จากอดีตที่การทำนายังพึ่งพาธรรมชาติเป็นหลัก กระบวนการเพาะปลูกส่วนใหญ่ต้องอาศัยแรงงานคน ตั้งแต่การปักดำไปจนถึงการคราดไถที่ใช้แรงงานสัตว์เป็นกำลังหลักต่อมา เมื่อเทคโนโลยีเริ่มเข้ามามีบทบาทมากขึ้น การทำนาจึงค่อยๆ พัฒนาและเปลี่ยนผ่านสู่การใช้เครื่องจักรกลการเกษตรที่สามารถครอบคลุมกระบวนการผลิตได้เกือบทั้งหมดในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นการไถพรวน การหยอดเมล็ด การปักดำ หรือการเกี่ยวนวด ล้วนสามารถดำเนินการได้ด้วยเครื่องจักรอย่างเต็มรูปแบบ
การนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีเหล่านี้เข้ามาประยุกต์ใช้ในภาคการเกษตร ช่วยให้ชาวนาสามารถจัดการงานได้อย่างเป็นระบบมากขึ้น ลดปัญหาและข้อจำกัดที่เคยเกิดขึ้นในอดีต อีกทั้งยังเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยยกระดับคุณภาพของผลผลิตและเพิ่มประสิทธิภาพการทำนาให้ดียิ่งขึ้นอย่างต่อเนื่อง
นายเสฏฐวุฒิ ดรศรีเนตร ประธานวิสาหกิจชุมชนศูนย์ข้าวชุมชนทุ่งนครแค จังหวัดขอนแก่น กล่าวว่า เดิมทีชาวนาในพื้นที่ส่วนใหญ่ทำการผลิตข้าวตามวิถีดั้งเดิมมาโดยตลอด ในแต่ละปีต้องเผชิญกับปัญหาที่แตกต่างกัน ทั้งปัญหาน้ำท่วม ภัยแล้ง และโดยเฉพาะปัญหาราคาข้าวที่เกษตรกรไม่สามารถกำหนดได้เอง ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความมั่นคงของอาชีพชาวนาในระยะยาว
“เมื่อเห็นปัญหานี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ผมจึงเริ่มคิดว่าหากเราสามารถรวมกลุ่มเกษตรกรที่มีแนวคิดเดียวกัน มาร่วมกันพัฒนาในทิศทางเดียวกันได้ เราอาจสร้างทางออกที่ยั่งยืนกว่าเดิม” นายเสฏฐวุฒิ กล่าว
จากแนวคิดดังกล่าว จึงเกิดการรวมตัวของเกษตรกรในพื้นที่ จัดตั้งเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งในการผลิตและการตลาด โดยกลุ่มได้ร่วมกันยื่นขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวกับกรมการข้าว เพื่อให้ได้การรับรองมาตรฐาน และสามารถจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ในราคาที่เป็นธรรมและสูงกว่าตลาดทั่วไป ซึ่งถือเป็นการยกระดับจากการ “ทำนาข้าวทั่วไป” สู่ “การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพ” ที่มีความละเอียดรอบคอบและได้มาตรฐานมากขึ้น
ทั้งนี้ กลุ่มยังได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากกรมการข้าว ภายใต้โครงการสนับสนุนการลดต้นทุนเกษตรกรผู้ปลูกข้าว ปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 จำนวน 2,965,000 บาท เพื่อจัดซื้อเครื่องมือ เครื่องจักรกลทางการเกษตร และเครื่องแปรรูปที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการผลิต
“การมีเครื่องจักรของเราเอง ช่วยลดต้นทุนได้อย่างมาก ตั้งแต่ขั้นตอนการเพาะปลูก การเก็บเกี่ยว ไปจนถึงการคัดแยกเมล็ดพันธุ์ อีกทั้งยังช่วยควบคุมคุณภาพของข้าวให้ได้มาตรฐานเดียวกันทุกครั้ง” นายเสฏฐวุฒิ กล่าวทิ้งท้าย
ใช้นวัตกรรมเสริม เพิ่มผลผลิต ต้นทุนลด รายได้เพิ่ม
