อาหารเสริมวัว
เมื่อโลกกำลังเผชิญกับความท้าทายด้านสภาพภูมิอากาศ การลดก๊าซเรือนกระจกจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป แม้แต่ในฟาร์มปศุสัตว์ที่เป็นแหล่งผลิตอาหารให้กับผู้คนทั่วโลก ก็ยังมีโอกาสนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมเข้ามาช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้ โดยเฉพาะการลดก๊าซมีเทนจากกระบวนการย่อยอาหารของวัว ซึ่งนอกจากจะเป็นอีกแนวทางในการลดภาวะโลกร้อนแล้ว ยังอาจช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์จากอาหารและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับการเลี้ยงสัตว์ได้อีกด้วย โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่การพัฒนาวิธีลดมีเทนที่ใช้ได้จริง มีต้นทุนเหมาะสม และไม่เพิ่มภาระให้กับเกษตรกรมากเกินไป คุณเอก-อัครพล ธนวัฒนาเจริญ CEO & Co-Founder ของ Locol Company เป็นหนึ่งในผู้ที่มองเห็นโอกาสนี้ จากประสบการณ์การทำงานที่ออสเตรเลีย สู่ความตั้งใจที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์ลดก๊าซมีเทนสำหรับปศุสัตว์ไทย โดยเลือกศึกษาและนำสารจากโกโก้มาต่อยอดเป็นอาหารเสริมสำหรับวัว พร้อมพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ให้เหมาะกับการใช้งานในฟาร์ม ทั้งวัวนมและวัวเนื้อ เป้าหมายไม่ได้หยุดอยู่เพียงการลดก๊าซเรือนกระจก แต่ยังมุ่งให้เกษตรกรได้รับประโยชน์จากการเลี้ยงสัตว์อย่างมีประสิทธิภาพ และเปิดโอกาสให้ภาคปศ
ฟางข้าว เป็นส่วนที่เหลือจากต้นข้าวหลังจากเก็บเกี่ยวเมล็ดข้าว เกษตรกรหลายๆ คนมักจะนำฟางข้าวไปใช้ประโยชน์ในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นด้านการเกษตร ด้านอุตสาหกรรม นำไปใช้เป็นอาหารสัตว์ ทำปุ๋ยหมัก เพื่อลดต้นทุนการผลิต “ฟางข้าว” นั้น มีคุณค่าทางอาหารต่ำ หากนำไปใช้เป็นอาหารให้โค กระบือ อย่างเดียวเป็นเวลานาน อาจทำให้สัตว์มีสภาพร่างกายไม่สมบูรณ์ นอกจากนี้ ฟางนั้นมีอัตราการย่อยต่ำ ทำให้ฟางอยู่ในกระเพาะหมักเป็นเวลานาน เพราะจุลินทรีย์ต้องใช้เวลาในการย่อยมากขึ้น จึงควรมีการปรับปรุงคุณภาพของฟางก่อนที่จะนำมาใช้ในการเลี้ยงสัตว์ เพื่อเพิ่มคุณค่าทางอาหารให้สูงขึ้น และสัตว์สามารถใช้ประโยชน์ได้ดีขึ้น เกษตรกรส่วนใหญ่มักให้ฟางข้าวเป็นอาหารหลัก เนื่องจากเป็นอาหารที่ต้นทุนต่ำ และเป็นผลพลอยได้ทางการเกษตรที่นิยมนำมาเป็นอาหารสำหรับเลี้ยงวัว ควาย ซึ่งหาง่าย ราคาถูก และสามารถเก็บไว้ได้นาน ด้วยคุณสมบัติของฟางข้าวที่มีเยื่อใยสูงเหมาะกับสัตว์เคี้ยวเอื้อง แต่มีคุณค่าทางโภชนาการต่ำ หากใช้ฟางข้าวเพียงอย่างเดียว วัวก็จะได้รับสารไม่เพียงพอต่อความต้องการ จึงต้องนำมาเพิ่มโปรตีนและเพิ่มพลังงานเสริมเข้าไปในฟางข้าว โดยไม่จำเป็นต้อ
