“ กบ ” เป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำที่เลี้ยงง่าย กินอาหารน้อย โตไว ต้นทุนการผลิตต่ำ ใช้เวลาเลี้ยงสั้น สามารถนำไปบริโภคได้ตั้งแต่ระยะลูกอ๊อด ลูกกบเล็ก ไปจนถึงกบขนาดใหญ่ โอกาสทางการตลาดค่อนข้างกว้าง เป็นที่ต้องการของตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ
ทุกวันนี้ การเพาะเลี้ยงกบจึงเป็นหนึ่งในอาชีพทำเงินที่น่าสนใจ แต่ปริมาณกบในธรรมชาติกลับลดน้อยลง เพราะสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปจากภาวะโลกร้อน การขยายตัวของชุมชน การใช้สารเคมีในภาคเกษตรกรรม และการจับกบในธรรมชาติมาบริโภคอย่างต่อเนื่อง ทำให้วงจรชีวิตของกบถูกทำลายไป
การเลือกพันธุ์กบมาเลี้ยง
การคัดเลือกพันธุ์กบมาเลี้ยง ควรปรับตามความเหมาะสมของสภาพภูมิอากาศและความต้องการของตลาดในแต่ละภูมิภาค ยกตัวอย่างเช่น ภาคใต้ นิยมเลี้ยงกบนา ที่มีความแข็งแรง ทนทานต่อฝนที่ตกชุกและสภาพอากาศชื้นสูง ภาคกลางและภาคตะวันออก ซึ่งมีสภาพอากาศร้อนชื้นตลอดปี เกษตรกรนิยมเลี้ยงทั้ง กบนา และ กบบูลฟร็อกในเชิงการค้าเพราะหาพันธุ์ลูกกบได้สะดวกแล้ว กบทั้งสองสายพันธุ์โตไว
เกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นิยมเลี้ยง กบนาพื้นเมือง เพราะหาพ่อแม่พันธุ์ได้ง่ายตามธรรมชาติ ส่วนบริเวณพื้นที่สูงในภาคเหนือของไทย เช่น อำเภอแม่แจ่ม และอำเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งมีอุณหภูมิเฉลี่ยค่อนข้างต่ำ (25 °C) ส่งผลให้กบทั้งในธรรมชาติและในบ่อเลี้ยงไม่สามารถเจริญเติบโตและใช้เป็นพ่อแม่พันธุ์ได้
4 สายพันธุ์กบที่ทนอากาศเย็น เติบโตได้ดีในพื้นที่สูง
รองศาสตราจารย์ ดร.อภินันท์ สุวรรณรักษ์ และ ดร.เทพพิทักษ์ บุญทา คณะเทคโนโลยีการประมงและทรัพยากรทางน้ำ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ได้ศึกษาวิจัยพบว่า สายพันธุ์กบที่สามารถเติบโตได้ดีในพื้นที่สูง อากาศหนาวเย็น มีจำนวน 4 สายพันธุ์ได้แก่
1.กบจาน ซึ่งเป็นกบพันธุ์พื้นเมืองขนาดกลางค่อนข้างใหญ่ ตัวโตเต็มที่ยาวประมาณ 5 นิ้ว ขนาดประมาณ 250 กรัม (ประมาณ 4 ตัว/กก.) กบจานจะมีรูปร่างคล้ายๆ กับกบนาแต่ผิวมีสีน้ำตาลปนเขียวอาจจะแตกต่างกันบ้างตามแหล่งที่อยู่อาศัย
