คุณฝ้าย – จันทร์พิมพ์ อินทร์ภิบาล ตัดสินใจลาออกจากงานประจำที่จังหวัดระยองเพื่อกลับมาดูแลพ่อแม่ เนื่องจากช่วงนั้นคุณพ่อป่วย เป็นเนื้องอกในสมอง หลังผ่าตัดเธอค้นหาอาหารเป็นยาที่ช่วยบำรุงร่างกาย พบว่า ในโลกมีเห็ดอยู่ 2 ชนิดที่มีสรรพคุณเด่นด้านการบำรุงสมองและช่วยป้องกันการเกิดเนื้องอกในสมอง คือ เห็ดยามาบูชิตาเกะ (เห็ดหัวลิง) และเห็ดเยื่อไผ่ ซึ่งเห็ดชนิดแรกมีราคาแพงและหาซื้อยาก
คุณฝ้ายตัดสินใจหาซื้อเห็ดเยื่อไผ่ จากท้องตลาด พบว่า เป็นสินค้านำเข้าจากจีน ซึ่งมีปริมาณสารฟอกขาวสูงกว่าที่กระทรวงสาธารณสุขกำหนด เมื่อเกือบ 10 ปีที่แล้ว ก้อนเชื้อเห็ดเยื่อไผ่มีราคาสูงมาก เธอจึงตัดสินใจทดลองเพาะเห็ดด้วยตัวเองที่บ้าน ลองผิดลองถูกจนประสบ ต่อมาเธอตัดสินใจไปเรียนต่อเรื่องการเพาะเห็ดเป็นยา กับดร.อานนท์ เอื้อตระกูล ผู้ก่อตั้ง สถาบันอานนท์ไบโอเทค หลังจากคุณฝ้ายได้ใช้เห็ดเยื่อไผ่ อาหารเป็นยาดูแลสุขภาพคุณพ่ออย่างต่อเนื่อง ช่วยให้คุณพ่อฟื้นตัวได้ไว และมีสุขภาพแข็งแรงในเวลาต่อมา
เมื่อคุณฝ้ายได้ศึกษาเรื่องเห็ดเยื่อไผ่อย่างจริงจัง จึงพบว่า เห็ดชนิดนี้นอกจากมีสรรพคุณเด่นด้านบำรุงสมองแล้ว เมือกของเห็ดเยื่อไผ่ยังอุดมไปด้วยกรดไกลโคลิก ช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนและอีลาสติน ช่วยลดริ้วรอยและเร่งการผลิตเซลล์ผิวใหม่ ทำให้ผิวหนังกระชับ เต่งตึง เหมาะสำหรับทำเป็นเครื่องสำอาง จึงทดลองนำเมือกของเห็ดเยื่อไผ่ไปผลิตเป็นสบู่กับเซรั่มบำรุงผิวแจกให้ญาติพี่น้องได้ทดลองใช้ก็ได้ผลดี จึงค่อยๆขยายกำลังการผลิตเชิงการค้า ผ่านช่องทางออนไลน์และตลาดในท้องถิ่น
คุณฝ้ายได้แบ่งปันประสบการณ์และข้อมูลที่เป็นประโยชน์ของเห็ดเยื่อไผ่ให้แก่ผู้สนใจ รวมทั้งถ่ายทอดความรู้เรื่องการเพาะเห็ดให้ชาวบ้าน นำความรู้ไปประกอบอาชีพ พวกเขาจึงรวมตัวก่อตั้งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเพาะเห็ดเยื่อไผ่และแปรรูปบ้านกอรวก ต.จางเหนือ อ.แม่เมาะ จ.ลำปาง ขึ้น ในปี พ.ศ. 2561 โดยคุณฝ้ายรับหน้าที่เป็นประธานกลุ่ม ฯ ที่ผ่านมา ทางกลุ่มฯ ได้รับการสนับสนุนองค์ความรู้และงบประมาณจากหลายหน่วยงานไม่ว่าจะเป็น อุทยานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ( STeP ) สถาบันการศึกษาต่างๆ รวมทั้ง การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) แม่เมาะ เข้ามาสนับสนุนช่องทางการขยายตลาด เพื่อเพิ่มรายได้เข้ากลุ่มฯ ให้สามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน
