ช่วงที่ผ่านมา “ปลาหมอคางดำ” ถูกพูดถึงในฐานะปลาต่างถิ่นที่รุกรานแหล่งน้ำธรรมชาติของไทย สร้างความกังวลต่อระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ แต่ความจริงที่สังคมไทยควรรับรู้ด้วยการมองกลับด้านว่า ปลาหมอคางดำ คือ “โอกาส” ที่สามารถเปลี่ยนเป็นประโยชน์ได้อย่างรอบด้าน ทั้งด้านอาหาร สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจชุมชน
กรมประมง ได้ออกมายืนยันอย่างชัดเจนว่า ปลาหมอคางดำสามารถบริโภคได้อย่างปลอดภัย โดยมีองค์ประกอบทางโภชนาการใกล้เคียงกับปลาน้ำจืดทั่วไป เช่น ปลานิลหรือปลาช่อน เนื้อปลามีโปรตีนสูง ไขมันต่ำ และยังมีโอเมก้า 3 ที่จำเป็นต่อร่างกาย และยังจัดแสดงเมนูอาหารจากปลาหมอคางดำมากกว่า 10 เมนู เพื่อเป็นแนวทางให้ประชาชนสามารถนำไปปรุงอาหารได้ทันที
นักวิชาการด้านอาหารจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และสถาบันวิจัยอาหารต่างยืนยันว่า ปลาหมอคางดำมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์อาหารหลากหลายชนิด เช่น เนื้อปลาฟู น้ำพริกปลากรอบ หรือปลาร้าหมัก ซึ่งสามารถเก็บรักษาได้นานและผลิตได้ง่ายในระดับครัวเรือน ที่สำคัญ คือ ในหลายพื้นที่ของประเทศไทย ประชาชนสามารถจับปลาหมอคางดำได้จากแหล่งน้ำธรรมชาติ โดยไม่ต้องเสียเงินซื้อ เป็น “แหล่งโปรตีนฟรี” ที่เข้าถึงได้ง่ายกว่าปลาชนิดอื่น
การแก้ปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำไม่สามารถพึ่งพาภาครัฐเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องอาศัยพลังของประชาชนในการ “จับและกิน” ให้มากที่สุด ยิ่งเราจับปลาออกจากแหล่งน้ำได้เร็วเท่าไร มากเท่าไหร่ ก็ยิ่งลดการแพร่พันธุ์และการกระจายตัวได้มากเท่านั้น การบริโภคจึงเป็นการกำจัดที่ได้ผลและยั่งยืน
ปลาหมอคางดำสามารถนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์พื้นบ้าน เช่น ปลาส้ม ปลาร้า ปลาแดดเดียว หรือพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ เช่น ปลาอบกรอบ ปลาสแน็ค น้ำปลาแท้ ซึ่งสามารถจำหน่ายผ่านร้านอาหารหรือช่องทางออนไลน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ชุมชนควรรวมพลังกันสร้างตลาดใหม่ที่เชื่อมโยงผู้ผลิตกับผู้บริโภคโดยตรง
คนไทยเคยผ่านวิกฤตเกี่ยวกับสัตว์สายพันธุ์ถิ่นมาแล้วทั้งพืชและสัตว์ ที่ทำให้เรากล้าลองเนื้อจากพืช กล้ากินแมลงโปรตีน แล้วทำไมเราจะไม่กล้าลองกินปลาที่อยู่ในแหล่งน้ำใกล้บ้านที่เราคุ้นเคย เพราะปลานี้มีคุณค่าทางโภชนาการ โดยเฉพาะประเทศที่ยากจนและขาดแคลนอาหาร คนในประเทศเหล่านั้นจับปลาชนิดนี้กินอย่างรู้คุณค่าและตระหนักรู้ดีว่า “ปลานี้คืออาหารชั้นดี” จึงควรศึกษาหาวิธีบริหารจัดการอย่างเป็นระบบและควบคุมการแพร่พันธุ์อย่างมีประสิทธิภาพให้ได้
