ปรากฏการณ์ “ซูเปอร์เอลนีโญ” คือสภาวะที่อุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตศูนย์สูตรอุ่นขึ้นผิดปกติมากกว่าระดับปกติ หลายฝ่ายคาดว่า ปรากฏการณ์นี้จะทำให้เกิดคลื่นความร้อนรุนแรง ภัยแล้งยาวนาน และปริมาณฝนลดลงกว่าปกติ 10-30% ผู้ที่จะอยู่รอดไม่ใช่ผู้ที่แข็งแกร่งที่สุด แต่คือผู้ที่ปรับตัวได้ดีที่สุด เกษตรกรชาวสวนผลไม้ควรรับมือกับภาวะโลกรวนสุดขั้วในครั้งนี้อย่างไรไปหาคำตอบได้จากบทสัมภาษณ์ ผศ.พาวิน มะโนชัย ผู้เชี่ยวชาญด้านลำไยของไทย
ควรเตือนภัยล่วงหน้า
ผศ.พาวิน มะโนชัย นักวิชาการด้านไม้ผล และเป็นอดีตรองอธิการบดี มหาวิทยาลัยแม่โจ้ กล่าวว่า ทุกวันนี้อุณหภูมิโลกปรับตัวสูงขึ้นทุกปี ในปี 2570 คาดว่าจะเกิดปรากฏการณ์เอลนีโญ ส่งผลให้เกิดคลื่นความร้อน อุณหภูมิสูง ส่งผลกระทบทุกระยะการเจริญเติบโตของไม้ผลและผลผลิตทางการเกษตร สำหรับสวนไม้ผล เช่น สวนลำไยและลิ้นจี่ หากเผชิญสภาพอากาศร้อนสุดขั้วและขาดแคลนน้ำ จะทำให้ผลแตก หลุดร่วงได้ง่าย
“ภาครัฐควรประกาศเตือนเกษตรกรล่วงหน้าว่า ช่วงไหนจะเจอภัยแล้งหรือมีฝนตกชุก เพื่อหลีกเลี่ยงการเพาะปลูกพืชในช่วงเวลาดังกล่าว โดยเฉพาะช่วงฝนตกชุกมักทำให้เกิดโรคระบาดในพืชได้ หากเกษตรกรวิเคราะห์พื้นที่ของตัวเองว่าอยู่ในจุดเสี่ยงภัย ควรเลื่อนระยะการเพาะปลูกออกไปให้สอดคล้องกับสภาพอากาศ นาข้าวที่เคยปลูกปีละ 2 รอบก็ปลูกแค่รอบเดียว รู้ก่อน ป้องกันก่อน เพื่อลดความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติในอนาคต ขณะเดียวกันภาครัฐควรเร่งปรับปรุงพันธุ์พืชทนแล้ง ทนน้ำท่วมที่มีแนวโน้มรุนแรงเพิ่มมากขึ้นในระยะยาว” ผศ.พาวินกล่าว
อุณหภูมิสูงส่งผลกระทบต่อพืช
หากไม้ผลเผชิญอุณหภูมิสูงกว่า 35 องศาเซลเซียส จะส่งผลกระทบอย่างมากต่อสมดุลทางสรีรวิทยาของพืช ตั้งแต่การเจริญทางกิ่งใบจนถึงการเก็บเกี่ยวผลผลิต ระบบภายในของพืชจะเปลิ่ยนแปลงจากการสะสมอาหารไปเป็นการพยายามเอาตัวรอดแทน ประสิทธิภาพการสังเคราะห์แสงลดลง ปากใบจะปิดเพื่อลดการคายน้ำ อัตราการหายใจสูง พืชจะเผาผลาญคาร์โบไฮเดรตที่สะสมไว้เร็วกว่าการสร้าง ทำให้พืชแคระแกร็น ใบมีขนาดเล็กลงแล้ว ยังทำให้การออกดอกของไม้ผลลดลง และดินที่ร้อนเกินไปจะทำลายรากฝอยที่ทำหน้าที่ดูดน้ำและธาตุอาหาร ทำให้พืชแสดงอาการเหี่ยวเฉาในช่วงกลางวันเเม้ดินจะมีความชื้น