คุณฝ้ายยินดีแบ่งปันความรู้พร้อมถ่ายทอดประสบการณ์เรื่องการเพาะ เห็ดเยื่อไผ่ตลอดจน การแปรรูปจากวุ้นเห็ดเยื่อไผ่ เป็นสบู่และแชมพู สู่เพื่อนเกษตรกรและผู้สนใจ ตามคำเชิญของหน่วยงานต่างๆ เช่น มหาวิทยาลัยราชภัฎลำปาง พิพิธภัณฑ์การเกษตรเฉลิมพระเกียรติฯ
เห็ดเยื่อไผ่ดูแลง่าย เพาะได้ตลอดทั้งปี
ในประเทศไทยพบเห็ดเยื่อไผ่ในป่าธรรมชาติ จำนวน 5 สายพันธุ์ คือ เห็ดเยื่อไผ่กระโปรงยาวสีขาว เห็ดเยื่อไผ่กระโปรงสั้นสีขาว เห็ดเยื่อไผ่สีเหลือง เห็ดเยื่อไผ่สีส้ม เห็ดเยื่อไผ่สีแดง ที่พบในเมืองไทยมีแค่ 2 สายพันธุ์เท่านั้นที่กินได้ คือ เห็ดเยื่อไผ่กระโปรงยาวสีขาว และเห็ดเยื่อไผ่กระโปรงสั้นสีขาว
โดยทั่วไปเห็ดเยื่อไผ่ดูแลง่าย สามารถเพาะได้ตลอดทั้งปี แต่ปลูกช่วงฤดูฝนดีที่สุด เพราะมีความชื้นเหมาะสม เอื้อต่อการเติบโตของเห็ด เห็ดเยื่อไผ่สามารถเพาะได้หลายรูปแบบ ทั้งเพาะลงแปลง เพาะในโรงเรือน เพาะในกระบะใต้ต้นไม้ หากใครอยู่คอนโดในเมือง ก็สามารถเพาะเห็ดในตะกร้าเอาวางไว้พื้นที่ร่มบริเวณระเบียงได้เช่นกัน คุณฝ้ายกล่าวว่า การเพาะเห็ดบนดินเป็นวิธีที่เป็นธรรมชาติที่สุด แต่ต้องคอยเฝ้าระวังแมลงศัตรูพืช เช่น กิ้งกือ และหอยทาก เข้ามากัดกินเส้นใยเห็ดเยื่อไผ่ และในช่วงระยะไข่หรือดอกตูม มักเจอปัญหาด้วงเจาะดอก เป็นสาเหตุให้ดอกเห็ดเน่าเละ
ขั้นตอนการเพาะเห็ดเยื่อไผ่
หากใครอยากเพาะเห็ดชนิดนี้ ให้เตรียมวัสดุและอุปกรณ์ ได้แก่ ก้อนเห็ดเยื่อไผ่ ใบไม้แห้ง จอกแหนแห้ง เศษไม้ไผ่ ดิน ขุยมะพร้าว ขี้เลื่อย แกลบ ขี้วัว น้ำตาลทราย ขั้นตอนการเพาะ เริ่มจาก ใส่ขุยมะพร้าว / จอกแหน / เศษไม้ไผ่ / ใบไม้แห้ง ตามลำดับ จากนั้นแบ่งก้อนเชื้อเห็ดเป็นชิ้นเล็กๆ (อย่าบดก้อนเชื้อให้เละจนเกินไป) โรยน้ำตาลทรายให้ทั่วเล็กน้อยแล้วเติมแกลบ/ ขี้วัว ลงไปเล็กน้อยตามลำดับ โรยขี้เลื่อยไม้ไผ่ให้เต็ม ใส่ขุยมะพร้าว / จอกแหน / เศษไบไม้แห้งตามลำดับ ใส่ดินกลบด้านบน (หนาประมาณ 1 เซนติเมตร) ใส่ใบไม้แห้งคลุมให้ทั่ว แล้วรดน้ำ หากเพาะเห็ดใต้ต้นไม้ที่มีร่มเงาเยอะไม่ต้องเอาอะไรคุมอีก แต่ที่บ้านคุณฝ้ายเจอแดดแรงในช่วงกลางวัน จึงใช้ใบไผ่คลุม เพื่อรักษาความชื้นให้กับแปลงเห็ด
เคล็ดลับที่ช่วยให้เห็ดออกดอกเยอะ
หลังเพาะเห็ด และรดน้ำเสร็จ คุณฝ้าย จะนำแผ่นพลาสติกหรือสแลนคลุมในช่วง 10 วันแรก เพื่อให้อากาศอบอ้าวนิดนึง เพราะธรรมชาติของเห็ดเยื่อไผ่ชอบสภาพอากาศร้อนชื้น อุณหภูมิประมาณ 25 – 30 องศา หากเจอสภาพอากาศหนาวอุณหภูมิต่ำกว่า 25 องศาลง เชื้อเห็ดจะไม่เดิน หากเจอภาวะอากาศร้อนจัดเกิน 35องศาขึ้นไป อาจทำให้เชื้อเห็ดตายได้เหมือนกัน