2. กบนา เป็นกบพันธุ์พื้นเมืองที่นิยมเลี้ยงมากที่สุด และพบได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย จัดเป็นกบขนาดกลาง เมื่อโตเต็มที่จะมีความยาวประมาณ 4 นิ้ว มีน้ำหนักตัวประมาณ 200 – 250 กรัม(ประมาณ 4 – 6 ตัว/กก.) ผิวสีน้ำตาลปนดำอาจจะแตกต่างกันบ้างเล็กน้อยตามแหล่งที่อยู่อาศัย
3. กบภูเขาหรือเขียดแลว เป็นกบพื้นเมืองที่มีขนาดใหญ่ที่สุด (อับดับที่ 2 ของโลก) ตัวโตเต็มที่ขนาดประมาณ 3 กก. ลักษณะโดยทั่วไปคือ ปลายนิ้วโป้งขาหน้าแยกออกจากกัน ผิวหนังด้านข้างไม่นูนโป้ง ไม่มีถุงลม ไม่มีแผ่นหนังที่นิ้วขาหน้าอันแรก ซึ่งยาวกว่า นิ้วอันที่สอง แก้วหูห่างจากตาเป็นระยะทางมากกว่าเส้นผ่านศูนย์กลางของตา เพศผู้จะมีเขี้ยวออกจากขากรรไกรล่างยื่นยาว ส่วนเพศเมียจะสั้นกว่า มีตาโต
4.กบบูลฟร็อก เป็นกบพันธุ์ต่างประเทศ ที่มาจากบริเวณภูเขาร็อกกี้ ประเทศสหรัฐอเบริกา มีขนาดใหญ่ที่สุด ตัวโตเต็มที่มีน้ำหนักมากว่า 1 กก. มีความยาวถึง 8 นิ้ว ลำตัวกว้าง มีส่วนหัวและส่วนหน้าเป็นสีเขียว ส่วนของเยื่อหูโตกว่าตา ส่วนหลังมีสีน้ำตาล เขียว ส่วนท้องมีสีขาวเหลือง ผิวหนังขุรขระ มีปุ่มขนาดเล็ก ๆ อยู่ที่ส่วนหลัง ไม่มีสันข้างลำตัว แต่จะมีสันตรงด้านหลังของแก้วหูอุปนิสัยของกบชนิดนี้ คือ เลี้ยงง่าย โตวัย น้ำหนักดี เมื่อโตเต็มที่หนักได้ ถึง 400 กรัม/ตัว โดยเลี้ยงเพียงแค่ 7 เดือน
รูปแบบการเลี้ยง
โดยทั่วไป เกษตรกรนิยมเลี้ยงกบ ใน 2 รูปแบบคือ
1. การเลี้ยงแบบชั่วคราวตามฤดูกาล โดยเกษตรกรจะเลี้ยงลูกกบไปจนเป็นกบใหญ่แล้วขายส่งตลาดแบบยกบ่อ เป็นการเลี้ยงแบบชั่วคราว หมดฤดูฝนก็ขายยกบ่อ โดยไม่มีการเก็บกบไว้ทำพันธุ์ ไม่มีการเพาะพันธุ์กบ
2. การเลี้ยงกบเชิงการค้าแบบครบวงจร เริ่มจากการเพาะพันธุ์กบเพื่อขายลูกอ๊อดสำหรับการบริโภค และเลี้ยงเป็นกบโต เรียกว่า เพาะเลี้ยงกบทุกระยะควบคู่กันไปด้วย พร้อมขายกบทุกระยะตั้งแต่ลูกอ๊อดกบ ลูกกบเล็ก กบรุ่น รวมถึงกบพ่อ-แม่พันธุ์ การเลี้ยงกบในลักษณะนี้จะเป็นการเลี้ยงกบเชิงการค้าที่ยาวนานหลายปี
ปัจจุบัน อาชีพเพาะเลี้ยงกบเชิงการค้าได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย สำหรับ การเลี้ยงกบขนาดใหญ่จะใช้เวลาเลี้ยงนานประมาณ 3-4 เดือน จึงจะได้กบขนาด4-6 ตัว/กก.ที่ตลาดต้องการ ส่วน อาชีพการเพาะลูกอ๊อดกบก็สร้างรายได้ให้กับผู้เพาะเลี้ยงมากกว่าการเลี้ยงกบขนาดใหญ่ เพราะใช้เวลาเลี้ยงสั้นกว่า ทั้งกินอาหารน้อยกว่า ลูกอ๊อดอายุ 15-25 วัน ก็สามารถขายเพื่อให้ผู้สนใจนำไปบริโภคได้แล้ว
