แปรรูปสินค้าเกษตร
“ข้าวสุกจากเหนือล่องใต้ ผลไม้สุกจากใต้ขึ้นเหนือ” เป็นคำกล่าวที่อิงตามปรากฏการณ์ของธรรมชาติกำหนดลักษณะลมฟ้าอากาศและอิทธิพลของร่องมรสุม แหล่งพลังงานคือดวงอาทิตย์ที่มีต่อการเอียงของโลก ก่อให้เกิดกระบวนการต่างๆ รวมถึงฤดูกาลการผลิตพืชผลทางการเกษตรของประเทศไทย ปลายเดือนตุลาคมของทุกปีท้องทุ่งนาในภาคเหนือตอนบนจะเป็นทุ่งรวงทอง เป็นสัญญาณของฤดูกาลเก็บเกี่ยวข้าวก่อนภาคอื่นๆ บ้านสามขา หมู่ที่ 6 ตำบลหัวเสือ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง มีเกษตรกรรวมกลุ่มกันปลูกข้าวสายพันธุ์ดี “ข้าวหอมล้านนา” ได้เริ่มเก็บเกี่ยวกันตั้งแต่ต้นเดือนพฤศจิกายน กระบวนการปลูก การดูแล เก็บเกี่ยว แปรรูป เป็นระบบอินทรีย์ กลุ่มชุมชนมีกติกา ผ่านการทำประชาคมว่าจะไม่มีการใช้สารเคมี ไม่ว่าจะเป็นสารเคมีกำจัดวัชพืช โรคพืช รวมถึงปุ๋ยเคมี คุณป้านารี อินทร์มาปัน อายุ 59 ปี หรือ ป้าติ๋ม กับคู่ชีวิต คุณลุงคำ อินทร์มาปัน อาศัยอยู่บ้านเลขที่ 86 หมู่ที่ 6 บ้านสามขา ป้าติ๋มได้เล่าย้อนอดีตไปเมื่อหลายปีก่อนว่า ภูมิลำเนาเดิมของป้าติ๋มอยู่ที่จังหวัดพิษณุโลก เมื่อแต่งงานก็ย้ายมาอยู่กับคุณลุงคำ จนมีลูกด้วยกัน 3 คน ประกอบอาชีพทำนาปลูกทั้งข้าวเจ้าและข้าวเห
กรมส่งเสริมสหกรณ์หนุนเกษตรกรทำ “แปลงใหญ่นาเกลือ” ในพื้นที่นิคมสหกรณ์โคกขาม จังหวัดสมุทรสาคร เพื่อลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกร สืบเนื่องจากปัญหาราคาเกลือทะเลตกต่ำ กรมส่งเสริมสหกรณ์จึงได้นำแนวทางส่งเสริมเกษตรแปลงใหญ่เข้ามาดำเนินการแก้ไขปัญหาดังกล่าว เพื่อลดต้นทุนการผลิตให้แก่เกษตรกร พร้อมร่วมมือกับหอการค้าจังหวัดในรูปแบบประชารัฐ “โครงการ 1 หอการค้า 1 สหกรณ์การเกษตร ”เพื่อสร้างเพิ่มมูลค่าให้กับสินค้าเกลือทะเลในรูปแบบเกลือสปา และผลิตภัณฑ์บำรุงผิว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีนโยบายให้หน่วยงานในสังกัดดำเนินโครงการส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่โดยส่งเสริมเกษตรกรที่ผลิตสินค้าชนิดเดียวกัน รวมกลุ่มกันบริหารจัดการ ตั้งแต่ผลิตสินค้าจนถึงการตลาดโดยมีผู้จัดการแปลงใหญ่เป็นผู้ขับเคลื่อนกิจกรรมในแปลงใหญ่บูรณาการการทำงานร่วมกันระหว่าง ภาครัฐ ภาคเอกชน และเกษตรกร เพื่อให้เกิดการลดต้นทุน การผลิตเพิ่มผลผลิตพัฒนาคุณภาพสินค้าเกษตรกรมีตลาดรับซื้อแน่นอนและเกิดสมดุลระหว่างอุปสงค์และอุปทานสินค้า อันจะนำไปสู่ความเข้มแข็งของเกษตรกร จนสามารถพึ่งพาตนเองได้ในที่สุด สหกรณ์กรุงเทพ จำกัด นับเป็นแกนนำหลักในการพัฒนา
