นายนรภัทร ศรีษะนอก ผู้อำนวยการศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวอุดรธานี กรมการข้าว เปิดเผยว่า โครงการเพิ่มศักยภาพระบบงานเกษตรภายใต้แผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เป็นการดำเนินงานร่วมกันของหน่วยงานสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตข้าวและพัฒนาคุณภาพผลผลิตทางการเกษตรให้แก่โรงเรียนและชุมชนในพื้นที่เป้าหมาย กรมการข้าว โดยศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวอุดรธานี ได้เข้าไปมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนโครงการฯ
โดยมุ่งเน้นการยกระดับการจัดการแปลงนาข้าวในโรงเรียนและชุมชนรอบข้าง เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารและเป็นแหล่งเรียนรู้เชิงปฏิบัติการให้แก่เด็กและเยาวชน เช่น การสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์ดีที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ เช่น พันธุ์ข้าวเหนียว พันธุ์ข้าวเจ้า ที่มีคุณค่าทางโภชนาการ เพื่อใช้ปลูกในแปลงนาสาธิตของโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) พร้อมทั้ง ถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีการปลูกข้าว (Smart Junior Farmer) โดยสนับสนุนการจัดตั้งแปลงนาสาธิตเพื่อใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนแบบลงมือปฏิบัติจริง (Learning by Doing) ตั้งแต่การเตรียมดิน การคัดเลือกเมล็ดพันธุ์ การปักดำ/หยอด ไปจนถึงการเก็บเกี่ยว ซึ่งปัจจุบัน กรมการข้าว โดยศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวอุดรธานี ได้ดำเนินการในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน จำนวน 5 โรงเรียน คือ โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเมืองทอง ตำบลโนนทอง อำเภอนายูง จังหวัดอุดรธานี , โรงเรียนตำรวจตระชายแดนบ้านห้วยเวียงงาม ตำบลนายูง อำเภอนายูง จังหวัดอุดรธานี , โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเทพภูเงิน ตำบลน้ำโสม อำเภอน้ำโสม จังหวัดอุดรธานี , โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านนาชมภู ตำบลบ้านก้อง อำเภอนายูง จังหวัดอุดรธานี และโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนไปรษณีย์ไทย์ บ้านห้วยหมากหล่ำ ตำบลทมนางาม อำเภอโนนสะอาด จังหวัดอุดรธานี
ผลจากการดำเนินงาน พบว่าโรงเรียนในโครงการสามารถผลิตข้าวไว้บริโภคเอง ช่วยลดค่าใช้จ่ายวัตถุดิบอาหารกลางวัน นักเรียนได้รับโภชนาการที่ดีขึ้นและมีความมั่นคงทางอาหาร เด็กและเยาวชนในพื้นที่ทุรกันดารได้รับสารอาหารที่ครบถ้วนและเพียงพอ ส่งผลให้อัตราการขาดสารอาหารในเด็กนักเรียนลดลงอย่างเห็นได้ชัด ขณะเดียวกัน นักเรียนและครูผู้ดูแลแปลงนาได้รับความรู้เรื่องเทคโนโลยีการปลูกข้าว การคัดเลือกพันธุ์ การจัดการปุ๋ย และการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM) เกิดการเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติจริง (Learning by Doing) ทำให้เด็กๆ เข้าใจขั้นตอนการทำนาอย่างเป็นระบบ และพัฒนาทัศนคติที่ดีต่ออาชีพเกษตรกรรม