ปลูก “วานิลลาในเข่ง” งบน้อย-พื้นที่แคบ ไม่ต้องสร้างโรงเรือน

“วานิลลา” พืชมูลค่าสูงที่กำลังมาแรงในกลุ่มเกษตรกรไทย หลายคนมีทุนมากพอจะลงแปลงใหญ่ แต่ก็มีอีกไม่น้อยที่อยากทดลองปลูกแต่ติดเรื่อง “พื้นที่และงบประมาณ” วันนี้ เทคโนโลยีชาวบ้าน มีเทคนิคเด็ดจาก คุณอ้อ-สาวิตตรี สระทองเทียน เจ้าของ The Vanilla จ.นครปฐม มาถ่ายทอดวิธีการปลูกวานิลลาในตะกร้าหรือเข่ง สำหรับคนที่อยากปลูกประดับไว้ข้างบ้าน หรือปลูกทดลองมือก่อนขยายแปลงจริงในอนาคต โดยไม่ต้องสร้างโรงเรือนให้เปลืองงบ อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม 1. ตะกร้า/เข่งพลาสติก แบบมีรูระบายน้ำรอบทิศทาง ขนาดกว้างประมาณ 23-25 นิ้ว 2. เชือกโยงทุเรียน (เชือกริบบิ้น) แข็งแรง ทนทาน ตากแดด 2-3 ปีไม่เปื่อย (เหนือกว่าเชือกฟางและใช้ง่ายกว่าลวด) 3. ตาข่ายพลาสติก สำหรับม้วนทำเสากลาง 4. กาบมะพร้าวสับ วัสดุปลูกหลัก วิธีการปลูกทีละขั้นตอน 1. ขึ้นเสาและเตรียมกระถาง ม้วนตาข่ายพลาสติกเป็นทรงกระบอก ให้สูงเลยขอบตะกร้าขึ้นมาประมาณ 80-90 เซนติเมตร 2. วางเสาตาข่ายไว้ตรงกึ่งกลางตะกร้า แล้วใช้เชือกโยงทุเรียนมัดขึงเสากับตะกร้าให้แน่นหนา ไม่หลุดเขยื้อน 3. อัดกาบมะพร้าวสับใส่ลงในช่องกลางเสาตาข่ายจนเต็ม และโรยกาบมะพร้าวสับรอบๆ เสาในเข่งให้เต็มเช่นกัน

ในยุคที่เศรษฐกิจอย่างทุกวันนี้ มีผู้คนมากมายที่ได้รับผลกระทบ ไม่ว่าอาชีพการงานจะสร้างกำไรได้มากแค่ไหน ก็มีอันต้องได้รับผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำ ดั่งการโดนต้องคำสาปเลยทีเดียว แต่สำหรับเขาคนนี้ คุณอภิศักดิ์ พันธุ์ไชย ที่เล็งเห็นถึงทางออก โดยเปลี่ยนจากการทำเกษตรเชิงเดี่ยว ให้เป็นเกษตรแบบผสมผสาน ซึ่งเป็นการเพิ่มความหลากหลายทางงานเกษตร และเป็นการเพิ่มรายได้ไปในตัว “เกษตรนี่มันไม่ใช่ทางเลือก แต่มันเป็นทางรอดของเรา” นี่คือคำกล่าวของคุณอภิศักดิ์ เกษตรกรหนุ่มชาวโคราช ที่อยู่บ้านเลขที่ 210 หมู่ที่ 4 ตำบลโคกสูง อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา ผู้ทำการเกษตรแบบผสมผสาน คุณอภิศักดิ์ พันธุ์ไชย จากนักเรียนนอก สู่การเป็นเกษตรกรพื้นบ้าน คุณอภิศักดิ์ เล่าให้ฟังว่า แต่ก่อนเคยทำงานอยู่ที่กรุงเทพมหานคร และมีโอกาสได้ศึกษาเกี่ยวกับมนุษยศาสตร์ เอกภาษาอังกฤษ และปริญญาโทเอกภาษาญี่ปุ่น ทำให้มีโอกาสได้โควต้าไปทำงานที่ประเทศญี่ปุ่น ก็เรียนไปด้วยทำงานไปด้วย แต่ในขณะเดียวกัน ก็ได้รู้จักกับอาจารย์ที่สอนภาษาญี่ปุ่น ท่านก็มีความรู้ความเข้าใจและค่อนข้างสนใจเรื่องของสหกรณ์การเกษตร ท่านก็มักจะพาไปดูการทำเกษตรในพื้นที่ต่า

