แปรรูปสินค้าเกษตร

คุณทิม ไทยทวี อายุ 74 ปี เกษตรกรผู้ประสบความสำเร็จจากการปลูกส้มโอมานานกว่า 47 ปี เป็นเจ้าของสวนส้มโอไทยทวี ที่อำเภอสามพราน จำนวน 10 ไร่ และที่อำเภอนครชัยศรีอีก 30 ไร่ ในจังหวัดนครปฐม ผู้ได้รับรางวัลและมีชื่อเสียงจากการปลูกส้มโอโดยอย่างแท้จริง มารู้จัก ส้มโอนครชัยศรี คุณทิม ไทยทวี ได้บอกเล่าถึงที่มาที่ไปของชื่อ ส้มโอนครชัยศรี ว่า “ส้มโอนครชัยศรี จริงๆ แล้วหาที่มาที่ชัดเจนยังไม่ได้ ตนจำความได้ว่าส้มโอแรกเริ่มเดิมทีนั้น ปลูกกันที่ ตำบลอ้อมใหญ่ อำเภอสามพราน ทำกันเรื่อยมา จนกระทั่ง ปี 2526 เริ่มเก็บผลผลิตเพื่อการส่งออก เกษตรกรที่อ้อมใหญ่เริ่มต้นปลูกส้มโอเป็นธุรกิจ คือพันธุ์ขาวพวง ทองดี นิยมส่งออกไปยังประเทศจีน ฮ่องกง และแคนาดา เป็นต้น เนื่องจากผลส้มโอพันธุ์ขาวพวงมีลักษณะคล้ายกับน้ำเต้า ซึ่งคนจีนมีความเชื่อว่าจะทำให้เงินทองพอกพูน จึงนิยมนำไปไหว้เจ้าในเทศกาลต่างๆ ส่วนพันธุ์ขาวแป้น นิยมปลูกเพื่อขายผลผลิตในประเทศ นำไปสู่การขยายพื้นที่ปลูก จนมาถึงนครชัยศรี ทีนี้ คำว่า “ส้มโอนครชัยศรี” จากการสันนิษฐานน่าจะเกิดจากตอนที่ส้มโอเริ่มขยายมาปลูกในเขตนครชัยศรี ตอนนั้นยังเป็นมณฑลนครชัยศรี ส้มโอ จึงถูกเรีย

สวัสดีครับ สวัสดีผู้อ่านทุกท่าน พบกันเป็นประจำในคอลัมน์ “คิดใหญ่แบบรายย่อย The challenge of smallscale farmers” กับผม ธนากร เที่ยงน้อย ว่าด้วยเรื่องธุรกิจการเกษตรในประเทศไทยนั้น ท่าน รศ.สมคิด ทักษิณาวิสุทธิ์ อธิบายไว้ว่า มี 6 กลุ่ม ที่ร่วมอยู่ในธุรกิจเกษตรของบ้านเรา คือกลุ่มที่อยู่ในธุรกิจปัจจัยการผลิต กลุ่มที่อยู่ในธุรกิจการผลิต กลุ่มจัดหาสินค้า กลุ่มแปรรูปและเก็บรักษาสินค้า กลุ่มจัดจำหน่าย และกลุ่มผู้ส่งออกสินค้าเกษตร ฉบับนี้นำท่านไปพบปะเพื่อเรียนรู้อีกอาชีพหนึ่งในโลกของธุรกิจการเกษตร ที่เกี่ยวข้องกับกลุ่มที่อยู่ในธุรกิจปัจจัยการผลิตทางการเกษตร ไปดูวิธีคิด ดูการทำการตลาดที่ทำให้ธุรกิจเดินต่อไปได้ในยุคที่ธุรกิจปัจจัยการผลิตทางการเกษตร ใครๆ ก็ยังคงหนีไม่พ้นคลื่นลมในกระแสเรดโอเชียนที่แข่งขันกันรุนแรง ตามไปดูกันเลยครับ ต่อยอดจากธุรกิจเดิม พาท่านไปพบกับ คุณนิษฐกานต์ อานันท์สิริโชติ เจ้าของร้านขายส่งทรงกรเกษตรอินทรีย์ ที่ตลาดอินโดจีนการ์เด้น ตำบลสมอแข อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก ร้านขายส่งทรงกรเกษตรอินทรีย์ จำหน่ายวัสดุอุปกรณ์เพาะปลูกทุกชนิด รวมทั้งยังจำหน่ายวัสดุอินทรีย์ ขุยมะพร้าว มะพร้าว

