อุทัยทิพย์
บางคนอาจมีภาพจำของ “อุทัยทิพย์” ในฐานะ “เครื่องสำอาง” เพราะวัยรุ่นตั้งแต่รุ่นยายมักใช้ทาปาก ทาแก้มจนกลายเป็นเครื่องสำอางชิ้นแรกของสาวๆ ไป…เด็กรุ่นหลังจึงอาจไม่รู้ว่าแท้จริงแล้วเจ้าน้ำสีแดงนี้ มีจุดกำเนิดจาก “ยา” “อุทัยทิพย์” นั้นสกัดจากพฤกษาธรรมชาติ 32 ชนิด อันได้แก่ ฝาง, ดอกคำฝอย, หญ้าฝรั่น, มะลิ, พิกุล, บุนนาค, บัวหลวง เป็นต้น ซึ่งนับเป็นภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไทยที่สร้างไว้จากอดีตสู่ปัจจุบัน สีของอุทัยทิพย์ที่มี “สีแดง” สกัดมาจากสีของไม้ฝาง สีแดงของแก่นฝางมาจากสาร “แซพปานิน” (sappanin) ซึ่งมีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย แก้อาการอักเสบ แก้ท้องร่วง นอกจากนี้ ในฝางยังมีสารอีกชนิดที่ให้สีชมพูอมส้มถึงแดง เรียกชื่อสาร “บราซิลิน” ซึ่งว่าตามสรรพคุณแต่โบราณจะช่วยบำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต ทำให้โลหิตเย็น กระจายโลหิต ขับระดู แก้เลือดกำเดา แก้ไข้ แก้ร้อนใน ระงับอาการหอบหืด แล้วมาตรงกับผลการวิจัยทางเภสัชวิทยาสมัยใหม่ว่า สารสำคัญชนิดนี้เป็นสารต้านฮีสตามีน (antihistamin) ช่วยแก้ลิ่มเลือดอุดตัน ทำให้ระบบการไหลเวียนโลหิตเป็นปกติ และแก้อาการหัวใจขาดเลือด ในปี พ.ศ. 2445 รัฐบาลได้ขยายโอส