นายสรวุฒิ เนื่องจำนงค์ เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ รับข้อเสนอจากเครือข่ายเกษตรกรรมทางเลือกประเทศไทย ในการขอให้รัฐบาลไทยไม่รับข้อเสนอในการคุ้มครองสิทธิผู้พัฒนาปรับปรุงพันธุ์พืช ให้เป็นไปตามอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ (อนุสัญญา UPOV 1991) ผ่าน FTA ไทย-สหภาพยุโรป ณ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ซึ่งขณะนี้ยังไม่มีข้อยุติว่าประเทศไทยจะเข้าร่วมหรือไม่ โดยกระทรวงเกษตรฯ อยู่ระหว่างศึกษาและรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วน สำหรับการแก้ไข พ.ร.บ.คุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 นั้น เป็นอีกประเด็นที่มีมานานกว่า 10 ปี โดยมีเป้าหมายเพื่อปรับปรุงกฎหมายให้สามารถส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืชได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับมาตรฐานสากล ซึ่งในขณะนี้ยังอยู่ในขั้นตอนของกระบวนการหารือและเปิดรับฟังความคิดเห็น ในส่วนข้อกังวลของเกษตรกรเรื่องการเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกต่อ หากเป็นพันธุ์ดั้งเดิมที่เกษตรกรมีและเก็บไว้ใช้เอง ไม่ได้ซื้อพันธุ์ที่มีผู้ปรับปรุงและได้รับการคุ้มครอง ยังคงสามารถเก็บและใช้พันธุ์ดังกล่าวได้ โดยการคุ้มครองจะเกี่ยวข้องกับพันธุ์ใหม่ที่มีการวิจัยและพัฒนาขึ้นมา “ข

ในยุคที่ผู้คนต่างมุ่งหน้าเข้าสู่เมืองใหญ่เพื่อไขว่คว้าโอกาสและสร้างเส้นทางชีวิตของตนเอง “ขิม-ลีนา นาคะวิโรจน์” ก็เคยเดินเส้นทางนั้นเช่นกัน ช่วงแรกของชีวิต คุณขิมใช้เวลาในกรุงเทพมหานครทำงานมาหลายอาชีพ แต่ในใจลึกๆ กลับโหยหาธรรมชาติและความสงบอยู่เสมอ ความเป็นคนรักป่าและมีกิจกรรมเดินป่าอยู่บ่อยครั้ง คุณขิมได้สัมผัสกับความงดงามของธรรมชาติและเกิดความรักในต้นไม้อย่างจริงจัง สิ่งนี้ได้จุดประกายให้กลับบ้านเกิดที่จังหวัดพัทลุง พร้อมตั้งเป้าจะทำเกษตรเชิงปลูกป่าให้ครบวงจร ตั้งแต่เพาะกล้า ปลูกต้นไม้ ไปจนถึงการแปรรูปไม้ และตอนนี้คุณขิมสามารถมีรายได้จากสิ่งเหล่านี้  จากอคติสู่โอกาส พลิกมุมมองเกษตร สร้างอาชีพยั่งยืน คุณขิม เล่าให้ฟังว่า ชีวิตที่อยู่ในกรุงเทพฯ ช่วงแรกอาจมองว่ามีความสุข แต่เมื่ออยู่ไปนานวันเกิดความรู้สึกเป็นอะไรที่หมุนเวียนในแบบเดิมๆ ทำให้สิ่งที่เคยคิดจะหนีให้พ้นจากการทำเกษตรกรรมตั้งแต่สมัยคุณพ่อคุณแม่ กลับไม่เป็นอย่างที่ตั้งใจ เพราะเมื่อมาทำงานในเมืองใหญ่ความจำเจมีมากกว่าอยู่ที่บ้านเกิด “ตอนเด็กต้องบอกเลยค่ะ ขิมมองอาชีพทางการเกษตรว่าไม่มีรายได้ ยิ่งทำน่าจะมีแต่หนี้สิน มันทำให้ภาพเหล่าน

