เทคนิคเกษตร

ปัญหาปุ๋ยเคมีแพง ทำให้เกษตรกรจำนวนมากหันใช้ปุ๋ยอินทรีย์จากมูลสัตว์ ปรับปรุงบำรุงดินกันมากขึ้น แต่ทุกวันนี้ฟาร์มเลี้ยงสัตว์ส่วนใหญ่นิยมนำมูลสัตว์ไปใช้เป็นวัตถุดิบทำพลังงานก๊าซชีวภาพกันมากขึ้น ทำให้มูลสัตว์เข้าสู่ตลาดน้อยลง ไม่เพียงพอต่อการนำมาเป็นปุ๋ยเพาะปลูกพืช ดังนั้น กรมพัฒนาที่ดินจึงส่งเสริมให้เกษตรกรหันมาปลูกปุ๋ยพืชสด ทดแทนการใช้ปุ๋ยมูลสัตว์ ทั้งนี้ ปุ๋ยพืชสดมีให้เลือกปลูกหลายชนิด ขึ้นอยู่กับสภาพดินแต่ละแห่ง หากเป็นดินดอนแนะนำให้ปลูกถั่วพร้า ถั่วมะแฮะ ถั่วพุ่ม ส่วนพื้นที่ลุ่มเป็นดินเค็ม ให้ปลูกโสนอัฟริกัน สำหรับพื้นที่ดินทรายควรปลูกปอเทือง เหมาะกับพื้นที่นาในภาคอีสาน ซึ่งพื้นที่ส่วนใหญ่มีสภาพเป็นดินปนทราย ปอเทืองเป็นพืชตระกูลถั่วชนิดหนึ่งที่ขึ้นได้ดีทั้งพื้นที่ดอนและที่ลุ่มไม่มีน้ำขัง เป็นพืชที่ทนความแห้งแล้งได้ในดินเลว สามารถสร้างธาตุอาหารได้เอง โดยเฉพาะไนโตรเจน จึงปลูกเป็นพืชที่ใช้เป็นปุ๋ยพืชสดได้ดีกว่าพืชอื่น อีกทั้งปอเทืองปลูกได้ถึง 2 ครั้ง คือ เริ่มปลูกตั้งแต่กลางเดือนกรกฎาคมจนถึงปลายเดือนสิงหาคม และปลูกหลังการทำนาประมาณเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน การนำปอเทืองมาปลูกเป็นปุ๋ยพืชสดและไ

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ดำเนินการสรรหาและยกย่อง “ปราชญ์เกษตรของแผ่นดิน” เป็นประจำทุกปี เพื่อเชิดชูเกียรติบุคคลที่มีภูมิปัญญาด้านการเกษตร มีคุณธรรม ความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์ เป็นแบบอย่างแก่เกษตรกรไทย โดยปีนี้ กรมพัฒนาที่ดิน ได้คัดเลือก “นางราตรี บัวพนัส” หมอดินอาสาตำบลจันเสน อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์ รับรางวัล “ปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง” เพราะมีผลงานเด่น เป็นผู้นำชุมชนขับเคลื่อนการเกษตรยั่งยืนและถ่ายทอดองค์ความรู้สู่เกษตรกรในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง โดยก่อนหน้านี้ นางราตรีเคยได้รับรางวัลเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาการพัฒนาที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ประจำปี พ.ศ. 2568   ดร.สุมิตรา วัฒนา อธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน กล่าวว่า “หมอดินราตรี” เริ่มต้นทำเกษตรโดยพึ่งพาสารเคมี แต่ต้องเผชิญปัญหาทั้งด้านสุขภาพ ศัตรูพืช น้ำท่วม ภัยแล้ง และต้นทุนการผลิตที่สูง จึงตัดสินใจปรับเปลี่ยนแนวทางการผลิตสู่การทำเกษตรอินทรีย์อย่างจริงจัง โดยน้อมนำหลัก “พอกิน พอใช้ พออยู่ พอร่มเย็น” ตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 มาประยุกต์ใช้ ควบคู่กับการบริหารจัดการดิน น้ำ และพื้นที่อย่างเป็นระบบ หมอดินราตรีได้

