ดร.ฐกลพัชร์ ขำพึ่งสน หัวหน้างานวิทยาการข้อมูลน้ำ สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน) หรือ สสน. กล่าวว่า ในปี 2569 ประเทศไทยจะมีปริมาณฝนลักษณะใกล้เคียงกับปี 2540 มากที่สุดจึงใช้เป็นปีอ้างอิงในการประเมินแนวโน้มฝนในปีนี้ โดยคาดการณ์ว่า พื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศ จะมีปริมาณฝนน้อยกว่าค่าเฉลี่ย แต่ช่วงสิงหาคม-ตุลาคมยังต้องเตรียมรับฝนหนักและน้ำหลาก โดยเดือนกันยายนเป็นช่วงที่ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ
“ทั้งนี้ สสน. คาดการณ์ว่า ในช่วงเดือนสิงหาคมถึงธันวาคม ประเทศไทยจะมีฝนมากกว่าค่าเฉลี่ย 30 ปี ในเดือนสิงหาคม 2569 โดยจะมีปริมาณฝนสูงกว่าค่าเฉลี่ย ร้อยละ 10 ในขณะที่เดือนกันยายน ตุลาคม พฤศจิกายน และธันวาคม 2569 ปริมาณฝนมีแนวโน้มลดลงอย่างเห็นได้ชัดเลย โดยปริมาณฝนน้อยกว่าค่าเฉลี่ย 30 ปี ร้อยละ 11, 11, 32 และ 16 ตามลำดับ”
จับตา 5 เดือนสุดท้ายของปี
เดือนสิงหาคม : มีฝนตกหนักบริเวณภาคเหนือถึงหนักมาก ภาคกลางฝั่งตะวันตก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือฝั่งตะวันออก ภาคตะวันออก และภาคใต้
เดือนกันยายน : มีฝนตกหนักบริเวณภาคเหนือฝั่งตะวันออก ภาคกลาง ภาคตะวันออก และภาคใต้
เดือนตุลาคม : จะมีฝนตกหนักในบางพื้นที่ของภาคกลางตอนล่าง ภาคตะวันออก และภาคใต้
เดือนพฤศจิกายน : มีฝนตกหนักบริเวณภาคใต้ ส่วนประเทศไทยตอนบนมีฝนตกเล็กน้อยในบางพื้นที่
เดือนธันวาคม : มีฝนตกหนักบริเวณภาคใต้ตอนล่าง
“ช่วงเดือนสิงหาคม 2569 ฝนจะกลับมาตกมากขึ้นกว่าเดิม หลายพื้นที่ยังต้องเฝ้าระวังฝนตกหนักและน้ำหลาก ส่วนเดือนกันยายน แม้ปริมาณฝนรวมทั้งเดือนลดลง แต่ยังมีฝนหนักเฉพาะจุด ทำให้เสี่ยงเกิดอุทกภัยได้ ส่วนเดือนกันยายน-ตุลาคม สถานการณ์ฝนโดยรวมลดลง แต่อาจมีฝนตกหนักในบางพื้นที่จากอิทธิพลของพายุหรือร่องมรสุม โดยเฉพาะพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน ตาก เชียงใหม่ เชียงราย และจังหวัดน่าน”
รับมืออุทกภัยด้วยนวัตกรรมจัดการน้ำ
ช่วงนี้ ประเทศไทยมีฝนตกเพิ่มขึ้นเนื่องจากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดปกคลุมทะเลอันดามันและอ่าวไทย ประกอบกับมีหย่อมความกดอากาศต่ำปกคลุมประเทศเวียดนามตอนบน ทำให้ประเทศไทยมีฝนตกหนัก โดยเฉพาะในบริเวณภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน เป็นสัญญาณในการเฝ้าระวังอุทกภัย และอันตรายที่สืบเนื่องจากฝนตกหนักและฝนที่ตกสะสม อาทิ น้ำล้นตลิ่ง น้ำท่วมฉับพลัน และน้ำป่าไหลหลาก
