กล้วย

คงจะไม่มีใครปฏิเสธว่า “กล้วย” เป็นพืชเศรษฐกิจ ที่มีความสำคัญกับการดำรงชีวิต โดยเฉพาะ ผลกล้วย  ทั้งผลกล้วยดิบ  และผลกล้วยสุก  สามารถนำไปประกอบอาหาร ทั้งอาหารคาวและหวาน หรือแปรรูปได้สารพัด กล้วยเศรษฐกิจเป็นที่ต้องการของตลาดหลักๆ ได้แก่ กล้วยน้ำว้า กล้วยหอม กล้วยไข่ ซึ่งทั้ง 3 พันธุ์นี้ ล้วนแล้วแต่มีลำต้นสูงใหญ่ ไม่ต่ำกว่า 2 เมตร บางต้นสูงถึง 3.5 เมตร ทำให้ยากต่อการจัดการหรือการเก็บเกี่ยวผลผลิต และอาจเจอปัญหาต้นโค่นล้มเพราะรับน้ำหนักเครือไม่ไหว ทำให้เกิดผลกล้วยเสียหายได้ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ มีวิธีจัดการกับปัญหาเหล่านี้ได้อย่างอยู่หมัด ด้วยการบังคับให้กล้วยตกเครือกลางลำต้นเพื่อง่ายต่อการจัดการดูแล การเก็บเกี่ยวผลผลิต และลดต้นทุนค่าใช้จ่าย นายนิคม วงศ์นันตา นักวิชาการเกษตรชำนาญการพิเศษ จากสำนักวิจัยและส่งเสริมวิชาการการเกษตรมหาวิทลัยแม่โจ้ และทีมงาน ได้ทำการศึกษาเกี่ยวกับการบังคับให้กล้วยตกเครือกลางลำต้นมากว่า 3 ปี จนประสบความสำเร็จ “เราได้ทำการศึกษาช่วงเวลาของการเกิดปลีกล้วยด้วยการสังเกตลักษณะการเจริญเติบโตพื้นฐาน คือ เมื่อกล้วยมีอายุประมาณ 6-8 เดือน กล้วยจะมีลำต้นขนาดใหญ่พร้อมที่จะออกปลีโดย

ผลิตภัณฑ์กล้วยอบหลายชนิด ถือเป็นของขบเคี้ยวที่ได้รับความนิยมบริโภคกันทั่วไป หลายจังหวัดได้รับการคัดสรรให้เป็นผลิตภัณฑ์หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ ขั้นตอนการผลิตนั้นจำเป็นต้องผ่าหรือฝานผลกล้วยให้เป็นแผ่นบางๆ ก่อน ส่วนใหญ่จะต้องใช้แรงงานคน ซึ่งต้องใช้เวลานานกว่าจะนำไปทอดหรือกรรมวิธีอื่น ดังนั้น เพื่อให้การทำงานได้ง่ายและรวดเร็ว ลดการใช้แรงงานคน ได้ผลผลิตเพียงพอกับความต้องการและมีคุณภาพ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา พื้นที่น่าน จึงได้คิดประดิษฐ์เครื่องฝานกล้วยตามแนวยาวของผล โดย ดร.สิทธิบูรณ์ ศิริพรอัครชัย และคณะ เครื่องฝานกล้วยตามแนวยาว เป็นเครื่องจักรกลกึ่งอัตโนมัติ สามารถฝานกล้วยที่ปอกเปลือกแล้วครั้งละประมาณ 4-5 ผล ผลกล้วยต้องมีเส้นผ่าศูนย์กลางไม่เกิน 3 เซนติเมตร ความยาวไม่เกิน 10 เซนติเมตร การทำงานโดยการวางผลกล้วยตามแนวนอนลงในช่องบรรจุด้านบนของเครื่อง จากนั้นจึงปล่อยกลไกที่ช่วยกดดันให้ผลกล้วยเข้าสู่ระบบการฝาน ซึ่งมีใบมีดติดตั้งอยู่กับจานหมุน เมื่อเดินเครื่องทำงานผลกล้วยที่ถูกฝานเป็นชิ้นๆ แล้วจะตกลงสู่ถาดรองรับเพื่อลำเลียงออกนอกเครื่อง จากนั้นจึงบรรจุผลกล้วยชุดใหม่เพื่