นายเสฏฐวุฒิ ดรศรีเนตร เปิดเผยว่า การทำนาในพื้นที่ส่วนใหญ่เป็น นาปีที่อาศัยน้ำฝนร้อยเปอร์เซ็นต์ ทำได้เพียงปีละหนึ่งครั้งเท่านั้น เกษตรกรจึงต้องวางแผนการผลิตให้คุ้มค่า โดยแบ่งการทำนาออกเป็น 2 ลักษณะ คือ การปลูกเพื่อบริโภคภายในครัวเรือน และ การปลูกเพื่อจำหน่ายเชิงพาณิชย์
“ในการผลิตข้าวเพื่อจำหน่าย จะใช้หลัก ‘การตลาดนำการผลิต’ มาปรับใช้ และมุ่งเน้นการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวคุณภาพ หากสามารถผลิตเมล็ดพันธุ์ได้ตามมาตรฐานที่กำหนด ก็จะได้ราคาที่ดีกว่าการขายข้าวเปลือกทั่วไป” นายเสฏฐวุฒิกล่าว
ปัจจุบัน กลุ่มวิสาหกิจชุมชนฯ ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวอยู่ 2 สายพันธุ์หลัก ได้แก่ ข้าวเหนียว กข6 และ ข้าวหอมมะลิ 105 โดย ข้าวเหนียว กข6 จะเหมาะกับพื้นที่รับน้ำ เนื่องจากเป็นพันธุ์ที่มีอายุเก็บเกี่ยวนานกว่าข้าวหอมมะลิเล็กน้อย เหมาะกับพื้นที่น้ำลึกและมีน้ำหล่อเลี้ยงตลอดฤดูเพาะปลูก ทำให้ผลผลิตมีคุณภาพเมล็ดดีและข้าวสมบูรณ์
ส่วน ข้าวหอมมะลิ 105 ปลูกในพื้นที่ดินค่อนข้างเค็ม ส่งผลให้ข้าวมีความหอมเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ผลผลิตเฉลี่ยของปีที่ผ่านมาอยู่ที่ 800–1,000 กิโลกรัมต่อไร่ ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับที่น่าพอใจภายใต้สภาพภูมิอากาศที่เอื้ออำนวย
ในด้านกระบวนการผลิต กลุ่มให้ความสำคัญกับ การควบคุมคุณภาพตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ โดยมีการตรวจสอบแปลงและวางแผนการเพาะปลูกอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การเตรียมดิน การไถกลบ การกำจัดวัชพืช ไปจนถึงการปลูกพืชปุ๋ยสดเพื่อบำรุงดินก่อนการทำนา เมื่อเข้าสู่ช่วงเพาะปลูก ก็จะมีการตรวจสอบ “พันธุ์ปน” อย่างเข้มงวด เพื่อรักษาความบริสุทธิ์ของเมล็ดพันธุ์ให้เป็นไปตามมาตรฐานที่กรมการข้าวกำหนด
“การมีเครื่องจักรของเราเองถือเป็นการลดต้นทุนพื้นฐานได้ตั้งแต่เริ่มต้น อีกทั้งยังเอื้อต่อการทำเกษตรแบบประณีต เพราะช่วยให้ควบคุมพื้นที่ได้ง่ายขึ้น ตรวจสอบพันธุ์ปนได้สะดวก และลดการใช้สารเคมีลงได้มาก ถือเป็นการพัฒนาอาชีพทำนาให้ยั่งยืนทั้งด้านเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม” นายเสฏฐวุฒิ กล่าว
ชาวนาไทยรุ่นใหม่! ปรับวิถีสู่สมาร์ทฟาร์ม ผสานภูมิปัญญาและนวัตกรรม สร้างรายได้ยั่งยืน
การพัฒนาชุมชนและยกระดับการทำนาให้มีคุณภาพ โดยเฉพาะในยุคที่โลกเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เกษตรกรจำเป็นต้องเปิดใจเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ เพื่อปรับตัวให้ทันต่อสถานการณ์
“การทำนาแบบประณีตในปัจจุบันไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของการปลูกข้าวให้ได้ผลผลิตดีเท่านั้น แต่ยังหมายถึงการเรียนรู้ พัฒนาความรู้ของตัวเอง และนำกลับมาพัฒนากลุ่มให้เติบโตไปด้วยกัน ผมจึงให้ความสำคัญกับการอบรม การแลกเปลี่ยน และการต่อยอดองค์ความรู้ตลอดเวลา” นายเสฏฐวุฒิ กล่าว
