จากกระแสข่าวการจดทะเบียนคุ้มครองกะเพราใหม่ 4 สายพันธุ์ของบริษัทเอกชน ที่สร้างความกังวลว่า “กะเพรา” พืชผักคู่ครัวไทยจะกลายเป็นสิทธิของบริษัทหรือไม่ และเกษตรกรยังสามารถปลูก เก็บเมล็ดพันธุ์ และนำไปใช้ประโยชน์ได้ตามปกติหรือเปล่า ประเด็นนี้ทำให้สังคมหันมาสนใจขอบเขตการคุ้มครองพันธุ์พืชตามกฎหมาย ตลอดจนสิทธิของเกษตรกรและการอนุรักษ์ทรัพยากรพันธุกรรมพืชของไทยมากขึ้น
ในรายการ “สนทนายามเช้า” คุณนารากร ติยายน ศิษย์เก่า KU 46 ได้เชิญ คุณธิดากุญ แสนอุดม ผู้อำนวยการกองพัฒนาระบบและรับรองมาตรฐานสินค้าพืช กรมวิชาการเกษตร และ ผศ.ดร.ชัชมาศ กาญจนอุดมการ หัวหน้าศูนย์วิจัยและพัฒนาพืชผักเขตร้อน ภาควิชาพืชสวน คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มาร่วมอธิบายข้อเท็จจริงทั้งด้านกฎหมายและกระบวนการปรับปรุงพันธุ์ ตั้งแต่ที่มาของกะเพราพันธุ์ใหม่ การเพิ่มจำนวนชุดโครโมโซม ไปจนถึงข้อกังวลเรื่องการผสมข้ามสายพันธุ์ เพื่อทำความเข้าใจว่า การคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่มีขอบเขตเพียงใด และเกี่ยวข้องกับกะเพราที่เกษตรกรปลูกอยู่ทั่วไปอย่างไร
คุณธิดากุญ แสนอุดม ผู้อำนวยการกองพัฒนาระบบและรับรองมาตรฐานสินค้าพืช กรมวิชาการเกษตร กล่าวว่า การจดทะเบียนพันธุ์พืชใหม่เป็นไปตามพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 อยู่ในส่วนของการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ เนื่องจาก พ.ร.บ. ฉบับนี้ มีการคุ้มครองพันธุ์พืชอยู่ 3 กลุ่ม
กลุ่มแรก คือ การคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ ถือเป็นหลักทรัพ์สินทางปัญญา ใครคิดค้นพันธุ์ใหม่ขึ้นมาก็จะได้สิทธิ์ในการคุ้มครอง
กลุ่มที่สอง จะเรียกว่าพันธุ์พื้นเมืองเฉพาะถิ่น ถือเป็นหลักทรัพย์สินทางปัญญาเช่นเดียวกัน แต่คนที่ได้สิทธิ์คือชุมชน เพราะถือเป็นพืชเฉพาะที่อยู่ในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งของชุมชน
และ กลุ่มที่สาม พันธุ์พืชพื้นเมืองทั่วไปและพันธุ์พืชป่า ซึ่งกะเพราทั้ง 200 สายพันธุ์ ถือว่าอยู่ในกลุ่มนี้ การคุ้มครองในกลุ่มนี้จะเรียกว่าการคุ้มครองเชิงปกป้อง หรือการคุ้มครองเชิงอนุรักษ์ เป็นเรื่องของการเข้าถึงและแบ่งปันผลประโยชน์
“เมื่อมีการจดคุ้มครองกะเพราพันธุ์ใหม่ 1 พันธุ์ จะมีการคุ้มครองสิทธิ์ในการขายพันธุ์เท่านั้น คือส่วนขยายพันธุ์โดยวิธีธรรมชาติ โดยกะเพราะขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดก็ได้ หรือนำต้นไปเสียบลงในวัสดุปลูกที่เหมาะสม ก็จะสามารถงอกขึ้นมาได้ ส่วนใบและส่วนอื่นๆ ที่เป็นผลิตผลผลิตภัณฑ์อันนี้ไม่ได้คุ้มครอง แต่จะคุ้มครองส่วนขยายพันธุ์เท่านั้นค่ะ” คุณธิดากุญ กล่าว
