ปัจจุบันที่ดินคือสินทรัพย์หายาก และมีมูลค่าสูงขึ้นเรื่อยๆ การครอบครองพื้นที่ขนาดใหญ่เป็นร้อยไร่สำหรับการเกษตรจึงไม่ใช่เรื่องง่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่เขตเมืองและแหล่งท่องเที่ยว ดังนั้น การปรับตัวจึงเป็นสิ่งที่เกษตรกรต้องทำเพื่อเป็นทางรอด และต้องหาโอกาสสร้างมูลค่าจากพื้นที่น้อยๆ ของเราให้ได้
ไร่สุขพ่วง เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการทำเกษตรผสมผสานที่ประสบความสำเร็จแม้มีพื้นที่จำกัด แต่สามารถบริหารจัดการและสร้างประโยชน์จากพื้นที่ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เกินกว่า 100 เปอร์เซ็นต์ ก็คงไม่เกินจริง
พอต-อภิวรรษ สุขพ่วง ผู้สร้างอาณาจักรไร่สุขพ่วง ที่เนรมิตรพื้นที่ 25 ไร่ ให้มีทุกอย่างครบครันตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง อุดมไปด้วยป่าไม้ แหล่งน้ำ แหล่งอาหาร และที่อยู่อาศัย ไร่สุขพ่วงจึงเป็นข้อพิสูจน์ว่า ความอุดมสมบูรณ์ที่แท้จริง ไม่ได้วัดกันที่ขนาดพื้นที่ แต่ขึ้นอยู่กับการบริหารจัดการอย่างเข้าใจธรรมชาติและพอเพียง
คุณพอตเล่าว่า ตลอดระยะเวลา 12 ปีที่ผ่านมา ไร่สุขพ่วงต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ โดยเฉพาะสภาพภูมิอากาศที่ไม่แน่นอน ทั้งปริมาณน้ำฝนที่ลดลง และอุณหภูมิที่ร้อนระอุ ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้พืชยืนต้นตาย
ด้วยเหตุนี้การปรับตัวจึงเป็นสิ่งที่ต้องทำอย่างต่อเนื่อง เราต้องเปลี่ยนจากการปลูกพืชเดิม เช่น กล้วย มะม่วง อ้อย ซึ่งไม่สามารถทนทานต่อปรากฏการณ์คลื่นความร้อนสูงได้ ไปสู่การปลูกพืชที่เหมาะสมกว่าอย่างไผ่ ซึ่งที่ไร่สุขพ่วงได้เริ่มมีการปลูกไผ่มาเป็นระยะเวลากว่า 5 ปีแล้ว
สิ่งแรกที่ไร่สุขพ่วงเริ่มต่อสู้ คือการปรับตัวสู้กับการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ ควบคู่ไปกับการแก้ไขปัญหา ความอดอยากหิวโหยของคนในชุมชน ซึ่งในช่วงวิกฤตการณ์โควิด-19 ทำให้เห็นชัดเลยว่าคนในชุมชนเริ่มกลับเข้ามาในพื้นที่มากขึ้น ทำให้เราต้องรีบผลิตอาหารเพื่อรองรับญาติพี่น้องและชาวบ้านที่ต้องย้ายกลับมาจากเมืองอย่างกะทันหัน ซึ่งเราต้องไม่เพียงแต่เลี้ยงตัวเองให้รอด แต่ต้องสร้างอาชีพและรายได้รองรับชุมชนที่จะเกิดขึ้น
รวมถึงการปรับตัวตามกระแสค่านิยมของผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป จากการขายผลผลิตสดที่ต้องเผชิญกับความเสียหาย เราได้เปลี่ยนมาสู่การแปรรูป และก้าวต่อไปคือการผลิตอาหารที่สอดคล้องกับเทรนด์สุขภาพ เช่น ซูเปอร์ฟู้ด โปรตีนทางเลือก และแพลนท์เบส เพื่อเน้นความเข้มข้นทางโภชนาการ
