การเลี้ยงแพะเป็นหนึ่งในอาชีพสำคัญของเกษตรกรในพื้นที่จังหวัดนราธิวาส ส่วนใหญ่เลี้ยงแพะแบบปล่อยและกึ่งขังคอก โดยปลูกหญ้าเนเปียร์เป็นอาหารหยาบในการเลี้ยงแพะ เนื่องจากจังหวัดนราธิวาสมีฝนตกชุกและมีสภาวะอากาศแปรปรวน เกิดภัยแล้งและน้ำท่วมเป็นระยะ จึงมักประสบปัญหาขาดแคลนอาหารสัตว์เพราะหญ้าธรรมชาติมีไม่เพียงพอในช่วงฝนตก น้ำท่วม หรือภัยแล้ง
ที่ผ่านมา เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะจึงต้องซื้ออาหารสัตว์สำเร็จรูปจากภายนอก ซึ่งค่าอาหารสัตว์คิดเป็น 60-70% ของต้นทุนการผลิตทั้งหมด (ค่ายาและเวชภัณฑ์ 5-10% ค่าแรง 10-15% และค่าลงทุนอื่นๆ) ทุกวันนี้ ค่าวัตถุดิบอาหารสัตว์ผันผวน ควบคุมไม่ได้ ทำให้เกษตรกรต้องแบกรับภาระต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น
ผศ.ดร.ซารีนา สือแม คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ ศึกษาพบว่า ในจังหวัดนราธิวาสมีการปลูกและบริโภคทุเรียนอย่างแพร่หลาย ทำให้มีของเหลือทางการเกษตรคือ เปลือกทุเรียนจำนวนมากตลอดฤดูการผลิต ซึ่งเปลือกทุเรียนเป็นขยะทางการเกษตรที่กำจัดยากและเกิดมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม จึงเกิดแนวคิดนำเปลือกทุเรียนหมักเป็นแหล่งอาหารทางเลือกใหม่ในการเลี้ยงแพะ ปรากฏว่าสามารถลดต้นทุนค่าอาหารได้มากกว่าเดิมถึง 4-5 เท่าตัว ทำให้เกษตรกรมีผลกำไรเพิ่มขึ้น สร้างอนาคตการเลี้ยงสัตว์อย่างยั่งยืน
นวัตกรรมการแปรรูป เปลือกทุเรียนหมัก ทำง่าย ไม่ยุ่งยาก
ผศ.ดร.ซารีนา กล่าวว่า กระบวนการทำเปลือกทุเรียนหมักเป็นเทคโนโลยีที่ง่าย เกษตรกรสามารถทำเองได้ โดยขั้นตอนแรก เริ่มจาก 1. คัดเลือกเปลือกทุเรียนสดที่ไม่เน่าเสีย ไม่มีเชื้อรา 2. นำเปลือกทุเรียนมาสับให้มีขนาดพอเหมาะ ประมาณ 2-3 เซนติเมตร 3. เตรียมส่วนผสมหมักด้วยจุลินทรีย์ร่วมกับแหล่งคาร์โบไฮเดรต ควบคุมเวลาและสภาพแวดล้อม 4. นำเปลือกทุเรียนที่สับแล้วไปผสมกับวัตถุดิบหมัก ได้แก่ กากน้ำตาล เกลือ ยูเรีย น้ำ และน้ำตาลทรายแดง 5. นำเปลือกทุเรียนหมักก่อนนำไปบรรจุในถังหรือกระสอบ ปิดให้สนิท 21 วัน 6. เปิดถังหรือกระสอบเพื่อประเมินคุณภาพทางโภชนาการ ค่า pH กลิ่น สี และการยอมรับของสัตว์ 7. หากตรวจสอบแล้วพบว่าเปลือกทุเรียนหมักมีกลิ่นหอม ไม่เน่าเสีย ก็สามารถนำไปใช้เป็นอาหารแพะได้
ผลการทดลอง
โดยทั่วไป เปลือกทุเรียนสดจะมีเยื่อใยสูง ช่วยกระตุ้นการเคี้ยวและการย่อย เปลือกทุเรียนมีลักษณะคล้ายหญ้า ถือเป็นแหล่งอาหารหยาบที่มีศักยภาพแล้ว ยังมีระดับโปรตีนรวม 4.64% และพลังงานสูงประมาณ 5003.86 Kcal/kg เมื่อไปผ่านกระบวนการหมักยิ่งเพิ่มความน่ากิน ทำให้ย่อยง่ายขึ้น เพิ่มโปรตีนและพลังงาน ลดสารต้านโภชนะ ที่สำคัญเก็บรักษาได้นานถึง 1 ปี
หลังจากทดลองใช้เปลือกทุเรียนหมักทดแทนอาหารแพะบางส่วน พบว่าช่วยให้เกษตรกรลดต้นทุนอาหารได้ 45% ขณะเดียวกันนวัตกรรมนี้ยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตแพะเนื้อให้มีสุขภาพดี โตไว ได้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น ขณะเดียวกันโปรตีนในเนื้อแพะยังเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยยะสำคัญ ทำให้เนื้อแพะมีคุณภาพดี เป็นที่ต้องการของตลาด