กล้วยหอมที่ไหนก็ไม่หอมเท่ากล้วยหอมไทย อันนี้กล้าท้าพิสูจน์ “กล้วยหอม” เป็นอีกผลไม้ที่เสน่ห์เหลือล้น หอมอร่อย แค่ 7 บาท ก็ได้ 1 อิ่มละ โดยเฉพาะในบรรยากาศอึนๆ ซึมๆ ฝนตกรถติด อย่างเมื่อเย็นวันศุกร์ปลายเดือนที่ผ่านมา กระหน่ำซะติดแหง็กอยู่บนถนน ความเครียดพุ่งปรี๊ดชนเพดานจนเลิกเครียดกันไปเลย ซึ่งเจ้า “ความเครียด” นี่แหละที่ก่อโรคร้ายในร่างกายคนเรา รวมทั้นที่มาของการเป็นโรคซึมเศร้า หมออ้อม-พญ.กอบกาญจน์ ไพบูลย์ศิลป แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านธรรมชาติบำบัด แนะนำ (เว็บไซต์ wellness.smartsme.co.th) ว่า ให้กิน “กล้วยหอม” เพราะมีสารทริปโตแฟน (Tryptophan) กรดอะมิโนชนิดหนึ่ง เมื่อทานเข้าไปร่างกายสามารถเปลี่ยนเป็น “เซโรโทนิน (Serotonin)” ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทชนิดหนึ่ง ทำหน้าที่เป็นตัวควบคุมการแสดงออกทางอารมณ์ ความรู้สึก การนอนหลับ อุณหภูมิร่างกาย ความดันโลหิต การหลั่งฮอร์โมน การรับรู้-ความเจ็บปวด “หากร่างกายมีสารเซโรโทนินเพียงพอ ก็จะช่วยให้อารมณ์ดี รู้สึกผ่อนคลาย สงบ มีความคิดสร้างสรรค์ อารมณ์มั่นคง ไม่แปรปรวน ตอบสนองต่อความเครียดได้ดี” กล้วยหอมยังช่วยลดความเสี่ยงของการเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ป้องกันการเป็นโรค

“ทำสวนทุกอย่าง ต้องเน้นให้พืชมีลำต้นที่สมบูรณ์ด้วยการให้อาหาร ไม่ใช่รอเก็บแต่ผลผลิตเพียงอย่างเดียว” คุณกิตติศักดิ์ กฤตโยภาส ข้าราชการบำนาญ ตำแหน่งครูชำนาญการพิเศษ อยู่บ้านเลขที่ 44/1 หมู่ที่ 10 ตำบลท่ายาง อำเภอเมือง จังหวัดชุมพร เกษตรกรผู้ปลูกกล้วยน้ำว้าท่ายาง เริ่มปลูกกล้วยน้ำว้าท่ายางมาได้ประมาณ 3 ปี ภายหลังจากเกษียณอายุราชการ ถือเป็นการพัฒนาต่อยอดจากสวนเก่าที่ไม่ได้รับการดูแลมานับ 10 ปี มีเนื้อที่ประมาณ 4 ไร่ ปลูกกล้วยน้ำว้า 500 ต้น ผสมกับมะพร้าว และเลี้ยงปลาดุก ควบคู่กันไปภายในร่องสวน คุณกิตติศักดิ์ เล่าว่า สภาพทางภูมิศาสตร์ของตำบลท่ายางมีเนื้อที่ติดกับทะเล ทำให้สภาพดินมีการทับถมจากตะกอนดินทั้งน้ำจืดและน้ำกร่อย สร้างให้พื้นที่บริเวณนี้มีลักษณะเป็นดินเหนียวเหมาะแก่การปลูกกล้วย กล้วยน้ำว้าท่ายาง มีต้นกำเนิดอยู่ที่ตำบลท่ายาง อำเภอเมือง จังหวัดชุมพร ถูกนำมาโดยชาวจังหวัดสมุทรสงคราม “คนเมืองใน” เป็นภาษาที่ชาวบ้านในท้องถิ่นใช้เรียกผู้นำกล้วยน้ำว้าสายพันธุ์นี้มาปลูก เมื่อสืบค้นข้อมูลที่แท้จริงแล้วนั้นจะทราบได้ว่า กล้วยน้ำว้าท่ายาง เป็นกล้วยน้ำว้าพันธุ์มะลิอ่อง เมื่อถูกนำมาปลูกในเขตตำบลท่าย