“ประสบการณ์ 10 ปี สอนให้เราปรับตัวในทุกมิติ ทั้งเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการศึกษา เพราะการทำเกษตรไม่มีสูตรสำเร็จที่ตายตัว และมักจะมีบทพิสูจน์และความท้าทายที่เกิดขึ้นเสมอ โดยเฉพาะกับปัจจัยที่เราควบคุมไม่ได้ อย่าง ดิน ฟ้า อากาศ เราจึงต้องสร้างแผนสำรองและภูมิคุ้มกันเพื่อให้แน่ใจว่าเมื่อใดที่เกิดเหตุปัจจัยที่เราควบคุมไม่ได้เข้ามา เราก็ยังมีแหล่งอาหารสำรอง ไม่ว่าจะเป็นพืชโปรตีนทางเลือก หรือแหล่งคาร์โบไฮเดรตอื่นๆ เพราะฉะนั้นการไม่หยุดคิดและพัฒนาจะเป็นหนทางเดียวที่จะพาเราไปสู่ความยั่งยืนได้
อย่างที่ไร่สุขพ่วงของเราจะทำเกษตรแบบไร่นาสวนผสมโดยการแบ่งเป็นโครงสร้างใหญ่ๆ คือ น้ำ นา ป่า บ้าน เป็นเสาหลัก 4 เสา ถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ครบแล้ว สองก็คือมาลงรายละเอียดในส่วนของแหล่งน้ำ เราได้พัฒนาให้เป็นพื้นที่ทำมาหากินและแหล่งเรียนรู้ โดยมีการทำประมงน้ำจืด และเลี้ยงปลาเบญจพรรณอย่างยั่งยืน ด้วยการผลิตอาหารปลาคุณภาพสูงใช้เอง สิ่งที่สร้างปฏิสัมพันธ์คือการนำเสนอกิจกรรมเชิงเกษตรที่น่าสนใจ เช่น การปั้นอาหารปลา และให้นักท่องเที่ยวร่วมสนุกด้วยการ ยิงอาหารปลาด้วยหนังสติ๊กลงบ่อ ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้รวมถึงการเลี้ยงหอยและสัตว์น้ำอื่นๆ อีกมากมาย เป็นการสร้างมูลค่าทั้งในเชิงผลผลิตและประสบการณ์ท่องเที่ยว
สามเป็นในส่วนของพื้นที่สีเขียวหรือป่าไม้ ซึ่งสามารถเรียกได้ว่าเป็นวนเกษตร ป่า 5 ระดับ หรือ ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง คือการใช้พื้นที่ทั้งในแนวราบและแนวดิ่งอย่างคุ้มค่า
เราใช้หลักการปลูกพืชภายใต้ร่มเงา เพื่อจัดชั้นพืชตามความชอบแสง แต่เดิมการปลูกไผ่ป่า ซึ่งเป็นไม้โตเร็วที่ให้ร่มเงา จะทำให้พื้นที่ใต้กอไผ่ไม่สามารถปลูกพืชอื่นได้ และกลายเป็นพื้นที่ใช้ประโยชน์ไม่คุ้มค่า ไร่สุขพ่วงจึงคิดค้นวิธีการดักร่องไผ่ เพื่อป้องกันไม่ให้รากไผ่รบกวนการเจริญเติบโตของพืชแซมมูลค่าสูง เช่น ผักกูด กาแฟ โกโก้ และทุเรียน การขุดร่องนี้ได้เปลี่ยนสภาพแวดล้อมให้พื้นที่ใต้ร่มไผ่กลายเป็นแหล่งปลูกสมุนไพร ไม้ผล และไม้มูลค่าสูงได้ทั้งหมด
ซึ่งการจัดการนี้คือคำตอบสำหรับคำถามที่ชาวบ้านมักถามว่า “ถ้าต้นไม้มีอายุ 20-30 ปี กว่าจะตัดได้ แล้วระหว่างปีที่ 1-19 เราจะเอาอะไรกิน” การบอกให้ชาวบ้านปลูกป่าเพื่อลดโลกร้อนและดูดซับก๊าซเรือนกระจกเป็นสิ่งที่ดี แต่ชาวบ้านก็ต้องการรายได้ทุกวัน ดังนั้น วนเกษตรที่ให้ผลผลิตกินได้และขายได้ในทุกช่วงอายุของต้นไม้ จึงเป็นแนวทางเดียวที่จะสร้างรายได้และทำให้การปลูกป่าเป็นเรื่องที่ยั่งยืนสำหรับชุมชน”