คุณธิดากุญ สรุปให้เข้าใจง่ายๆ ว่า กะเพราที่มีจำหน่ายอยู่ในท้องตลาดทั้งหมด 100 เปอร์เซ็นต์ ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกับการคุ้มครอง หรือได้รับผลกระทบจากสิทธิ์นั้นเลย
ส่วนของเกสรปลิวข้ามแปลงที่เกิดความกังวลกันนั้น คุณธิดากุญ อธิบายว่า หากแบ่งชนิดพืช ออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ จะมีพืชผสมตัวเองกับพืชผสมข้าม และกะเพราถือเป็นพืชที่มีการผสมตัวเอง และมีเปอร์เซ็นต์ผสมข้ามบ้าง การที่จะพัฒนาสายพันธุ์ได้มีการเก็บลักษณะประจำพันธุ์เอาไว้ในหลายลักษณะ ที่เป็นจุดเด่นของสายพันธุ์นั้นๆ
“เมื่อเกสรของ 2 พันธุ์มาปลิวชนกัน เกิดการผสมแม่ 50% พ่อ 50% พอเกิดมาเป็นสายพันธุ์ลูกแล้ว จะไม่ได้ลูกที่เกิดมาหน้าตาเหมือนพ่อและแม่เลย เพราะฉะนั้นหน้าตาของกะเพราเอง ก็จะไม่ได้มีหน้าตาที่เหมือนกับสายพันธุ์กะเพราะที่จดคุ้มครองไว้ ดั้งนัน จึงไม่สามารถที่จะมีการฟ้องร้องละเมิดได้ หรือหากมีการฟ้องร้องผู้ฟ้องก็ไม่มีสิทธิ์ชนะ” คุณธิดากุญ กล่าว
ด้าน ผศ.ดร.ชัชมาศ กาญจนอุดมการ หัวหน้าศูนย์วิจัยและพัฒนาพืชผักแขตร้อน ภาควิชาพืชสวน คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เปิดเผยว่า ได้รับเมล็ดกะเพราที่ได้ผ่านการรับรองพันธุ์ว่าเป็นกะเพราป่า มีการใช้ประโยชน์จากกะเพราพันธุ์นั้น เพราะมีลักษณะดีบางอย่างที่ทางบริษัทอยากได้ และสายพันธุ์นี้ยังดีไม่พอ เพราะทางบริษัทมีโจทย์มาอย่างชัดเจนว่า ต้องการกะเพราพันธุ์ใหม่ที่มีขนาดใหญ่ขึ้น มีกลิ่นหอมที่คงทนมากขึ้น และใช้ในอุตสาหกรรม
“เมล็ดพันธุ์กะเพราที่ได้รับมา เขาได้มีการนำไปขึ้นทะเบียนในมาตรา 52 (พระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542) ใช้ประโยชน์จากเชื้อพันธุกรรมจากธรรมชาติ ซึ่งการใช้สายพันธุ์นี้ ได้มีการแบ่งปันผลประโยชน์กลับไปให้รัฐบาล ซึ่งประชาชนทั่วไปสามารถทำได้ โดยไปเก็บกะเพราป่ามา แล้วอยากได้พันธุ์พัฒนา ก็มาให้ทางเราช่วยพัฒนาสายพันธุ์ได้ และนำผลประโยชน์กลับมาแบ่งปัญให้กับประเทศชาติ” ผศ.ดร.ชัชมาศ กล่าว
ผศ.ดร.ชัชมาศ กล่าวต่ออีกว่า การอนุรักษ์พันธุ์พืชถือว่าเป็นสิ่งที่ดี เมื่อเกิดกระแสสังคมอยู่ในขณะนี้ ถ้ามองในแง่ดีก็ถือว่าช่วยให้คนได้เห็นความสำคัญของการอนุรักษ์พันธุ์มากขึ้น และจากที่อยากให้พันธุ์ที่มีอยู่ได้คงอยู่ต่อไป จะต้องทำได้ด้วยการอนุรักษ์พันธุ์และเป็นหน้าที่ของทุกคน ไม่ใช่หน้าที่ของคนใดคนหนึ่ง