จากแนวคิดนี้เอง นายเสฏฐวุฒิจึงอาสาเข้ามารับหน้าที่เป็น ประธานคณะทำงานของเครือข่ายยังสมาร์ทฟาร์มเมอร์จังหวัดขอนแก่น ซึ่งทำให้มีโอกาสได้ประสานความร่วมมือกับเกษตรกรในหลายพื้นที่ทั่วภาคอีสาน รวมทั้งเปิดช่องทางประชาสัมพันธ์สินค้าของกลุ่มผ่านสื่อออนไลน์ โดยจัดทำเพจ “ศูนย์ข้าวชุมชนทุ่งนครแค” เพื่อเผยแพร่เรื่องราวการทำงาน ผลิตภัณฑ์ และกิจกรรมของกลุ่มสู่สาธารณชน
“เกษตรกรยุคใหม่ต้องรู้จักใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนการตลาด เพราะต่อให้เราทำสินค้าดีเพียงใด หากไม่มีช่องทางสื่อสาร ก็ยากที่จะสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์ของเรา” นายเสฏฐวุฒิ กล่าวเสริม
นอกจากการพัฒนาด้านการตลาดแล้ว นายเสฏฐวุฒิยังให้ความสำคัญกับการ สืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวอีสาน ที่มีทั้งวัฒนธรรม ความเชื่อ และประเพณีซึ่งสืบทอดกันมายาวนาน เขาเล่าว่า หลายประเพณีมี “ของดี” หรืออาหารท้องถิ่นที่ปรากฏขึ้นเฉพาะในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งของปี จึงเกิดแนวคิดในการนำภูมิปัญญาเหล่านั้นมาต่อยอดให้เกิดผลิตภัณฑ์ที่สามารถจำหน่ายได้ตลอดทั้งปี
จากแนวคิดนี้เอง กลุ่มจึงได้พัฒนา “ข้าวตอกโบราณ” ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พื้นบ้านให้กลายเป็นสินค้านวัตกรรม โดยมีการพัฒนาในด้านบรรจุภัณฑ์ และการยืดอายุการเก็บรักษา เพื่อให้สามารถวางจำหน่ายในตลาดได้อย่างมั่นใจ
“ข้าวตอกโบราณของเราเป็นตัวอย่างของการนำภูมิปัญญาดั้งเดิมมาผสมผสานกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ เป็นการต่อยอดจากสิ่งที่บรรพบุรุษเคยทำไว้ ให้กลับมามีคุณค่าและสร้างรายได้ให้กับชุมชนในยุคปัจจุบัน” นายเสฏฐวุฒิ กล่าวทิ้งท้าย
นนทบุรีอาจเป็นจังหวัดเล็กที่หลายคนจดจำผ่านภาพเมืองขยายตัว คอนโดมิเนียม และย่านเศรษฐกิจรอบกรุงเทพมหานคร แต่ภายใต้ภาพของเมืองใหญ่ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ยังมีอีกด้านหนึ่งที่หยั่งรากลึกอยู่กับวิถีเกษตรกรรม โดยเฉพาะสวนผลไม้ยกร่องที่หล่อเลี้ยงเป็นพื้นที่สีเขียวและสร้างอัตลักษณ์ให้จังหวัดมาอย่างยาวนาน ท่ามกลางแรงกดดันจากการขยายตัวของเมือง เกษตรกรรมนนทบุรีจึงไม่ใช่เรื่องของพื้นที่จำนวนมากอีกต่อไป แต่คือการสร้างคุณค่าและมูลค่าให้กับพื้นที่ที่เหลืออยู่ ในวันที่ที่ดินทุกตารางวากลายเป็นทรัพย์สินราคาแพง การรักษาพื้นที่เกษตรเอาไว้จึงไม่ใช่เพียงเรื่องเศรษฐกิจ แต่คือการรักษาภูมิปัญญา วิถีชีวิต และของดีประจำถิ่นที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน อย่างเช่น “ทุเรียนนนท์” ที่ไม่ได้เป็นเพียงผลไม้ราคาแพง หากแต่เป็นผลผลิตที่สะท้อนความละเอียดอ่อนของธรรมชาติ ความประณีตของชาวสวน และระบบนิเวศเฉพาะถิ่นที่หาไม่ได้จากที่อื่น คุณนิพิจ พินิจผล เกษตรจังหวัดนนทบุรี เปิดเผยว่า นนทบุรีมีพื้นที่รวมประมาณ 1,000,000 ไร่ แต่พื้นที่ที่ใช้ทำการเกษตรจริงมีเพียงราว 10% หรือประมาณ 99,901 ไร่เท่านั้น ภายในพื้นที่ดังกล่าวมีเกษตรกรประมาณ 10,0