หลังเพาะ 10-15 วัน เห็นเชื้อเห็ดเดินเป็นสีขาว คุณฝ้ายจะนำดินมาโรยหนาประมาณ 1 ซม. เพื่อกระตุ้นให้เห็ดออกดอก จากนั้นรดน้ำไปเรื่อยๆ ประมาณ 45 – 60 วัน จะเริ่มเห็นดอกเห็ด ออกมาคล้ายหัวเข็มหมุดสีขาวๆ ในระยะเวลา 14 วัน จากนั้นจะโตเป็นดอกตูมก่อนจะบาน คุณฝ้ายกล่าวว่า การเพาะเห็ดเยื่อไผ่ไม่ยากเลย แต่ใช้เวลานานสักหน่อย ทำให้หลายคนท้อไม่รู้เมื่อไหร่เห็ดจะออกดอกสักที ไม่เหมือนกับการเพาะเห็ดนางฟ้าแค่นำก้อนเห็ดวางทิ้งสักอาทิตย์เห็ดก็ออกดอกแล้ว
เห็ดเยื่อไผ่อบแห้ง สินค้าขายดี
ปัจจุบันเห็ดเยื่อไผ่อบแห้ง เป็นหนึ่งในสินค้าขายดีของกลุ่มฯ เนื่องจากเพาะแบบปลอดสารเคมี และอบแห้งด้วยระบบร้อน ไม่แต่งสีและกลิ่น เห็ดเยื่อไผ่ ส่วนลำต้นและกระโปรง อุดมไปด้วยสารพอลิแชคคาโรด์ พวกเบต้ากลูแคน (B-glucon)ซึ่งเป็นสารที่ช่วยเพิ่มภูมิต้านทานทั้งกระตุ้นและเพิ่มประสิทธิภาพของระบบคุ้มภูมิกันของร่างกาย ยิ่งไปกว่านั้นในส่วนลำต้น ยังพบสารดิกทีโอฟอริน เอ และ บี ซึ่งเป็นสารที่พบยากมากในสิ่งมีชีวิตชนิดอื่นๆมีคุณสมบัติในการลดการอักเสบ ยับยั้งมะเร็ง ช่วยกระตุ้นการทำงานของเซลล์ประสาท และป้องกันโรคสมองเสื่อม
วิธีนำสินค้าเห็ดเยื่อไผ่อบแห้ง ไปรับประทาน ทำได้ไม่ยาก เริ่มจากนำเห็ดไปแช่น้ำ ประมาณ 10-15 นาที ให้พองเหมือนเห็ดสด จากนั้นเทน้ำทิ้งแล้ว หั่นเป็นชิ้นพอดีคำ นำไปประกอบอาหารได้หลากหลายเมนู เช่น ต้มซุป ต้มยำ ต้มจืด ตุ๋นยาจีน ฯลฯ นอกจากจำหน่ายเห็ดสด เห็ดเยื่อไผ่อบแห้งแล้ว ทางกลุ่มได้ต่อยอดองค์ความรู้ด้วยการนำทุกส่วนของเห็ดเยื่อไผ่มาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ อาทิ แชมพู สบู่ ผลิตภัณฑ์บำรุงผิว สร้างอาชีพและรายได้ให้กับชุมชนอย่างยั่งยืน
หากใครสนใจอยากแลกเปลี่ยนความรู้เรื่องการเพาะเห็ดเยื่อไผ่ หรือสนใจสั่งซื้อผลิตภัณฑ์จากเห็ดเยื่อไผ่ หรือสั่งเห็ดเยื่อไผ่สดมารับประทานสามารถติดต่อ คุณจันทร์พิมพ์ อินทร์ภิบาล กลุ่มวิสาหกิจชุมชนเพาะเห็ดเยื่อไผ่และแปรรูปบ้านกอรวก ได้ที่บ้านเลขที่ 169 หมู่ 3 บ้านกอรวก ค.จางเหนือ อ.แม่เมาะ จ.ลำปาง โทร. 081-952-3585 หรือทางไอดีไลน์ : inpibanj3531 และ Facebook Page : หญิงจัน ผลิตภัณฑ์จากเห็ดเยื่อไผ่