บ่อเลี้ยงกบ
สำหรับสถานที่สำหรับใช้สร้างบ่อเลี้ยงกบ ควรเป็นพื้นที่ราบเรียบสม่ำเสมอ เพื่อง่ายต่อการก่อสร้างและการจัดการเลี้ยง ซึ่งบ่อเลี้ยงกบนี้สามารถก่อสร้างตามความต้องการของเกษตรกร
การเพาะขยายพันธุ์กบ
เกษตรกรควรคัดเลือกพ่อ-แม่พันธุ์กบ จากแหล่งพันธุ์ที่ต่างถิ่นกันเพื่อหลีกเลี่ยงการผสมเลือดชิด ซึ่งจะมีผลทำให้กบแคระแกร็นโตช้า มีขนาดเล็กลง ผิดลักษณะพ่อแม่พันธุ์ นอกจากนี้กบจะต้องมีอายุถึงวัยเจริญพันธุ์เต็มที่แล้ว โดยกบตัวผู้มีอายุอย่างน้อย 8 เดือน ส่วนกบตัวเมียมีอายุ 1 ปีขึ้นไป ไม่ควรเลือกแม่พันธุ์ตัวที่อ้วนหรือผอมมากไป เพราะการฟอร์มไข่จะช้าและไม่แข็งแรง ควรเลือกพ่อแม่พันธุ์ที่มีน้ำหนักตัวประมาณ 400-500 กรัม นอกจากนี้ลำตัวของกบควรมีสีเหลืองสวยงาม มีรูปร่างลักษณะและมีขนาดถูกต้องตามสายพันธุ์และที่สำคัญพ่อแม่พันธุ์กบไม่ควรเป็นโรค และอยู่ในภาวะเจริญพันธุ์เต็มที่พร้อมผสม
การเตรียมบ่อเพาะพันธุ์
1. ขัดล้างบ่อให้สะอาด ตากแดดฆ่าเชื้อโรคประมาณ 2-3 วัน บ่อที่ใช้เพาะพันธุ์กบ ด้านบนของบ่อควรเปิดโล่ง โดยไม่ต้องมีอะไรมาคลุมทำเป็นหลังคา
2. เติมน้ำสะอาดลงไปในบ่อ ประมาณครึ่งตัวกบและควรทำในเวลาช่วงเย็นๆ น้ำที่ใช้จะเป็นน้ำบาดาล หรือน้ำคลองก็ได้
3. ใส่พืชน้ำจำพวกหญ้าสดหรือผักบุ้งสดลงไปในบ่อ ประมาณ 3-4 กำมือ แล้วเกลี่ยให้กระจายทั่วบ่อ ซึ่งบ่อเพาะพันธุ์จะต้องจัดสภาพให้เหมือนธรรมชาติมากที่สุด เพื่อกบจะได้ผสมพันธุ์และวางไข่
การเพาะผสมพันธุ์กบ
โดยทั่วไปจะมีการเพาะผสมพันธุ์กบอยู่ 2 วิธี คือ
1. เพาะผสมพันธุ์กบแบบธรรมชาติ หลังจากคัดเลือกกบพ่อแม่พันธุ์ที่มีสภาพสมบูรณ์เต็มที่แล้ว นำมาปล่อยลงในบ่อเพาะพันธุ์ ที่เตรียมไว้แล้ว เพื่อให้กบได้มีโอกาสเลือกคู่กันเอง ทั้งนี้ควรทำเวลา 17.00-19.00 น. จะช่วยให้ไข่ของแม่พันธุ์ มีไข่ที่พร้อมผสมได้ภายในเวลา 1 คืนจะเป็นการกระตุ้นให้กบพ่อแม่พันธุ์วางไข่ได้ผลดียิ่งขึ้น การผสมพันธุ์วางไข่จะเกิดขึ้นในช่วงเวลาประมาณ 02.00 –04.00 น. ตอนเช้าหากสังเกตเห็นไข่กบติดตามพืชน้ำที่ใส่ไว้ในบ่อเพาะเป็นหย่อมๆ มีทั้งจมและลอย แม่กบจะไม่ไข่ทีเดียวทั้งหมด แต่จะไข่เป็นชุด ๆ ละ 50 -60 ฟอง แม่กบ 1 ตัวจะไข่ครั้งละ 50 ชุด หลังจากกบไข่แล้ว ให้จับแยกพ่อแม่กบออกมาไว้ในบ่อเดิม เพื่อป้องกันไม่ให้แพไข่แตก เนื่องจากการเคลื่อนไหวของกบ
