วานิลลา

“วานิลลา” พืชมูลค่าสูงที่กระแสแรงไม่หยุดในไทยตอนนี้ ด้วยผลตอบแทนที่หอมหวาน ทำให้เริ่มเห็นการปลูกกระจายไปทั่วทุกภาค ทั้งเหนือ ใต้ กลาง อีสาน ปลดล็อกความเชื่อเดิมๆ ว่าปลูกยาก ย้อนไปเมื่อปลายเดือนที่แล้ว เทคโนโลยีชาวบ้าน เพิ่งพาไปดูแปลงปลูกของ “สวนพี่ยา บ้านสวนวานิลลา นครศรีธรรมราช” ที่กำลังนับถอยหลังเก็บผลผลิตปีแรก และนับเป็นสัญญาณนำร่องว่าพื้นที่ ‘ฝน 8 แดด 4’ อย่างภาคใต้ ก็ปลูกวานิลลาให้รอดและรุ่งได้ ล่าสุดขยายมาถึงจังหวัดชุมพร มีเกษตรกรหน้าใหม่ ควักทุนบุกเบิกปลูกวานิลลา 3 ไร่เต็ม ถือเป็นเจ้าแรกและเจ้าเดียวในจังหวัด ตอนนี้ต้นกำลังโตสวย รอเก็บเกี่ยวปีหน้า ซึ่งเจ้าของสวนพอใจกับผลลัพธ์มาก และมองไกลถึงขั้นว่า ถ้าผลผลิตรอบแรกออกมาเป็นที่น่าพอใจ ก็พร้อมลุยส่งเสริมให้คนชุมพรปลูกเพิ่ม เพื่อปั้นแบรนด์สร้างเอกลักษณ์ “วานิลลาใต้” สู่การส่งออก คุณธง-ธงชัย กาญจนชุมพล เจ้าของสวน Vanilla Topia ในตำบลตากแดด อำเภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร ทายาทผู้สืบทอดธุรกิจร้านทองของครอบครัวมาตั้งแต่รุ่นคุณปู่คุณย่า ส่วนสายเลือดของการเป็นชาวสวนนั้น ถูกส่งต่อมาจากรุ่นคุณตา ซึ่งในอดีตนอกจากจะเปิดร้านทองแล้ว ท่

โดยทั่วไป วานิลลาถูกมองว่าเป็นพืชที่ให้ผลผลิตได้ดีในพื้นที่ที่มีอากาศค่อนข้างเย็นและมีความชื้นเหมาะสม เช่น พื้นที่สูงในภาคเหนือ หรือบางพื้นที่ของภาคอีสาน เนื่องจากการออกดอกของวานิลลามักได้รับอิทธิพลจากสภาพอากาศที่เย็นลงในบางช่วงของปี ทำให้หลายคนมองว่าพื้นที่ภาคใต้ไม่ใช่แหล่งปลูกวานิลลาที่เหมาะสม แต่ปัจจุบันนี้ได้เริ่มมีการปลูกวานิลลาเชิงพาณิชย์ในพื้นที่ภาคใต้แล้ว โดยเฉพาะที่จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งมีอดีตข้าราชการวัยเกษียณเป็นผู้บุกเบิกทดลองปลูกมานานกว่า 3 ปี หลังศึกษาสายพันธุ์และปรับวิธีการจัดการแปลงให้สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศในพื้นที่ ปีนี้นับเป็นครั้งแรกที่สวนวานิลลาแห่งนี้จะเริ่มเก็บเกี่ยวผลผลิตเชิงการค้า โดยคาดการณ์ผลผลิตไว้ประมาณ 40 เปอร์เซ็นต์ สำหรับผลผลิตในรอบแรก ขณะเดียวกันเจ้าของสวนได้วางแผนด้านการตลาดล่วงหน้า ทั้งการหาช่องทางจำหน่ายและการต่อยอดช่องทางสร้างรายได้ที่หลากหลาย เพื่อรองรับผลผลิตที่กำลังจะออกสู่ตลาด สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของวานิลลาในฐานะพืชมูลค่าสูงที่สามารถปรับตัวเข้ากับพื้นที่ปลูกใหม่ๆ ได้ หากมีการบริหารจัดการที่เหมาะสม พี่ยา-ตรียา กลิ่นสุคนธ์ อดีตข้าราชการวัยเ