ผลการศึกษาพบว่า อุณหภูมิสูงส่งผลกระทบต่อไม้ผลหลายชนิด เช่น ทำให้มะละกอและพืชตระกูลแตงมีดอกตัวผู้มากขึ้นหรือทำให้เกสรตัวเมียเป็นหมัน อุณหภูมิสูง 35-38 องศา จะทำให้มะม่วงมีละอองเรณูงอกน้อย ส่งผลให้เกิดผลกะเทยหรือผลที่ไม่มีเมล็ดมากขึ้น ส่วนลำไยเมื่อเจออุณหภูมิที่สูงจะเกิดการคายน้ำสูงขึ้น พืชจะดึงน้ำจากผลกลับไปที่ใบ ทำให้ลำไยชะงักการเจริญเติบและผลมีขนาดเล็กลง
ด้านลิ้นจี่ มื่อเจอคลื่นความร้อนจะกระตุ้นให้พืชเกิดสภาวะเครียดจากการขาดน้ำ ทำให้ผลร่วง ในช่วงเปลี่ยนสีผล หากช่วงกลางคืนมีอุณหภูมิที่สูงจะทำให้สีผิวไม่แดงเท่าที่ควร ขณะเดียวกัน อุณหภูมิที่สูงทำให้เปลือกของลิ้นจี่สูญเสียความยืดหยุ่นและแห้งกรอบ เมื่อพืชได้รับน้ำหรือมีการขยายตัวของเนื้ออย่างรวดเร็วจะทำให้ผลแตก ส่วนเสาวรส ความเครียดจากความร้อนทำให้ต้นอ่อนแอต่อโรครากเน่าโคนเน่าและโรคไวรัส
เพิ่มอินทรียวัตถุ 1% ช่วยดินอุ้มน้ำได้มากขึ้น
ผศ.พาวินกล่าวว่า มีรายงานวิจัยของต่างประเทศยืนยันว่า การเพิ่มอินทรียวัตถุในสัดส่วน 1% จะช่วยให้ดินอุ้มน้ำได้ดีขึ้น ประมาณ 25,000-30,000 ลิตรต่อไร่ เพราะอินทรียวัตถุ (ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก) ทำหน้าที่เสมือนฟองน้ำธรรมชาติช่วยกักเก็บความชื้นและปรับโครงสร้างดินให้ร่วนซุย ดังนั้นการใส่อินทรียวัตถุบำรุงดินจึงเป็นเรื่องที่ดี นอกจากลดเสี่ยงจากโลกร้อนสุดขั้วแล้ว ถือเป็นการลงทุนพัฒนาสวนไม้ผลในระยะยาวอีกด้วย
เนื่องจากปรากฎการณ์ซูเปอร์เอลนีโญส่งผลให้เกิดสภาพอากาศแปรปรวนสุดขั้ว ตั้งแต่ภัยแล้ง คลื่นความร้อน ปริมาณน้ำฝนเพิ่มมากขึ้น ทำให้น้ำท่วม ดังนั้น ผศ.พาวินจึงแนะนำให้เกษตรกรหันมาเลือกปลูกพืชที่ทนแล้งหรือทนน้ำขังได้มากขึ้น รวมทั้งจัดการแปลงปลูกให้เหมาะสม ปรับโครงสร้างดิน เส้นทางการระบายน้ำ และมีการพ่นสารต่างๆ เพื่อลดความเครียดให้กับต้นพืช เช่น กรดอะมิโน โปรลีน และการใช้สารลดการคายน้ำ (Anti -transpiration) เพื่อช่วยให้พืชรอดพ้นช่วงวิกฤต
ติดสปริงเกลอร์บนยอดไม้ ลดอุณหภูมิ
และเพิ่มความชื้นสัมพัทธ์ในสวนไม้ผล
เมื่อต้นไม้เผชิญภาวะอากาศร้อนจัดจะทำให้ปากใบพืชปิด สังเคราะห์แสงไม่ได้ พืชก็ใช้สารอาหารในต้น ทำให้เติบโตช้า บางครั้งก็สลัดลูกทิ้ง เทคโนโลยีที่ช่วยแก้ไขปัญหาดังกล่าวได้คือ วิธีการให้น้ำแบบฝอยเหนือทรงพุ่ม (Overhead Irrigation) มีรายงานว่าสามารถลดอุณหภูมิได้ 3-5 องศา และเพิ่มความชื้นสัมพัทธ์ได้ 31%