2. เพาะผสมพันธุ์กบแบบฉีดฮอร์โมน หลังจากที่คัดเลือกกบพ่อแม่พันธุ์ที่สมบูรณ์เต็มที่แล้วให้นำมาชั่งน้ำหนักของพ่อแม่พันธุ์ เพื่อนำข้อมูลไปคำนวณการใช้ฮอร์โมนต่อ ฮอร์โมนที่ใช้ในการฉีดเร่งให้แม่กบมีไข่แก่และพ่อกบมีน้ำเชื้อสมบูรณ์ ปัจจุบันนิยมฮอร์โมนสังเคราะห์ (Synthetic Hormone, LHRH-a) ซึ่งมีชื่อทางการค้าว่า “ซินนาแฟค” (Cinnafact) ร่วมกับสารระงับการทำงานของระบบหลั่งฮอร์โมน คือ ดอมเพอริโดน (Domperidone) หรือมีชื่อทางการค้าว่า “โมทีเลี่ยม” (Motilium) หรือที่เรียกกันว่า ยาเสริมฤทธิ์ โดยนำมาฉีดทั้งเพศผู้และเพศเมียในอัตราการใช้ ซินนาแฟค 15-20 ไมโครกรัมต่อน้ำหนักกบ 1 กิโลกรัม และยาเสริมฤทธิ์ 5มิลลิกรัมต่อน้ำหนักกบ 1 กิโลกรัม หมายเหตุ : ฮอร์โมนซินนาแฟค 10 ซีซี. = 1,000 ไมโครกรัม(โดยดูดฮอร์โมนซินนาแฟคจากขวดที่แกะมาจากกล่องที่มีความเข้มข้น 10,000 ไมโครกรัมมา 1 ซีซี ผสมกับน้ำกลั่น 9 ซีซี; เจือจางลง 10 เท่า), ยาเสริมฤทธิ์1 เม็ด = 10 มิลลิกรัม
ทั้งผลการศึกษาวิจัยของทีมนักวิจัยมหาวิทยาลัยแม่โจ้พบว่า การเพาะเลี้ยงกบนาบนพื้นที่สูงในพื้นที่อำเภอแม่แจ่ม และอำเภอกัลยานิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่ รูปแบบบ่อที่ใช้เลี้ยงกบได้ดีและต้นทุนต่ำที่สุดคือ กระชังบกและยางรถยนต์ โดยรูปแบบบ่อเลี้ยงดังกล่าวสามารถดูแลจัดการในการเลี้ยงได้ง่าย ไม่ยุ่งยาก เหมาะสำหรับการเลี้ยงกบเพื่อการบริโภคในครัวเรือน โดยเฉพาะบนดอยสูง เพื่อเป็นแหล่งโปรตีนเสริมและหลักได้ หรือสามารถพัฒนาให้เป็นอาชีพเลี้ยงกบเพื่อจำหน่ายในพื้นที่ ยกระดับความเป็นอยู่ เพิ่มอาชีพ เพิ่มรายได้สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่บนพื้นที่สูงได้เป็นอย่างดี
เกษตรกรหรือคนปลูกผักสวนครัวหลายรายอาจเคยเจอปัญหา ต้นไม่แข็งแรง กิ่งหักง่าย ใบและยอดไม่สมบูรณ์ ดอกร่วง หรือพืชในช่วงติดผลมีปัญหาผลผลิตไม่เป็นไปตามที่ต้องการ ปัญหาเหล่านี้มีหลายสาเหตุ ทั้งพันธุ์พืช สภาพอากาศ น้ำ การจัดการดิน รวมถึงความสมดุลของธาตุอาหาร หนึ่งในวัสดุเหลือใช้ใกล้ตัวที่สามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ทางการเกษตรได้ก็คือ “เปลือกไข่” เพราะองค์ประกอบหลักของเปลือกไข่คือแคลเซียมคาร์บอเนต