วานิลลาเป็นพืชที่ใช้พื้นที่น้อย ใช้น้ำน้อย ใช้แรงงานน้อย ให้ผลตอบแทนต่อพื้นที่สูง แต่การปลูกวานิลลาเป็นงานจุกจิก จะต้องมีขั้นตอนการผสมเกสร กระบวนการบ่มฝัก กระบวนการหาตลาด หรือกระบวนการแปรรูป เพราะฉะนั้นมีทั้งข้อดี ข้อเสีย เรียกว่าเหมาะกับศักยภาพของแต่ละบุคคลมากกว่า ถ้าใครมีศักยภาพหาตลาดเองได้ แปรรูปเองได้ ทำขนมได้ ถือเป็นพืชตอบโจทย์สำหรับการสร้างรายได้มากๆ ความน่าสนใจของวานิลลาคือ วานิลลาเป็นพืชที่มีการบริโภคทั่วโลก และมีความต้องการการใช้งานอย่างแท้จริง ต่างจากไม้หลายชนิด ยกตัวอย่างไม้ที่เป็นกระแสกันมากๆ บางครั้งความต้องการใช้ในการตลาดมีน้อย แล้วหน้าที่ของคนปลูกก็ต้องไปสร้างกระแสให้ผู้บริโภคต้องการหรืออยากทดลอง ซึ่งไม่ทำให้เกิดความยั่งยืนเท่าไหร่ แต่วานิลลาเป็นพืชที่มีความต้องการทั่วโลกซึ่งประเทศที่สามารถปลูกวานิลลาได้มีแค่ไม่กี่ประเทศในโลก เพราะวานิลลาเป็นพืชเขตร้อนชื้น และเป็นไม้ยืนต้น ประเทศไหนที่มีหิมะตกปลูกไม่ได้แน่นอน เพราะฉะนั้นประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความเหมาะสมในการปลูกวานิลลามากๆ ด้วยสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสมกับต้นวานิลลามากๆ และปลูกได้เจริญเติบโตดี ติดฝักใหญ่สมบูรณ์ดีอี

จากพืชยอดฮิตของมาดากัสการ์ สู่พืชเศรษฐกิจใหม่ที่น่าจับตาในไทย ปัจจุบันการปลูกวานิลลาไม่ได้จำกัดอยู่แค่พื้นที่อากาศเย็นทางภาคเหนือเท่านั้น แต่เริ่มขยายวงกว้างไปทั้งภาคอีสาน ภาคใต้ และภาคกลาง ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าสามารถให้ผลผลิตได้ดีไม่แพ้กัน ถือเป็นโอกาสทองของคนปลูก เพราะอุตสาหกรรมอาหารในประเทศยังต้องการวัตถุดิบตัวนี้อีกมาก อย่างไรก็ตาม สิ่งที่คนปลูกต้องเน้นย้ำคือ “คุณภาพ” เพราะในตลาดวานิลลา ผลผลิตที่ได้มาตรฐานเท่านั้นถึงจะไปต่อได้อย่างยั่งยืน คุณอ้อ-สาวิตตรี สระทองเทียน เจ้าของ The Vanilla House แห่งอำเภอกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม นักพัฒนาสูตรอาหารที่มองเห็นโอกาสการเติบโตของวานิลลาจากประสบการณ์ในสายงานที่คลุกคลีมานาน จึงตัดสินใจพลิกพื้นที่ข้างบ้านเพียง 1 งาน มาทดลองปลูกวานิลลาด้วยตัวเอง เพื่อศึกษาเรียนรู้ตั้งแต่วิธีการปลูกไปจนถึงการเก็บเกี่ยว โดยมีเป้าหมายในการนำผลผลิตมาต่อยอดใช้กับอาชีพนักพัฒนาสูตรอาหาร และพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์จากวานิลลาเพื่อสร้างรายได้ในอนาคต คุณอ้อเล่าว่า เส้นทางการปลูกวานิลลาของเธอ ไม่ได้เริ่มจากการทำเกษตรเป็นอาชีพหลัก แต่เกิดจากความตั้งใจเล็กๆ ที่อยากสร้างพื้นที่สีเขียวภายใ