หลังจาก “เทคโนโลยีชาวบ้าน” ได้เผยแพร่เรื่องราวการทำถ่านไบโอชาร์ของ สวนไผ่โป๋ยแจ่ม จ.สระแก้ว ออกไป ปรากฏว่าแฟนๆ ให้ความสนใจล้นหลาม และคอมเมนต์เข้ามาถามถึงกระบวนการทำและวิธีใช้ประโยชน์กันเยอะมาก ทีมงานไม่รอช้า รีบต่อสายตรงถึง พี่ประสาน สุขสุทธิ์ เจ้าของสวนไผ่โป๋ยแจ่ม สระแก้ว อีกครั้ง เพื่อขอสูตรแบบเจาะลึกทุกขั้นตอน ตั้งแต่วิธีคิด วิธีผลิต ไปจนถึงวิธีใช้บำรุงดินให้เกิดประโยชน์สูงสุด มาแจกให้พี่น้องเกษตรกรได้เอาไปลงมือทำตามกัน พี่ประสานอธิบายถึงกระบวนการคิด การผลิตและการใช้ประโยชน์ถ่านไบโอชาร์จากไผ่ซางหม่นเพื่อใช้ในการเกษตร โดยยกตัวอย่างการปลูกไผ่ซางหม่นระยะปลูก 4×4 เมตร จะได้จำนวนต้น 100 ต้นต่อไร่ ผลผลิตที่จะได้จากไผ่ที่ได้มีดังนี้ โดยการผลิตถ่านไบโอชาร์ของที่สวน จะใช้เตาคู่แฝดซึ่งเป็นผลงานวิจัยของ ผศ.ดร.แพรทอง เหลาภา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตเฉลิมพระเกียรติ สกลนคร ลักษณะถ่านไบโอชาร์ที่ได้ถ้าดูจากลักษณะทางกายภาพก็จะเห็นเป็นก้อน แต่ถ้าซูมรูปภาพดูใกล้ๆ จะเห็นว่าในถ่านไบโอชาร์จากไม้ไผ่ซางหม่นจะมีรูพรุนสูงมาก นี่คือลักษณะรูพรุนของไผ่ซางหม่น สวนไผ่โป๋ยแจ่ม จังหวัดสระแก้ว (เน้นย้ำว่าได้ข้
เกษตรจังหวัดเชียงใหม่ เกษตรอำเภอแม่ริม พร้อมเจ้าหน้าที่ติดตามการผลิตทุเรียนคุณภาพของ อาจารย์เสถียร ภิระเป็ง ที่หมู่ที่ 4 ตำบลแม่แรม อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ผู้เขียนเห็นว่าน่าสนใจจึงนำมาเผยแพร่ โดย อาจารย์เสถียร ภีระเป็ง ถือเป็นเกษตรกรต้นแบบ อาจารย์เสถียร กล่าวว่า ตนเองเป็นข้าราชการบำนาญ อดีตรับราชการเป็นอาจารย์สอนอยู่ที่วิทยาลัยเทคโนโลยีเกษตรและเทคโนโลยีเชียงใหม่ เมื่อเกษียณอายุราชการ จึงหันมาทำการเกษตรปรับพื้นที่เดิมที่ปลูกดอกเบญจมาศ มาปลูกทุเรียนในระบบปลอดภัยพันธุ์หมอนทอง ระยะห่างระหว่างต้นระหว่างแถว 6×6 เมตร จำนวน 23 ไร่ โดยซื้อต้นพันธุ์มาจากจังหวัดอุตรดิตถ์ พื้นที่เป็นไหล่เขาจึงมีการปลูกแบบขั้นบันได ทำระบบให้น้ำแบบสปริงเกลอร์ ปลูกมาประมาณ 7 ปี ปัจจุบันเริ่มให้ผลผลิตแล้วรสชาติหวาน กลิ่นหอมอ่อนๆ เนื้อหนาละมุน และผลผลิตจะออกท้ายฤดูกาลของที่อื่น เนื่องจากสภาพภูมิอากาศหนาวเย็น และอยู่ในพื้นที่ระดับความสูงกว่า 900 เมตร จากระดับน้ำทะเลโดยจำหน่ายทางระบบออนไลน์ ในกิโลกรัมละ 200 บาท สามารถสร้างรายได้หลังเกษียณอีกช่องทางหนึ่ง ซึ่งได้รับความสนใจเป็นอย่างมาก ผู้เขียนจึงค้นคว้าข้อมูลทางวิชา