“เปลือกทุเรียนหมัก นุ่มและมีกลิ่นหอม วัวและแพะชอบกิน ที่สำคัญช่วยให้สัตว์มีสุขภาพแข็งแรง ขยายพันธุ์ได้ตามปกติ ช่วยประหยัดค่าอาหารได้อย่างมหาศาล” เสียงสะท้อนจากเกษตรกรผู้เลี้ยงแพะที่หันมาใช้เปลือกทุเรียนหมักเป็นอาหารเลี้ยงสัตว์
นวัตกรรมนี้ ถือว่าใช้ต้นทุนต่ำและปลอดภัย ช่วยลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์ ทำให้เกษตรกรมีผลกำไรสุทธิเพิ่มขึ้น แล้วยังช่วยเปลี่ยน “เปลือกทุเรียน” ของเหลือทิ้งจากล้ง สวนทุเรียน และโรงงานแปรรูปทุเรียน ให้เกิดประโยชน์ ในรูปแบบอาหารสัตว์เพิ่มคุณค่า ใช้เลี้ยงวัวและเลี้ยงแพะได้ ควบคู่กับการลดต้นทุน แล้วยังสามารถต่อยอดสู่รูปแบบธุรกิจหรือผลิตภัณฑ์ชุมชนได้อีก
นวัตกรรมนี้มีความคุ้มค่าเชิงเศรษฐกิจและเป็นระบบการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ลดการใช้สารเคมี ลดมลพิษและของเสีย ตอบโจทย์โมเดลเศรษฐกิจ BCG สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) เล็งเห็นว่า งานวิจัยนี้ไม่เพียงช่วยแก้ไขปัญหาในพื้นที่ แต่ยังสร้างโอกาสใหม่ทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมในจังหวัดนราธิวาส จึงจัดงบสนับสนุนให้มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ ได้เผยแพร่นวัตกรรมดังกล่าวไปยังแหล่งเลี้ยงแพะในพื้นที่ต่างๆ ในจังหวัดนราธิวาสและจังหวัดใกล้เคียง เพื่อสนับสนุนการพัฒนาปศุสัตว์อย่างเป็นรูปธรรม พร้อมสร้างโมเดลเศรษฐกิจหมุนเวียน ลดขยะทางการเกษตรในพื้นที่ไปพร้อมๆ กัน
นวัตกรรมที่ดี ไม่ได้วัดกันที่ความแปลกใหม่เท่านั้น แต่ต้องตอบได้ว่า “ทำให้ชีวิตผู้คนดีขึ้นอย่างไร” “กล่องเลี้ยงชันโรง” ที่พัฒนาโดย มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ ร่วมกับนวัตกรชุมชน คือคำตอบของโจทย์นั้นอย่างชัดเจน เพราะไม่ใช่เพียงอุปกรณ์สำหรับเลี้ยงผึ้งชันโรง หากแต่เป็นนวัตกรรมที่ช่วยให้เกษตรกรเก็บน้ำผึ้งชันโรงได้มากขึ้น ลดการสูญเสีย เพิ่มรายได้ และต่อยอดไปสู่การสร้างอาชีพใหม่ให้กับคนในชุมชน ผลจากการดำเนินโครการวิจัยนวัตกรรมการเลี้ยงผึ้งชันโรงพร้อมใช้เชิงพาณิชย์และเสริมสร้างพลังนวัตกรชุมชน เพื่อยกระดับรายได้ครัวเรือนและเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน ที่ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยหาดใหญ่ได้ทำการพัฒนากล่องเลี้ยงชันโรง โดยการสนับสนุนของหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ หน่วยงานสังกัดสำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) หรือ รวพ. สิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้หยุดอยู่เพียงการพัฒนานวัตกรรม แต่คือการสร้างระบบการเรียนรู้ที่ทำให้คนในชุมชนสามารถนำเทคโนโลยีไปใช้สร้างรายได้จริง “ก่อนหน้านี้ ผู้เลี้ยงชันโรงจำนวนมากต้องเผชิญปัญหาเดียวกัน คือกล่องเลี้ยงแบบเดิมไม่ส