ดังนั้น กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) จึงให้ความสำคัญกับการขับเคลื่อนแผนงานวิจัยด้านการบริหารจัดการน้ำ โดยบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม เพื่อเตรียมความพร้อมรับมืออุทกภัยและความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศอย่างเป็นระบบ ในพื้นที่เสี่ยงภัย 10 จังหวัดได้แก่ จังหวัดน่าน เชียงใหม่ เชียงราย พะเยา ลำพูน กำแพงเพชร พัทลุง สงขลา ขอนแก่น และชัยภูมิ เพื่อลดความเสียหายจากอุทกภัย เพิ่มความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำ และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจแก่ชุมชน ผ่านความร่วมมือของหน่วยงานวิจัย ภาครัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคเอกชน และภาคประชาชน
แผนป้องกันน้ำท่วมเมืองเชียงใหม่
ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ได้นำเสนอกรณีตัวอย่างนวัตกรรมแก้ไขปัญหาน้ำท่วมเมืองใน “จังหวัดเชียงใหม่” ซึ่งประสบปัญหาน้ำท่วมทุกๆ 5 ปี ต้องเสียค่าชดเชยเยียวยาน้ำท่วม 900 ล้านบาท วช. ได้สนับสนุนทุนวิจัยให้มหาวิทยาลัยเชียงใหม่สร้างระบบการเตือนภัยและแนวทางการป้องกันน้ำท่วมใน 5 ตำบลเขตเมือง จังหวัดเชียงใหม่ โดยบูรณาการ 3 ส่วน คือ 1) ระบบพยากรณ์น้ำท่วม 2) เครื่องมือสนับสนุนการแจ้งเตือนภัยให้ประชาชนใช้ประโยชน์ในการตอบสนองภัย ได้แก่ แผนที่เสี่ยงภัยน้ำท่วม หลักเตือนหรือเครื่องหมายระดับน้ำท่วม และ 3) แบบพิมพ์เขียวแก้ไขน้ำท่วมเขตเมืองจังหวัดเชียงใหม่ (Blueprint for CM Flood) ด้วยมาตรการที่ใช้สิ่งก่อสร้างและไม่ใช้สิ่งก่อสร้างและได้จัดกิจกรรมซ้อมภัยก่อนฝนเพื่อให้มีการเตรียมตัวที่เป็นระบบประสานงานกันได้ดี เมื่อเกิดภัยจริง ทั้งนี้ วช. จะใช้นวัตกรรมดังกล่าวเป็นต้นแบบขยายผลไปยังจังหวัดเชียงราย น่าน ขอนแก่น และสงขลา
สร้างระบบเตือนภัยน้ำท่วม จ.น่าน
เนื่องจากจังหวัดน่านมีลักษณะภูมิประเทศเป็นภูเขาที่มีความลาดชันสูง ทำให้น้ำไหลเร็ว ไม่สามารถกักเก็บน้ำ ทั้งยังเป็นพื้นที่ต้นน้ำที่มีลำน้ำสาขาจำนวนมาก แต่ขาดระบบหน่วงและกักเก็บน้ำในระดับพื้นที่ ทำให้จังหวัดน่านประสบปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบน้ำ ในช่วงฤดูฝนมีปริมาณน้ำมากจนเกิดน้ำหลากและน้ำท่วม แต่ฤดูแล้งกลับขาดแคลนน้ำอย่างรุนแรง
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้นำเสนอนวัตกรรมฝายแกนดินซีเมนต์เพื่อการบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการระดับพื้นที่ ฝายที่สร้างด้วยดินซีเมนต์อัดแน่นเป็นแกนกลางร่วมกับปีกที่เข้าไปในตลิ่งทั้งสองข้างและฐานที่ฝังลึกลงในพื้นท้องน้ำถึง 2 เท่าเพื่อเพิ่มความแข็งแรงและลดการซึมผ่านของน้ำ ซึ่งภาครัฐและภาคประชาสังคมมีการก่อสร้างทั้งขนาดเล็กและขนาดกลางกว่า 1,500 แห่ง รวมทั้งพัฒนาระบบสูบน้ำพลังงานทดแทนเพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำในฤดูแล้งในพื้นที่อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน
นอกจากนี้ ทีมนักวิจัยยังได้พัฒนาระบบพยากรณ์และเตือนภัยน้ำท่วม ประกอบด้วยตัวชี้วัดเฝ้าระวังน้ำท่วมจากปริมาณฝนสะสม ไปสู่การเตือนภัยน้ำท่วมในพื้นที่เมืองน่าน การเตือนภัยน้ำท่วมชุมชน และนำนวัตกรรมมาออกแบบการซ้อมภัยน้ำท่วม ก่อนฝนใหญ่จะมาเพื่อความพร้อมของหน่วยงานและชุมชนในการเผชิญเหตุ