โดยส่วนหนึ่งของการใช้ประโยชน์จากพื้นที่ป่าไม้ คือการสร้างดินขุยไผ่ เราได้คิดค้นวิธีผลิตดินปลูกคุณภาพสูงภายใน 25 วัน ด้วยการขุดร่องและนำเศษวัสดุมาหมักทับถม ซึ่งอาศัยการย่อยสลายของจุลินทรีย์ในกอไผ่ จนได้ดินอเนกประสงค์ที่ช่วยเพิ่มผลผลิตนำไปปลูกอะไรก็งาม
และในส่วนของคอกสัตว์ เราเลี้ยงสัตว์หลากหลายชนิดทั้งหมูป่า ไก่งวง ไก่ไข่ เป็ด เพื่อเป็นแหล่งโปรตีนทางเลือกราคาถูกที่ใช้บริโภคในครอบครัวเป็นหลัก สัตว์เหล่านี้ยังช่วยในการกำจัดขยะอินทรีย์ทุกชนิดที่เกิดขึ้นในไร่ ทั้งเศษอาหาร ของเหลือทางการเกษตร และเศษพืชต่างๆ ทำให้เกิดระบบนิเวศที่พึ่งพาตนเองและมีประสิทธิภาพสูงสุด
สุดท้ายคือพื้นที่บ้าน ซึ่งถูกพัฒนาให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้และแปรรูปของชุมชน ที่นี่มีอาคารสำหรับจำหน่ายสินค้า เป็นจุดรวมตัว และมีโรงแปรรูปส่วนกลาง พร้อมเตาชีวมวลชุมชน ชาวบ้านเพียงแค่นำวัตถุดิบมาใช้เครื่องมือที่นี่ ไม่ว่าจะต้ม นึ่ง ทอด หรือทำกล้วยฉาบ เผือกฉาบ
ที่สำคัญ เราใช้พลังงานสะอาดโซลาร์เซลล์ ทำให้ชาวบ้านสามารถใช้น้ำฟรี ไฟฟรี และพลังงานฟรี ซึ่งสำคัญมาก เพราะต้นทุนด้านพลังงานคิดเป็นสัดส่วนสูงถึงกว่า 60 เปอร์เซ็นต์ของราคาสินค้า การใช้พื้นที่ทุกตารางนิ้วให้คุ้มค่าจึงเป็นเรื่องที่ต้องมองให้ลึกซึ้งกว่าคนอื่น
“การดิ้นรนสอนให้เรามองหาคุณค่าที่ซ่อนอยู่ อย่างเช่น ไผ่ป่า ที่หลายคนมองว่ามีประโยชน์แค่ลำเพื่อนำไปขาย แต่ที่ไร่สุขพ่วง เราใช้ลำไผ่เป็นเชื้อเพลิง สำหรับทำน้ำตาลอ้อยและแปรรูปผลผลิต เรายังใช้แขนงหนามมาเผาเป็นถ่านไบโอชาร์ เพื่อบำรุงดิน และกวาดใบไผ่ที่ร่วงทุกวันมาทำดินขุยไผ่ ซึ่งนี่คือประโยชน์ที่ได้โดยยังไม่ต้องตัดต้นไผ่เลย
ไผ่ป่าที่ไร่สุขพ่วงวิจัยพบว่าเป็นไม้ไผ่ที่ให้ความเย็นที่สุด โดยสามารถลดอุณหภูมิได้ 7-10 องศาเซลเซียส และสร้างความชื้นสัมพัทธ์สูงกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ ตลอดปี ไผ่จึงเป็นทั้งร่มเงา ตัวสร้างความชื้น และตัวเร่งให้พืชอื่นๆ เช่น กาแฟโรบัสต้า ผักกูดโกโก้ ที่เคยปลูกไม่ได้ในอำเภอจอมบึงที่แห้งแล้ง กลับมาปลูกได้สำเร็จ เราอยากให้ทุกคนมองว่า ต้นไม้หนึ่งต้นให้อะไรได้มากกว่าที่เราคิด” คุณพอต กล่าวทิ้งท้าย
สามารถสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมโทร. 089-379-8950 หรือติดต่อได้ที่เฟซบุ๊ก : ไร่สุขพ่วง