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
การเลี้ยงไก่นอกจากเรื่องของอาหารที่ต้องใส่ใจเป็นพิเศษแล้ว การป้องกันโรคต่างๆ โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะเป็นอีกหนึ่งสิ่งที่ต้องใส่ใจ ซึ่งพืชสมุนไพรเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่เกษตรกรในหลายพื้นที่นำมาผสมกับอาหารให้ไก่กิน เพราะนอกจากจะหาง่ายแล้ว ยังเป็นตัวช่วยแบบประหยัดต้นทุนให้กับเกษตรกร วันนี้จะพามารู้จักกับพืชสมุนไพร 5 ชนิด ที่นิยมนำมาผสมอาหารให้กับไก่ที่เลี้ยงกิน มีดังนี้ ฟ้าทะลายโจร เป็นสมุนไพรพื้นบ้านของไทยที่มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ด้วยสรรพคุณทางยาที่หลากหลาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่มีการระบาดของโรคติดเชื้อต่างๆ เช่น โควิด-19 ทำให้ฟ้าทะลายโจรกลายเป็นสมุนไพรที่ได้รับความสนใจและถูกนำมาศึกษาอย่างแพร่หลาย ลักษณะของฟ้าทะลายโจร การนำฟ้าทะลายโจรมาใช้กับไก่นั้นเป็นที่นิยมในหมู่เกษตรกรและผู้เลี้ยงไก่ เนื่องจากมีสรรพคุณทางยาที่หลากหลายและสามารถช่วยป้องกันโรคในไก่ได้หลายชนิด สรรพคุณของฟ้าทะลายโจรเมื่อใช้กับไก่ ต้านเชื้อแบคทีเรียช่วยป้องกันและรักษาโรคที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย เช่น โรคท้องเสีย ต้านการอักเสบช่วยลดอาการอักเสบในระบบทางเดินอาหารและระบบหายใจ เสริมสร้างภูมิคุ้มกันช่วยให้ไก่แข็งแรงและต้า
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในพิธีเปิดงาน“7 มิถุนายน วันสหกรณ์นักเรียน ประจำปี 2569” ภายใต้แนวคิด “35 ปี สหกรณ์นักเรียน เรียนรู้ร่วมกัน สร้างสรรค์อนาคต” เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำริให้จัดการเรียน การสอนวิชาสหกรณ์และจัดตั้งสหกรณ์นักเรียนในโรงเรียน เริ่มดำเนินการครั้งแรกในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน ปัจจุบันขยายผลไปยังโรงเรียน 35,596 แห่งทั่วประเทศ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานในพิธีเปิดงาน “7 มิถุนายน วันสหกรณ์นักเรียน ประจำปี 2569” ภายใต้แนวคิด “35 ปี สหกรณ์นักเรียน เรียนรู้ร่วมกัน สร้างสรรค์อนาคต” โดยมี นายนิรันดร์ มูลธิดา อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ นายวุฒิพงศ์ เนียมหอม อธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ นายณฤทธิ์ บุญชัย รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ และนายภักดี จันทร์เกษ รองอธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ พร้อมด้วยคณะผู้บริหารกรมส่งเสริมสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ ผู้บริหารในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ คณะครู นักเรียนและผู้ปกครอง รวมถึงเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ร่วม