‘วานิลลา’ แม้จะมีถิ่นกำเนิดไกลถึงเม็กซิโกและอเมริกากลาง แต่ปัจจุบันได้กลายเป็นพืชเศรษฐกิจที่เริ่มเข้ามามีบทบาทในประเทศไทยอย่างมีนัยสำคัญ ด้วยแรงหนุนจากเทรนด์การบริโภคยุคใหม่ที่หันมาใส่ใจสุขภาพ และการเลือกใช้กลิ่นรสจากธรรมชาติแท้ แทนการใช้สารสังเคราะห์ จากการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้บริโภคนี้เอง ทำให้ทั้งผู้ประกอบการและเกษตรกรไทยหันมามองเห็นโอกาสในการสร้างมูลค่าเพิ่ม ส่งผลให้มีการขยายพื้นที่ปลูกและศึกษาเทคนิคการผลิตวานิลลาคุณภาพสูงกันมากขึ้น เพื่อรองรับความต้องการของอุตสาหกรรมอาหารและเบเกอรี่ระดับพรีเมียม อย่างไรก็ตาม “หัวใจสำคัญ” ของการปลูกวานิลลาไม่ใช่เพียงการทำให้ติดฝัก แต่คือการรักษามาตรฐานการผลิตและการบ่ม ที่ได้คุณภาพระดับสากล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในตลาดและสร้างความมั่นคงทางรายได้ให้กับเกษตรกรไทยในระยะยาว คุณวัฒน์-ปิยวัฒน์ ลุนคำโต เจ้าของสวนนัฐภวรรธณ์ อยู่ที่บ้านอุดมชัย ตำบลโนนก่อ อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี ปัจจุบันประกอบอาชีพเป็นวิศวกรเครื่องกลอยู่ที่จังหวัดระยอง แต่มีใจรักในงานด้านการเกษตร จึงตัดสินใจลงทุนปลูกวานิลลาสร้างรายได้เสริมที่บ้านเกิดจังหวัดอุบลราชธานี บนพื้นที่เพียง

วานิลลา เป็นเครื่องเทศที่มีมูลค่าสูงที่สุดเป็นอันดับสองของโลก เป็นวัตถุดิบสำคัญใน อุตสาหกรรมอาหาร เครื่องสำอาง และน้ำหอม วานิลลาจึงเป็นพืชทำเงินที่เป็นโอกาสสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรไทยในระยะยาว แต่การผลิต วานิลลาให้ได้คุณภาพดีตอบโจทย์ตลาด ต้องอาศัยการใส่ใจทุกขั้นตอนการผลิต นับตั้งแต่การผสมเกสรดอกด้วยมือ ไปจนถึงกระบวนการบ่มและตากที่กินเวลานานกว่า 9 เดือน เพื่อปลดล็อกกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์ “คุณเศรษฐ์ เจริญวงศ์” สวนทิลลิลลา ขอนแก่น สนใจปลูกวานิลลาเพราะความแปลกใหม่ โดยเริ่มต้นจากศูนย์  อาศัยการเรียนรู้ ลองผิดลองถูกด้วยตัวเอง จนประสบความสำเร็จในการส่งออกวานิลลาในตลาดยุโรปต่อเนื่องทุกปี หลังจากสะสมประสบการณ์เรื่องวานิลลามานาน 13 ปี ได้แบ่งความรู้เรื่องการปลูกและแปรรูปวานิลลาให้แก่เพื่อนเกษตรกรและผู้สนใจผ่านเพจ  Tillilla จนได้รับยกย่องให้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านวิชาการ ของกลุ่มสวนวานิลลาประเทศไทย (Thailand Vanilla farming) เริ่มต้นจากการปลูกไม้ประดับ  คุณเศรษฐ์ มีใจรักการปลูกต้นไม้มาตั้งแต่เรียนมัธยมต้น หลังเรียนจบมัธยมปลาย ก็ก้าวเข้าสู่ธุรกิจไม้ประดับอย่างเต็มตัว โดยเริ่มต้นนำเข้าพั