“การติดตั้งอุปกรณ์สปริงเกลอร์บนยอดไม้ ช่วยลดอุณหภูมิและเพิ่มความชื้นสัมพัทธ์ในสวนไม้ผลได้อย่างมีประสิทธิภาพ เมื่อเผชิญกับภาวะอากาศร้อนจัด โดยใช้วิธีการต่อท่อสปริงเกลอร์บนยอดไม้ ต้นละ 1 หัว ซึ่งจากข้อมูลทางวิชาการพบว่า หากสปริงเกลอร์พ่นน้ำแบบฝอยละเอียดสามารถลดอุณหภูมิได้เยอะแล้ว ยังทำให้พืชเติบโตดีขึ้น ลดการหลุดร่วงของผลผลิตได้ด้วย” ผศ.พาวินกล่าว
ใช้ “หญ้า” ลดอุณหภูมิหน้าดิน
ข้อแนะนำต่อมาคือ การรักษาความชื้นสัมพัทธ์โดยการปลูกพืชคลุมดินหรือมีหญ้าในแปลงปลูกจะช่วยลดความร้อนสะสมที่สะท้อนจากผิวดินขึ้นสู่ใต้ทรงพุ่มได้ดีกว่าดินว่างเปล่า การคลุมดินเพื่อรักษาอุณหภูมิบริเวณรากไม่ให้ร้อนเกินไป
ผศ.พาวินอธิบายเพิ่มเติมว่า สวนผลไม้มีหญ้าคลุมดินหรือตัดหญ้าคลุมดิน สามารถช่วยลดความร้อนได้โดยรักษาความชื้นและลดอุณหภูมิหน้าดิน ทำให้เกิดความชื้นสัมพัทธ์ในสวนไม้ผลช่วยให้ต้นไม้ไม่โทรมในหน้าแล้งได้ หากกำจัดหญ้าจนโล่งเตียนจะเกิดการคายความร้อน ทำให้มีอุณหภูมิสูงในสวน
ผศ.พาวินกล่าวว่า ความชื้นในดินเปรียบเสมือน “ระบบขนส่งมวลชน” ของพืช ถ้าไม่มีน้ำธาตุอาหารที่อยู่ในดินก็เดินทางไปไหนไม่ได้ แต่ถ้ามีน้ำมากเกินไปจนท่วมท้นระบบก็เป็นอัมพาตได้ หากแปลงเพาะปลูกพืชมีความชื้นที่เหมาะสมจะส่งผลทำให้การละลายธาตุอาหารดีและรากพืชดูดซึมขึ้นไปสู่ใบได้ดี เอื้อต่อการสังเคราะห์แสง ทำให้พืชเจริญเติบโตได้ดี แต่หากดินแห้งมีความชื้นน้อยไปจะทำให้พืชชะงักการเจริญเติบโต ใบเหี่ยวและใบไหม้ ใบร่วง ปลายรากฝ่อเสียหาย
ทั้งนี้ เกษตรกรสามารถเช็กความชื้นในดินได้ง่ายๆ ด้วยตัวเองใน 2 วิธี คือ 1. ใช้นิ้วจิ้มลงในดินลึก 1-2 ข้อนิ้ว ถ้าปลายนิ้วรู้สึกเย็นและชื้น แสดงว่าความชื้นยังพอดี ถ้าดินติดนิ้วขึ้นมาเป็นโคลน เเสดงว่าเเฉะเกินไป ถ้าดินแข็งหรือแห้งผาก แสดงว่าต้องรดน้ำแล้ว แบบที่ 2. คือ วิธีกำดิน ขุดดินลึกไปสัก 5-10 เซนติเมตร หยิบดินขึ้นมาหนึ่งกำมือแล้วบีบเป็นก้อน หากเอานิ้วสะกิดแล้วแตกออกง่าย แสดงว่าความชื้นกำลังดี หากบีบแล้วดินเป็นก้อน มีน้ำซึมตามง่ามนิ้ว แสดงว่าแฉะไป ถ้าบีบแล้วไม่เป็นก้อน หลุดร่วงทันทีแสดงว่าแห้งไป ทั้งนี้ สวนลำไยและลิ้นจี่ ระยะออกดอกติดผล ดินควรมีความชื้น 60-70% และช่วงก่อนออกดอก ดินควรมีความชื้นอย่างน้อย 30-40%