สมัยก่อนมักเข้าใจผิดว่ามีพื้นที่น้อยจะไม่สามารถทำการเกษตรได้ แต่ปัจจุบันพื้นที่น้อยสามารถสร้างรายได้ให้กับหลายๆ คนได้ชนิดที่ว่ามากกว่าการทำงานประจำ โดยเฉพาะในช่วงนี้การปลูกดอกไม้ที่สมัยก่อนเป็นเพียงการประดับเพื่อความสวยงามเท่านั้น แต่ในยุคนี้เป็นสินค้าสวยงามที่ทำเงินให้กับผู้ปลูกได้อย่างเป็นกอบเป็นกำ ชนิดที่ว่าแซงเงินเดือนงานประจำและมีเงินเหลือเก็บไว้ใช้ยามฉุกเฉินในอนาคตได้อีกด้วย คุณฐิรนาถ นิธิภัทร์ธนโภคิน หรือ คุณฝน ได้มีแนวความคิดและสร้างจุดเริ่มต้นของการปลูกดอกไม้กินได้ขึ้น โดยศึกษาในเรื่องของสายพันธุ์ต่างๆ ว่าแบบไหนดอกสีอะไรเป็นที่ต้องการของตลาด จากนั้นจึงหาซื้อพันธุ์ดอกไม้จากพื้นที่ต่างๆ เข้ามาปลูกพร้อมกับเรียนรู้การขยายพันธุ์เอง นอกจากทำให้มีผลผลิตตลอดปีแล้ว ยังประหยัดต้นทุนในเรื่องของการซื้อเมล็ดพันธุ์ใหม่ๆ ด้วยเช่นกัน ใช้พื้นที่สนามหญ้าหน้าบ้าน ไม่ถึง 20 ตารางวา ปลูกดอกไม้ คุณฝน เล่าให้ฟังว่า ช่วงแรกทำงานประจำอยู่ที่บริษัท ต่อมาเมื่อได้มาแต่งงาน จึงได้ลาออกจากงานมาเป็นแม่บ้านอย่างเต็มตัว เพราะต้องดูแลลูกน้อยที่ยังเล็กอยู่ และในขณะนั้นคุณแม่ของสามีพาคุณฝนไปซื้อต้นไม้ที่มีดอกสวย
หลายปีที่ผ่านมา สำนักงานปศุสัตว์อำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคาย ได้เข้ามาสนับสนุนองค์ความรู้เพื่อพัฒนาระบบการเลี้ยงไก่ไข่ของเกษตรกรรายย่อยในพื้นที่ จากเดิมที่เคยเน้นการเลี้ยงบนกรงตับ มาเป็นการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดี ที่ใช้ระบบการปล่อยอิสระ เน้นการใช้วัตถุดิบท้องถิ่นเป็นอาหารสัตว์ เพื่อลดต้นทุนในการเลี้ยง กลายเป็นรูปแบบการเลี้ยงที่ได้รับความสนใจจากเกษตรกรในพื้นที่เป็นอย่างมาก เพราะลดต้นทุนโรงเรือน มีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ แม่ไก่มีความสุข สามารถให้ไข่ได้ มาตรฐานและปลอดสารตกค้าง เกษตรกรมีไข่ไว้บริโภคในครัวเรือน เหลือบริโภคสามารถจำหน่ายในชุมชน เลี้ยงอย่างไร สูตรการเลี้ยงแม่ไก่อารมณ์ดีนั้น แนะนำให้เกษตรกรเลี้ยง ในอัตรา เพศผู้ 1 ตัว ต่อเพศเมีย 5 ตัว โดยเลี้ยงไก่ 5 ตัว ต่อตารางเมตร รอบโรงเรือนมีพื้นที่ปล่อยลานแบบอิสระ 10-15 ตารางเมตร ต่อตัว มีรั้วสามารถป้องกันศัตรูและสัตว์พาหะได้ แม่ไก่จะเริ่มให้ไข่ฟองแรก เมื่ออายุ 4 เดือน 6 วัน ดูแลสุขภาพสัตว์ แนะนำให้เกษตรกรทำวัคซีนป้องกันโรคระบาดที่สำคัญในไก่ไข่ และการถ่ายพยาธิ รวมทั้งหมั่นสังเกตอาการ สุขภาพของสัตว์ปีก เสริมวิตามิน เกลือแร่ การจัดการสิ่งแ
