ภาพรวมสถานการณ์ราคาพืชผลทางการเกษตรในช่วงไตรมาสแรกของปี 2569 (มกราคม-มีนาคม) เผชิญความท้าทายจากราคาที่ปรับตัวลดลงเล็กน้อย โดยภาพรวมดัชนีราคาผู้ผลิตกลุ่มเกษตรกรรมลดลงประมาณ 0.5% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน สาเหตุหลักมาจากปริมาณผลผลิตที่ออกสู่ตลาดพร้อมกันจำนวนมาก ประกอบกับการแข่งขันในตลาดโลกที่ทวีความรุนแรงขึ้น มีประเด็นที่น่าสนใจและสินค้าที่ได้รับส่งผลกระทบ ดังนี้
มะพร้าว(วิกฤตหนักที่สุด)
สถานการณ์มะพร้าว โดยเฉพาะมะพร้าวน้ำหอม ในช่วงต้นปี 2569 เข้าขั้นวิกฤตเนื่องจากราคาดิ่งเหวอย่างรุนแรง
ราคาตกต่ำ ราคาหน้าสวนในแหล่งปลูกสำคัญ (ราชบุรี นครปฐม สมุทรสาคร) ตกลงมาเหลือเพียง ลูกละ 2-4 บาท จากที่เคยอยู่ระดับหลักสิบ ซึ่งต่ำกว่าต้นทุนการผลิตที่อยู่ประมาณ 4-5 บาท
สาเหตุหลัก ผลผลิตล้นตลาด สภาพอากาศแปรปรวนทำให้มะพร้าวออกผลพร้อมกันจำนวนมากในหลายพื้นที่
ทุนต่างชาตินอมินี มีกลุ่มทุนจีนเข้ามาตั้ง “ล้งนอมินี” ควบคุมการรับซื้อและฮั้วราคากดดันเกษตรกร จนล้งคนไทยทยอยปิดตัวลง
การแข่งขัน ตลาดส่งออกหลักอย่างจีนเริ่มหันไปนำเข้าจากเวียดนามมากขึ้นเนื่องจากราคาถูกกว่า
แหล่งอ้างอิง : กรมการค้าภายใน, สมาคมชาวสวนมะพร้าวไทย
ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (วิกฤตราคาและโรคพืช)
สถานการณ์ ราคาข้าวโพดเลี้ยงสัตว์เริ่มปรับตัวลดลงเนื่องจากมีการนำเข้าข้าวสาลีและวัตถุดิบอื่นมาทดแทนมากขึ้น
ความน่ากังวล เกษตรกรเผชิญกับ “โรคใบไหม้แผลใหญ่” และการระบาดของหนอนเจาะลำต้นในบางพื้นที่ ทำให้ต้องอัดทั้งปุ๋ยและยาฆ่าแมลงเพิ่มขึ้นในขณะที่ราคาขายต่อหน่วยลดลง
แนวทางแก้ไข
ส่งเสริมพันธุ์ข้าวโพดทนโรค
ใช้เทคโนโลยี IPM คุมศัตรูพืช
เจรจาหาตลาดส่งออกใหม่
แหล่งอ้างอิง : สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.), กรมวิชาการเกษตร
น้ำนมดิบ(วิกฤตน้ำนมล้น)
เกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมกำลังเผชิญกับปัญหาน้ำนมดิบส่วนเกินจนต้องออกมาประท้วง
ปัญหานมล้น มีน้ำนมดิบส่วนเกินในระบบสูงถึง 211 ตันต่อวัน นานกว่า 3 เดือน เนื่องจากผู้ประกอบการบางรายปฏิเสธการรับซื้อตาม MOU
ผลกระทบ ต้นทุนสวนทางราคา เกษตรกรถูกกดดันให้ปรับลดราคารับซื้อจาก 21 บาท เหลือ 19 บาทต่อลิตร เพื่อไปสู้กับนมผงนำเข้าที่มีราคาถูกกว่ามากหลังจากการเปิดเสรีทางการค้า (FTA) ในบางพื้นที่เกิดภาวะขาดสภาพคล่องและขาดแคลนบรรจุภัณฑ์ จนทำให้ต้องเทน้ำนมดิบทิ้งอย่างน่าเสียดาย
แนวทางแก้ไข
กำหนดฉลากที่ชัดเจน ว่าใช้นมสดแท้ ไม่ได้ใช้นมผง
สนับสนุนโครงการนมโรงเรียน
พัฒนาคุณภาพนมไทยสู้ต่างชาติ
แหล่งอ้างอิง : ชุมนุมสหกรณ์โคนมแห่งประเทศไทย และ องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อ.ส.ค.)
