สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)

วันที่ 24 เมษายน 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับ STS forum จัดพิธีนำเข้าสู่งาน STS forum Japan–Thailand Symposium 2026 ภายใต้หัวขัอ The Great Convergence: AI-Driven Health, Environment and Bio-Economy พร้อมแถลงประกาศเจตนารมณ์ความร่วมมือระหว่างทั้งสองหน่วยงาน โดยมี ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ และ Prof. Sadayuki Tsuchiya, Executive Director of STS forum ร่วมเป็นประธานในพิธี ณ โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ และบางกอกคอนเวนชันเซ็นเตอร์ เซ็นทรัลเวิลด์ กรุงเทพฯ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้นับเป็นก้าวสำคัญในการยกระดับความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรมระหว่างประเทศไทยและประเทศญี่ปุ่น โดยมุ่งเน้นบทบาทของเทคโนโลยี โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการรับมือกับความท้าทายระดับโลก ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สุขภาพ พลังงาน และสิ่งแวดล้อม ภายใต้แนวคิด “The Great Convergence” ซึ่งบูรณาการองค์ความรู้ด้านสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจชีวภาพ เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืน ในโอกาสนี้ ทั้งส

ปัจจุบันหลายจังหวัดในพื้นที่ภาคเหนือ ภาคอีสาน ภาคกลาง แม้กระทั่งพื้นที่กรุงเทพฯและปริมณฑล ประสบปัญหา PM2.5 สูง  ทำให้เกิดมลพิษทางอากาศ ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนรวมทั้งสิ่งแวดล้อม  ซึ่งแอปพลิเคชัน “ตามรอยเผา”เป็นหนึ่งในนวัตกรรมที่ถูกนำมาใช้ติดตามร่องรอยการเผาไหม้ที่เกิดจากไฟป่าและการเผาชีวมวลในพื้นที่โล่ง เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ใช้เป็นหลักฐานหลังการดับของไฟ ที่ทิ้งร่อยรอยคาร์บอนเอาไว้ในรอยเผาไหม้ (burn scar) ของพื้นที่เกษตรที่ใช้วิธีเผาในขั้นตอนการเตรียมแปลงปลูกข้าว ข้าวโพดและอ้อย แทนการไถกลบที่เพิ่มค่าใช้จ่ายการผลิต ที่ผ่านมา ประเทศไทยควบคุมแหล่งกำเนิดการเผาที่โล่งโดยยึดดัชนีจุดความร้อน ( Hotspot)  เป็นเครื่องมือชี้วัดขนาดและการปัญหามลพิษ PM2.5  แต่ยังไม่ครอบคลุมและมีช่องโหว่ เพราะบางรายหัวใสเผาพื้นที่การเกษตร โดยหลบเลี่ยงดาวเทียมเพื่อไม่ให้เกิดจุดความร้อนได้ ปัจจุบัน หลายหน่วยงานเช่น กรมส่งเสริมการเกษตร  กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จึงเพิ่มยุทธวิธีต่อสู้กับวิกฤติมลพิษอากาศฝุ่นละอองขนาดเล็ก โดยอาศัยแอปพลิเคชัน “ตามรอยเผา”ที่ใช้ดาวเทียมท

วันที่ 8 เมษายน 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ จัดการประชุมเผยแพร่ผลการวิจัยสู่สาธารณะ ภายใต้หัวข้อ “Safe-Reforest : ยกระดับการจัดการป่าไม้ไทย สู่ความโปร่งใสและการมีส่วนร่วม” โดยมี ศ.พล.ต.ต.ดร.ชัชนันท์ ลีระเติมพงษ์ รองผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยตำรวจ เป็นประธานเปิดการประชุม โดยผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐ นักวิจัย และภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเข้าร่วม เพื่อขับเคลื่อนการนำผลงานวิจัยไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม ณ ห้องบุษบงกช เอ ชั้น 2 โรงแรมรอยัล ริเวอร์ กรุงเทพฯ ศ.พล.ต.ต.ดร.ชัชนันท์ ลีระเติมพงษ์ รองผู้บัญชาการโรงเรียนนายร้อยตำรวจ กล่าวเปิดการประชุม โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการนำองค์ความรู้จากงานวิจัยมาใช้เป็นเครื่องมือในการยกระดับธรรมาภิบาลในโครงการภาครัฐ โดยเฉพาะการป้องกันความเสี่ยงจากการทุจริตในโครงการปลูกป่า ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่ส่งผลต่อความเชื่อมั่นของประชาชนและการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน ด้าน รศ.พ.ต.อ.สุรัตน์ สาเรือง คณบดีคณะนิติวิทยาศาสตร์ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ หัวหน้าโครงการวิจัย ได้นำเสนอผ

     “ถั่วหรั่ง” นับเป็นพืชอัตลักษณ์แห่งคาบสมุทรมลายู ถั่วหรั่งมีคุณค่าทางโภชนาการสูง อุดมด้วยคาร์โบไฮเดรต 55-72% ไขมันและน้ำมัน 6-7% มีเมทไธโอนีน กรดอะมิโนที่ร่างกายสร้างเองไม่ได้ มีสารอาหารที่มีประโยชน์ต่อร่างกายสูงกว่าถั่วชนิดอื่น และไม่ใช่พืชตัดต่อพันธุกรรม “…ให้ทำการแปรรูป ผลผลิตที่ได้จากถั่วหรั่ง ถั่วลิสงทำอะไรได้ ถั่วหรั่งก็น่าจะทำได้เช่นกัน…” จากพระราชดำรัส สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เมื่อวันอังคารที่ 19 กันยายน 2560 วิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีนราธิวาส มหาวิทยาลัยนราธิวาสราชครินทร์ จึงได้ดำเนินโครงการศึกษาวิจัยถั่วหรั่งซึ่งเป็นพืชอัตลักษณ์แห่งคาบสมุทรมลายู สู่ความยั่งยืนอย่างครบวงจร ในระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมา เริ่มจากสนับสนุนการสร้างเครือข่ายเกษตรกรผู้ปลูกถั่วหรั่งในพื้นที่ Social Enterprise วิจัยและพัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์ถั่วหรั่งในรูปแบบ “น้ำนมจากพืช” พัฒนาผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่มจากกากถั่วหรั่ง เป็นเครื่องปรุงรสจากพืช และผลพลอยได้จากเปลือกถั่วหรั่งเป็นวัสดุปรับปรุงดิน เป็นต้น น้ำปลาหวานจากซอสถั่วหรั่ง ล่าสุด ที

ตั้งแต่ปี พ.ศ.2560 เป็นต้นมา เกษตรกรในพื้นที่จังหวัดตากเริ่มปลูกโกโก้หลากหลายสายพันธุ์ โดยเฉพาะอำเภอพบพระมีพื้นที่ปลูกโกโก้มากที่สุดโดยนิยมปลูกแซมกับพืชเศรษฐกิจอื่นๆ  ที่ผ่านมามีการใช้ประโยชน์จากโกโก้ในรูปแบบต่างๆ เช่น นำใบมาทำจานลดภาวะโลกร้อน เมล็ดนำมาแปรรูปเป็นอาหารและเครื่องดื่ม ส่วนฝักนำมาย้อมผ้า หรือแปรรูปเป็นอาหารสัตว์ หรือหมักทำปุ๋ย แต่เปลือกโก้โก้ยังไม่ถูกนำมาใช้ประโยชน์  ทั้งๆ ที่เปลือกโกโก้มีสารอาหารที่มีประโยชน์ และสามารถนำมาแปรรูปเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม สร้างรายได้ ลดต้นทุนการผลิตให้เกษตรกร กลุ่มวิสาหกิจชุมชนออร์แกนิก ซึ่งมีสมาชิกกว่า 100 ราย มีพื้นที่ปลูกโกโก้กว่า 500 ไร่ มีผลผลิต 7,000-8,000 กิโลกรัมต่อเดือน โดยส่งเสริมการปลูกให้สมาชิกปลูกโกโก้สายพันธุ์   IM.1 (ไอเอ็ม.1) ซึ่งเป็นผลงานพัฒนาคัดเลือกพันธุ์โดย รศ.ดร.สัณห์ ละอองศรี จุดเด่นของโกโก้สายพันธุ์ คือ ปลูกง่าย ทนแล้ง ทนแมลง เมล็ดโกโก้มีขนาดใหญ่ มีกลิ่นหอม ความเปรี้ยวต่ำและให้ผลผลิตสูง  กลุ่มวิสาหกิจชุมชนออร์แกนิก ได้รับซื้อผลโกโก้จากสมาชิกเพื่อนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์โกโก้หลากหลายรูปแบบเช่น ผงโกโ

วันที่ 2 มีนาคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดการแถลงผลงานและก้าวต่อไป “มุ่งเป้าอนาคตประเทศไทย เพื่ออากาศสะอาด น้ำมั่นคง” ตอนที่ 1 จังหวัดเชียงใหม่ – ลำพูน โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ให้เกียรติเป็นประธานในพิธีเปิดและแถลงผลการดำเนินงานที่ผ่านมา พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม นายศิวกร บัวป้อง รองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ คณะผู้บริหาร วช. และผู้แทนภาคีเครือข่าย ให้การต้อนรับ ณ โรงแรมเซ็นทารา ริเวอร์ไซด์ เชียงใหม่ ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า การนำเสนอผลการขับเคลื่อนแผนงาน “อนาคตประเทศไทย เพื่ออากาศสะอาด น้ำมั่นคง” ในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และลำพูน โดย วช. มุ่งลดปัญหา PM2.5 ควบคู่กับการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน ผ่านความร่วมมือของทุกภาคส่วนในพื้นที่ ด้านอากาศสะอาด มีความก้าวหน้าในการลดจุดความร้อน ลดวันที่มีค่าฝุ่น PM2.5 เกินมาตรฐาน และลดผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ด้วยการใช้น

วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัด “พิธีส่งมอบนวัตกรรมเตาไบโอชาร์พลังงานชุมชน BioCycle Kiln” ภายใต้โครงการของขวัญปีใหม่ อว. 2569 ให้แก่ ชุมชนบ้านน้ำพุ โดยมี ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานในพิธี พร้อมนี้ รองศาสตราจารย์ ดร.อนรรฆ ขันธะชวนะ หัวหน้าโครงการวิจัย กล่าวรายงาน, นายธนาทิพย์ อูปแก้ว ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดน้ำพุ กล่าวต้อนรับ, นางสาวศิรินทร์พร เดียวตระกูล รองผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ คณะผู้ทรงคุณวุฒิ วช. เข้าร่วมพิธี ณ ชุมชนบ้านน้ำพุ ต.ป่าสัก อ.เมือง จ.ลำพูน ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า นวัตกรรมเตาไบโอชาร์พลังงานชุมชน BioCycle Kiln เป็นเครื่องมือสำคัญในการบริหารจัดการเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยนำมาแปรรูปเป็นไบโอชาร์เพื่อปรับปรุงคุณภาพดิน ลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจแก่เกษตรกร ทั้งนี้ กลุ่มเกษตรกรชุมชนบ้านน้ำพุมีความเข้มแข็งและมีศักยภาพในการประยุกต์ใช้องค์ความรู้สู่การปฏิบัติจริง สามารถต่อยอด

วันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ได้จัดพิธีมอบประกาศนียบัตรการสนับสนุน และพิธีปิดงาน “2 กุมภาพันธ์ วันนักประดิษฐ์ @NRCT” ประจำปี 2569 โดยมี ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานในพิธีพร้อมด้วยผู้บริหาร ผู้ทรงคุณวุฒิ วช. นักประดิษฐ์ นักวิจัย เยาวชน และประชาชนทั่วไป เข้าร่วม ณ ศูนย์ส่งเสริมการวิจัยเพื่อมรดกทางวัฒนธรรม วช. 8 ชั้น 2 ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า วช. ขอขอบคุณหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน ที่ได้นำผลงานเข้ามาร่วมจัดแสดงนิทรรศการ ตลอดจนร่วมกันนำเสนอองค์ความรู้ผ่านกิจกรรมในรูปแบบต่างๆ ทั้งภาคการประชุมเสวนา การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการในหัวข้อต่าง ๆ รวมถึงการจัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ด้านการประดิษฐ์คิดค้น ซึ่งนับเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยเติมเต็มองค์ความรู้ สร้างแรงบันดาลใจ และต่อยอดการพัฒนานวัตกรรมให้เกิดประโยชน์อย่างแท้จริงในโอกาสนี้ ขอแสดงความยินดีอีกครั้งกับคณาจารย์ นักเรียน นิสิต นักศึกษา เยาวชนนักประดิษฐ์รุ่นใหม่ ตั้งแต่ระดับประถมศึกษา มัธยมศึก

วันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัด “พิธีมอบใบประกาศการอบรมการยกระดับผลงานนวัตกรรมรางวัลจากเวที IPITEx สู่การใช้ประโยชน์จริง“ ภายในงาน “2 กุมภาพันธ์ วันนักประดิษฐ์ @NRCT” โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธาน พร้อมด้วย รองศาสตราจารย์ ดร.อนรรฆ ขันธะชวนะ หัวหน้าศูนย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเครื่องมือแพทย์และวัสดูการแพทย์ชนิดบุกบุกรุกน้อย กล่าวรายงาน ณ ห้องประชุมจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ อาคาร วช.1 ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ กล่าวว่า ตลอดระยะเวลา 2 วันของการอบรม ได้เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้พัฒนาศักยภาพของตนเองอย่างเข้มข้นผ่านกระบวนการเรียนรู้เชิงปฏิบัติ ทั้งในรูปแบบกิจกรรม Workshop การเรียนรู้โดยใช้โครงการเป็นฐาน (PBL) การทำความเข้าใจผู้ใช้งานด้วยแนวคิด Empathy ตลอดจนการประเมินระดับความพร้อมทางเทคโนโลยี (TRL Assessment) และการวิเคราะห์ช่องว่างของผลงาน (Gap Analysis) เพื่อเตรียมความพร้อมสู่การต่อยอดนวัตกรรมอย่างเป็นระบบ กิจกรรมในครั้งนี้จึงนับเป็นการสร้าง “ต้นแบบความสำ

วันที่ 9 มกราคม 2569 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จัดพิธีมอบรางวัลการประกวดสิ่งประดิษฐ์และนวัตกรรม ระดับมัธยมศึกษา (I-New Gen Award 2026) ภายในงาน “วันนักประดิษฐ์ ประจำปี 2569” (Thailand Inventors’ Day 2026) โดย ดร.วิภารัตน์ ดีอ่อง ผู้อำนวยการสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วยคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิและคณะผู้บริหารสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ ร่วมแสดงความยินดี ณ ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค บางนา กรุงเทพฯ การประกวด  “Thailand New Gen Inventors Award 2026” (I-New Gen Award 2026) แบ่งออกเป็น 3 ระดับ 5 กลุ่มเรื่อง โดยงานวิจัยที่ได้รับรางวัลในระดับมัธยมศึกษา ดังนี้ กลุ่มที่ 1 : การเกษตร – รางวัลชนะเลิศ ได้แก่ ผลงาน “นวัตกรรมการวัดปริมาณน้ำมันในทะลายปาล์มและประเมินสุขภาพแบบบูรณาการ“ โดย โรงเรียนตะโหมด – รองชนะเลิศอันดับ 1 ได้แก่ ผลงาน “Pet love ver 2 ปลอกคอยางพารายับยั้งเห็บ Rhipicephalus sanguineus เพื่อลดการเกิดพยาธิเม็ดเลือดและโรคผิวหนังของสัตว์เลี้ยงจากสารสกัด Anonanine ในใบน้อยหน่าและสาร Limonene ในน้ำมั