การให้ปุ๋ยทางใบ (Foliar Feeding) เป็นอีกหนึ่งเทคนิคที่เกษตรกรยุคใหม่ให้ความสำคัญ เนื่องจากสามารถเสริมธาตุอาหารให้พืชได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงที่ระบบรากทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ เช่น ภาวะดินแห้ง ดินเป็นกรดจัด หรือเกิดความเครียดจากสภาพอากาศ อย่างไรก็ตาม การให้ปุ๋ยทางใบให้ “ได้ผลจริง” จำเป็นต้องเข้าใจทั้งจังหวะเวลา วิธีการ และปัจจัยแวดล้อมที่เกี่ยวข้องอย่างถูกต้อง การให้ปุ๋ยทางใบ (Foliar Fertilizer) คือการให้อาหารเสริมแก่พืชโดยการฉีดพ่นสารอาหารละลายน้ำลงบนใบพืชโดยตรง โดยสารอาหารจะถูกดูดซึมผ่าน ปากใบ (Stomata) และ ผิวใบ (Cuticle) เข้าสู่ระบบภายในของพืช การให้ปุ๋ยทางใบจึงเป็นทางเลือกที่ดีเมื่อต้องการฟื้นฟูพืชเร่งด่วน โดยเฉพาะธาตุอาหารรองและจุลธาตุ เช่น แมงกานีส สังกะสี เหล็ก โบรอน ฯลฯ ช่วงเวลาที่เหมาะสม พืชรับสารอาหารได้ดีที่สุด ช่วงเวลามีผลอย่างมากต่อประสิทธิภาพการดูดซึมของพืช โดยช่วงที่เหมาะสมที่สุดคือ 1. ช่วงเช้าตรู่ (ประมาณ 06.00–09.00 น.) เป็นช่วงเวลาที่ปากใบเปิด อุณหภูมิยังไม่สูง และความชื้นในอากาศยังเพียงพอ ทำให้พืชสามารถดูดซึมสารอาหารได้ดี ลดการระเหยของสารละลาย 2. ช่วงเย็น (ปร

สถานการณ์ความขัดแย้งบริเวณ “ช่องแคบฮอร์มุซ” ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและปุ๋ยหลักของโลก ส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนการผลิตของเกษตรกรไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เมื่อราคาพลังงานพุ่งสูงขึ้น ย่อมส่งผลให้ราคาแม่ปุ๋ยนำเข้าปรับตัวสูงขึ้นตาม หรืออาจเกิดภาวะขาดแคลนในอนาคต เกษตรกรไทยควรปรับตัวอย่างไร? เมื่อต้นทุนปุ๋ยเคมีสูงขึ้น และเสี่ยงเผชิญวิกฤตปุ๋ยขาดตลาด สิ่งที่เกษตรกรทำได้ทันทีและใช้ต้นทุนต่ำที่สุด คือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ปุ๋ย จากที่เคยใช้ปุ๋ยเคมี 100 เปอร์เซ็นต์ ให้เปลี่ยนมาใช้วิธี “ปุ๋ยผสมผสาน” โดยลดสัดส่วนปุ๋ยเคมีลงครึ่งหนึ่ง และทดแทนด้วยปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยหมักในสัดส่วนที่เหมาะสม ซึ่งวิธีนี้ไม่ได้ช่วยแค่ประหยัดค่าใช้จ่าย แต่ยังเป็นการฟื้นฟูโครงสร้างดินให้กลับมามีชีวิต ช่วยให้รากพืชดูดซึมสารอาหารได้ดียิ่งขึ้นในระยะยาว ทางเลือกใหม่ “แหนแดง” ปุ๋ยพืชสดประสิทธิภาพสูง หลายท่านอาจสงสัยว่า จะผลิตปุ๋ยอินทรีย์ใช้เองโดยยังคงธาตุอาหารหลัก (N-P-K) ให้เพียงพอต่อความต้องการของพืชได้อย่างไร คำตอบคือ “แหนแดง” แหนแดงเป็นพืชน้ำขนาดเล็กที่มีความพิเศษคือ มีความสามารถในการจับไนโตรเจนจากอากาศผ่านทางสาหร่าย

วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน รวมสูตรน้ำหมักชีวภาพ ปุ๋ยหมักชนิดต่างๆ ที่สายเกษตรปลูกผักทำสวนไม่ควรพลาด สามารถนำไปทำตามกันได้ง่ายๆ วัตถุดิบหาได้ไม่ยาก แถมมีประโยชน์กับการปลูกพืชผักชนิดต่างๆ อีกด้วย จัดหนัก จัดเต็มทั้ง 13 สูตร สามารถนำไปปรับใช้ตามความเหมาะสมของแต่ละพื้นที่บอกหมดเปลือกตั้งแต่อุปกรณ์วัตถุดิบ ขั้นตอนการทำ รวมไปถึงวิธีการนำมาใช้ จะมีสูตรไหนกันบ้างไปดูกันเลย เคล็ดไม่ลับ “สูตรน้ำหมักสมุนไพรไล่แมลง” กำจัดแมลงที่ชอบมากัดกินใบทำให้เป็นรู และเหี่ยวแห้ง แต่ไม่อยากใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช ไร้สารตกค้าง เรียกได้ว่าวัตถุดิบวันนี้หาได้ง่ายๆ สมุนไพรล้วนๆ ที่มีรสเผ็ดร้อนและมีกลิ่นของน้ำมันหอมระเหย ไม่มีสารเคมีปลอดภัยแน่นอน ซึ่งแต่ละชนิดล้วนมีสรรพคุณช่วยขัดขวางการดูดกินอาหารและยับยั้งการเจริญเติบโตของแมลงหลายชนิด และทำให้ไข่แมลงฝ่อ รวมถึงช่วยกำจัดเชื้อราและแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุโรคพืชได้ วิธีใช้ : นำน้ำสกัดสมุนไพรที่กรองได้ทั้งหมด มาผสมกับน้ำ 10 ลิตร ใช้ฉีดพ่นต้นผักในช่วงเย็นเมื่อไม่มีแสงแดดทุก 7-10 วัน เพื่อป้องกันแมลงศัตรูพืช แต่หากมีแมลงระบาดมากให้ฉีดพ่นทุก 3-5 วัน ข้อแนะนำ : น้ำหมักสูตรนี้ไม่ค