เดินหน้าลดอุทกภัย-น้ำแล้งทั่วไทย
จังหวัดขอนแก่น : พัฒนาระบบการจัดการน้ำท่วมเขตเมืองขอนแก่น โดยสร้างระบบเตือนภัยล่วงหน้า และการเสนอแนวทางบรรเทาน้ำท่วม โดยใช้บึงพักน้ำในพื้นที่ต้นน้ำ เพื่อลดระดับน้ำท่วมในเขตชั้นในของเมืองได้
ขณะเดียวกัน วช. ยังสนับสนุนโครงการเติมน้ำใต้ดิน เพื่อเพิ่มน้ำต้นทุนนอกเขตชลประทาน ในพื้นที่จังหวัดขอนแก่น ชัยภูมิ โดยการทำแผนปฏิบัติการระยะ 12 ปี (2569-2580) ร่วมกับระบบสนับสนุนการตัดสินใจ มีเป้าหมายเชิงรุกในการก่อสร้างระบบเติมน้ำใต้ดิน 150 แห่ง คาดว่าจะช่วยเพิ่มปริมาณน้ำใต้ดินได้มากถึง 8 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี นอกจากนี้ ส่งเสริมระบบการให้น้ำอย่างแม่นยำในสวนมะม่วงน้ำดอกไม้สีทองเพื่อการส่งออก ซึ่งช่วยรักษาผลผลิตของเกษตรกร และลดปัญหามะม่วงยืนต้นตายจากการขาดแคลนน้ำ และระบบการผลิตถั่วเหลืองหลังการเก็บเกี่ยวข้าวนาปีในฤดูแล้ง ซึ่งเป็นการใช้ประโยชน์จากพื้นที่พักแปลงในฤดูฝนบนที่ดอน ในพื้นที่จังหวัดขอนแก่นและชัยภูมิ
เมืองหาดใหญ่ : ใช้นวัตกรรมใหม่สุดคือ ระบบข้อมูล Hat Yai ROD เพื่อการจัดการอุทกภัยด้านสุขภาพที่เป็น One Data Platform เชื่อมโยงข้อมูลจากทุกแหล่งและทุกระยะของการจัดการภัยพิบัติ เริ่มจากการเตือนภัย การวางแผนรับมือ การสู้ภัย การจัดการน้ำ การอบรมผู้น้ำท้องถิ่นเพื่อการซักซ้อมในพื้นที่ โดยสร้างเป็นวงจรโดยใช้กรอบแนวคิด “หาดใหญ่โมเดลพลัส” ซึ่งเน้นชุมชนเป็นฐาน มีส่วนร่วมในการออกแบบและพัฒนาด้วย
นอกจากนี้ วช. ได้สนับสนุนการจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วมของชุมชน โดยใช้ชุดองค์ความรู้การจัดการน้ำชุมชน เพื่อพัฒนาศักยภาพของกลุ่มจัดการน้ำและเครือข่ายระดับตำบล จัดทำผังน้ำและฐานข้อมูลแหล่งน้ำเพื่อลดความเสี่ยงน้ำท่วมน้ำแล้งพื้นที่คาบสมุทรสทิงพระ จังหวัดสงขลา
จังหวัดเชียงราย : พัฒนาระบบเตือนภัยน้ำท่วม รวมถึงปรับปรุงความแม่นยำของแผนที่แสดงพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วม ระดับชุมชน เพื่อเพิ่มระยะเวลาการเตือนภัยในเขตเมือง จังหวัดเชียงราย
จังหวัดลำพูน : จัดการระบบรับและระบายน้ำเพื่อช่วยหน่วงน้ำ และแพลตฟอร์มเตือนภัยน้ำท่วมและการอพยพแบบดิจิทัล แบบมีส่วนร่วมในเขตลำน้ำปิงห่างจังหวัดลำพูน
จังหวัดกำแพงเพชร : เพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการน้ำด้วยระบบข้อมูลกลางที่เชื่อมโยงระดับจังหวัด อําเภอ ตําบล เป็นฐาน พื้นที่ต้นแบบจังหวัดกำแพงเพชร ซึ่งจะขับเคลื่อนให้เกิดโครงการที่จะเป็นฐานให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและจังหวัด สามารถรับมือสถานการณ์ภัยพิบัติได้รวดเร็ว มีประสิทธิภาพมากขึ้น