หลายคนอาจคิดว่า การเริ่มต้นธุรกิจสักแห่งต้องอาศัยแผนงานที่รัดกุม เงินทุนจำนวนมาก หรือการมองเห็นโอกาสทางการตลาดที่แตกต่างจากคนอื่น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ธุรกิจที่เติบโตอย่างงดงามหลายแห่ง กลับมีจุดเริ่มต้นที่เรียบง่ายกว่านั้นมากเพราะบางครั้ง เมล็ดพันธุ์แห่งความสำเร็จอาจงอกงามขึ้นจาก “ความสุขเล็กๆ” ที่เกิดจากการได้ทำในสิ่งที่รัก และค่อยๆ เติบโตตามกาลเวลา วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน จะมาแชร์เรื่องราวของ “ทำสวนกับมาดาม” ที่เป็นทั้งสวนผัก คาเฟ่ และพื้นที่สีเขียวกลางย่านพระราม 2 ที่ถือกำเนิดขึ้นจากความหลงใหลในต้นไม้ของเพื่อนสนิทสองคน คุณยุ้ย อภิรดี นกสุวรรณ และ คุณแหม่ม พัฐพศิญา ทิพย์สุมณฑา จากความชอบปลูกต้นไม้ในวันว่าง สู่การสร้างพื้นที่แห่งความสุขที่เปิดโอกาสให้ผู้คนได้สัมผัสธรรมชาติ เรียนรู้เรื่องการปลูกผัก และค้นพบคุณค่าของวิถีชีวิตที่เรียบง่ายท่ามกลางเมืองใหญ่ เมื่อความคลั่งไคล้ต้นไม้ เจอกับเพื่อนที่เข้าใจ จุดเริ่มต้นของ “ทำสวนกับมาดาม” เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตโควิด-19 ช่วงเวลาที่หลายคนต้องใช้ชีวิตอยู่ภายในบ้าน และเริ่มหันกลับมาให้ความสำคัญกับสุขภาพและคุณภาพอาหารที่รับประทาน
จากการคาดการณ์สถานการณ์ ENSO ที่อาจส่งผลให้เกิดภาวะเอลนีโญและฝนทิ้งช่วงในฤดูฝนปี 2569 กรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ปริมาณฝนรวมของประเทศไทยในเดือนมิถุนายน 2569 มีแนวโน้มต่ำกว่าค่าปกติประมาณร้อยละ 20 ซึ่งอาจกระทบต่อการเพาะปลูกและผลผลิตทางการเกษตรในหลายพื้นที่ นางอัญชลี สุวจิตตานนท์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า กรมส่งเสริมการเกษตร แนะนำให้เกษตรกรเตรียมรับมือด้วยการยึดหลัก 3 หลัก ได้แก่ “คลุมดิน จัดการน้ำ และใช้ปุ๋ยอย่างเหมาะสม” เพื่อรักษาความชื้นในดิน เพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำและธาตุอาหาร ช่วยลดต้นทุนการผลิต และลดผลกระทบจากภาวะฝนทิ้งช่วงได้อย่างยั่งยืน สำหรับการจัดการดิน ควรเพิ่มอินทรียวัตถุด้วยปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก หรือปุ๋ยพืชสด เช่น ปอเทืองและถั่วพร้าในช่วงที่ดินมีความชื้น เพื่อเพิ่มความสามารถในการอุ้มน้ำของดิน ควบคู่กับการคลุมดินและหลีกเลี่ยงการไถพรวนลึกเพื่อลดการสูญเสียความชื้น ด้านการจัดการน้ำ ควรใช้น้ำอย่างคุ้มค่า โดยเลือกใช้ระบบน้ำหยดหรือการให้น้ำเฉพาะจุด รวมถึงเก็บกักน้ำในแปลงด้วยสระน้ำ ร่องน้ำ หรือการยกร่องแปลงปลูก เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำในช่วงฝนทิ้งช่วง ส่วนการใช้ปุ๋ย ควรใส่ป