กล้วย…ผลไม้คู่ครัวไทย เป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญที่มีเกษตรกรปลูกในเชิงการค้ากันอย่างแพร่หลาย แต่ก็มักจะพบกับปัญหาเมื่อผลผลิตกล้วยออกสู่ตลาดพร้อมกันในปริมาณมาก ทำให้ต้องขายราคาถูกกว่าต้นทุนการผลิต เกษตรกรบางรายจึงแก้ไขปัญหาดังกล่าวด้วยการนำผลกล้วยมาแปรรูปเป็นกล้วยตากรสธรรมชาติที่หวานหอมอร่อย และต่อยอดด้วยการพัฒนาการผลิตเป็นกล้วยตากรสช็อกโกแลตและรสกาแฟ เป็นผลิตภัณฑ์คุณภาพที่มีตลาดรองรับที่ส่งผลให้เกษตรกรในชุมชนมีรายได้ มีความมั่นคงในการยังชีพ คุณบุญเลี้ยง ข่ายม่าน เกษตรจังหวัดกาญจนบุรี เล่าให้ฟังว่า ประชากรในพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรีส่วนใหญ่ประกอบอาชีพด้านการเกษตร ทั้งการปลูกพืช ทำประมง และเลี้ยงสัตว์ สำหรับการปลูกพืชเกษตรกรยังคงใช้ต้นทุนผลิตที่สูงหรือไม่พัฒนาการผลิตด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสม ผลผลิตจึงด้อยคุณภาพไม่เป็นที่ต้องการของตลาด เพื่อลดปัญหาและข้อจำกัดดังกล่าว สำนักงานเกษตรจังหวัดกาญจนบุรี จึงส่งเสริมให้เกษตรกรรวมกลุ่มทำการเกษตรแบบแปลงใหญ่ เพื่อให้มีการจัดการใช้ที่ดิน ทุน แรงงาน ลดต้นทุนปัจจัยการผลิต ลดความเสี่ยงด้านตลาด ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อปลูกและผลิตในระบบเกษตรดีที่
หากเอ่ยชื่อ “บรรจง” แห่งบ้านฉาง เมื่อสามสิบปีที่แล้ว วงการค้าและผลิตมะม่วงนอกฤดู จะรู้ดีว่าเขาคือผู้ประสบความสำเร็จกับมะม่วงนอกฤดู ที่มีทั้งเขียวเสวย น้ำดอกไม้ ก่อนจะมีสารเร่งออกมาบังคับต้นมะม่วงออกนอกฤดูเสียอีก เป็นที่กล่าวขวัญกันมาในอดีตนานแล้ว กระทั่ง ปี 2536 เขาได้รับรางวัลเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ ในด้านทำสวนมะม่วงมาแล้ว อีกไม่นานเขาก็จะได้รับพระราชทานปริญญาบัตรกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก สาขาวิทยาศาสตร์ เป็นความภาคภูมิใจของวงศ์ตระกูล ส่วนรางวัลชนะเลิศประกวดไม้ผลมะม่วง ขนุน นั้น มีมากมายจนจำไม่ได้ เขากล่าวกับผู้เขียนไว้เมื่อครั้งได้รับรางวัลเกษตรกรดีเด่นไว้ว่า “ผมเป็นคนชอบทดลองและทำในสิ่งใหม่ๆ ในด้านการนำวิชาการมาควบคู่กับการปฏิบัติจนประสบผลสำเร็จ ในการผลิตมะม่วงนอกฤดูและก่อนฤดู เนื่องจากมีภาระหน้าที่ลูกสาว 3 คน กำลังเรียนในมหาวิทยาลัย กำลังใช้เงินอยู่ ส่วนลูกชายก็ไปหาความรู้ที่ประเทศออสเตรเลีย หากไม่ได้ราคาจากมะม่วงนอกฤดู ผมคงไม่มีปัญญาส่งลูกเรียนแน่” เขากล่าวถึงความลำบากในอดีตที่ผ่านมา 30 ปี ที่คลุกคลีกับสวนมะม่วงที่เขาเช่าที่ดินไว้นับร้อยไร่ ผู้เขียนเลยถามเข