จังหวัดพะเยา : พัฒนานวัตกรรมผลิตผักครบวงจรใช้เทคโนโลยีโรงเรือนและการจัดการดิน-น้ำที่ทนทานต่อสภาพอากาศที่แปรปรวน สร้างโอกาสทางการตลาดใหม่ เชื่อมโยงผลผลิตสู่โครงการอาหารกลางวัน โรงเรือนและอาคารสุขภาพในโรงพยาบาล โดยการทำงานร่วมกันระหว่างนักวิจัย เจ้าหน้าที่รัฐ และเกษตรกรในพื้นที่อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา
จังหวัดพัทลุง : มุ่งจัดการข้าวนาริมเล 100% คุณภาพสูง ปลูกในแหล่งดินธรรมชาติที่มีแร่ธาตุสูงจังหวัดพัทลุง โดยเชื่อมโยง นวัตกรรม ชุมชน ตลาด และท่องเที่ยว รวมถึงการสร้างมูลค่าเพิ่มด้วยการรับรองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์และการทำ Agrotourism
ทุกวันนี้ ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์แล้ว ทำให้ธุรกิจอาหารและเครื่องดื่มที่เน้นดูแลสุขภาพเพื่อสุขภาพผู้สูงอายุ ในปี 2567 มีมูลค่าสูงถึง 34,000 ล้านบาท มีแนวโน้มเติบโตสูงต่อเนื่อง โดยเฉพาะอาหารและเครื่องดื่มที่มีการปรับปริมาณสารอาหารให้เหมาะสมกับวัยและโรค เช่น ลดไขมัน ลดน้ำตาล ลดโซเดียม และเป็นอาหารที่ปรุงง่าย เคี้ยวง่าย เหมาะสำหรับผู้สูงอายุที่มีปัญหาเรื่องการเคี้ยวและกลืน นอกจากนี้ กลุ่มเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ ประเภทนมถั่วเหลือง นมอัลมอนด์, นมพร่องมันเนย, น้ำผลไม้สกัดเย็น รวมทั้ง น้ำสมุนไพร เช่น น้ำกระเจี๊ยบ น้ำมะตูม น้ำอัญชัน น้ำขิง น้ำตะไคร้ ฯลฯ ก็เป็นเครื่องดื่มทางเลือกที่ได้รับความนิยมสูงจากกลุ่มผู้สูงวัยเช่นเดียวกัน วิธีเพิ่มมูลค่า “ ตะไคร้ ” หากใครปลูกตะไคร้เป็นพืชสมุนไพรประจำบ้าน ขอแนะนำวิธีเพิ่มมูลค่า ตะไคร้พืชสวนครัว สู่ชาดอกไม้บาน เครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ ที่เหมาะสำหรับเจาะตลาดกลุ่มคนรักสุขภาพ ซึ่งแนวคิดดังกล่าวเป็นผลงานของ นางสาวเสาวลักษณ์ ผ่านสุวรรณ และ นางสาวกนกกานต์ บุญประสพ ศิษย์เก่ามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ธัญบุรี ระหว่างที่กำลังศึกษาอยู่ใน
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ส่งให้สภาพอากาศแปรปรวนและอุณหภูมิของโลกสูงขึ้น ทำให้เกิดภาวะโลกร้อนหรือ “โลกเดือด” นั้นมีสาเหตุสำคัญจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการดำเนินกิจกรรมของมนุษย์ โดยเฉพาะในภาคอุตสาหกรรม ประเทศไทยได้นำเสนอ โมเดลเศรษฐกิจ BCG (Bio-เศรษฐกิจชีวภาพ, Circular-เศรษฐกิจหมุนเวียน, Green-เศรษฐกิจสีเขียว) บนเวทีการประชุมความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ( APEC 2022 ) เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจ สร้างการเติบโตของประเทศ และตอบโจทย์เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของโลก โดยประเทศไทย ตั้งเป้า ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิลงร้อยละ 47 ภายในปี ค.ศ. 2035 และมีเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ในปี ค.ศ. 2050 รู้จัก “คาร์บอนเครดิต” “คาร์บอนเครดิต” (Carbon Credit) เป็นหนึ่งในมาตรการที่ไทยใช้เป็นเครื่องมือการพัฒนาอย่างยั่งยืนตามโมเดล BCG โดยตลาดซื้อ-ขายคาร์บอนเครดิต เป็นหนึ่งในกลไกสำคัญที่จะช่วยลดก๊าซเรือนกระจกเพื่อแก้ปัญหาโลกร้อน ในประเทศไทยตลาดคาร์บอนถูกกำหนดไว้ในแผนแม่บทรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ.2558-2593 สำหรับประเทศไทยดำเนินงานผ่านโครงการ ลด