(ซินหัว) — พาชมการทำงานของหุ่นยนต์เกษตรอัจฉริยะรุ่นใหม่ที่ฟาร์มสาธิตแห่งหนึ่งในเมืองคาสือ เขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน ซึ่งมาพร้อมความสามารถหลากหลายทั้งการฉีดพ่นสารให้พืชผล หรือการปรับตัวให้เข้ากับพื้นที่เพาะปลูกที่แตกต่างกัน หุ่นยนต์รุ่นนี้ปรับระยะฐานล้อได้ตั้งแต่ 1.2-2.4 เมตร รองรับการใช้งานกับพืชหลายชนิดทั้งฝ้าย ข้าวโพด และพริก มาพร้อมแขนฉีดพ่นสารกว้าง 21 เมตร และถังบรรจุน้ำขนาด 1 ตัน ซึ่งช่วยให้ทำงานครอบคลุมพื้นที่ได้สูงสุด 1 แสนตารางเมตรต่อชั่วโมง หวังฉีฮ่าว เจ้าหน้าที่ของบริษัทพัฒนาหุ่นยนต์ กล่าวว่าจุดเด่นสำคัญของหุ่นยนต์รุ่นนี้คือฐานล้อที่สามารถปรับได้ ซึ่งช่วยให้การปฏิบัติงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น เมื่อเทียบกับเครื่องจักรและโดรนแบบเดิมๆ ด้านเกษตรกรผู้เพาะปลูกฝ้ายรายหนึ่งเผยว่าหุ่นยนต์ตัวนี้สามารถฉีดพ่นสาร กำจัดวัชพืช และหว่านเมล็ดได้ พร้อมช่วยลดต้นทุนได้อีกด้วย ชมคลิปได้ที่ : https://drive.google.com/drive/folders/1bOXa6_iVvjTqpZmOh1z9ZdtGdK60d3nz
กรมส่งเสริมการเกษตร ประสบความสำเร็จในการขับเคลื่อนกิจกรรมประชาสัมพันธ์และส่งเสริมการจำหน่ายผลไม้ไทย ภายใต้โครงการยกระดับสินค้าเกษตรมูลค่าสูง (ทุเรียน) โดยสามารถสร้างยอดจำหน่ายรวมจากกิจกรรมตลอดฤดูกาลผลิตกว่า 8 แสนบาท สะท้อนผลสำเร็จของการเชื่อมโยงผลไม้คุณภาพจากแหล่งผลิตสู่ผู้บริโภคโดยตรง ควบคู่กับการสร้างการรับรู้และภาพลักษณ์ใหม่ให้กับผลไม้ไทยในฐานะสินค้าเกษตรมูลค่าสูง นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ให้ความสำคัญกับการยกระดับสินค้าเกษตรไทยให้สามารถแข่งขันได้ในตลาดที่มีมูลค่าสูงมากขึ้น โดยการประชาสัมพันธ์ในปัจจุบันไม่ได้มุ่งเพียงการสร้างการรับรู้ แต่ต้องสามารถเชื่อมโยงไปสู่การสร้างโอกาสทางการตลาดและเพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกรอย่างเป็นรูปธรรม โดยมีเป้าหมายการดำเนินงาน คือ การทำให้ผู้บริโภคเข้าถึงผลไม้คุณภาพของเกษตรกรไทยได้โดยตรง พร้อมสร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพ มาตรฐาน และอัตลักษณ์ของสินค้า เพื่อให้การประชาสัมพันธ์สามารถต่อยอดเป็นการตัดสินใจซื้อ และสร้างรายได้กลับคืนสู่เกษตรกรได้จริง ด้าน นางอัญชลี สุวจิตตานนท์ อธิบดีกรมส่งเสริมก
หลายคนอาจมองว่า “ข้าวบูด” เป็นของเสียที่ต้องรีบทิ้งลงถังขยะ แต่รู้หรือไม่ว่า ข้าวบูดที่เรามองข้ามสามารถเปลี่ยนเป็น “ปุ๋ยจุลินทรีย์” ที่ช่วยบำรุงดินและกระตุ้นการเจริญเติบโตของรากพืชได้อย่างดีเยี่ยม แถมยังช่วยลดขยะในบ้านได้อีกด้วย ข้าวที่บูดเกิดจากกระบวนการหมักโดยจุลินทรีย์ที่มีอยู่ในธรรมชาติ เช่น แบคทีเรียกรดแลกติก และยีสต์ ซึ่งเป็นจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ต่อดิน หากนำข้าวบูดมาหมักให้ถูกวิธี ก็จะได้เป็นปุ๋ยชีวภาพที่ช่วยเสริมสร้างจุลินทรีย์ดีในดิน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดีขึ้น และช่วยให้รากพืชดูดซึมสารอาหารได้ง่ายขึ้น อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม ข้าวบูด 1 ถ้วย น้ำตาลทรายแดงหรือน้ำตาลอ้อย 2 ช้อนโต๊ะ ยาคูลท์ น้ำสะอาด 1 ลิตร ตะแกรงสำหรับกรอง ภาชนะพลาสติกหรือขวดแก้วมีฝาปิด (ต้องมีรูระบายอากาศ) ขั้นตอนการทำ นำข้าวบูดมาบดหรือขยี้ให้เป็นเนื้อเละ เติมน้ำตาลทรายแดงลงไป คนให้เข้ากัน เติมน้ำสะอาดลงไป แล้วเทส่วนผสมทั้งหมดลงในภาชนะ ปิดฝาให้แน่นแต่ต้องมีรูระบายอากาศ ป้องกันการเกิดก๊าซสะสม วางทิ้งไว้ในที่ร่มประมาณ 5-7 วัน (หากอากาศเย็น อาจใช้เวลานานกว่านี้) เมื่อครบกำหนด จะได้จุลินทรีย์น้ำหมักจากข้าวบูดที่