ปัญหาหมอกควันและฝุ่น PM2.5 จากการเผาเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรในภาคเหนือ กำลังถูกยกระดับจากมาตรการรณรงค์ “งดเผา” ไปสู่โมเดลเศรษฐกิจใหม่ที่ทำให้เกษตรกรเห็นผลตอบแทนเป็นรูปธรรม ผ่านการเปลี่ยนฟางข้าว ตอซัง และเศษวัสดุเหลือทิ้งให้กลายเป็นสินค้า พลังงานทดแทน และรายได้ใหม่ของชุมชน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จับมือกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม หรือ อว. เดินหน้าโครงการ “เหนือสานสร้าง เลิกเผา เป๋าตุง” ปักหมุดจังหวัดเชียงรายเป็นพื้นที่ขยายผล พร้อมทำข้อตกลงรับซื้อเศษวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรจากภาคเอกชนแล้วกว่า 20 ล้านบาท ตั้งเป้าสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจรวมกว่า 3,000 ล้านบาทภายใน 5 ปี ขณะที่ ARDA ใช้งานวิจัยเปลี่ยนฟางข้าวเป็นชีวมวลอัดเม็ด ลดพื้นที่เผากว่า 2,000 ไร่ เพิ่มรายได้สุทธิเกษตรกรสูงสุด 49% และเชื่อมต่อสู่ตลาดอุตสาหกรรมพลังงานสะอาด “ปิยะรัฐชย์” เปิดโครงการเชียงราย เปลี่ยนเศษวัสดุเกษตรเป็นรายได้ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ลงพื้นที่ ณ โรงเรียนภาษาจีนเล่าฟู่ ตำบลป่าตึง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวั
หลายคนอาจคิดว่า การเริ่มต้นธุรกิจสักแห่งต้องอาศัยแผนงานที่รัดกุม เงินทุนจำนวนมาก หรือการมองเห็นโอกาสทางการตลาดที่แตกต่างจากคนอื่น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ธุรกิจที่เติบโตอย่างงดงามหลายแห่ง กลับมีจุดเริ่มต้นที่เรียบง่ายกว่านั้นมากเพราะบางครั้ง เมล็ดพันธุ์แห่งความสำเร็จอาจงอกงามขึ้นจาก “ความสุขเล็กๆ” ที่เกิดจากการได้ทำในสิ่งที่รัก และค่อยๆ เติบโตตามกาลเวลา วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน จะมาแชร์เรื่องราวของ “ทำสวนกับมาดาม” ที่เป็นทั้งสวนผัก คาเฟ่ และพื้นที่สีเขียวกลางย่านพระราม 2 ที่ถือกำเนิดขึ้นจากความหลงใหลในต้นไม้ของเพื่อนสนิทสองคน คุณยุ้ย อภิรดี นกสุวรรณ และ คุณแหม่ม พัฐพศิญา ทิพย์สุมณฑา จากความชอบปลูกต้นไม้ในวันว่าง สู่การสร้างพื้นที่แห่งความสุขที่เปิดโอกาสให้ผู้คนได้สัมผัสธรรมชาติ เรียนรู้เรื่องการปลูกผัก และค้นพบคุณค่าของวิถีชีวิตที่เรียบง่ายท่ามกลางเมืองใหญ่ เมื่อความคลั่งไคล้ต้นไม้ เจอกับเพื่อนที่เข้าใจ จุดเริ่มต้นของ “ทำสวนกับมาดาม” เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตโควิด-19 ช่วงเวลาที่หลายคนต้องใช้ชีวิตอยู่ภายในบ้าน และเริ่มหันกลับมาให้ความสำคัญกับสุขภาพและคุณภาพอาหารที่รับประทาน