นักเรียนสามารถนำองค์ความรู้และเทคโนโลยีการปลูกข้าวที่ได้รับจากโรงเรียน กลับไปแนะนำและปรับใช้ในแปลงนาของครอบครัว ส่วนแปลงนาสาธิตในโรงเรียน กลายเป็นแหล่งกระจายเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดีให้แก่เกษตรกรในหมู่บ้านรอบข้าง ชุมชนลดการซื้อเมล็ดพันธุ์จากภายนอก โดยหันมาผลิตเมล็ดพันธุ์ใช้เอง เกิดการรวมกลุ่มของเกษตรกรและผู้ปกครองนักเรียนในการผลิตข้าว เกิดความมั่นคงทางอาหารในระดับตำบลและอำเภอชายแดนอย่างยั่งยืน
ปัจจุบัน โครงการฯ ได้ขยายผลจาก “โรงเรียน” สู่ “ครัวเรือนนักเรียน” (School-to-Home) โดยนักเรียนที่ผ่านการฝึกทักษะการทำนาและผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวในโรงเรียน นำองค์ความรู้ เทคนิคการลดต้นทุน และการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (IPM) ไปปรับใช้ในแปลงนาของครอบครัว ผลผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพดีที่จากแปลงนาสาธิตในโรงเรียน จะถูกแบ่งปันให้นักเรียนนำกลับไปปลูกที่บ้าน ช่วยยกระดับผลผลิตข้าวของครอบครัว เกิดการขยายผลโดยการรวมกลุ่มผู้ปกครองนักเรียนและเกษตรกรในหมู่บ้านใกล้เคียง เพื่อร่วมกันผลิตและสำรองเมล็ดพันธุ์ไว้ใช้ในพื้นที่ ในขณะเดียวกัน มีการยกระดับแปลงนาสาธิตในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน (ตชด.) ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการเกษตรของชุมชน ให้ผู้ปกครองและเกษตรกรเข้ามาศึกษาดูงาน ตลอดจน เกิดการเชื่อมโยงตลาดข้าวไปสู่ระดับชุมชน
เกษตรกรรมเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่ผู้คนหลากหลายอาชีพให้ความสนใจ เพราะนอกจากได้ทำสืบต่อครอบครัวแล้ว ยังเป็นอีกหนึ่งช่องทางที่ได้ทำกินอยู่บนที่ดินของตนเอง จึงทำให้คนรุ่นใหม่ในหลายพื้นที่ให้ความสนใจ ในเรื่องของการทำเกษตรในแบบที่ตั้งใจ และยังสร้างระบบการทำตลาดที่เข้มแข็งแบบระบบออนไลน์เข้ามาช่วย เพราะสามารถเข้าถึงกลุ่มลูกค้าและส่งสินค้าได้ทั่วประเทศ คุณนุชา บุญมา หรือ คุณนุ วิศวกรหนุ่มที่สนใจในเรื่องของการทำเกษตร โดยศึกษาทดลองการปลูกมะเดื่อฝรั่ง (Fige) และนำความรู้ที่ได้เรียนมาทางด้านวิศวะ มาต่อยอดการจัดการระบบต่างๆ ของการปลูกมะเดื่อฝรั่ง ซึ่งคุณนุมองว่าไม้ผลชนิดนี้จะเป็นสิ่งที่สร้างรายได้ไม่เพียงขายผลเท่านั้น ยังสามารถต่อยอดขายกิ่งพันธุ์ได้ด้วยเช่นกัน หลังจบการศึกษา กลับมาทำเกษตรเต็มตัว คุณนุ เล่าให้ฟังว่า หลังจบการศึกษาทางด้านวิศวะไม่ได้ไปทำงานตามสาขาที่ร่ำเรียนมา แต่กลับมาอยู่ที่บ้านเกิดและใช้ที่ดินว่างเปล่าของครอบครัวให้เกิดประโยชน์ โดยมาทดลองทำการเกษตรในแบบที่สนใจ โดยครั้งแรกปลูกเมล่อน แต่ก็มักเจอปัญหาค่อนข้างมาก ต่อมาจึงได้ปรับเปลี่ยนมาปลูกมะเดื่อฝรั่งที่มองว่าเป็นพืชที่น่าสนใจ ซึ่งหลั