“ฟางข้าว” นั้น มีคุณค่าทางอาหารต่ำ หากนำไปใช้เป็นอาหารให้โค กระบือ อย่างเดียวเป็นเวลานาน อาจทำให้สัตว์มีสภาพร่างกายไม่สมบูรณ์ นอกจากนี้ ฟางนั้นมีอัตราการย่อยต่ำ ทำให้ฟางอยู่ในกระเพาะหมักเป็นเวลานาน เพราะจุลินทรีย์ต้องใช้เวลาในการย่อยมากขึ้น จึงควรมีการปรับปรุงคุณภาพของฟางก่อนที่จะนำมาใช้ในการเลี้ยงสัตว์ เพื่อเพิ่มคุณค่าทางอาหารให้สูงขึ้น และสัตว์สามารถใช้ประโยชน์ได้ดีขึ้น การทําฟางหมัก หรือการทําฟางปรุงแต่งใช้เลี้ยงโค กระบือ มีวิธีทําดังนี้ ปูพลาสติก ขนาด 5×5 เมตร ลงบนพื้นเรียบ ขอบพลาสติกยกเป็นขอบทั้ง 4 ด้าน ป้องกันน้ำไหลออกจากกองฟางหมัก นําฟางแห้งสะอาด น้ำหนัก 40 กิโลกรัม วางลงบนแผ่นพลาสติก เกลี่ยให้เรียบเสมอกัน รดน้ำให้ชุ่มทั่วกันแล้วตามด้วยน้ำละลายยูเรีย 2 กิโลกรัม และกากน้ำตาล 2 กิโลกรัม รดลงบนกองฟาง ทําเช่นเดียวกันอีก 2 ชั้น เมื่อครบ 3 ชั้น จึงคลุมทับลงบนกองฟางด้วยพลาสติก ขนาด 8×8 เมตร ทับขอบพลาสติกด้วยวัสดุที่มีน้ำหนัก ใช้ฟางคลุมทับลง อีกหนึ่งชั้นเพื่อป้องกันแสงแดดส่อง หมักไว้นาน 4 สัปดาห์ ฟางจะกลายสภาพเป็นฟางหมัก หรือฟางปรุงแต่งที่มีคุณค่าทางอาหารของสัตว์สูงขึ้น ก่อนนําไปเลี้ยงส
กระแสความตื่นตัวด้านสิ่งแวดล้อมกำลังผลักดันให้ภาคเกษตรกรรมไทยต้องปรับตัวครั้งใหญ่ เทคโนโลยีชาวบ้าน สังกัดข่าวสด ในเครือมติชน จึงได้จัดงานสัมมนาใหญ่ประจำปีภายใต้แนวคิด “เทคโนโลยีชาวบ้าน Next Move เกษตรไม่เหมือนเดิม” เมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2569 ณ ห้องประชุมอาคารข่าวสด เพื่อเปิดมุมมองและชี้ทิศทางอนาคตของเกษตรกรไทย โดยเฉพาะในช่วงเวทีเสวนาเวลา 13.30–14.30 น. ที่พาผู้ฟังไปเจาะลึกตั้งแต่ประเด็น Carbon Footprint, Net Zero ไปจนถึง Carbon Credit ผ่านการแลกเปลี่ยนอย่างเข้มข้นระหว่างนักวิจัยเทคโนโลยีข้อมูล และตัวแทนชุมชนผู้ลงมือทำจริงในพื้นที่ ดร.อัมพร โพธิ์ใย นักวิจัยอาวุโส และหัวหน้าทีมวิจัยเทคโนโลยีและนวัตกรรมการตลาดคาร์บอน (DIT) มองว่า ประเด็นคาร์บอนเครดิตในภาคเกษตรกรรายย่อยต้องเริ่มต้นด้วยการคิดคำนวณต้นทุนอย่างรอบคอบ ปัจจุบันตลาดในไทยยังเป็นภาคสมัครใจ ซื้อขายผ่านเกณฑ์มาตรฐาน T-VER ซึ่งราคาเฉลี่ยที่ผ่านมาอยู่ที่ราว 85 บาทต่อตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า สิ่งที่เกษตรกรต้องระวังที่สุดคือ “ต้นทุนค่าจ้างผู้ตรวจประเมินภายนอก” หากเกษตรกรทำแปลงเดี่ยวเพียงไม่กี่ไร่ รายได้จากการขา
การทำเกษตรให้ประสบความสำเร็จ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเลือกเลี้ยง หรือปลูกสิ่งที่มีราคาดีในตลาดเพียงอย่างเดียว แต่ต้องเริ่มจากการทำความเข้าใจธรรมชาติ และค้นหาว่าสภาพแวดล้อมแบบใดเหมาะสมกับสิ่งที่เราต้องการเลี้ยงหรือปลูก เพราะเมื่อเข้าใจความต้องการของสิ่งมีชีวิต และเลือกใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ได้อย่างเหมาะสม ก็อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างอาชีพและมูลค่าเพิ่มทางการเกษตรได้ เช่นเดียวกับการเลี้ยง “ชันโรง” บน “เกาะช้าง” จังหวัดตราด ที่ได้นำความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่ามาเป็นส่วนสำคัญ ในการพัฒนาการเลี้ยงแมลงผสมเกสรชนิดนี้ให้เติบโตตามธรรมชาติ คุณต้น – ขจรพงศ์ ชูปัญญานนท์ เจ้าของนิรามิสสุข เกษตรกรจังหวัดตราด เป็นอีกหนึ่งท่านที่นำประสบการณ์จากการทำสวนผลไม้มาต่อยอดสู่การเลี้ยงชันโรง