“ชวนชม” มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Adenium obesum เป็นไม้ที่จัดอยู่ในวงศ์ Apocynaceae ลักษณะของลำต้นเป็นสีเขียว มีความสูงมากไปถึง 6 ฟุต ในส่วนของใบมีลักษณะแข็ง ผิวใบมีลักษณะที่เงามีเส้นเดินกลางใบที่สามารถมองเห็นได้ชัดเจน ไม้ชนิดนี้นอกจากจะปลูกเป็นไม้ประดับแล้ว ยังมีการจัดทรงต้นและรากที่มีเอกลักษณ์พิเศษ นอกจากตั้งโชว์ภายในบ้านเรือน ยังมีการจัดงานประกวดกันอย่างต่อเนื่อง จึงทำให้เวทีการประกวดเป็นช่องทางให้ผู้สนใจรายใหม่ได้เข้ามาศึกษาการปลูกและการพัฒนาสายพันธุ์อย่างต่อเนื่อง คุณเรณู แฝงสุธา อยู่บ้านเลขที่ 223/241 หมู่ที่ 1 ตำบลชะแมบ อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นอีกหนึ่งท่านที่ชื่นชอบการปลูกชวนชม โดยสายพันธุ์ที่เธอพัฒนาจะเป็นชวนชมเขาแกะเป็นหลัก โดยพัฒนาลูกไม้ใหม่อยู่เสมอ พร้อมมีการทำรากใหม่ให้กับไม้ จึงทำให้ชวนชมภายในสวนโดดเด่นมีเอกลักษณ์ จึงทำให้ลูกค้าทั้งในและต่างประเทศเข้ามาติดต่อซื้ออยู่เสมอ จากพนักงานบริษัท ผันตัวเข้าสู่วงการชวนชม คุณเรณู เล่าให้ฟังว่า ช่วงแรกทำงานบริษัท แต่ด้วยความชอบในชวนชม ในระหว่างนั้นจึงหาซื้อเข้ามาปลูกอยู่เป็นระยะ แต่เมื่อเวลาผ่านมาเรื่อยๆ ไม้ที่เก็บสะสมได้ท

โกโก้ พืชเศรษฐกิจของโลก แต่เหมือนเป็นพืชฝันร้ายของใครหลายคน ถ้าหากย้อนไปเมื่อ 30 ปีก่อน เชื่อว่าเกษตรกรหลายท่านคงเคยได้ยินข่าว หรือเจอมาเองกับตัวเองในทำนองทำท่าทีมาส่งเสริมให้ปลูกโกโก้ บางคนเชื่อถึงขั้นยอมโค่นสวนยางสวนปาล์มทิ้ง หรือบางคนโดนหลอกขายต้นพันธุ์ สุดท้ายไม่มีตลาดรับซื้อ ไร้เงาคนรับผิดชอบ กลายเป็นแผลที่ติดอยู่ในใจของเกษตรกรยุคนั้น ที่พอได้ยินเรื่องของโกโก้ ที่ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการปลูก การแปรรูป หรือการส่งเสริมด้านองค์ความต่างๆ ที่เกี่ยวกับโกโก้ มักจะได้รับกระแสในด้านลบมากกว่าด้านบวก แต่มาวันนี้ “โกโก้” เปลี่ยนไป “โกโก้” ที่ไม่ได้เป็นเพียงแค่พืชขายฝัน แต่เป็นพืชทางเลือกสร้างมูลค่าสูง เพียงแค่ปรับเปลี่ยนแนวคิดจากเดิมที่ต้องพึ่งพาตลาดรับซื้อเพียงอย่างเดียว ก็หันมาปลูกและแปรรูปแบบครบวงจรไปเลย คุณพอต-อภิวรรษ สุขพ่วง เจ้าของไร่สุขพ่วง อยู่บ้านเลขที่ 107 หมู่ที่ 10 ตำบลจอมบึง อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี ผู้เป็นเรี่ยวแรงสำคัญในการขับเคลื่อนการสร้างรายได้ในชุมชน จากการทำเกษตรผสมผสาน และต่อยอดรายได้จากการแปรรูปผักผลไม้ที่ชาวบ้านปลูกกันเองในชุมชน พร้อมเปิดศูนย์การเรียนรู้ให้กับบุคคลทั่วไป