“พอเราได้เมล็ดพันธุ์ป่ามา เราก็เอามาปลูกทดสอบการกระจายตัว สิ่งที่เขาให้มามันยังไม่มีความนิ่งทางพันธุกรรม เมื่อเจอกะเพราป่าดีแล้ว นำไปปลูกต่อ มันไม่ได้เหมือนเดิมทั้งหมด 100% เราก็เลยเอาตรงนั้นแหละ ที่มันมีความแปรปรวนทางพันธุกรรม ที่มีลักษณะหลากหลาย ใบใหญ่บ้างเล็กบ้าง กลิ่นหอมบ้างไม่หอมบ้าง เอาตรงนั้นมาเป็นจุดเริ่มต้นที่จะพัฒนาพันธุ์ต่อไปค่ะ” ผศ.ดร.ชัชมาศ กล่าว
เมื่อรับโจทย์ให้ได้สายพันธุ์กะเพราที่ดีตามที่บริษัทต้องการ ผศ.ดร.ชัชมาศ เล่าต่อว่า ทางมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์จึงได้นำองค์ความรู้ที่มีอยู่มาทำการวิจัย เพื่อให้ได้กะเพราที่มีทุกอย่างดีขึ้น ต้องทำด้วยวิธีเพิ่มจำนวนโครโมโซม จึงได้นำเทคนิคดับเบิ้ลโครโมโซมเข้ามาใช้ โดยใช้สารเคมีในการกระตุ้นให้เกิดการแบ่งตัว ซึ่งกะเพราเรียกว่าเป็นพืช 2n เมื่อผ่านกระบวนการนี้ จึงเป็นพืชที่มี 4n ที่มีจำนวนโครโมโซมเพิ่มขึ้นมาอีก 1 เท่าตัว
“จากนั้นเราก็เอามาปลูกประเมิน ทดสอบ พร้อมกับคัดเลือกแล้ว ก็ให้มีการผสมตัวเองอีกถึง 4 ครั้ง เพื่อให้มีความนิ่งทางพันธุกรรม จึงได้ปล่อยเป็นสายพันธุ์ออกมา ซึ่งมหาวิทยาลัยก็สามารถนำมาต่อยอดในงานวิจัยต่อไปในอนาคตได้นะคะ” ผศ.ดร.ชัชมาศ กล่าว
นอกจากนี้ ในเรื่องของความกังวลของเกษตรกร หรือคนทั่วไปเกี่ยวกับการผสมข้ามสายพันธุ์ ผศ.ดร.ชัชมาศ ให้ข้อมูลที่น่าสนใจว่า กะเพราสายพันธุ์ใหม่ของ CPRAM ที่พัฒนาขึ้นมาจัดอยู่ในพืช 4n ดังนั้นจำนวนโครโมโซมจึงไม่ได้เหมือนกับกะเพราทั่วไปที่เป็นพืช 2n และทีมวิจัยพยายามทดลองผสม ผลที่ได้ออกมาคือการผสมข้ามสายพันธุ์เป็นเรื่องที่ค่อนข้างยากมาก แต่ถ้าถามว่ามีโอกาสผสมเข้ากันได้ไหม มีโอกาสอยู่ที่ 0.001%
ในช่วงท้าย คุณนารากร ติยายน กล่าวว่า อนาคตไม่รู้ว่าผู้ไม่หวังดี โดยเฉพาะสแกมเมอร์อาจใช้ช่วงโอกาสนี้ โทร.ไปหลอกลวงเกษตรกรว่าจะเข้ามาจับการปลูกกะเพราโดยไม่ได้รับอนุญาต ขออย่าให้เชื่อเด็ดขาย ซึ่งกรมวิชาการเกษตรหรือหน่วยงานอื่นๆ ไม่โทร.หาเด็ดขาด อย่าหลงเชื่อ ซึ่งกะเพราทั้ง 4 สายพันธุ์ ไม่ได้มีจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ทั่วไป เพราะใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมเท่านั้น ถ้ามีใครมาแอบอ้างจะจับหรือเรียกเก็บเงินอย่าเชื่อเด็ดขาด
ขอบคุณบทสัมภาษณ์จาก : Live สดทาง Fb : นารากร ติยายน // YouTube : สนทนายามเช้าติดตามรายการเต็มได้ที่ https://www.youtube.com/watch?v=xmdeo9Wsh3Y