ผลไม้ดองหรือ ผลไม้แช่อิ่ม ตามฤดูกาลต่าง ๆ นับเป็นหนึ่งในการแปรรูปวัตถุดิบทางการเกษตร ที่ได้รับความนิยมจากผู้บริโภคทุกเพศ-ทุกวัย การทำ ผลไม้ดองหรือ ผลไม้แช่อิ่ม  เป็นอาหารกินเล่นยอดนิยมที่อยู่คู่กับคนไทยมาอย่างยาวนาน ด้วยกรรมวิธีในการถนอมอาหารแบบภูมิปัญญาชาวบ้าน โดยจับผลไม้ที่เหลือจากการขายหรือกินไม่หมด มาสร้างสรรค์เป็นเมนูใหม่ ๆ อร่อยไฉไลยิ่งกว่าเดิม นอกจากนี้ยังสามารถนำไปทำขาย สร้างเป็นรายได้เสริม หรือรายได้หลัก ได้ไม่ยากอีกด้วย “ ถ้าจะพูดถึงเมนูยอดนิยม เราคงต้องพูดถึง “มะม่วงแช่อิ่ม” เรียกได้ว่า ลูกค้าขาประจำทุกคนไม่เคยพลาด ที่จะซื้อเมนูนี้ติดไม้ติดมือกลับบ้านกันทุกคน ส่วนเมนูอื่นๆ อย่าง มะขาม, มะปราง, มะดัน, กระท้อน, มะกอก, มะขามป้อม ก็ถือเป็นสินค้ายอดนิยมของร้านเราเหมือนกัน  เรียกได้ว่า หากคุณชื่นชอบผลไม้แช่อื่มมี่ร้านของมีแทบจะครบทุกอย่างเลยทีเดียว” นี่คือ คำเอื้อนเอ่ยจากปากของ คุณสมใจ จินา เจ้าของผลิตภัณฑ์ สมใจผลไม้แช่อิ่ม ที่ได้ชักชวนให้ทีมงานของเรามาลองชิมสารพัดผลไม้แช่อิ่มรสชาติดี “  การทำผลไม้แช่อิ่ม สามารถทำเป็น “อาชีพหลัก” หรือ “อาชีพเสริม” เพิ่มรายได้จากเดิมที่มีอยู่แล้ว โ