ซึ่งเป็นแหล่งแคลเซียมตามธรรมชาติ วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน จะมาชวนทำน้ำหมักเปลือกไข่แบบง่ายๆ จากวัสดุที่หาได้ในครัวเรือน เพื่อใช้เป็นตัวช่วยเสริมแคลเซียมให้กับพืช ลดการทิ้งของเหลือในครัว และช่วยลดต้นทุนในการดูแลต้นไม้ สูตรน้ำหมักเปลือกไข่ ทำง่าย ใช้วัสดุใกล้ตัว สูตรหนึ่งที่เผยแพร่โดยสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดตาก ใช้ เปลือกไข่ น้ำซาวข้าว และน้ำส้มสายชู โดยนำเปลือกไข่มาล้าง ตากให้แห้ง แล้วบดหรือทุบให้ละเอียด ก่อนนำไปหมักร่วมกับน้ำซาวข้าวและน้ำส้มสายชูประมาณ 8-10 วัน จากนั้นกรองและนำไปเจือจางก่อนใช้ วัตถุดิบ เคล็ดลับ ควรทำเปลือกไข่ให้มีขนาดเล็กที่สุดเท่าที่ทำได้ เพราะเปลือกไข่ชิ้นใหญ่จะย่อยสลายและปลดปล่อยแ
คำถามว่า “ทำเกษตรแล้วทำไมยังจน?” อาจไม่ใช่คำถามใหม่สำหรับประเทศไทย แต่ถ้ามองให้ลึกลงไปกว่าราคาพืชผลในแต่ละฤดูกาล จะพบว่าปัญหาของเกษตรกรไทยอาจไม่ได้อยู่ที่ว่า “ปลูกอะไรไม่เก่ง” หรือ “ขายไม่เป็น” เพียงอย่างเดียว หากแต่อยู่ในระบบที่เกษตรกรต้องรับความเสี่ยงตั้งแต่ต้นน้ำ ขณะที่กำไรส่วนใหญ่กลับไหลไปอยู่ในช่วงกลางน้ำและปลายน้ำ ดร.นุ่น – รัสรินทร์ ชินโชติธีรนันท์ CEO บริษัท ListenField จำกัด และคณะกรรมการสภาพัฒน์ฯ มองคำถามนี้จากตัวเลขและโครงสร้างของภาคการเกษตร และพบว่าคำว่า “เกษตรกรไทยยิ่งทำยิ่งจน” ไม่ได้เป็นเพียงความรู้สึก เพราะเมื่อย้อนดูข้อมูลหนี้สินของเกษตรกรในช่วง 8 ปีที่ผ่านมา พบว่าหนี้เพิ่มขึ้นมากกว่า 70 เปอร์เซ็นต์ ขณะที่รายได้จากการทำเกษตรกลับไม่ได้เติบโตมากพอที่จะทำให้ชีวิตของเกษตรกรมีความมั่นคงขึ้น “เกษตรกรไทยความเสี่ยงในการทำเกษตรสูงมาก แต่มาร์จิ้นที่ได้รับหรือกำไรที่ได้รับมันต่ำมาก แต่ในภาคส่วนอื่นตรงกลางน้ำ กลายเป็นว่าความเสี่ยงมันน้อยกว่า มาร์จิ้นมันสูงกว่า ยิ่งปลายทางปลายน้ำยิ่งความเสี่ยงน้อย มีมาร์จิ้นในเชิงกำไรสูงขึ้น จะเห็นได้ว่าในเชิงเกษตรกรเป็นคนที่รับความเสี่ยง” ภาพนี้ทำใ