ชันโรงตัวเล็กๆ อาจดูเป็นเพียงแมลงที่บินวนอยู่ตามสวน แต่สำหรับคนที่คลุกคลีกับมันมานาน ชันโรงกลับมีรายละเอียดมากกว่าที่คิด ตั้งแต่การเลี้ยง การขยายรัง การเก็บน้ำผึ้ง ไปจนถึงบทบาทสำคัญในการช่วยผสมเกสรให้พืชในสวน และเมื่อปัญหาเล็กๆ อย่าง “เก็บน้ำผึ้งอย่างไรไม่ให้รังเสียหาย” กลายเป็นโจทย์ที่เกิดขึ้นซ้ำๆ การทดลองจึงเริ่มต้นขึ้น ก่อนจะค่อยๆ พัฒนาไปสู่ “รังชันโรงแบบแบ่งห้อง” ที่ช่วยให้การจัดการง่ายขึ้น และลดการรบกวนชันโรงภายในรัง เบื้องหลังการพัฒนานี้มาจาก อาจารย์มีน – ผศ.ดร.นุกูล ชิ้นฟัก คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ ผู้ทำงานส่งเสริมและพัฒนาการเลี้ยงชันโรงร่วมกับชุมชนและเกษตรกรมานานกว่า 10 ปี จากการเห็นปัญหาจากการเลี้ยงจริง จึงค่อยๆ ทดลอง ปรับรูปแบบ และเรียนรู้จากการใช้งานจริง จนเกิดแนวคิด “รังชันโรงแบบแบ่งห้อง” ที่ต้องการแก้ปัญหาตั้งแต่ต้นทาง จากรังแบบเดิม สู่ “รังแบ่งห้อง” ลดปัญหาเก็บน้ำผึ้ง อาจารย์มีน เล่าให้ฟังว่า ย้อนกลับไปกว่า 10 ปี รังชันโรงที่เกษตรกรนิยมใช้ยังเป็นกล่องที่มีลักษณะยาวและสูง เมื่อถึงเวลาเก็บน้ำผึ้ง คนเลี้ยงต้องเปิดรังและใช้มือตัดหรือแยกส่วนที่เป็นน้ำผึ้งออกมา วิธีการนี
สืบเนื่องจากมีการเผยแพร่ภาพและคลิปวิดีโอผ่านสื่อสังคมออนไลน์ เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2569 กรณีชาวประมงสามารถจับปลาที่ระบุว่าเป็นปลาหมอคางดำได้ จำนวน 1 ตัว บริเวณบ้านนาอวน ตำบลหนองสรวง อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยปลาดังกล่าวถูกนำไปบริโภคแล้ว เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2569 เวลา 09.00 น. นายบุญธง เภาเจริญ ประมงจังหวัดกาฬสินธุ์ มอบหมายให้ นายมลากูล ฉายแสง นักวิชาการประมงชำนาญการ พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่สำนักงานประมงจังหวัดกาฬสินธุ์ ร่วมกับเจ้าหน้าที่ศูนย์ป้องกันและปราบปรามประมงน้ำจืดกาฬสินธุ์ รวมจำนวน 8 นาย ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงในบริเวณอ่างเก็บน้ำเขื่อนลำปาว จากการลงพื้นที่ เจ้าหน้าที่ได้ตรวจสอบรวม 6 จุด ได้แก่ บ้านดงน้อย ตำบลภูสิงห์ อำเภอสหัสขันธ์, บ้านโนนทัน ตำบลสำราญใต้ อำเภอสามชัย, บริเวณสวนภูมิพันดาว, บ้านท่าเรือภูสิงห์, บ้านหนองสรวง และบริเวณบ้านนาอวน ตำบลหนองสรวง อำเภอหนองกุงศรี โดยได้สอบถามชาวประมง ผู้รับซื้อสัตว์น้ำ รวมทั้งสุ่มใช้เครื่องมือประมง เช่น การทอดแห และตรวจสอบสัตว์น้ำที่จับได้ในพื้นที่ ผลการตรวจสอบเบื้องต้นพบว่า ในจุดสำรวจดังกล่าว ยังไม่พบปลาหมอคางดำ ทั้งจากการสอบถา