Norfolk Healthy Produce บริษัทนวัตกรรมเกษตร ประกาศเปิดตัวกลุ่มผลิตภัณฑ์มะเขือเทศสีม่วงภายใต้แบรนด์ “Purple Bliss” ในประเทศออสเตรเลียอย่างเป็นทางการ ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญในเฟสใหม่ของการขับเคลื่อนเทคโนโลยีมะเขือเทศดัดแปรพันธุกรรมที่มีสารสีม่วงเข้มออกสู่ตลาดเชิงพาณิชย์ การเปิดตัวครั้งยิ่งใหญ่นี้ เป็นผลสำเร็จจากการทำงาร่วมกันนานกว่า 3 ปี ระหว่าง Norfolk และพันธมิตรท้องถิ่นอย่าง All Aussie Farmers ซึ่งส่งผลให้มะเขือเทศ Purple Bliss ได้รับการตอบรับอย่างถล่มทลายจากผู้บริโภคชาวออสเตรเลีย จนสินค้าถูกซื้อไปหมดเกลี้ยงแผงภายในสัปดาห์แรกของการวางจำหน่าย สำหรับกลุ่มผู้ผลิตโรงเรือนปลูกพืชเชิงพาณิชย์ การเปิดตัวในครั้งนี้ได้ตอกย้ำถึงศักยภาพในการผสานวิถีการเพาะปลูกมะเขือเทศแบบดั้งเดิม เข้ากับนวัตกรรมการยกระดับสายพันธุ์ให้มีความโดดเด่นและแตกต่าง เพื่อตอบสนองความต้องการใหม่ๆ ของผู้บริโภค ทั้งในด้านคุณค่าทางโภชนาการ รูปลักษณ์ที่ดึงดูดสายตา และอายุการเก็บรักษาที่ยาวนานยิ่งขึ้น ทางด้าน เอมิล เรอดองต์ (Emile Redant) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Norfolk Healthy Produce เปิดเผยว่า มะเขือเทศสายพันธุ์ “Empress Purpl
นายสุนทร มีจำนงค์ เกษตรกรวัย 70 ปี จังหวัดอุบลราชธานี มีแนวคิดริเริ่ม “ฝากเงินไว้กับต้นไม้” ภายใต้แนวคิดว่า “ต้นไม้” คือ “สินทรัพย์” ประเภทหนึ่ง การปลูกต้นไม้ ช่วยสร้างรายได้และเงินออมระยะยาว ทั้งเป็นบำเหน็จบำนาญยามสูงวัย และเป็นมรดกแก่ลูกหลานได้ ลงทุนทำสวนป่าไม้โตเร็ว ภายใต้แนวคิด “ขายแล้วซื้อใหม่” นายสุนทรใช้เงิน 640,000 บาท ลงทุนปลูกยูคาลิปตัสบนเนื้อที่ 300 ไร่ ในพื้นที่อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี เมื่อต้นไม้โตจึงขายที่ดินพร้อมต้นยูคาลิปตัส ในราคา 9 ล้านบาท จากนั้นย้ายถิ่นฐานไปซื้อที่ดินแห่งใหม่ในพื้นที่อำเภอเดชอุดม เพื่อปลูกสวนป่าแบบวนเกษตร ตามหลักเกษตรทฤษฎีใหม่ โดยปลูกผสมผสานทั้งไม้ป่า พืชเกษตรและทำปศุสัตว์ นายสุนทรแบ่งพื้นที่ปลูกไม้โตเร็วคือ ไม้ยูคาลิปตัส พร้อมปลูกไม้โตช้า เช่น สัก ประดู่ พะยูง ยางนา ฯลฯ เพื่อเป็นการออมเงินกับต้นไม้ เมื่อไม้เติบโตได้ขนาดที่เหมาะสมสามารถขายสร้างรายได้แล้ว ยังช่วยลดความเสี่ยงจากการปลูกพืชเกษตรที่ราคาไม่แน่นอนอีกด้วย “Advertiser” หลักการดูแลจัดการสวนป่า นายสุนทรแบ่งพื้นที่ สร้างสวนป่าเพื่อการอนุรักษ์ และสวนป่าเพื่อเศรษฐกิจ โดยลงทุนปลูกยูคาลิป
นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รมว.เกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยว่า ได้รับรายงานจากกรมชลประทานว่า ขณะนี้ปริมาณฝนทางตอนบนเริ่มลดลง ทำให้สถานการณ์อุทกภัยในหลายพื้นที่มีแนวโน้มคลี่คลาย จึงได้เร่งระบายน้ำออกจากพื้นที่ลุ่มต่ำน้ำท่วมขังอย่างต่อเนื่อง เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนและเร่งฟื้นฟูพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ ให้ประชาชนกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติโดยเร็ว ควบคู่ไปกับการเก็บกักน้ำให้เพียงพอต่อความต้องการใช้ในอนาคต พร้อมเตรียมรับมือสถานการณ์ฝนในพื้นที่ภาคใต้อย่างใกล้ชิด สำหรับสถานการณ์น้ำ ณ วันที่ 26 ตุลาคม 2569 อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่และขนาดกลางทั่วประเทศ มีปริมาณน้ำรวมกันประมาณ 64,239 ล้านลูกบาศก์เมตร คิดเป็นร้อยละ 84 ของความจุอ่างฯรวมกัน ยังสามารถรองรับน้ำได้อีกกว่า 12,443 ล้านลูกบาศก์เมตร ขณะที่อ่างเก็บน้ำหลัก 4 แห่งในลุ่มน้ำเจ้าพระยา ได้แก่ เขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิติ์ เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน ด้านเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ มีปริมาณน้ำ 18,933 ล้านลูกบาศก์เมตร คิดเป็นร้อยละ 76 ของความจุอ่างฯ ยังรองรับน้ำได้อีกประมาณ 5,849 ล้านลูกบาศก์เมตร ภาพรวมปริมาณน้ำยังอยู่ในเกณฑ์ที่สามารถบริหารจัดการได้ ในส่วนของสถานการณ์น้ำในลุ่
เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2569 ณ ห้องประชุมสถลสถานพิทักษ์ การยางแห่งประเทศไทย (กยท.) สำนักงานใหญ่ — นายเบญจพล นาคประเสริฐ ประธานกรรมการการยางแห่งประเทศไทย เป็นประธานการประชุมบอร์ด กยท. โดยมี นายวรสัณฑ์ บูรณากาญจน์ นายชุติวัต ชัยดรุน นายนพชัย ภู่จิรเกษม นายนวนิตย์ พลเคน นางรุ้งพร ภักดีพันดอน ในฐานะกรรมการ กยท. เข้าประชุม ขณะที่กรรมการบางส่วนเข้าร่วมประชุมผ่านระบบออนไลน์ นายเบญจพล ได้แจ้งในที่ประชุมว่า กยท. ได้มีการประกาศรับสมัครบุคคลเพื่อคัดเลือกและแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้ว่าการฯ ตั้งแต่วันที่ 15 ตุลาคม – 13 พฤศจิกายน 2569 ดังนั้น คาดว่าการประชุมบอร์ดครั้งถัดไป (วันที่ 27 พฤศจิกายน 2569) จะมีรายชื่อผู้สมัครแล้ว จึงขอให้ฝ่ายที่เกี่ยวข้องได้พิจารณาหลักเกณฑ์ข้อกำหนดและผลตอบแทนในตำแหน่งผู้ว่าการ กยท. ให้เรียบร้อย นอกจากนี้ ได้สอบถามความคืบหน้าการแก้ไขปัญหาโรคใบร่วงและการเพิ่มผลผลิตยางพารา โดยให้ตั้งคณะทำงานภายใน เพื่อประสานงานกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในการแก้ไขปัญหาร่วมกัน นายเบญจพล กล่าวว่า การประชุมวันนี้ ที่ประชุมมีมติเห็นชอบร่างแผนวิสาหกิจการยางแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2571–2575 ซึ่งแผนเดิมจะสิ้น