อ.ต.ก. ตลาดสดคุณภาพ ประกาศก้าวข้ามผ่านการเป็นผู้นำสินค้าเกษตรอาเซียน สู่แผนการดำเนินงาน ตั้งเป้า ปี 2562-2564 ผลักดันตลาดสร้างรายได้ไม่น้อยกว่า 20,000 ล้านบาท ต่อปี นายกมลวิศว์ แก้วแฝก ผู้อำนวยการองค์การตลาดเพื่อเกษตรกร ให้ข้อมูลว่า ในช่วง ปี 2560 ที่ผ่านมา อ.ต.ก. ติดอันดับ 4 ตลาดดีมีคุณภาพของโลก จากการจัดอันดับ ซีเอ็นเอ็น ซึ่งก็ถือได้ว่า “อ.ต.ก. ได้ก้าวผ่านความเป็นผู้นำตลาดอาเซียนมาแล้ว ในปีนี้เราจะเริ่มลงมือปฏิบัติตามพันธกิจที่วางแผนชู อ.ต.ก. เป็นตลาดที่มีมูลค่าสินค้าเกษตร ไม่น้อยกว่า 20,000 ล้านบาท/ปี ในปี 2564” ตั้งเป้า อ.ต.ก. เป็นตลาดที่มีมูลค่าสินค้าเกษตร ไม่น้อยกว่า 2,000 ล้านบาท ในปี 2564 องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร (อ.ต.ก.) เป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีภารกิจในการดูแลเกษตรกรตามนโยบายของรัฐบาล และใน ปี 2562 อ.ต.ก. ได้มีการตั้งและปรับเปลี่ยนวิสัยทัศน์ในการบริหารงานใหม่ จากเดิมเราตั้งเป้าที่จะเป็นผู้นำตลาดอาเซียน แต่ ณ ปัจจุบันนี้ ที่ อ.ต.ก. ได้ก้าวผ่านตรงนั้นมาแล้ว ใน ปี 2562 จึงต้องเปลี่ยนนโยบายเพื่อพัฒนาให้ตลาดมีมูลค่ามากยิ่งขึ้น โดยกำหนดให้ อ.ต.ก. เป็นตลาดสินค้าก
ปีที่แล้ว ผมจำได้ว่าเพิ่งไปร่วมงานรื่นเริงเล็กๆ ที่ผู้ดำเนินการ “ตลาดซาวไฮ่” ชุมชนตลาดพื้นบ้านของเครือข่ายเกษตรอินทรีย์ในเขตอำเภอบ้านไร่ จังหวัดอุทัยธานี จัดในช่วงวันเด็ก เผลออีกที เวลาก็ผ่านไปแล้วหนึ่งปีเต็ม ครั้งเมื่อได้แวะเวียนไปอีกครั้ง ก็ได้เห็นความเปลี่ยนแปลงอันชวนให้ร่วมยินดีด้วย ตลาดนี้ตั้งอยู่ริมถนน เยื้องสถานีขนส่งทางบกของอำเภอบ้านไร่ เดิมมีเพิงร้านค้าไม่มาก แต่วันเด็กปี 2562 นี้ จำนวนร้านค้าเพิ่มเป็นร่วมหนึ่งร้อยร้านแล้ว เพิงติดริมถนนยังคงขายผักเมืองหนาว เพราะพื้นที่แถบนี้นับว่าอากาศค่อนข้างหนาวเย็น โดยเฉพาะตำบลแก่นมะกรูด ห่างไปทางตะวันตกราว 30 กิโลเมตร ซึ่งนักท่องเที่ยวนิยมไปค้างแรม สัมผัสอากาศหนาว ที่บางครั้งบางวันอาจลดลงถึง 9 องศาเซลเซียส เลยทีเดียว และเป็นแหล่งปลูกพืชผักเมืองหนาวที่สำคัญ ผักที่ผมเห็นมีขาย ก็เช่น ฟักทองลูกรี ฟักพันธุ์พื้นเมือง ที่ลูกยาวถึงหนึ่งวาเศษๆ ฟักหอมลูกกลม ซึ่งทั้งหมดนี้ขายราคาถูกมากๆ แล้วก็มีสตรอเบอรี่ เคปกูซเบอรี่ เสาวรสด้วย ผักพื้นๆ ที่กินกันเป็นอาหารประจำวันของคนเมืองกรุง แต่พอได้ปลูกในที่เหมาะสม มันอร่อยมากครับ เช่น กะหล่ำปลีรูปหัวใจ มีรสกะหล่