(กาฬสินธุ์) 18 กรกฎาคม 2569 – บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด ผู้ผลิตและจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ตราศรแดง และ บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด ผู้นำด้านนวัตกรรมธาตุอาหารพืช เดินหน้าความร่วมมือเชิงกลยุทธ์ครั้งสำคัญ เพื่อบูรณาการองค์ความรู้ด้านการเกษตรระดับสากลส่งมอบสู่เกษตรกรไทย ภายใต้แนวคิด “ศรแดงคู่ยารา ผสานสองพลังคุณภาพ ยกระดับเกษตรกรรมไทย” โดยได้จัดงาน “ฟิลด์เดย์แตงโมพรีเมียม ยกระดับผลผลิตให้ยอดเยี่ยม” ณ จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อเป็นพื้นที่นำร่องแสดงผลลัพธ์ความสำเร็จของการผนึกกำลังในครั้งนี้ นายสิปปกร ถาวรวันชัย ผู้จัดการฝ่ายขาย บริษัท ยารา (ประเทศไทย) จำกัด และ นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด นายอิสระ วงศ์อินทร์ Head of Marketing บริษัท อีสท์ เวสท์ ซีด จำกัด เปิดเผยว่า “อีสท์ เวสท์ ซีด มีจุดยืนที่ชัดเจนในการมุ่งเน้นวิจัยและพัฒนาเมล็ดพันธุ์ เพื่อให้ได้สุดยอดสายพันธุ์ที่ตอบโจทย์ตลาด อย่างไรก็ตามเมล็ดพันธุ์ชั้นเยี่ยมเปรียบเสมือนเครื่องยนต์สมรรถนะสูง ที่จะแสดงศักยภาพสูงสุดได้ก็ต่อเมื่อได้รับเชื้อเพลิงที่ถูกต้อง นั่นคือ องค์ความรู้เรื่องธาตุอาหาร เราจึงมองหาพันธมิตรที
เมื่อวันเสาร์ที่ 18 กรกฎาคมที่ผ่านมา เวลา 11.00 น. ณ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เครือบริษัทแสงทอง–อัครา ได้ส่งมอบการปรับปรุงอาคารเรียนรวมสัตว์ปีกและสุกร สาขาวิชาสัตวศาสตร์ ภายหลังการปรับปรุงแล้วเสร็จเพื่อใช้เป็นสถานที่จัดการเรียนการสอนและสนับสนุนการศึกษาของ นักศึกษาในปัจจุบัน ภายในงานบรรยากาศเป็นไปอย่างอบอุ่นและคึกคัก โดยมีนักศึกษาคณาจารย์บุคลากรผู้แทนสมาคม ศิษย์เก่าผู้บริหารเครือบริษัทแสงทอง–อัคราและผู้มีเกียรติจากหลายภาคส่วนเข้าร่วมงานอย่างพร้อม เพรียง ก่อนเข้าสู่พิธีส่งมอบอาคารคณะผู้ร่วมงานได้ร่วมเดินทางด้วยรถมินิบัส เพื่อเยี่ยมชมภูมิทัศน์และต้นไม้ สำคัญภายในมหาวิทยาลัยขอนแก่นพร้อมรับฟังการบรรยายเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา และพัฒนาการ ของมหาวิทยาลัย ก่อนเข้าสู่พิธีการส่งมอบปรับปรุงอาคารอย่างเป็นทางการในลำดับถัดไป นายอรรณพ อัครนิธิยานนท์ ประธานกรรมการบริหาร เครือบริษัทแสงทอง–อัครา กล่าวว่าการปรับปรุง อาคารเรียนรวมสัตว์ปีกและสุกร สาขาวิชาสัตวศาสตร์ คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ในครั้งนี้เกิดจากความตั้งใจของเครือบริษัทฯ ที่ต้องการสนับสนุนการพัฒนาการศึกษา เนื่องจากธุรกิจ ของบ