สิ่งที่เราต้องการในตอนนี้ไม่ใช่การหาต้นตอของปลาหมอคางดำ แต่คือการลงมือทำร่วมกัน ทั้งภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคเอกชน และภาคประชาชน รัฐบาลควรสนับสนุนการวิจัยเรื่องสายพันธุ์และคุณค่าทางโภชนาการอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างความมั่นใจในการบริโภคและวางแผนการจัดการที่ยั่งยืน
การลดจำนวนปลาหมดคางดำในธรรมชาติให้ได้มากที่สุด จะเป็นการลดการแข่งขันกับปลาพื้นถิ่น และสามารถเดินหน้าขั้นตอนการฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพในแหล่งน้ำไทยได้ตามขั้นตอน ช่วยพลิกปัญหาสิ่งแวดล้อมสู่โอกาสทางเศรษฐกิจ จึงถึงเวลาที่สังคมไทยจะเปลี่ยนมุมมองใหม่เกี่ยวกับปลาหมอคางดำ เพราะกินได้ ทำประโยชน์ได้ สร้างรายได้ จึงควรรวมพลังกันพลิกวิกฤตให้เป็นโอกาส เพื่อแหล่งน้ำที่อุดมสมบูรณ์ เพื่ออาหารที่ปลอดภัยและเพียงพอ และเพื่อชุมชนที่เข้มแข็งยั่งยืน./
“กาแฟ” เป็นหนึ่งในพืชเศรษฐกิจไม่กี่ชนิดที่มีการบริโภคกันทั่วโลก โดยแหล่งปลูกส่วนใหญ่จะอยู่กลุ่มประเทศในแถบเส้นศูนย์สูตร เช่น บราซิล หรือเพื่อนบ้านเราอย่างเวียดนาม สำหรับประเทศไทย สัดส่วนพื้นที่ปลูกยังน้อยมากเมื่อเทียบกับเพื่อนบ้าน ลำพังผลิตเพื่อบริโภคในประเทศยังไม่เพียงพอ แต่ช่วงหลายปีนี้วงการกาแฟไทยตื่นตัวขึ้นมาก จากเดิมที่ปลูกแค่ภาคเหนือและภาคใต้ ปัจจุบันภาคอีสานก็หันมาปลูกจนประสบความสำเร็จ ผลิตเป็นกาแฟสเปเชียลตี้ได้น่าภูมิใจ ล่าสุดถือเป็นข่าวดีของพื้นที่ภาคกลาง เมื่อมีผู้ประกอบการหันมาลงทุนทดลองปลูกกาแฟบนพื้นที่ราบลุ่มใกล้กรุงเทพฯ กว่า 100 ไร่ บริเวณคลอง 8 จังหวัดปทุมธานี แม้จะเพิ่งเริ่มปลูกได้เพียง 3 เดือน แต่อัตราการรอดชีวิตและการเจริญเติบโตของต้นกล้าเบื้องต้นถือเป็นที่น่าพอใจ ซึ่งถ้าหากประสบความสำเร็จ ที่นี่จะกลายเป็นศูนย์การเรียนรู้ และสร้างประโยชน์ สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ไม่น้อย คุณทศพล แพ่งเกษร Owner & Managing Director, Pranakorn Coffee Roaster บอกเล่าถึงภาพรวมและการเติบโตของ “กาแฟพระนคร” ว่า ตลอดระยะเวลากว่า 20 ปีในอุตสาหกรรมกาแฟ กาแฟพระนครมุ่งมั่นขับเคลื่อนธุรกิจควบคู
ในอดีตการเลี้ยงกุ้งกุลาดำเป็นอาชีพที่รุ่งเรืองมากเพราะให้ผลตอบแทนที่สูง เมื่อประมาณ 20-30 ปีก่อน พื้นที่ลุ่มน้ำปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช มองไปทางไหนก็เห็นสว่างไสวไปด้วยแสงไฟจากบ่อกุ้ง ต่อมา สภาพสิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรม มีปัญหาโรคกุ้งทำให้ผลผลิตลดลง แถมประสบปัญหาราคากุ้งตกต่ำในบางช่วงจึงหยุดเลี้ยงกุ้งในที่สุด ส่งผลให้นากุ้งนับแสนไร่กลายเป็นนากุ้งร้าง “พี่โชค” หรือ คุณณัฏฐชัย นาคเกษม เป็นหนึ่งที่เกษตรกรที่เคยล้มเหลวจากอาชีพทำนากุ้งแถมเป็นหนี้เป็นสิน 6-7 ล้าน จนกระทั่งปี 2560 พี่โชคหันมาเพาะเลี้ยงปูทะเล ในชื่อ“ คุณโชคฟาร์ม ” โดยศึกษาเรียนรู้ด้วยตัวเอง และจากการทำงานวิจัยร่วมกันระหว่างฟาร์มและมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย ภายใต้การสนับสนุนทุนวิจัยจาก หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) จนสามารถพัฒนาให้เป็นฟาร์มเลี้ยงปูทะเลครบวงจรที่ได้รับมาตรฐานการเพาะเลี้ยงสัตว์นํ้าที่ดีสำหรับการผลิตสัตว์นํ้า (GAP) ของกรมประมง ภายในเนื้อที่ 27 ไร่ ของ คุณโชคฟาร์ม ประกอบด้วยบ่อเลี้ยง บ่อชำ การเลี้ยงปูทะเลในบ่อพลาสติกและการเลี้ยงปูไข่แบบคอนโด เป็นฟาร์มต้นแบบการเลี้ยงปูทะเลในพื้น