โรคแคงเกอร์ พบได้ทุกระยะการเจริญเติบโตของต้นส้ม หากเกิดโรคในระยะผลอ่อนทำให้ผลผลิตไม่ได้คุณภาพ หากรุนแรงผลจะร่วง หากพบต้นส้มที่มีอาการให้ตัดแต่งส่วนที่เป็นโรค เก็บเศษซากพืชที่ร่วงหล่น และกำจัดวัชพืชในแปลงนำไปเผาทำลายทิ้งนอกแปลงปลูกทันที จากนั้นพ่นด้วยสารป้องกันกำจัดโรคพืชกลุ่มสารประกอบทองแดง เช่น สารคอปเปอร์ออกซีคลอไรด์ 85% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 30-50 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือสารคิวปรัสออกไซด์ 86.2% ดับเบิ้ลยูจี อัตรา 10-15 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร หรือสารคอปเปอร์ไฮดรอกไซด์ 77% ดับเบิ้ลยูพี อัตรา 15-20 กรัมต่อน้ำ 20 ลิตร โดยพ่นทุก 7-10 วัน จำนวน 2-3 ครั้ง และควรเลือกใช้กิ่งพันธุ์จากแหล่งปลูกที่ไม่มีการระบาดของโรคนี้ หรือใช้กิ่งพันธุ์ที่ไม่มีร่องรอยการติดเชื้อ หลีกเลี่ยงการนำกิ่งพันธุ์จากต้นที่เป็นโรคไปปลูกใหม่ ระยะที่ต้นส้มแตกใบอ่อนให้เกษตรกรกำจัดหนอนชอนใบที่เป็นพาหะเชื้อสาเหตุโรคนำมาทำลายทิ้ง เนื่องจากรอยทำลายของหนอนชอนใบเป็นช่องทางให้เชื้อสาเหตุโรคเข้าทำลายพืช และส่งผลให้อาการโรครุนแรงลุกลามอย่างรวดเร็ว หากพบให้พ่นด้วยปิโตรเลียมสเปรย์ออยล์ 83.9% อีซี อัตรา 40 มิลลิลิตรต่อน้ำ 20 ลิตร หรือสารโคลไท

รู้หรือไม่? หัวปลี ไม่ได้มีดีแค่เป็นอาหารที่อร่อยและมีประโยชน์ต่อสุขภาพ แต่ยังมีประโยชน์มากกว่านั้นในด้านการเกษตรอีกด้วย หนึ่งในความพิเศษของหัวปลีที่ไม่ค่อยมีใครรู้คือ “ยางหัวปลี” ที่สามารถช่วยกำจัดเชื้อราในพืชได้  ยางหัวปลีมีสารที่ชื่อว่า “แทนนิน (Tannins)” และ “โพลีฟีนอล (Polyphenols)” ซึ่งมีคุณสมบัติในการต้านเชื้อรา ที่เป็นสาเหตุของโรคในพืช เมื่อเราใช้น้ำยางหัวปลีในการฉีดพ่นหรือทาลงบนส่วนที่มีเชื้อรา สารแทนนินจะไปยับยั้งการเติบโตของเชื้อรา ไม่ให้มันแพร่กระจายไปทั่วพืช สารโพลีฟีนอลยังมีฤทธิ์ต้านการอักเสบ ช่วยให้พืชแข็งแรง สร้างภูมิคุ้มกันได้ดีขึ้น หัวปลี คือ ช่อดอกของต้นกล้วย โดยมีดอกจริงอยู่ภายในซึ่งหุ้มด้วยใบประดับสีแดงขนาดใหญ่ที่เรียงซ้อนกันเป็นชั้นๆ คล้ายดอกบัวตูม เมื่อดอกเพศเมียเจริญเติบโตจะกลายเป็นผลกล้วยเล็กๆ ในแต่ละหวี ชาวสวนมักตัดปลีที่ปลายช่อทิ้ง เพื่อไม่ให้แย่งสารอาหารที่จำเป็นต่อการเติบโตของผลกล้วย และช่วยลดความเสี่ยงในการสะสมเชื้อโรคบนเครือกล้วย สูตรน้ำยางจากปลีกล้วย สำหรับกำจัดเชื้อรานี้มาจากองค์ความรู้ของ คุณยรรยง ยาดี ผู้เชี่ยวชาญด้