ภัยธรรมชาติต้นเหตุกล้วยไข่กำแพงเพชรลดฮวบ ปี 2560 จังหวัดเร่งเครื่องปลูก พื้นที่ 3 พันไร่ “คลองขลุง-พรานกระต่าย-คลองลาน” เน้นขายในประเทศ 90% ส่งออก 10% จีน ฮ่องกงฮิตสุด หนุนเกษตรกรรวมตัวปลูกแปลงใหญ่ เร่งทำมาตรฐาน GAP คาดปี 2561 ขึ้นทะเบียน GI เพิ่มมูลค่า นายสถิตย์ ภูทิพย์ เกษตรจังหวัดกำแพงเพชร เปิดเผย “ประชาชาติธุรกิจ” ว่า กล้วยไข่พันธุ์พื้นเมืองเป็นพืชเศรษฐกิจของ จ.กำแพงเพชร จุดเด่นคือ หอม เปลือกบาง หวาน ขนาดลูกเล็ก และเนื้อละเอียด ปัจจุบันมีพื้นที่ปลูก 3,029 ไร่ เกษตรกร 504 ราย เพิ่มขึ้นจากปี 2559 ที่มีพื้นที่ปลูก 2,762 ไร่ เนื่องจากภาครัฐส่งเสริมเพิ่มพื้นที่ปลูกมากขึ้น รวมถึงมีโครงการปรับเปลี่ยนพื้นที่ปลูกจากนาข้าว มันสำปะหลัง มาปลูกกล้วยไข่ โดยส่วนใหญ่ปลูกมากที่ อ.เมือง คลองขลุง พรานกระต่าย และคลองลาน โดยตลาดในประเทศมีสัดส่วนกว่า 90% แยกเป็น 60-70% มีพ่อค้าประจำมารับซื้อเพื่อนำไปขายต่างจังหวัด ขณะที่ 30% เกษตรกรขายเอง ซึ่งหลัก ๆ คือ ตลาดมอกล้วยไข่ ต.อ่างทอง อ.เมืองกำแพงเพชร ตั้งอยู่ริมทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 สายกำแพงเพชร-นครสวรรค์ ระยะทาง 1-2 กิโลเมตร รวมถึงมีพ่อค้ามารับซื้อไปขายตาม

ปี 2560 ผลไม้ในภาคเหนือตอนบน มีภาวะผิดปกติที่ราคาตกต่ำกันถ้วนทั่วทุกชนิด ยกเว้นทุเรียน เริ่มจากผลผลิตกล้วยน้ำว้า สับปะรด ลำไย ลิ้นจี่ แก้วมังกร ส้มโอ ส่งผลให้ในปัจจุบันพื้นที่ทำการเกษตรเริ่มลดน้อยถอยลง จำนวนเกษตรกรก็ลดจำนวนลง เหลือแต่เกษตรกรผู้สูงวัย การเกษตรยังมีความเสี่ยงทั้งจากดิน ฟ้า อากาศ การตลาด ราคาผลผลิต ความปลอดภัยด้านสุขภาพ แต่…ตราบใดที่มนุษย์ยังต้องกิน การเกษตรและการแปรรูปสินค้าเกษตรก็ยังมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ เพื่อตอบสนองปัจจัยสี่ คือ อาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม และยารักษาโรค ซึ่งล้วนแต่พึ่งพาผลผลิตจากภาคเกษตรทั้งสิ้น ดังนั้น การทำการเกษตรให้ยั่งยืน เกษตรกรในหลายพื้นที่เริ่มปรับเปลี่ยนความคิดจากการผลิตเพื่อขายผลสดมาเป็นผู้ผลิตเอง แปรรูปเอง และขายเอง สู่มือผู้บริโภคโดยตรง ด้วยการตลาดรูปแบบต่างๆ เมื่อไม่กี่เดือนมานี้ มีเกษตรกรผู้ปลูกกล้วยน้ำว้า ที่ตำบลแม่ปาน อำเภอลอง จังหวัดแพร่ ประสบปัญหาราคากล้วยน้ำว้าตกต่ำที่สุดในรอบหลายปี เสียงเรียกร้องของเกษตรกรเป็นข่าวครึกโครม ผ่านสื่อหนังสือพิมพ์ สื่อออนไลน์ สื่อโทรทัศน์ และปัญหาดังกล่าวได้ขยายวงกว้างไ

