แปรรูปโกโก้

ท่ามกลางกระแสโลกที่ให้ความสำคัญกับปัญหาภาวะโลกร้อนและการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ภาคการเกษตรซึ่งเป็นหนึ่งในแหล่งกำเนิดก๊าซสำคัญกำลังถูกจับตามองมากขึ้น โดยเฉพาะการเลี้ยงปศุสัตว์ที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับการปล่อยก๊าซมีเทน แนวคิดการพัฒนานวัตกรรมที่ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมสร้างผลประโยชน์ให้เกษตรกรอย่างเป็นรูปธรรม จึงกลายเป็นโจทย์ใหญ่ของผู้ประกอบการรุ่นใหม่ หนึ่งในนั้นคือ คุณเอก-อัครพล ธนวัฒนาเจริญ CEO & Co-Founder ของ Locol Company ที่นำของเหลือทางการเกษตรอย่าง “โกโก้” มาต่อยอดเป็นอาหารเสริมสำหรับโค เพื่อแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมควบคู่ไปกับการเพิ่มประสิทธิภาพการเลี้ยง เปลี่ยนของเสียเป็นทางรอดสิ่งแวดล้อม อาหารเสริมจากโกโก้ ลดก๊าซมีเทนในฟาร์มโค คุณเอก เล่าให้ฟังว่า การเลี้ยงโคถือว่าเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจก เพราะการเรอและการผายลมของโคในทุกวัน ซึ่งถ้าโครวมกันเป็นประเทศจะเป็นประเทศอันดับ 3 ของโลกที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งถือว่ามีปริมาณที่เยอะมาก และของเสียที่เหลือจากภาคการเกษตรเอง ก็ถือว่าเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ถูกนำไปทิ้ง เมื่อนำมาเผาทำลายทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์อีกส่วน ด

โกโก้ พืชเศรษฐกิจของโลก แต่เหมือนเป็นพืชฝันร้ายของใครหลายคน ถ้าหากย้อนไปเมื่อ 30 ปีก่อน เชื่อว่าเกษตรกรหลายท่านคงเคยได้ยินข่าว หรือเจอมาเองกับตัวเองในทำนองทำท่าทีมาส่งเสริมให้ปลูกโกโก้ บางคนเชื่อถึงขั้นยอมโค่นสวนยางสวนปาล์มทิ้ง หรือบางคนโดนหลอกขายต้นพันธุ์ สุดท้ายไม่มีตลาดรับซื้อ ไร้เงาคนรับผิดชอบ กลายเป็นแผลที่ติดอยู่ในใจของเกษตรกรยุคนั้น ที่พอได้ยินเรื่องของโกโก้ ที่ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการปลูก การแปรรูป หรือการส่งเสริมด้านองค์ความต่างๆ ที่เกี่ยวกับโกโก้ มักจะได้รับกระแสในด้านลบมากกว่าด้านบวก แต่มาวันนี้ “โกโก้” เปลี่ยนไป “โกโก้” ที่ไม่ได้เป็นเพียงแค่พืชขายฝัน แต่เป็นพืชทางเลือกสร้างมูลค่าสูง เพียงแค่ปรับเปลี่ยนแนวคิดจากเดิมที่ต้องพึ่งพาตลาดรับซื้อเพียงอย่างเดียว ก็หันมาปลูกและแปรรูปแบบครบวงจรไปเลย คุณพอต-อภิวรรษ สุขพ่วง เจ้าของไร่สุขพ่วง อยู่บ้านเลขที่ 107 หมู่ที่ 10 ตำบลจอมบึง อำเภอจอมบึง จังหวัดราชบุรี ผู้เป็น เรี่ยวแรงสำคัญในการขับเคลื่อนการสร้างรายได้ในชุมชน จากการทำเกษตรผสมผสาน และต่อยอดรายได้จากการแปรรูปผักผลไม้ที่ชาวบ้านปลูกกันเองในชุมชน พร้อมเปิดศูนย์การเรียนรู้ ให้กับบุคคลทั่ว

โกโก้ ถือเป็นพืชที่คนรู้จักดีและกินได้ทุกเพศทุกวัย เดิมทีโกโก้มีถิ่นกำเนิดมาจากทวีปอเมริกาใต้ สมัยก่อนคนไทยจะรู้จักแค่ว่านี่คือโกโก้หรือช็อกโกแลต แต่ไม่เคยเห็นผลจริงๆ สักทีว่าหน้าตาเป็นยังไง ช่วงหลายปีมานี้ การปลูกโกโก้เริ่มแพร่หลายในไทย มีการส่งเสริมทั้งจากภาครัฐและบริษัทต่างๆ จนหลายคนเจ๊ง เพราะปลูกแล้วไม่รู้จะไปขายที่ไหน พอถึงเวลาบริษัทที่เคยรับปากว่าจะรับซื้อก็หายตัวไป ทำให้เกษตรกรหลายรายเข็ดและมองโกโก้ในแง่ลบ อย่างไรก็ตาม วันนี้กระแสโกโก้ได้หวนกลับมาอีกครั้ง คราวนี้คนปลูกต้อง “รู้เท่าทันการตลาด” คือต้อง ปลูกเอง แปรรูปเอง ขายเอง และง้อพ่อค้าคนกลางให้น้อยที่สุด ถ้าทำแบบนี้ได้ โกโก้ก็จะกลายเป็น “พืชทางรอด” ของคนปลูกได้อย่างแท้จริง คุณแอน-อัจฉราพรรณ จันต๊ะบุญ ครูสอนวิทยาศาสตร์ เจ้าของ “สวนคำหล้า คาเคา” ตำบลแม่เจดีย์ใหม่ อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย ผู้พลิกวิกฤตสวนโกโก้ของพ่อ จากที่เคยขายผลสดได้เพียงครั้งละ 250 บาท เปลี่ยนมาแปรรูปเพิ่มมูลค่าด้วยการทำ “ช็อกโกแลตบาร์” จนมียอดขายเดือนละกว่า 1,000 ชิ้น สร้างรายได้หลักแสนต่อเดือน คุณแอนอธิบายถึงสถานการณ์ตลาดโกโก้ในจังหวัดเชียงรายว่า ปัจ

