาฯ เกิดขึ้นจากการที่ประชาชนบ้านแม่ปูคาประสบปัญหาขาดแคลนน้ำอย่างหนัก จึงได้มีหนังสือขอพระราชทานความช่วยเหลือ และพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับไว้เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ปัจจุบันโครงการนี้สามารถส่งน้ำหล่อเลี้ยงพื้นที่การเกษตรได้ถึง 275 ไร่ และมีศักยภาพที่จะขยายผลเพิ่มเติมได้อีกกว่า 2,000 ไร่ ทั้งยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำ บรรเทาปัญหาอุทกภัยในช่วงฤดูน้ำหลาก ส่งผลให้ราษฎร 334 ครัวเรือน รวม 870 คน มีความมั่นคงด้านน้ำ มีผลผลิต โดยชาวบ้านได้รวมตัวกันตั้ง “กลุ่มผู้ใช้น้ำ” จำนวน 81 คน เพ

จากร้านขายส่ง–ขายปลีกเล็กๆ 1 คูหาในปากคลองตลาดเมื่อกว่า 70 ปีก่อน “ไพศาลเจริญ” ค่อยๆ เติบโตผ่านการส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น จากธุรกิจค้าผัก สู่โรงงานคัด ตัดแต่งผักสดที่ทำงานร่วมกับเกษตรกรตั้งแต่ต้นน้ำ และส่งวัตถุดิบให้กับโรงงานผลิตอาหารขนาดใหญ่ วันนี้ธุรกิจเดินทางมาถึงรุ่นที่ 3 โดยมี คุณมายด์-มาธวี ติลกเรืองชัย เข้ามารับช่วงต่อ พร้อมกับความท้าทายสำคัญของคนรุ่นใหม่ นั่นคือ การรักษารากฐานและสิ่งที่คนรุ่นก่อนสร้างเอาไว้ ขณะเดียวกันก็ต้องมองหาวิธีพาธุรกิจให้เติบโตและก้าวต่อไปให้ทันกับโลกที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา น่าสนใจว่า จุดเริ่มต้นของคุณมายด์ไม่ได้เกิดจากความตั้งใจที่จะกลับมาสานต่อธุรกิจครอบครัวตั้งแต่แรก เพราะเธอเรียนจบด้านสถาปัตยกรรม และไม่ได้มีพื้นฐานเกี่ยวกับธุรกิจผักหรือการบริหารโรงงานโดยตรง จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อคุณพ่อป่วย ขณะที่น้องๆ ยังคงอยู่ในวัยเรียน คุณมายด์จึงกลายเป็นคนที่สามารถกลับมาช่วยดูแลธุรกิจของครอบครัวได้ในเวลานั้น แรกเริ่มเธอตั้งใจเพียงเข้ามาช่วยประคับประคองธุรกิจให้เดินหน้าต่อไปได้ แต่เมื่อได้ลงมือทำจริง จากภารกิจชั่วคราวกลับค่อยๆ กลายเป็นเส้นทางที่ยาวนาน และพาเธอเข้าม

GIS หรือ Geographic Information System คือ เทคโนโลยีที่ใช้คอมพิวเตอร์มาช่วยในการจัดเก็บ วิเคราะห์ และแสดงผลข้อมูลที่มีพิกัดบนแผนที่ ระบบนี้สามารถทำให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างข้อมูลตัวเลขกับพื้นที่จริง เช่น การกระจายของประชากร เส้นทางถนน พื้นที่น้ำท่วม หรือเขตการใช้ประโยชน์ที่ดิน ทำให้ GIS กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการวางแผนและตัดสินใจในหลายสาขา GIS กับการเกษตรสมัยใหม่ และอนาคตเกษตรไทย ในภาคเกษตรกรรม GIS ถูกนำมาใช้เพื่อวิเคราะห์ความเหมาะสมของพื้นที่เพาะปลูก ไม่ว่าจะเป็นการดูสภาพดิน ปริมาณน้ำฝน หรือแสงแดดในแต่ละฤดูกาล ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เกษตรกรสามารถเลือกชนิดพืชที่เหมาะสมกับพื้นที่ได้แม่นยำยิ่งขึ้น นอกจากนี้ GIS ยังช่วยติดตามการเปลี่ยนแปลงของผลผลิต และสามารถใช้ร่วมกับระบบดาวเทียมหรือเซ็นเซอร์ IoT เพื่อตรวจสอบสภาพแปลงแบบเรียลไทม์  ความก้าวหน้าของ GIS ช่วยให้เกษตรไทยก้าวไปสู่ “เกษตรอัจฉริยะ” อย่างแท้จริง เกษตรกรสามารถลดต้นทุนการผลิต วางแผนการใช้ทรัพยากรได้อย่างคุ้มค่า และรับมือกับปัญหาสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงได้ดีกว่าเดิม หากมีการใช้ GIS ร่วมกับข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) และเทคโ