โดยทั่วไป วานิลลาถูกมองว่าเป็นพืชที่ให้ผลผลิตได้ดีในพื้นที่ที่มีอากาศค่อนข้างเย็นและมีความชื้นเหมาะสม เช่น พื้นที่สูงในภาคเหนือ หรือบางพื้นที่ของภาคอีสาน เนื่องจากการออกดอกของวานิลลามักได้รับอิทธิพลจากสภาพอากาศที่เย็นลงในบางช่วงของปี ทำให้หลายคนมองว่าพื้นที่ภาคใต้ไม่ใช่แหล่งปลูกวานิลลาที่เหมาะสม แต่ปัจจุบันนี้ได้เริ่มมีการปลูกวานิลลาเชิงพาณิชย์ในพื้นที่ภาคใต้แล้ว โดยเฉพาะที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งมีอดีตข้าราชการวัยเกษียณเป็นผู้บุกเบิกทดลองปลูกมานานกว่า 3 ปี หลังศึกษาสายพันธุ์และปรับวิธีการจัดการแปลงให้สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศในพื้นที่ ปีนี้นับเป็นครั้งแรกที่สวนวานิลลาแห่งนี้จะเริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตเชิงการค้า โดยคาดการณ์ผลผลิตไว้ประมาณ 40 เปอร์เซ็นต์ สำหรับผลผลิตในรอบแรก ขณะเดียวกันเจ้าของสวนได้วางแผนด้านการตลาดล่วงหน้า ทั้งการหาช่องทางจำหน่ายและการต่อยอดช่องทางสร้างรายได้ที่หลากหลาย เพื่อรองรับผลผลิตที่กำลังจะออกสู่ตลาด สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของวานิลลาในฐานะพืชมูลค่าสูงที่สามารถปรับตัวเข้ากับพื้นที่ปลูกใหม่ๆ ได้ หากมีการบริหารจัดการที่เหมาะสม พี่ยา-ตรียา กลิ่นสุคนธ์ อดีตข้าราชการวัยเ
สวนคุณลี อำเภอเมือง จังหวัดพิจิตร โทร. (081) 886-7398 ที่คลุกคลีและมีประสบการณ์ทำมะม่วงนอกฤดูในเขตภาคเหนือตอนล่างมานาน โดยเฉพาะการผลิตมะม่วงน้ำดอกไม้เพื่อการส่งออก ทางสวนคุณลีจึงอยากจะเรียบเรียง เทคนิคการผลิตมะม่วงนอกฤดูคุณภาพส่งออก เพื่อเป็นแนวทางในการผลิตมะม่วงเบื้องต้น ให้นำไปประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมในแต่ละพื้นที่ การดูแลระยะเดือยไก่ การให้น้ำ ระยะนี้ถ้าฝนตกปกติ ไม่ต้องเปิดน้ำให้ แต่ถ้าฝนทิ้งช่วงจะต้องรดน้ำเพื่อให้ดอกออกมาสมบูรณ์และยาวมากขึ้น ปุ๋ย และฮอร์โมน การให้ปุ๋ย ทางดินจะใส่ปุ๋ย สูตร 9-25-25 หรือ 8-24-24 อัตรา ต้นละ 1 กิโลกรัม ถ้าเป็นพื้นที่ดินเหนียวอาจใช้สูตร 12-24-12 ก็ได้ การให้ปุ๋ยทางดิน จะทำให้ดอกสมบูรณ์ติดผลง่าย เมื่อเปรียบเทียบกับแปลงที่ไม่ใส่จะเห็นความแตกต่างอย่างชัดเจน การฉีดพ่นปุ๋ยทางใบ ช่วงนี้เป็นช่วงที่ต้องเร่งให้ช่อดอกสมบูรณ์ที่สุด จึงจำเป็นต้องให้อาหารที่เพิ่มพลังการติดผล ตัวหลักๆ เลยก็คือ ปุ๋ยสูตร 10-52-17 เป็นปุ๋ยเร่งดอกสูตรดั้งเดิมที่เป็นที่นิยมของเกษตรกรทั้งในอดีตและปัจจุบัน ปุ๋ยสูตรนี้หาซื้อง่าย มีขายตามร้านเคมีเกษตรทั่วไป อัตราการใช้ 25-50 กรัม ต่อน้ำ 20 ลิตร