เมื่อก่อนกล้วยน้ำว้าเป็นกล้วยที่ราคาถูกมาก เรียกว่าไม่มีราคา แต่มีค่า มีค่าที่เป็นอาหารของเด็ก กล้วยน้ำว้างอมๆ ขูดๆ ให้กินเป็นอาหาร เริ่มจากกินนมแม่แล้วก็กินกล้วยน้ำว้าขูด แต่เดี๋ยวนี้กล้วยน้ำว้าเริ่มมีราคาและได้รับความนิยมเพิ่มขึ้น ที่นี่มีกล้วยน้ำว้าจำนวนมาก ไม่มีกล้วยอย่างอื่นเลย มันถูกปลูกไว้ก่อนแล้วโดยใครที่เราไม่รู้ นับว่าได้กินผลทันทีที่เข้ามาอยู่ มีแม่ค้าขายขนมจ๊อก ข้าวต้มมัดที่ตลาดนัดวันศุกร์มาซื้อใบกล้วยไปทำขนม เขามาตัดเอง ไม่ใช่แค่กินและขาย แต่แค่มีกล้วยก็ได้ทำบุญแล้ววันพระใหญ่ออกพรรษาที่ผ่านมา มีผู้ชายคนหนึ่งเดินมาบอกว่า “วันพระใหญ่ขอใบตองทำขนมไปวัดสักหน่อย” “ได้เลยค่ะ ได้เลย ตัดเอาตามสบาย วันพระใหญ่วันออกพรรษาใช่ไหม” “ใช่ พรุ่งนี้วันดา” วันดา หมายถึงวันเตรียมของสำหรับทำบุญนั่นเอง คิดในใจยิ้มๆ ว่า ไม่ได้ไปวัดแต่ให้ใบตองเขาไปทำขนมไปวัดก็เป็นสิ่งดีๆ หรือไม่ก็ได้บุญไปด้วย แอบสาธุในใจ อ่านมาถึงตรงนี้อย่าเพิ่งยิ้มขำ ฉันก็เป็นคนทำบุญเหมือนกัน แต่ไม่นิยมทำบุญวันพระใหญ่หรือวันที่มีประเพณีพิธีกรรมที่มีคนไปทำกันเยอะๆ นิยมทำในวันธรรมดาที่ไม่ค่อยมีใครมากนัก นี่เป็นความคิดความชอบส่วนตัว

กล้วย เป็นผลไม้ที่อาจเรียกได้ว่าเป็นผลไม้ประจำชาติของไทยเราก็ว่าได้ เพราะมีให้ได้กินกันตลอดทั้งปี ราคาก็ถูก คุณภาพก็ดี แถมยังมีวิตามินซีสูงอีกต่างหาก กล้วยยังมีให้เลือกกินได้หลากหลาย เช่น กล้วยน้ำว้า กล้วยหอม กล้วยไข่ กล้วยเล็บมือนาง กล้วยหักมุก แต่ที่นิยมและใช้ประโยชน์มากที่สุดก็น่าจะเป็น กล้วยน้ำว้า กล้วยน้ำว้า เป็นพืชที่ใช้ประโยชน์ได้เกือบทุกส่วน เริ่มตั้งแต่ใบ คือ ใบตอง ซึ่งใช้ได้ทั้งสดและแห้ง ถ้าเป็นใบสดก็นำมาห่อของเก็บความชุ่มชื้นได้อย่างดี หรือนำมาห่ออาหารแล้วย่างก็จะให้กลิ่นหอมอย่างมีเสน่ห์ ถ้าแห้งก็นำมาทำกระทง มวนยาเส้น (คนในสมัยก่อนจะใช้ใบตองแห้งมาพับซ้อนกันแล้วรีดให้เรียบ แล้วตัดให้พอดีม้วนเป็นแท่งๆ เอาไว้ห่อกับยาสูบ หรือยาฉุน ยาเส้น) ก้านกล้วยเอามาทำม้าก้านกล้วย ของเล่นของเด็กไทย ส่วนลำต้นก็ใช้เป็นอาหารหมู ดอก คือหัวปลี ใช้ทำอาหาร ส่วนลูกคือ กล้วย กินได้ตั้งแต่ดิบๆ จนถึงสุกและสุกงอม และยังนำมาทำอาหารได้ทั้งคาว หวาน หลากหลายประเภท กล้วยน้ำว้า เมื่อลูกยังดิบสีเขียวจัด ลูกยังไม่ใหญ่จะมีสารแทนนินซึ่งทำให้มีรสฝาด สารนี้จะช่วยยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อโรคได้ หรือช่วยแก้ท้องอืด