จำได้ว่าสมัยก่อน ผักหวานป่า หากินยากมาก เพราะจะมีอยู่แต่ในป่าและได้กินเฉพาะช่วงหน้าร้อน-หน้าฝน เท่านั้น แต่หลายปีมานี้มีการนำเมล็ดพันธุ์ผักหวานป่ามาปลูกกันอย่างแพร่หลาย ทำให้ผู้ที่ชื่นชอบผักชนิดนี้มีกินได้ตลอดทั้งปี ในราคาที่จับต้องได้ สวนผักหวานป่า อมรฟาร์ม ตั้งอยู่เลขที่ 5 หมู่ที่ 2 ตำบลโพนสุง อำเภอบ้านดุง จังหวัดอุดรธานี เป็นอีกแห่งที่ปลูกผักหวานป่าขายทั้งปี ไม่ว่าจะเป็นฤดูไหนก็ตาม โดยมี คุณพิมพ์พกานต์ ซ้ายกาละคำ อดีตพยาบาลสาว เป็นเจ้าของ ซึ่งในสวนนี้มีเนื้อที่ 23 ไร่ นอกจากจะปลูกผักหวานป่า 6.5 ไร่ ยังแบ่งปลูกพืชผักผลไม้อื่นๆ อีก อาทิ ไผ่บงหวาน 6.5 ไร่ ปลูกข้าว รวมถึงมะม่วง มะขามเทศ หม่อน ฝรั่งไส้แดง มะเดื่อฝรั่ง สมุนไพรหลากหลาย พืชผักสวนครัวนานาชนิด และเห็ดขอนขาว เดิมคุณพิมพ์พกานต์ทำงานเป็นพยาบาล อยู่ที่โรงพยาบาลกรุงเทพฯ และเป็นพยาบาลอิสระ รวมระยะเวลากว่า 10 ปี กระทั่งเริ่มสนใจการทำเกษตรอย่างจริงจัง เนื่องจากเจ้าตัวมองแล้วว่าคนต้องกินอาหารทุกวัน การทำธุรกิจอาหารและการเกษตรน่าจะเหมาะกับยุคปัจจุบันที่พืชผักอาหารราคาแพงขึ้น ในส่วนของราคาผักหวานป่าก็แพง ตกกิโลกรัมละ 300-500 บาท ถือว่าส
“เมื่อก่อนป้าก็ไม่เชื่อ ว่าสมุนไพรจะรักษาโรคได้ และก็ช้าด้วยกว่าจะหาย แต่พอได้ลองใช้ เอาตัวเองเป็นหนูทดลอง ปรับพฤติกรรม หันมาพึ่งพาธรรมชาติ ร่างกายมันฟื้นเองได้จริงๆ” ป้าจันทร์ (สวนศิลป์หนองมน) สื่อสารวิถีสมุนไพรและเกษตรอินทรีย์แบบพื้ยั่งยืน จากประสบการณ์จริงที่ใช้ตัวเองและคนในครอบครัวเป็นตัวทดลอง เปลี่ยนวิถีชีวิตจนกลับมาแข็งแรง มีเรี่ยวมีแรงอีกครั้ง วันนี้ป้าจันทร์พร้อมส่งต่อเรื่องราวจากครัวในบ้าน สู่ “อโรคยาเคลื่อนที่” แบ่งปันมหาชน ชวนทุกคนหันกลับมารู้วิธีดูแลตัวเอง ฟื้นฟูดิน ปลูกผักปลอดภัย และสร้างทางรอดด้านอาหารไปด้วยกัน #ป้าจันทร์ #สวนศิลป์หนองมน #สมุนไพรไทย #กินอย่างมีสติ #ความมั่นคงทางอาหาร #เทคโนโลยีชาวบ้าน #technologychaoban
สถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัส โควิด-19 ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตมนุษย์ในด้านต่างๆ ทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ การเงิน การตลาด การใช้ชีวิต และอาชีพการงาน เพื่อให้ชีวิตดำเนินต่อไปได้ พวกเราทุกคนต้องปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์วิถีใหม่ (New Normal) สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA หน่วยงานหลักด้านการส่งเสริมระบบนวัตกรรมแห่งชาติ ได้มีการพัฒนานวัตกรรมใหม่ เพื่อช่วยยกระดับการพัฒนาสินค้าเกษตรให้ก้าวเข้าสู่ระบบสมาร์ทฟาร์มอัจฉริยะ ช่วยให้การบริหารจัดการฟาร์มกลายเป็นเรื่องง่าย ลดต้นทุน เพิ่มคุณภาพผลผลิต รวมทั้งแก้ปัญหาการตลาดไปพร้อมกัน ตอบโจทย์ การเกษตรยุคใหม่ (Smart Farmer) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ การให้น้ำใต้ดินผ่านเซรามิกรูพรุนสำหรับทุเรียนนอกฤดู การควบคุมระบบการให้น้ำ เป็นหนึ่งในเทคนิคสำคัญของการจัดการทุเรียนนอกฤดู ที่ผ่านมา เกษตรกรส่วนใหญ่นิยมให้น้ำต้นทุเรียนบนดินผ่านระบบสปริงเกลอร์ ระบบพ่นฝอย ระบบน้ำหยด ซึ่งมักเกิดปัญหาการสูญเสียน้ำบนผิวดินในปริมาณมาก ทำให้ดินมีความหนาแน่นสูง แถมเกิดปัญหาท่อแตก ท่ออุดตัน ทำให้มีค่าใช้จ่ายการบริหารจัดการน้ำค่อนข้างสูง กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกและแปรรูป
