เกษตรยั่งยืน

ในยุคปัจจุบันที่เริ่มขาดแคลนแรงงานในภาคเกษตร ขณะที่ความต้องการผลผลิตกลับเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง “เทคโนโลยี” จึงกลายเป็นหัวใจสำคัญของการเกษตรยุคใหม่ เพื่อยกระดับประสิทธิภาพ และลดต้นทุนการผลิตอย่างยั่งยืน อย่างที่เราทราบกันดีว่า ปัจจุบันโลกการเกษตรได้พัฒนาไปไกลกว่าสมัยก่อนมาก การนำเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทในการช่วยเหลือเกษตรกรเพื่อช่วยดูแลพืชผลตามไร่ขนาดใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศพัฒนาแล้ว เช่น แคนาดา ที่ล่าสุดได้เริ่มทดลองใช้หุ่นยนต์นวัตกรรมเพื่อการเกษตร ซึ่งถือเป็นหนึ่งในเทคโนโลยีเกษตรสุดล้ำที่ช่วยเกษตรกรดูแลแปลงเพาะปลูกอย่างมีประสิทธิภาพ ไม่เพียงแต่ช่วยลดแรงงานและเวลาเท่านั้น แต่ยังเพิ่มประสิทธิภาพในการเพาะปลูกอย่างเห็นได้ชัด หนึ่งในนวัตกรรมที่กำลังเป็นที่จับตามองคือ หุ่นยนต์เกษตรอัจฉริยะ “Solix” ซึ่งพัฒนาโดยบริษัทเทคโนโลยีเกษตรระดับโลก Solinftec โดยมีเป้าหมายหลักในการช่วยเกษตรกรตรวจสอบและรายงานการเติบโตของพืชผลอย่างแม่นยำ เป็นหุ่นยนต์ Agribot ขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้า  ซึ่งลักษณะของหุ่นยุนต์ Solix ตัวเครื่องจะมีล้อขนาดเล็ก 4 ล้อ เพื่อใช้ในการเคลื่อนตัว โดยโครงสร้างจะยกพื้นสู

 10 ปี เลมอนในเมืองไทย จากพืชทดลองสู่พืชทำเงิน จากจุดเริ่มต้นในปี 2558 “คุณอ้อย–ดรุณี วัฒน์นครบัญชา” เจ้าของสวนพสุธารา จ.ราชบุรี ทดลองปลูกเลมอนเพียงไม่กี่ต้น ก่อนขยายสู่สวนใหญ่กว่า 5,000 ต้น มีเลมอนมากกว่า 10 สายพันธุ์ ที่ให้ผลผลิตได้ตลอดทั้งปี ไม่มีฤดูกาล   จากผลผลิตที่เคยถูกทิ้ง สู่การสร้างแบรนด์เชื่อมโยงตลาดผลสด การแปรรูป น้ำมันหอมระเหย และผลิตภัณฑ์สุขภาพ วันนี้พสุธาราไม่ได้เป็นเพียงสวนเกษตร แต่คือ “รางวัลชีวิต” ของคุณอ้อย ที่เปลี่ยนจากการต่อสู้กับโรค SLE มาสร้างวิถีชีวิตที่บริสุทธิ์ และต้นแบบเกษตรยั่งยืน Zero Waste อ่านบทความฉบับเต็มได้ที่ “พสุธารา” ปลูกเลมอนอินทรีย์ครบวงจร ที่เปลี่ยนชีวิตเกษตรกรไทย สู่ธุรกิจมูลค่าสูง

บุกอาณาจักร “แดรี่โฮม” ฟาร์มโคนมออร์แกนิกรายแรกๆ ของประเทศไทย ธุรกิจที่เติบโตไปพร้อมกับสังคมและสิ่งแวดล้อม โดยคุณพฤฒิ เกิดชูชื่น เป็นหัวเรือใหญ่ ขับเคลื่อนแบรนด์นมออร์แกนิกชั้นนำของไทยที่ดำเนินธุรกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise) โดยมุ่งมั่นในการสร้างความยั่งยืน ตั้งแต่การผลิตที่ใส่ใจสิ่งแวดล้อม ไปจนถึงการยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรในเครือข่าย ทำให้วงการนี้เติบโตและเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางในปัจจุบัน “ต้องบอกว่าเกษตรกรของเรา ปัจจุบันเราไม่สามารถเรียกว่าเป็นเกษตรกรผู้ยากไร้ได้แล้ว เพราะเขาพ้นขีดความยากจนมาแล้ว ตอนนี้กำลังพัฒนาเขาขึ้นไปจากความเป็นเกษตรกร ให้ไปเป็นผู้ประกอบการ” #แดรี่โฮม #DairyHome #นมออร์แกนิก #ฟาร์มโคนมออร์แกนิก #เทคโนโลยีชาวบ้าน #technologychaoban

ในประเทศไทย เกษตรกรรมยั่งยืน (Sustainable Agriculture) หมายถึง ระบบการเกษตรที่ครอบคลุมถึงวิถีชีวิตเกษตรกร กระบวนการผลิต และการจัดการทุกรูปแบบ เพื่อให้เกิดความสมดุลทางเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และระบบนิเวศ นำไปสู่การพึ่งตนเองและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเกษตรกรและผู้บริโภค มีรูปแบบค่อนข้างหลากหลาย โดยมีการเรียกชื่อต่างกันไป แต่พบว่ารูปแบบที่เป็นที่ยอมรับ และบรรจุไว้ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 8 เป็นต้นมา คือ เกษตรผสมผสาน เกษตรทฤษฎีใหม่ วนเกษตร เกษตรอินทรีย์ และเกษตรธรรมชาติ และรูปแบบอื่นๆ ที่สอดคล้องกับหลักการเกษตรกรรมยั่งยืน ทั้ง 5 รูปแบบสามารถจัดเป็นกลุ่มได้ 3 กลุ่ม 1. เน้นการจัดการระบบดิน น้ำ และความหลากหลายของกิจกรรม 2. เน้นการจัดการปัจจัยการผลิต และ 3. เน้นการไม่รบกวนระบบ (แหล่งที่มา : สํานักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม) Aromatic Farm ถือเป็นอีกหนึ่งฟาร์มต้นแบบเกษตรกรรมยั่งยืน ที่มีการนำหลักคิดการทำเกษตรอินทรีย์ ผสมผสานกับแนวคิดการพัฒนาเศรษฐกิจแบบใหม่ BCG Economy Model ในการสร้างความเข้มแข็ง ในด้านความหลากหลายทางชีวภาพ โดยอาศัยกลไกวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม เพ

การทำเกษตรให้ประสบความสำเร็จแน่นอนว่าปัจจัยสำคัญคือ “น้ำ” หากน้ำไม่เพียงพอ จะส่งผลต่อการเจริญเติบโตของพืชโดยตรง ให้ผลผลิตต่ำ ไม่คุ้มค่าต่อการลงทุน เพราะฉะนั้นก่อนการเริ่มต้นปลูกพืชสักอย่าง ควรให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการแหล่งน้ำให้เหมาะสมกับพื้นที่ และเหมาะสมตามที่พืชต้องการ เพื่อผลผลิตที่ดีมีคุณภาพ นำไปสู่การทำเกษตรแบบยั่งยืน คุณเบิร์ด-ยุทธนา คามบุตร เจ้าของสวนลุงเบิร์ด จังหวัดชัยนาท อีกหนึ่งเกษตรกรตัวอย่างในเรื่องของการบริหารจัดการพื้นที่ปลูกไม้ผลท่ามกลางพื้นที่แห้งแล้งได้ดีเยี่ยม โดยเทคนิคสำคัญของสวนลุงเบิร์ดคือ การบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ มีการคิดคำนวณต้นทุนตั้งแต่การวางระบบน้ำ ไปจนถึงการคำนวณอัตราการไหลของน้ำเพื่อเพิ่มความแม่นยำ ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต จนสามารถเอาชนะความแห้งแล้งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ที่สวนลุงเบิร์ดมีพื้นที่สำหรับปลูกไม้ผลรวมๆ เกือบ 4 ไร่ แบ่งพื้นที่ปลูกฝรั่ง 2 ไร่กว่า ปลูกฝรั่งได้ประมาณ 200 ต้น ส่วนพื้นที่ที่เหลือประมาณไร่กว่าเลือกปลูกพุทรานมสด ท่ามกลางพื้นที่แห้งแล้ง ระบบน้ำจึงมีความสำคัญอย่างมากสำหรับที่นี่ “พื้นที่แถวนี้ส่วนใหญ่จะปลูกพืชไร่กันเกือบทั้งหมด แล

เมื่อเร็วๆ นี้ ศูนย์ปรองดองสมานฉันท์เพื่อการปฏิรูป กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน ภาค 3 ได้จัดกิจกรรมสื่อมวลชนสัมพันธ์ ระดับภาค โดยมี พล.ท. กิตติศักดิ์ แม้นเหมือน รอง ผอ.ศปป.กอ.รมน. ภาค 3 เป็นประธานเปิดงาน โดยมีสื่อมวลชนจากจังหวัดเชียงใหม่ พะเยา และจังหวัดน่าน เข้าร่วมงาน ประมาณ 100 คน มีโครงการที่น่าสนใจ ดังต่อไปนี้ โครงการผลิตเมล็ดพันธุ์พืชพระราชทาน “เพื่อนช่วยเพื่อน” พื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง โครงการนี้เริ่มมาตั้งแต่เดือนมีนาคม ปี 2560 บนพื้นที่ 200 ไร่ สืบเนื่องจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จฯ ภายในค่ายเอกาทศรถ จังหวัดพิษณุโลก มีพระราชดำริให้มีการอนุรักษ์พันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ดั้งเดิมของไทยไว้ใช้เพื่อการเกษตรอย่างยั่งยืน ให้มีการแลกเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์กันในหมู่เพื่อนบ้าน ซึ่งทุกวันนี้มีโอกาสหายาก เพราะทุกวันนี้ในท้องตลาดมีแต่เมล็ดพันธุ์ลูกผสมที่สามารถปลูกได้เพียงครั้งเดียว ไม่สามารถเก็บไว้ขยายพันธุ์ต่อไปได้ จะปลูกพืชในฤดูกาลต่อไป จะต้องไปหาซื้อจากภาคเอกชนในท้องตลาด เริ่มจากนำเมล็ดพันธุ์พืชมาจากศูนย์พัฒนาพันธุ์พืชจักรพันธ์เพ็ญศิริ จังหวัดเชียงราย เริ่มต้นจาก 10 ไร่ ป

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระราชดำริเรื่อง “เศรษฐกิจพอเพียง” ที่พระราชทานแก่พสกนิกรชาวไทยเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2540 มีความว่า “…สิ่งสำคัญที่เราพอกิน อุ้มชูตัวเราได้ ให้มีความพอเพียงแก่ตัวเอง พึ่งตนเองได้ หมายความว่า ให้สามารถดำรงชีวิตได้อย่างไม่เดือดร้อน มีความเป็นอยู่อย่างประมาณตน มีกินมีใช้ตามอัตภาพ แล้วที่เหลือจึงจะขายเป็นรายได้ต่อไป…” การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) จึงร่วมสืบสานพระราชปณิธานด้วยการจัดตั้ง “โครงการชีววิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน” ขึ้นอย่างไม่เป็นทางการในพื้นที่ป่าดงนาทามอันเนื่องมาจากพระราชดำริจังหวัดอุบลราชธานี มีการถ่ายทอดความรู้และเทคนิคการนำจุลินทรีย์ หรือ EM มาใช้ทางด้านการเกษตรและปศุสัตว์ อาทิ การทำปุ๋ยน้ำ ปุ๋ยแห้ง การเลี้ยงปลาในบ่อพลาสติก การเพาะปลูก การเลี้ยงไก่ ฯลฯ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยเหตุนี้จึงมีการขยายผลไปสู่กลุ่มเป้าหมายต่างๆ ทั้งหน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ มูลนิธิ วัด และชุมชน เพื่อให้เกิดการพัฒนาท้องถิ่นต่อไปด้วยความมุ่งมั่นที่จะสร้างสรรค์ประโยชน์ให้กับสังคมโดยรวม กระทั่งในปี 2546 โครงการชีววิถีเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนจึงถูก

นับเป็นอีกหนึ่งโครงการระยะยาวของบริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) กับโครงการส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืน ชุมชมบ้านเขาสมอคอน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ได้รับความเสียหายและผลกระทบจากมหาอุทกภัยเมื่อปี 2554 โดยบ้านปูเข้าไปให้ความช่วยเหลือชุมชนหมู่ 1, 2 และ 3 ตำบลเขาสมอคอน อำเภอท่าวุ้ง จังหวัดลพบุรี 5 ปีที่ผ่านมา ชุมชนแห่งนี้มีพัฒนาการตามลำดับ เริ่มต้นจากกิจกรรมระยะเร่งด่วนด้วยการซ่อมแซมและพื้นฟูชุมชนหลังน้ำลดให้กลับคืนสภาวะปกติโดยเร็ว หลังจากนั้นเข้าสู่กิจกรรมระยะกลาง ซึ่งเน้นการฟื้นฟูเศรษฐกิจของชุมชน และพัฒนาทักษะเกษตรกร ปิดท้ายด้วยกิจกรรมระยะยาวกับการพัฒนาบ้านเขาสมอคอนให้เป็นชุมชนต้นแบบในการพัฒนาตนเองอย่างยั่งยืนในโครงการนาอินทรีย์ข้าวสินเหล็กเขาสมอคอนที่ทำให้เกษตรกรมีแบรนด์สินค้าของตนเอง “อุดมลักษณ์ โอฬาร” ผู้อำนวยการสายอาวุโส-องค์กรสัมพันธ์ บมจ.บ้านปู สะท้อนภาพโครงการว่า เรามองถึงความต้องการของชุมชนเป็นสำคัญ โดยมีเป้าหมายให้เกษตรกรมีรายได้ระยะยาว และสามารถอยู่ได้อย่างมั่นคง ดังนั้น เพื่อให้ชุมชนปรับตัวเข้ากับสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง จึงแนะนำให้ทำเกษตรกรรมด้านอื่นนอกเหนือจากการปลูกข้าว

นายสุวิทย์ ชัยเกียรติยศ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร เปิดเผยว่า ในปีงบประมาณ 2560 กรมได้ใช้งบประมาณ 102.8 ล้านบาท เพื่อดำเนินการในโครงการต่างๆ รวม 5 เรื่อง คือ 1. โครงการส่งเสริมเกษตรทฤษฎีใหม่ ซึ่งจะสนับสนุนเมล็ดพันธุ์พืชผักไม่ต่ำกว่า รายละ 4 ชนิด เพื่อส่งมอบให้เกษตรกรรายใหม่ จำนวน 70,000 ราย พร้อมให้คำแนะนำการปลูกแก่เกษตรกรและติดตามประเมินผลและให้ความรู้อย่างต่อเนื่อง และจัดทำแปลงศูนย์เรียนรู้การผลิตพืชตามแนวพระราชดำริทฤษฎีใหม่ ใช้งบประมาณ 9.8 ล้านบาท 2. โครงการเกษตรอินทรีย์ จะตรวจรับรองแหล่งผลิตพืชอินทรีย์ 2,200 แปลง ใน 8 ชนิดพืช และตรวจรับรองแหล่งผลิตพืชอินทรีย์ จำนวน 60 โรง รวมถึงสร้างศูนย์ต้นแบบผลิตปุ๋ยอินทรีย์แบบเติมอากาศ จำนวน 25 โรง ถ่ายทอดความรู้การผลิตปุ๋ยอินทรีย์ให้กับผู้สนใจ 4,500 ราย และร่วมผลักดันจังหวัดยโสธรให้เป็นต้นแบบด้านเกษตรอินทรีย์ของประเทศ (ยโสธรโมเดล) โดยเพิ่มประโยชน์การใช้พื้นที่ด้วยการปลูกพืชหลังการทำนา ได้แก่ แตงโม และถั่วลิสง ครอบคลุมพื้นที่ 1,000 ไร่ วงเงินรวม 30 ล้านบาท นายสุวิทย์ กล่าวว่า 3. การบริหารจัดการพื้นที่เกษตรกรรม (โซนนิ่ง) โดยการสร้างแปลงต้นแบบการปรับเป

สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 6 ร่วมทีมขับเคลื่อนนโยบายกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปี 2560 แจงนโยบายการดำเนินงานสำคัญจังหวัดปราจีนบุรี รุกนโยบายเร่งด่วนมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปี2559/60 การบริหารจัดการน้ำ  โครงการตามนโยบาย และการจัดตั้งสหกรณ์ประมง เพื่อก้าวสู่ปีแห่งการยกระดับมาตรฐานการเกษตรสู่ความยั่งยืน นายคมสัน  จำรูญพงษ์  รองเลขาธิการสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยถึงการขับเคลื่อนนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปีงบประมาณ 2560 และนโยบายเร่งด่วนของรัฐบาลเกี่ยวกับด้านการเกษตรของจังหวัดปราจีนบุรี โดยสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 6 จังหวัดชลบุรี (สศท.6) ได้ร่วมประชุมขับเคลื่อนนโยบาย ณ ห้องประชุมศาลากลางจังหวัดปราจีนบุรี มีผู้ว่าราชการจังหวัดปราจีนบุรี (นายสุริยะ อมรโรจน์วรวุฒิ) เป็นประธานการประชุม สำหรับกรอบแนวทางการขับเคลื่อนนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ปี 2560 คือ “ปีแห่งการยกระดับมาตรฐานการเกษตรสู่ความยั่งยืน” โดยการดำเนินโครงการเน้นให้ยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน มีการบริหารจัดการแบบธุรกิจเกษตร การบริหารจัดการเงินและบัญชีต้นทุน