ทุกครั้งที่เดินเข้าร้านเซเว่นฯ จะพบว่ามีสินค้าหลากหลายให้เลือกซื้อ โดยเฉพาะสินค้า เอสเอ็มอี ที่มีจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งก็เชื่อว่าสินค้าทุกตัวขายดีไม่แพ้กัน เพราะทั้งรสชาติและคุณภาพสินค้าที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคอย่างเราๆ ยกตัวอย่าง ผลิตภัณฑ์มะขามคลุกเสวยของบ้านมะขาม ยามว่าง ยามง่วงเหงาหาวนอน เป็นอาหารกินเล่นที่น่าสนใจทีเดียว ด้วยรสชาติที่จี๊ดจ๊าด บรรจุอยู่ในกล่องพลาสติกขนาดกะทัดรัดสะดวกกับการบริโภค รับประทานไม่หมดก็ปิดฝาเก็บไว้กินครั้งต่อไปได้ เป็นพัฒนาการอีกขั้นของสินค้าเกษตรที่ต่างจากในอดีต ปัจจุบัน ผลิตภัณฑ์บ้านมะขามที่มีหลากหลายรูปแบบให้เลือกว่า 18 รายการ โดยสินค้าที่เป็นไฮไลท์ หรือสินค้าขายดี เช่น มะขามคลุกเสวย มะขามเคี้ยวหนึบ และ มะขามเปรี้ยวแซ่บ ด้วยจุดเด่นในเรื่องของ รสชาติหวาน หนึบ เคี้ยวสนุก และเพิ่มความสดชื่น เห็นพัฒนาการของสินค้าบ้านมะขาม ทำให้นึกถึงเจ้าของผลิตภัณฑ์ที่มีความน่าสนใจไม่แพ้ผลิตภัณฑ์ เท่าที่ทราบข้อมูลกิจการบ้านมะขาม เป็นของผู้ประกอบการ เอสเอ็มอี ที่เริ่มต้นจากศูนย์ โดย คุณนิวัฒน์ โฆวงศ์ประเสริฐ ผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของสินค้าบ้านมะขาม บอกว่า ก่อนจับพลัดจับผลู
ม่อนแก้วภูแล เชียงราย บุกตลาดสับปะรดภูแล แปรรูปขายส่งต่างประเทศ ใครที่ได้ชิมสับปะรดภูแลแล้วแทบไม่เชื่อเลยว่า ผลเล็กๆ เช่นนั้นจะมีความหวาน กรอบ ไม่แสบลิ้น จนเป็นที่โปรดปรานของหลายคน ถ้าได้ผ่าผลออกเป็นชิ้นเหลือก้านไว้เพื่อให้จับได้สะดวกแล้วแช่เย็นนำไปรับประทานเหมือนไอติมก็ยิ่งเป็นที่ถูกใจของทุกเพศทุกวัย ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ภูแลเป็นสับปะรดของเชียงรายที่ได้รับความนิยมมาก นับเป็นไม้ผลเศรษฐกิจที่ส่งไปขายต่างประเทศ สร้างรายได้ เปลี่ยนฐานะความเป็นอยู่ของชาวบ้านในพื้นที่ แต่เดิมเชียงรายมีสับปะรดนางแลที่มีชื่อเสียงโด่งดัง มีหลายคนเข้าใจผิดคิดว่าสับปะรดภูแลเป็นผลพวงของสับปะรดภูเก็ตกับนางแล ความจริงไม่เกี่ยวข้องกันเลย เพียงแต่เป็นการผสมชื่อระหว่าง ตำบลนางแล กับสับปะรดภูเก็ตเท่านั้น เนื่องจากผู้ที่เริ่มปลูกนำพันธุ์ภูเก็ตมาปลูกที่ตำบลนางแล จึงเกิดการกลายพันธุ์ขึ้น ถึงแม้ภูแลจะเป็นสับปะรดน้องใหม่ที่สร้างชื่อเสียงให้แก่จังหวัด แต่ความอร่อยของพันธุ์นี้ก็ใช่ว่าจะปลูกได้ทุกแห่ง เนื่องจากลักษณะทางกายภาพพื้นที่ตลอดจนสภาพอากาศ ดิน น้ำ ดังนั้น จึงมีเพียง 3 ตำบล คือ นางแล ท่าสุด และบ้านดู่ ที่ปลูกสับปะรดภูแลได