กระทรวงสาธารณสุข เตรียมเดินหน้านโยบาย “เศรษฐกิจสุขภาพ” (Wellness Economy) มุ่งต่อยอดโครงสร้างพื้นฐานทางการแพทย์และภูมิปัญญาท้องถิ่น สู่การสร้างรายได้เข้าประเทศ โดยชูการจัดงาน “มหกรรมนวดไทยและเวลเนสแห่งชาติ 2569” เป็นเวทีสร้างการรับรู้และยกระดับอัตลักษณ์นวดไทย 4 ภาค ควบคู่กับการสร้างมาตรฐานการส่งออกบุคลากรนวดไทยสู่ระดับนานาชาติ นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่า ประเทศไทยได้ทุ่มเทลงทุนด้านบุคลากรทางการแพทย์อย่างต่อเนื่อง ทั้งแพทย์แผนปัจจุบัน แพทย์แผนไทย แพทย์ทางเลือก ตลอดจนเทคโนโลยีและอุปกรณ์ที่ทันสมัย สิ่งเหล่านี้ไม่เพียงใช้ดูแลสุขภาพของคนในประเทศ แต่ยังเป็นฐานสำคัญในการขยายผลไปสู่เศรษฐกิจสุขภาพ ทั้งการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ (Medical Tourism) และการดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน (Medical Wellness) ซึ่งไทยทำได้ดีมาตลอดกว่าสิบปี และในวันนี้ระบบสาธารณสุขไทยมีความพร้อมอย่างยิ่งที่จะต่อยอดไปสู่ผลิตภัณฑ์ และบริการสุขภาพที่หลากหลายขึ้น โดยเฉพาะ “นวดไทย” ซึ่งเป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานและได้รับการยอมรับระดับสากล เป้าหมายสำคัญของการจัดงานมหกรรมนวดไทยและเวลเนส
ภาคการเกษตรในปัจจุบันไม่ได้วัดความสำเร็จเพียงการปลูกพืช เพื่อให้ได้ผลผลิตจำนวนมากอีกต่อไป แต่หัวใจสำคัญอยู่ที่การสร้างมูลค่าเพิ่ม การบริหารจัดการความเสี่ยง และการมองเห็นโอกาสทางธุรกิจตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ เพราะผลผลิตทางการเกษตรเมื่อเข้าสู่ตลาดพร้อมกัน ราคาย่อมมีโอกาสผันผวนตามกลไกอุปสงค์และอุปทาน เกษตรกรที่สามารถปรับตัวจาก “ผู้ผลิต” สู่ “ผู้ประกอบการ” จึงเป็นผู้ที่สามารถสร้างรายได้อย่างต่อเนื่อง พร้อมพัฒนาสินค้าให้ตอบโจทย์ผู้บริโภค และต่อยอดธุรกิจให้เติบโตได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว แนวคิดดังกล่าวสะท้อนผ่านการดำเนินงานของ คุณยศวัตน์ เรืองสุวรีย์ ประธานวิสาหกิจชุมชนทิพย์วารี ผู้เปลี่ยนอินทผลัมจากผลไม้ที่เก็บเกี่ยวได้เพียงปีละครั้ง ให้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของธุรกิจแปรรูปที่สามารถสร้างผลิตภัณฑ์ได้หลากหลายชนิด พร้อมนำเทคโนโลยี งานวิจัย และการบริหารจัดการสมัยใหม่เข้ามาพัฒนาการผลิต จนเกิดเป็นโมเดลธุรกิจเกษตรที่มุ่งสร้างรายได้ตลอดทั้งปี และสร้างคุณค่าให้กับผลผลิตทุกเกรดโดยไม่ปล่อยให้สูญเปล่า จากสวนอินทผลัมสู่ธุรกิจแปรรูป พลิกผลไม้ปีละครั้งเป็นรายได้ตลอดปี คุณยศวัตน์ เล่าให้ฟังว่า จุดเริ่มต้นของ