“ปูทะเล” ถือเป็นเมนูโปรดอันดับต้นๆ ในใจของสายอาหารทะเล และมีมูลค่าทางการตลาดสูงอย่างต่อเนื่อง ปัจจุบันประเทศไทยได้พัฒนาการเลี้ยงปูทะเลเชิงพาณิชย์ไปไกลมาก ทั้งรูปแบบ การเลี้ยงในบ่อดิน, การเลี้ยงในกระชัง, การเลี้ยงในกล่องหรือพลาสติกหลุม (ระบบน้ำหมุนเวียน) รวมไปถึงการพัฒนาระบบการเลี้ยงเรื่อยมาเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและคุ้มทุนมากที่สุด จนกระทั่งก้าวมาสู่ระบบ “การเลี้ยงปูคอนโด” นวัตกรรมย่อขนาดพื้นที่ที่ช่วยแก้โจทย์เรื่องอัตรารอด ลดการจับคู่ต่อสู้กินกันเอง ประหยัดพื้นที่ได้มหาศาล และกลายเป็นโมเดลสร้างผลตอบแทนสุดคุ้มค่าให้กับผู้เลี้ยงในยุคนี้ น้าดอน-ปริญญ์ อำนวยสิทธิโชค เจ้าของ “ฟาร์มปูน้าดอนชลบุรี” ตั้งอยู่ในตำบลบางทราย อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี อดีตหนุ่มโรงงาน ผันตัวเป็นเกษตรกรเลี้ยงปูทะเล ต้องผ่านการลองผิดลองถูกและเริ่มต้นจากความล้มเหลว แต่ด้วยหัวใจของนักสู้ จึงมุ่งมั่นทดลองระบบเลี้ยงปูคอนโดจนประสบความสำเร็จ สามารถสร้างรายได้เลี้ยงครอบครัวได้ในระดับหนึ่ง ในอนาคตเตรียมวางแผนขยายพื้นที่การเลี้ยง พร้อมต่อยอดเปิดเป็นศูนย์อบรมถ่ายทอดความรู้ให้กับเกษตรกรและผู้ที่สนใจนำไปประกอบเป็นอาชีพต่อไป น้าดอ
ส.ป.ก. ดำเนินโครงการขับเคลื่อนงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมสู่มิติใหม่อย่างยั่งยืนและเป็นธรรม เปลี่ยนบทบาทจาก “ผู้จัดสรรที่ดิน” สู่ “ผู้มอบโอกาส” มุ่งยกระดับคุณภาพชีวิตเกษตรกรด้วยการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน การเข้าถึงแหล่งทุน และการสร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลผลิต นายเศรษฐเกียรติ กระจ่างวงษ์ เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (ส.ป.ก.) เปิดเผยว่า ภารกิจเกี่ยวกับการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมให้เกษตรกรได้มีที่ทำกินเพื่อยังชีพอย่างพอเพียงและยั่งยืน โดยการปรับปรุงเกี่ยวกับสิทธิและการถือครองในที่ดินเพื่อเกษตรกรรม รวมตลอดถึงการจัดที่อยู่อาศัยในที่ดินเพื่อเกษตรกรรมนั้น โดยนำที่ดินของรัฐหรือที่ดินที่รัฐซื้อหรือเวนคืนจากเจ้าของที่ดินซึ่งมิได้ทำประโยชน์ในที่ดินนั้นด้วยตนเอง หรือมีที่ดินเกินสิทธิตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม เพื่อจัดให้แก่เกษตรกรผู้ไม่มีที่ดินเป็นของตนเอง หรือมีที่ดินเล็กน้อยไม่เพียงพอแก่การครองชีพ และสถาบันเกษตรกรได้เช่าซื้อ เช่า หรือเข้าทำประโยชน์ และให้ความช่วยเหลือด้านการพัฒนาอาชีพเกษตรกรรม การปรับปรุงทรัพยากรและปัจจัยการผลิต ตลอดจนการผลิตและการจำหน่ายให้เกิด