หัตถกรรมไม้ไผ่บ้านทุ่งต้อม อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย เป็นอีกกลุ่มอาชีพที่ชาวบ้านทุ่งต้อมตั้งใจอนุรักษ์ไม้ไผ่ พืชในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์ จึงร่วมมือร่วมใจกันผลิตงานหัตถกรรมจากไม้ไผ่โดยการนำทักษะ ภูมิปัญญา ผสมผสานกับการออกแบบให้มีความทันยุคสมัย เน้นการผลิตให้มีความเป็นธรรมชาติโดยไม่ใช้โลหะ นับเป็นผลงานของชาวบ้านที่ใช้ความละเอียด ประณีต คงทน และแข็งแรง กระทั่งได้รับความสนใจสั่งซื้อจนผลิตไม่ทัน คุณสี น้อยฟ้า อยู่บ้านเลขที่ 162 หมู่ที่ 5 บ้านทุ่งต้อม ตำบลศรีดอนชัย อำเภอเทิง จังหวัดเชียงราย ประธานกลุ่มแปรรูปผลิตภัณฑ์ไม้ไผ่ทุ่งต้อม บอกว่า งานไม้ไผ่เป็นอาชีพที่ชาวบ้านในพื้นที่ทำกันมานานเป็นรายได้เสริมซึ่งต่างคนต่างทำ ผลิตเป็นสิ่งของเครื่องใช้จากไม้ไผ่ ทำแบบซ้ำๆ ตั้งราคาแล้วขายกันเอง ขายได้บ้างไม่ได้บ้าง ทำให้เสียโอกาสเนื่องจากในพื้นที่มีไผ่อยู่จำนวนมาก ดังนั้น เมื่อสักปีกว่าจึงมาหารือกันว่าควรรวมเป็นกลุ่มดีกว่า เพราะแต่ละคนมีความสามารถทักษะ ภูมิปัญญา จะได้นำออกมาใช้ให้เกิดประโยชน์ ขณะเดียวกัน ตั้งใจว่าจะผลิตของใช้จากไผ่โดยไม่ใช้ตะปู/น็อต เพื่อต้องการจะอนุรักษ์ความเป็นธรรมชาติไว้ให้ได้มากที่สุ

เมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2562 ที่ผ่านมา เป็นวันข้าวและชาวนาแห่งชาติ จัดงานโดยกรมการข้าว ในงานมี “กลุ่มข้าวหอมมะลิเพชรทุ่งกุลาร้องไห้” มาออกร้านแนะนำผลิตภัณฑ์ จากการพูดคุยถึงที่มาที่ไปน่าสนใจเป็นอย่างมาก จุดเริ่มต้น ชาวบ้านเห็นว่า คุณสมภพ ลุนาบุตร ปลูกอินทผลัมกินผล จำหน่ายได้กิโลกรัมละ 500 บาท ต่างจากข้าวหอมมะลิ บางปีกิโลกรัมละ 6-8 บาท จึงอยากให้ข้าวราคาดีบ้าง โดยตั้งเป้าแปรรูปข้าวจำหน่าย คุณสมภพ หนึ่งในแกนนำการก่อตั้งกลุ่มข้าวหอมมะลิเพชรทุ่งกุลาร้องไห้ ตำแหน่งประชาสัมพันธ์ เล่าถึงข้อมูลประวัติความเป็นมาตลอดจนการแปรรูปข้าวเปลือกเป็นข้าวสารว่า กลุ่มตั้งขึ้นเพื่อความอยู่รอดของชาวนาและเกษตรกรในพื้นที่ ผลผลิตที่ได้จากพื้นที่ทำการเกษตรของสมาชิกที่อยู่ในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้แห่งนี้ส่วนใหญ่เป็นข้าวหอมมะลิเป็นหลัก โดยลักษณะเด่นทั่วไปของข้าวหอมมะลิเพชรทุ่งกุลาร้องไห้นั้นเหมาะสำหรับใช้บริโภคหรือแปรรูป เป็นสินค้าที่มีคุณภาพสูง เนื่องจากมีความหอมนุ่ม เมล็ดข้าวสวยงามมีลักษณะที่เรียวยาว ข้าวตราเพชรทุ่ง นุ่มหอม “ข้าวหอมมะลิเพชรทุ่งกุลาร้องไห้ เป็นข้าวหอมมะลิที่ผลิตภายใต้ชื่อ “เพชรทุ่ง” เป็นข้าวหอมมะลิท