ในฐานะสื่อกลางด้านการเกษตรอันดับหนึ่งของประเทศ “เทคโนโลยีชาวบ้าน” ไม่เคยหยุดนิ่งที่จะเฟ้นหาองค์ความรู้และนวัตกรรมใหม่ๆ มานำเสนอให้แก่พี่น้องเกษตรกรมาตลอด 30 กว่าปี สำหรับปีนี้ เราได้รวบรวมข้อมูลจากการติดตามความเคลื่อนไหวในแวดวงเกษตรกรรมทั่วไทย พร้อมวิเคราะห์จาก “ยอดความสนใจของผู้อ่าน” จนสามารถคัดสรร “อันดับพืชมูลค่าสูงมาแรงประจำปี 2025” ที่ไม่ใช่แค่กระแสชั่วคราว แต่คือโอกาสทางธุรกิจที่จะเติบโตต่อเนื่องไปจนถึงปี 2026 ที่เราคัดมาให้เน้นๆ ได้แก่ วานิลลา โกโก้ กาแฟ อะวาคาโด และกลุ่มอาการซูเปอร์ฟู้ดอย่างไข่ผำ เนื่องจากพฤติกรรมผู้บริโภคในปัจจุบันไม่ได้มองหาแค่ปริมาณหรือหน้าตาของอาหารอีกต่อไป แต่หันมาใส่ใจถึงแหล่งที่มาและคุณภาพ ที่กินต้องดีต่อสุขภาพ ส่งผลให้วัตถุดิบจากธรรมชาติ 100 เปอร์เซ็นต์ ที่ปราศจากสารสังเคราะห์และกลิ่นปรุงแต่งกลายเป็นที่ต้องการสูงสุด ยิ่งไปกว่านั้น กระบวนการผลิตแบบอินทรีย์ ได้ขยับฐานะจาก “ทางเลือก” มาเป็น “มาตรฐานใหม่” ที่ผู้บริโภคยุคใหม่ให้ความไว้วางใจ พืชที่เทคโนโลยีชาวบ้านรวบรวมมาให้ในครั้งนี้ จึงเป็นกลุ่มสินค้าที่ตอบโจทย์เทรนด์โลกอย่างแม่นยำ เป็นการผสมผสานระหว่าง “วิ

“วานิลลา ชื่อที่ทุกคนคุ้นเคย แต่จะมีสักกี่คนที่เคยได้สัมผัสหรือเห็น ‘ฝักวานิลลาแท้’ อย่างใกล้ชิด เพราะส่วนใหญ่วานิลลาที่เราเคยได้ยินมักปรากฏเป็นเพียงกลิ่นหอมละมุนในไอศกรีม น้ำหอม หรือเครื่องดื่มชั้นดีเท่านั้น วันนี้ ‘เทคโนโลยีชาวบ้าน’ จะพาไปเจาะลึกทุกขั้นตอน ตั้งแต่การเริ่มต้น ‘ปลูก’ ไปจนถึงกระบวนการ ‘บ่มฝัก’ อันเป็นหัวใจสำคัญ ที่ทำให้วานิลลาดิบธรรมดากลายเป็นฝักหอมเข้มข้นมีมูลค่าสูง เราจะเปิดเผยให้เห็นว่า กว่าจะมาเป็นวานิลลาแท้ที่คุณเห็นนั้น ต้องผ่านกรรมวิธีที่พิถีพิถันอย่างไรบ้าง” แตงกวา-ญาณิศา ทับเจริญ ผู้จัดการเขาใหญ่วานิลลา ตั้งอยู่ที่อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา เล่าถึงจุดเริ่มต้นของเขาใหญ่วานิลลาให้ฟังว่า พื้นที่แห่งนี้มีจุดเริ่มต้นมาจากความฝันเล็กๆ ของ คุณนิกกี้-วิสุตา โลหิตนาวี หญิงเก่งมากความสามารถเป็นทั้งไวน์เมกเกอร์แถวหน้าของไทย และเป็นผู้ก่อตั้งฟาร์มวานิลลาแห่งนี้ “ย้อนกลับไปเมื่อ 15 ปีก่อน คุณนิกกี้ได้เริ่มต้นเส้นทางวานิลลาด้วยการปลูกทดลองบนพื้นที่เล็กๆ หลังบ้าน จากการทดลองนั้นเอง ท่านได้ค้นพบโอกาสที่น่าตื่นเต้น คุณนิกกี้เล็งเห็นว่า วานิลลาเป็น ‘พืชแห่งโอกาส’ ที่น่าสนใจอ