เมื่อพูดถึงจังหวัดน่าน หลายคนจะนึกถึงภูเขาสูงเสียดฟ้าและสายหมอกยามเช้า พร้อมทั้งวิถีชีวิตเรียบง่ายของชุมชน แต่มีอีกสิ่งหนึ่งที่กำลังสร้างชื่อให้กับจังหวัดน่านในเวทีเกษตรกรรมไทย นั่นก็คือการปลูกโกโก้ที่กำลังเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องในพื้นที่แห่งนี้ ด้วยสภาพภูมิประเทศและสภาพภูมิอากาศที่เอื้อต่อการเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจชนิดนี้ ที่นี่จึงกลายเป็นพื้นที่ที่ได้รับความสนใจในอุตสาหกรรมโกโก้ของไทย คุณพีช – คณาธิป ศรีรัตโนภาส เป็นอีกบุคคลหนึ่งที่เห็นโอกาสและตัดสินใจเปลี่ยนพื้นที่การเกษตรของครอบครัวบางส่วน ให้กลายเป็นแหล่งปลูกโกโก้ที่มีคุณภาพสูง ด้วยแนวคิดที่ต้องการพัฒนาอุตสาหกรรมโกโก้ไทยให้ก้าวไกลสู่ตลาดโลก คุณพีชได้นำแนวทางที่ได้จากการศึกษาดูงานจากหลายพื้นที่มาประยุกต์ใช้ในสวน เพื่อให้โกโก้ที่ปลูกในสวนของคุณพีช กลายเป็นที่รู้จักในฐานะสินค้าคุณภาพระดับพรีเมียม จุดเริ่มต้นของการทำสวนโกโก้สไตล์เกษตรกรรุ่นใหม้ไฟแรง คุณพีช เล่าให้ฟังว่า หลังจบการศึกษาได้มีมุมมองและอยากจะกลับมาพัฒนาสวนทางการเกษตรของครอบครัว โดยอยากให้มีกิจกรรมที่หลากหลายต้อนรับนักท่องเที่ยวในอนาคต จึงเริ่มต้นสนใจในพืชเศรษฐกิจที่มีอน

เมล็ดโกโก้ ถูกใช้เป็นวัตถุดิบหลักในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มรสช็อกโกแลต ในเครื่องดื่มรสช็อกโกแลตมีโกโก้เป็นตัวทำให้รสชาติดี ให้สีน้ำตาล และมีกลิ่นหอมกรุ่นชวนดื่ม ถ้าช็อกโกแลต (Chocolate) ขาดโกโก้ก็จะไม่ใช่ช็อกโกแลต ช็อกโกแลตจึงขาดโกโก้ไปไม่ได้ ในช็อกโกแลตประกอบด้วยเมล็ดโกโก้ผงผสมกับนม, น้ำตาล และสารปรุงรสอื่นๆ ส่วนเครื่องดื่มรสช็อกโกแลตที่คนไทยคุ้นเคยและได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่องมาเป็นระยะเวลายาวนานไม่น้อยกว่า 80 ปีนั้น มีเพียงไม่กี่ยี่ห้อ คนไทยจึงคุ้นเคยรู้จักเครื่องดื่มรสช็อกโกแลตกันดีก่อนกาแฟดังๆ บางยี่ห้อ นอกจากเครื่องดื่มรสช็อกโกแลตและช็อกโกแลต แล้วเมล็ดโกโก้ยังแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารได้อีกหลายอย่าง แม้กระทั่งถูกใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมยาและเครื่องสำอาง แต่ส่วนใหญ่เมล็ดโกโก้นิยมนำมาทำช็อกโกแลต โกโก้ Cacao (Theobroma cacao) หรือ Cocoa มีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลาง แถบลุ่มน้ำอะเมซอน ชาวอินเดียนในแถบนั้นเป็นชนชาติแรกที่รู้จักการปลูกโกโก้และใช้เมล็ดโกโก้มาทำเป็นเครื่องดื่ม ประเทศไทยเริ่มปลูกโกโก้เมื่อปี พ.ศ. 2446 แต่ยังไม่รู้จักการนำเมล็ดโกโก้มาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่อง