ดิบ : แก้โรคกระเพาะ (ฝาน อบ บดผง ชงกินกับน้ำดื่ม ช่วยเคลือบกระเพาะ) ห่าม : แก้ท้องเสีย (ชดเชยโพแทสเซียมให้ร่างกาย) สุก : แก้ท้องผูก (มีแพคตินมาก เพิ่มกากใยในลำไส้) งอม : ต้านมะเร็ง (สร้างภูมิต้านทาน เพิ่มเซลล์เม็ดเลือดขาว) กล้วย เป็นผลไม้ที่ให้พลังงานแก่ร่างกายได้ทันที ถ้ากินกล้วยมื้อเช้าจะทำให้ร่างกายตื่นตัวและพร้อมทำงาน และการกินกล้วยควรเคี้ยวให้ละเอียด ไม่งั้นท่านอาจท้องเฟ้อได้ หากเราได้รู้ถึงสรรพคุณของกล้วยน้ำว้าที่มีมากมายขนาดนี้ จะกินกล้วยน้ำว้า วันละ 1-2 ผล ก็คงจะได้ประโยชน์กับสุขภาพของเราไม่น้อยเลยใช่ไหม

วันที่ 12 ตุลาคม 2560 ผู้สื่อข่าวรายงานจากจังหวัดตากว่า จากการที่ปริมาณน้ำในแม่น้ำวังทางตอนบน ตั้งแต่พื้นที่ อ.เถิน และ อ.แม่พริก จ.ลำปาง ซึ่งเป็นพื้นที่ประสบภัยน้ำท่วมได้ไหลเข้าสู่พื้นที่ อ.สามเงา จ.ตาก และเข้าท่วมพื้นที่ปลูกผลไม้ในพื้นที่ที่ส่วนใหญ่เป็นสวนกล้วยไข่ ข้าวโพด มะละกอพันธุ์ดี และอ้อยของเกษตรกรในพื้นที่หมู่ 4 บ้านสองแคว ต.ยกกระบัตร อ.สามเงา หลังพนังกั้นน้ำริมตลิ่งถูกน้ำกัดเซาะพังทลาย ส่งผลทำให้มีมวลน้ำไหลทะลักเข้าพื้นที่เป็นจำนวนมาก นางบังอร แก่นพุทรา อายุ 58 ปี ชาวสวนกล้วยไข่ หมู่ 3 บ้านวังน้ำผึ้ง กล่าวว่า กล้วยไข่ที่ปลูกในพื้นที่หมู่ 4 บ้านสองแควกว่า 20 ไร่ จำนวน 4,800 ต้น ซึ่งผลผลิตบางต้นยังไม่ทันแก่จัด และบางต้นก็แก่เต็มที่รอเก็บเกี่ยวประมาณต้นเดือนตุลาคม จึงต้องรีบตัดออกจากสวนขายให้กับพ่อค้าตลาดผลไม้ในราคาถูก เหมารวมกิโลกรัมละ 8 บาท เพราะถ้าปล่อยทิ้งไว้ สวนกล้วยไข่ที่ถูกน้ำท่วมแช่น้ำนานติดต่อกันเกิน 3-7 วัน ก็จะได้รับความเสียหาย แม้ว่ากล้วยไข่บางต้นจะแก่จัดถึงครบกำหนดการตัดบ้างแล้วก็ตาม พอหลังจากน้ำลดลงแล้วจะส่งผลต่อต้นกล้วยใบเหลือง และกล้วยไข่เหี่ยวเน่าเสียหายขายไม่ได