🌱อยากปลูกวานิลลา? เริ่มต้นง่ายๆ ไปกับเรา! วานิลลา พืชเศรษฐกิจที่น่าสนใจและตลาดต้องการสูง วันนี้เราจะมาแชร์ประสบการณ์และสอนแบบจับมือทำ ✅ตั้งแต่การเตรียมแปลงปลูก การเลือกกิ่งพันธุ์ ไปจนถึงการดูแลอย่างถูกวิธี ✅เทคนิคเฉพาะตัว จากประสบการณ์ที่ลองผิดลองถูกมาแล้ว เพื่อให้คุณปลูกได้อย่างมีคุณภาพ ✅ขั้นตอนการดูแลต้นจนถึงการผสมเกสรแบบละเอียด เพื่อให้ได้ผลผลิตที่ดีที่สุด ✅รวมไปถึงขั้นตอนการบ่มฝักอย่างพิถีพิถันด้วยกระบวนการทางธรรมชาติ เพื่อดึงความหอมหวานและกลิ่นอันซับซ้อนออกมาอย่างเต็มที่ และไม่ว่าจะอยากทำเป็นงานอดิเรกหรืองานหลัก วานิลลาก็เป็นพืชที่ให้ผลตอบแทนคุ้มค่าและปลูกได้ไม่ยากอย่างที่คิด พร้อมที่จะเปลี่ยนพื้นที่ว่างให้เป็นรายได้แล้วหรือยัง? มาเรียนรู้การปลูกวานิลลาไปพร้อมๆ กันนะ!

การปลูกวานิลลาให้โตเร็วและเก็บเกี่ยวผลผลิตใน 2 ปีต้องอาศัยการดูแลอย่างพิถีพิถันในทุกขั้นตอน ตั้งแต่การเลือกพันธุ์ การจัดการพื้นที่ การให้น้ำ ปุ๋ย และการตัดแต่งต้นให้เหมาะสม หากทำได้ตามนี้ จะสามารถเพลิดเพลินกับผลผลิตวานิลลาคุณภาพเยี่ยมที่ทั้งหอมและมีมูลค่าสูงได้อย่างแน่นอน การเก็บเกี่ยวผลผลิตของวานิลลา อย่างเร็วที่สุดประมาณ 1 ปี จะเริ่มออกดอก ถ้าโดยเฉลี่ยประมาณ 2-3 ปี ขึ้นอยู่กับต้นพันธุ์ที่นำมาปลูก ควบคู่กับการดูแลจัดการที่ดี เพราะพอวานิลลาเริ่มออกดอกจะไม่สามารถติดฝักได้เองโดยธรรมชาติ ต้องผสมเกสรด้วยมือเองทุกดอกทุกฝัก จากนั้นหลังจากติดฝักก็ต้องรอจนกว่าฝักจะสุก สังเกตได้จากฝักวานิลลาที่เปลี่ยนจากสีเขียวสดเป็นสีเหลืองอ่อนที่ปลายฝัก ราคาของ “วานิลลา” ที่สูง เนื่องจากเมื่อได้ผลผลิตแล้ว ยังไม่สามารถนำมาขายได้ทันที ต้องผ่านกระบวนการ “บ่ม” ซึ่งใช้เวลารวมหลายเดือน จนถึง 1 ปี การบ่มฝักวานิลลา 1. หลังจากเก็บฝักวานิลลามาแล้ว นำฝักวานิลลาไปลวกน้ำร้อนในอุณหภูมิ 63-65 องศาเซลเซียส นาน 3 นาที 2. นำฝักวานิลลาไปตากแดด ช่วงที่แดดจัด วันละ 2-3 ชั่วโมง ประมาณ 10 วัน 3. จากนั้นนำมาผึ่งลมในที่ร่ม หรือเรียกว