จังหวัดแม่ฮ่องสอน มีเสน่ห์ทางการท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สวยงาม และวิถีวัฒนธรรมของคนท้องถิ่นและคนชนเผ่าที่เป็นเอกลักษณ์ นักท่องเที่ยวต่างใฝ่ฝันอยากไปเที่ยวและสัมผัสเมืองในหมอกสามฤดู ใครได้ไปแล้วประทับใจและอยากหวนกลับไปเที่ยวอีกครั้ง  นอกจากนี้แล้ว ยังมีอาหารและขนมพื้นบ้านของคนไทยใหญ่หรือคนไตที่อร่อย อาทิ แกงฮังเล จิ้นลุง อุ๊บไก่ อุ๊บไข่ น้ำพริกอุ๊บ ข้าวกันจิ้น ขนมส่วยทะมิน อาละหว่า เป็นต้น และของขบเคี้ยวที่ต้องชิมลิ้มลองคือถั่วลายเสือคั่ว ที่หอม กรอบ อร่อย หรือจะรับประทานเป็นอาหารเช้า/อาหารว่างได้โดยเติมนมสดได้ทั้งรสชาติและคุณค่าทางโภชนาการ ถั่วลายเสือหรือถั่วราชินี คือถั่วลิสงพันธุ์กาฬสินธุ์ 2 ที่ได้รับการปรับปรุงและรับรองพันธุ์โดยกรมวิชาการเกษตร เมื่อปี 2544 โดยในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอนได้รับการส่งเสริมจากหน่วยงานราชการตามโครงการตามพระราชดำริฯ สำหรับถั่วลายเสือ นับว่าเป็นพืชเศรษฐกิจหนึ่งของจังหวัดแม่ฮ่องสอน จุดเด่นถั่วลายเสือของแม่ฮ่องสอน แตกต่างจากถั่วลายเสือของจังหวัดอื่นๆ คือ รสชาติ และเมล็ดใหญ่ เนื่องจากสภาพพื้นที่เป็นหุบเขา ดินอุดมสมบูรณ์ ทำให้ถั่วลายเสือเจริญเติบโตได้ดีและมีรสช

หนุ่มรัฐศาสตร์ลาออกจากงานประจำที่กรุงเทพฯ กลับบ้านเกิดที่ จ.ตรังและใช้พื้นที่ว่างหลังบ้านปลูกเมล่อนจนอิ่มตัว ก่อนจะหันมาปลูกมะเขือเทศกินผลสดขายกิโลกรัมละ 300 บาท ลูกค้าออนไลน์สั่งซื้อจนสุกไม่ทัน ที่คอปเตอร์ฟาร์ม ฟาร์มอารมณ์ดี เลขที่ 1 หมู่ 7 ต.บ้านโพธิ์ อ.เมือง จ.ตรัง ซึ่งเป็นของนายจิตพงษ์ พีรพัฒนกัมพล อายุ 46 ปี ได้ใช้พื้นที่ว่างหลังบ้านหันมาปลูกมะเขือเทศกินผลสด พันธุ์โซราริโน่ (Solarino) ซึ่งนำเข้ามาจากประเทศเนเธอร์แลนด์ โดยก่อนหน้านี้เมื่อ 7 ปีที่แล้ว นายจิตพงษ์ ได้ลาออกจากงานประจำที่กรุงเทพฯ เพื่อกลับบ้านเกิดที่ จ.ตรัง มาดูแลพ่อแม่ที่แก่ชรา และปลูกเมล่อนมาตั้งแต่ปี 2555 ต่อมาตลาดเมล่อนเริ่มอิ่มตัว จึงหันมาทดลองปลูกมะเขือเทศกินผลสดในโรงเรือนเมื่อปีที่แล้ว รวม 2 รุ่น แต่ไม่ประสบความสำเร็จอีก กระทั่งมาทดลองปลูกรุ่นที่ 3 จำนวน 96 ต้น แล้วอาศัยประสบการณ์ที่ผ่านมา มาปรับใช้และให้ปลอดภัยจากสารเคมี จนประสบความสำเร็จในที่สุด ทำให้รุ่นนี้ได้ผลผลิตประมาณ 3-4 กิโลกรัม/ต้น โดยใช้เวลาปลูกประมาณ 60 วัน ก็สามารถทยอยเก็บขายได้ทุกวัน ๆ ละ 2-4 กิโลกรัม ราคากิโลกรัมละ 300 บาท และจะเก็บขายไปจนถึงกลางเด