เพื่อนรุ่นน้องสาวมาเลเซียน แต่ไปทำงานที่สิงคโปร์ของฉัน ชื่อ Ally หรือชื่อจริงคือ FangWoei Chan เป็นนักบัญชีชั้นเซียนที่ห้างสรรพสินค้าใหญ่ของสิงคโปร์วางใจ ทำงานอย่างมืออาชีพและไม่เคยหยุดพัฒนาตัวเอง นางมีสายตาเหยี่ยวที่จะเห็นในสิ่งที่คนอื่นไม่เห็นเสมอ จึงเป็นผู้ตรวจบัญชีมือหนึ่งจนทุกวันนี้ ชีวิตนอกจากเวลางาน Ally ชอบท่องเที่ยว และไม่ได้เที่ยวฉุยฉายธรรมดา เธอเคยเดินทางรอบโลกคนเดียวมาแล้ว บุกไปถึงถิ่นที่เขารบสู้กันก็ไปมา แม้ทุกวันนี้จะกลับมาทำงานเต็มตัว แต่ทุกครั้งที่มีเวลา เธอจะออกเดินทาง เลือกไปในที่ที่ทุกคนไม่ไป หรือไม่อยากไป ล่าสุด Ally ไปศรีลังกา ประเทศในเอเชียใต้ที่ไม่ค่อยมีใครอยากไป ด้วยว่ายังพัฒนาได้ไม่มาก คนรู้จักศรีลังกาแบบขยาดๆ จากสงครามกลางเมือง ระหว่างกลุ่มพยัคทมิฬอีแลม กับรัฐบาลที่ยืดเยื้อกว่า 30 ปี คนล้มตายและประเทศถูกถีบไปอยู่ที่ขอบเหวแห่งหายนะ ที่จริงศรีลังกานั้นงดงามนัก เป็นเกาะไม่ใหญ่นัก แขวนจากชมพูทวีป รูปร่างคล้ายหยดน้ำ หน้าตาเหมือนเกาะไต้หวัน อากาศร้อนแต่ชายทะเลก็งดงามเหลือกำลัง และ Ally ก็ไปและมองเห็นแง่งามของบ้านเมืองที่ยังไม่ฟื้นตัวดีนั้น เธอเล่าให้ฟังอย่างออกรสในก
วันที่ 25 มกราคม 2562 ที่ผ่านมา เป็นการเปิดตัววางขายผลิตภัณฑ์ที่ทำจากมันสำปะหลัง โดยเป็นการต่อยอดงานวิจัยของนักวิจัย คณะอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ก่อนหน้านั้น คณะอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ นำโดย รศ.ดร. อนุวัตร แจ้งชัด คณบดีคณะอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ผศ.ดร. รวิพิมพ์ ฉวีสุข รองคณบดีฝ่ายยุทธศาสตร์ และพัฒนาองค์กรคณะอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และ รศ.ดร. ปรารถนา ปรารถนาดี คณะอุตสาหกรรมเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมกับ กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ แถลงข่าวเปิดตัวนวัตกรรมผลิตภัณฑ์มันแปรรูป PRODUCT CHAMPIONS เป็นผลิตภัณฑ์นวัตกรรมแปรรูปมันสำปะหลังเป็นวาฟเฟิลกรอบ และมันอบกรอบ และสแน็กอีก 3 แบรนด์ คือ CASSA SWEET, Amade และ CASSY CHIPS โดยมั่นใจว่า ผลิตภัณฑ์นวัตกรรมแปรรูปดังกล่าว จะช่วยแก้ปัญหาราคามันตกต่ำ และเพิ่มมูลค่าเพิ่มให้กับผลผลิต เป็นการช่วยเหลือเกษตรกรได้ น.ส. พัชรี พยัควงษ์ ผู้อำนวยการกองส่งเสริมการค้าสินค้าเกษตร 2 กรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ กล่าวว่า นับเป็นผลสำเร็จของโครงการแปรรูปมันสำปะหลัง และผลิตภัณฑ์สู่อุตสาหกรรมอาหารเพื่อส