กล้วยน้ำว้าปากช่อง 50 ได้เปิดตัวเป็นครั้งแรกในปี 2551 ถือเป็นอีกหนึ่งผลงานเด่นของอาจารย์กัลยาณี สุวิทวัส และคณะ สถานีวิจัยปากช่อง อันเป็นสถานีที่วิจัยงานทางด้านไม้ผลเขตร้อนของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล้วยน้ำว้าปากช่อง 50 เกิดจากการคัดเลือกสายพันธุ์กล้วยน้ำว้าไส้เหลืองที่เก็บรวบรวมพันธุ์ไว้ที่สถานีวิจัยปากช่อง กว่า 10 สายพันธุ์ โดยพบว่าสายพันธุ์ที่คัดเลือกได้นี้มีคุณสมบัติที่เหมาะในการปลูกเพื่อการค้าลักษณะเด่น คือ – เครือใหญ่ น้ำหนักเครือมากกว่า 30 กิโลกรัม (ไม่รวมก้านเครือ) – จำนวนหวีมากกว่า 10 หวี – จำนวนผลต่อหวีประมาณ 18 ผล – ผลกล้วยใหญ่อ้วนดี น้ำหนักผลโดยเฉลี่ยประมาณ 140 กรัม ต่อผล – ไส้กลางไม่แข็ง ออกสีเหลือง เนื้อแน่น – เมื่อสุกมีความหวานประมาณ 26 องศาบริกซ์ ทั้งนี้ สิ่งที่เป็นเป้าหมายสำคัญของการวิจัยพัฒนาสายพันธุ์เพื่อให้เกษตรกรในประเทศไทยได้ปลูกกล้วยน้ำว้า ที่ปลูกแล้วให้เครือใหญ่ คุ้มกับการลงทุน และภาคอุตสาหกรรมของกล้วยน้ำว้าจะได้มีการเติบโต หนุนใช้เทคโนโลยีใหม่ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการปลูก จากการทุ่มเทและคลุกคลีกับการปลูกกล้วยน้ำว้ามาอย่างยาวนานกว่า 10 ปี จึงทำให้อาจารย์กัลยาณีค
คุณสุระ จันทร์ศิริ เป็นเกษตรกรที่ทำการผลิตไม้ดอกไม้ประดับมาเป็นเวลานาน โดยก่อนหน้านั้นเขาได้ผลิตไม้ประดับชนิดอื่นๆ ก่อน ต่อมาเมื่อเห็นว่าตลาดมีความต้องการต้นแก้วพวงดวงใจและต้นแก้วลิลลี่ เขาจึงได้มาปรับเปลี่ยนทำไม้ที่มีดอกหอม 2 ชนิดนี้ สร้างเป็นรายได้ที่ดีไม่น้อยทีเดียว โดยการผลิตมีทั้งการผลิตให้เป็นไม้ประดับในกระถางและไม้ขุดล้อมที่มีต้นใหญ่ๆ ให้กับลูกค้าได้ต่อเนื่องได้ตลอดทั้งปี เปลี่ยนจากสวนไม้ผล เข้าสู่วงการไม้ประดับ คุณสุระ เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนนั้นเริ่มทำอาชีพทางการเกษตรด้านไม้ผลและการปลูกไผ่ ต่อมาไผ่ที่ทำการปลูกเกิดออกดอกและตายยกสวน ทำให้ได้ปรับเปลี่ยนมาปลูกมะนาวและทุเรียน ซึ่งช่วงที่ปลูกทุเรียนสมัยนั้นยังไม่มีลูกค้าเข้ามาซื้อมากนักเหมือนปัจจุบัน จึงได้ปรับเปลี่ยนมาปลูกไม้ดอกไม้ประดับ เพื่อให้ตรงตามที่ตลาดต้องการ เพราะมีลูกค้าเข้ามารับซื้อถึงสวน จึงเป็นจุดเริ่มต้นให้ยึดอาชีพนี้มาจนถึงปัจจุบัน “พอมีกลุ่มหมู่บ้านไม้ดอกไม้ประดับเฉลิมพระเกียรติ บ้านดงบังเกิดขึ้น กลุ่มนี้ก็เป็นกลุ่มที่ใหญ่ขึ้น ก็มีการทำไม้ดอกไม้ประดับหลากหลายชนิด ช่วงแรกผมทำต้นโมกจำหน่ายก่อน หลังๆ มา ตลาดเริ่มมีการป