โดยเริ่มจากการทดลองเลี้ยงหลายสายพันธุ์ ก่อนจะสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงของรังและเรียนรู้ว่า แม้ชันโรงจะเป็นแมลงที่มีประโยชน์ต่อการเกษตร แต่การนำมาเลี้ยงให้ประสบความสำเร็จ จำเป็นต้องคำนึงถึงความเหมาะสมของสภาพแวดล้อมด้วย ประสบการณ์ครั้งนั้นทำให้คุณต้นเริ่มมองหาพื้นที่ใหม่ จนพบว่าผืนป่าบนเกาะช้าง อาจเป็นคำตอบสำคัญของการเลี้ย
การทำเกษตรในยุคใหม่อาจไม่จำเป็นต้องเริ่มต้นจากพื้นที่ขนาดใหญ่เสมอไป หากแต่ต้องอาศัยการวางแผน การเลือกพืชให้เหมาะสมกับข้อจำกัดของตนเอง รวมถึงการมองเห็นโอกาสทางการตลาดตั้งแต่ก่อนเริ่มลงมือปลูก หนึ่งในแนวคิดที่น่าสนใจจากงานสัมมนา “เทคโนโลยีชาวบ้าน NEXT MOVE เกษตรไม่เหมือนเดิม” ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2569 คือเรื่องราวของ คุณอ้อ–สาวิตตรี สระทองเทียน เจ้าของ The Vanilla House จังหวัดนครปฐม ผู้เปลี่ยนความสนใจในวานิลลาให้กลายเป็นโอกาสในการทำเกษตรบนพื้นที่จำกัด พร้อมถ่ายทอดประสบการณ์และมุมมองการสร้างมูลค่าจากพืชทางเลือกให้แก่ผู้เข้าร่วมงาน คุณอ้อเล่าว่า เดิมทีตนเองมีพื้นฐานด้านอาหาร และประกอบอาชีพเกี่ยวกับการพัฒนาสูตรอาหารและผลิตภัณฑ์มาอย่างต่อเนื่อง จึงมีความคุ้นเคยกับการใช้วัตถุดิบในอุตสาหกรรมอาหาร โดยเฉพาะวานิลลา ซึ่งเป็นหนึ่งในวัตถุดิบสำคัญที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในกลุ่มเบเกอรี่ ขนมหวาน และอาหาร จุดเริ่มต้นของการปลูกวานิลลาเกิดจากความตั้งใจเพียงเล็กๆ ที่ต้องการปลูกไว้ใช้ในงานของตนเอง และแบ่งปันให้กับเชฟหรือผู้ประกอบการที่รู้จัก โดยวางแผนเริ่มต้นเพียง 20 ต้นเท่านั้น แต่เมื่อได้ศึกษาธ
กระแสปลูกผลไม้พรีเมียมกินเองกำลังมาแรง โดยเฉพาะ “บลูเบอร์รี่” ผลไม้ลูกเล็กสีฟ้าเข้มที่ขึ้นชื่อเรื่องสารต้านอนุมูลอิสระสูง รสชาติหวานอมเปรี้ยว และราคาค่อนข้างสูงในท้องตลาด หลายคนอาจคิดว่าบลูเบอร์รี่ปลูกได้เฉพาะในประเทศเมืองหนาวเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว หากเข้าใจการปลูกบลูเบอร์รี่ในกระถางอย่างถูกต้อง และคอยศึกษาและเลือกสายพันธุ์ที่เหมาะสมกับสภาพอากาศประเทศไทย ก็สามารถปลูกได้ วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านได้รวบรวมแนวทางการปลูกบลูเบอร์รี่ในกระถาง ตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมต้นพันธุ์ การเตรียมวัสดุปลูก การดูแลรักษา ตลอดจนการจัดการเพื่อให้ต้นแข็งแรงและสามารถออกดอกติดผลได้อย่างเหมาะสมกับสภาพอากาศของประเทศไทย การเลือกสายพันธุ์คือ “หัวใจ” ของการปลูกบลูเบอร์รี่ในประเทศเขตร้อนอย่างประเทศไทยเลยก็ว่าได้ เพราะบลูเบอร์รี่เป็นพืชเมืองหนาวที่ต้องการ “ชั่วโมงความหนาว” (chilling hours) เพื่อกระตุ้นการออกดอก หากเลือกสายพันธุ์ไม่เหมาะ แม้จะดูแลดีแค่ไหนก็อาจไม่ออกผล บลูเบอร์รี่แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่ Highbush, Lowbush และ Rabbiteye ซึ่งแต่ละกลุ่มมีความต้องการอุณหภูมิแตกต่างกันอย่างชัดเจน โดยทั่วไปกลุ