ทุกวันนี้ผู้คนพูดถึงการทำเกษตรที่สร้างมูลค่าเพิ่มกันมากขึ้น แต่คำว่า “มูลค่าเพิ่ม” ไม่ได้หมายถึงการทำให้สินค้าราคาแพงขึ้นเท่านั้น หากหมายถึงการมองเห็นคุณค่าที่ซ่อนอยู่ในสิ่งธรรมดา แล้วค่อยๆ ใช้เวลา ความรู้ และความอดทน เปลี่ยนให้กลายเป็นสิ่งที่ผู้คนพร้อมจ่ายเพื่อครอบครอง “ไม้กฤษณา” คือหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุด เพราะกว่าจะได้กลิ่นหอมเพียงไม่กี่หยด ต้องใช้เวลานับ 10 ปี และกว่าจะเข้าใจคุณค่าของต้นไม้ชนิดนี้ หลายคนอาจต้องเดินเข้าไปสัมผัสด้วยตัวเอง จึงจะรู้ว่าของแพงที่สุด บางครั้งไม่ได้เกิดจากความหายากเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากเรื่องราวที่เติบโตมาพร้อมธรรมชาติ “เราเป็นวิสาหกิจชุมชนไม้กฤษณา ที่รวมกลุ่มเกษตรกรปลูกไม้เบญจพรรณและไม้เศรษฐกิจในพื้นที่ของตัวเอง ปลูกกันมาเกือบ 30 ปีแล้ว ไม้กฤษณาเป็นหนึ่งในนั้น และวันนี้มันกลายเป็นไม้ที่สร้างทั้งรายได้และอาชีพให้กับพวกเรา” คุณเต็ก-ศุภเศรษฐ์ กิตติพล เจ้าของ “มีสุขฟาร์ม ผืนป่ากฤษณา” จังหวัดระยอง เริ่มต้นเล่าถึงเส้นทางของชุมชนที่ไม่ได้ปลูกกฤษณาเพียงเพื่อขายไม้ แต่ปลูกเพื่อสร้างระบบนิเวศ สร้างอาชีพ และสร้างอนาคตให้คนในพื้นที่ จากวิกฤตราคาผลไม้ สู
“ผมล้างหนี้ 10 ล้านได้ เพราะรายได้จากฟาร์มเห็ดนี่แหละ เห็ดเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างอาชีพและทำเงินดีมาก” เรื่องเล่าจากประสบการณ์ตรงของ คุณศักดิ์ชัย พลชัย เจ้าของสวนเห็ดตระการ อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี เห็ด พืชเศรษฐกิจทำเงิน คุณศักดิ์ชัยเล่าให้ฟังว่า ผมเป็นคนนครปฐมทำไร่ทำนาเป็นหลัก ต่อมาหันมาทำฟาร์มเห็ด สร้างรายได้เป็นกอบเป็นกำ จึงนำผลกำไรจากธุรกิจฟาร์มเห็ดไปต่อยอดธุรกิจหลายอย่าง ลงทุนทำธุรกิจใหม่ด้วยความไม่ชำนาญ ทำให้ธุรกิจล้มเหลว มีภาระหนี้สินก้อนโตถึง 10 ล้านบาทในปี 2539 จึงตัดสินใจย้ายถิ่น มาทำมาหากินที่จังหวัดอุบลราชธานี ด้วยเงินทุนติดกระเป๋า 500 บาทกับรถเก๋งเก่าๆ 1 คัน คุณศักดิ์ชัยใช้เงินทุนหลักร้อยทำธุรกิจซื้อมาขายไป สะสมผลกำไรไปเรื่อยๆ ช่วงปี 2541-2542 ตัดสินใจทำธุรกิจฟาร์มเห็ดอีกครั้งโดยใช้พื้นที่เล็กๆ ข้างบ้านเป็นโรงเรือนเพาะเห็ดนางฟ้า เห็ดนางรม จำนวน 1,000 ก้อน ขายเห็ดในชุมชนรอบบ้านเป็นหลัก ต่อมาเพิ่มสินค้าตัวใหม่คือ เห็ดขอนขาว ฟาร์มแห่งนี้ขายเห็ดสดคุณภาพดี เป็นที่ต้องการของตลาด กิจการก้าวหน้า มีรายได้หลักแสนในระยะเวลา 4-5 ปีต่อมา ทุกวันนี้ สวนเห็ดตระการดำเนินธุรกิจแ
