ภาพจำของการเรียนเกษตร อาจยังติดอยู่กับการทำงานกลางแดด การลงแปลง และการใช้แรงงานเป็นหลัก แต่วันนี้โลกการเกษตรเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทตั้งแต่การผลิต การดูแลฟาร์ม ไปจนถึงการแปรรูปและการตลาด ทำให้การเรียนเกษตรไม่ได้หมายถึงการเรียนเพื่อเป็นเกษตรกรแบบเดิมเท่านั้น แต่เป็นการเรียนเพื่อสร้างทักษะอาชีพที่สามารถต่อยอดได้หลากหลาย ทั้งการเป็นผู้ประกอบการ ทำงานกับภาคเอกชน หรือก้าวเข้าสู่สายงานเกษตรเทคโนโลยีที่กำลังเติบโต
อาจารย์ดุสิต สะดวก ผู้อำนวยการสถาบันการอาชีวศึกษาเกษตรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เผยว่า ปัจจุบันสถาบันมีวิทยาลัยในสังกัดประมาณ 10 แห่ง เปิดการเรียนการสอนตั้งแต่ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) ไปจนถึงระดับปริญญาตรี โดยหัวใจสำคัญของการจัดการศึกษาทุกระดับ คือการเรียนแบบวิชาชีพเป็นหลัก แล้วนำความรู้ด้านวิชาการและเทคโนโลยีต่างๆ มาบูรณาการเข้าด้วยกัน โดยใช้อาชีพเป็นตัวตั้ง เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำความรู้ไปใช้ได้จริงหลังสำเร็จการศึกษา
“ทุกระดับการศึกษา ก็จะมีการเรียนการสอนเป็นพื้นฐานอาชีพ ปัจจุบันนี้เราจะใช้ IoT เข้ามาจัดการเรียนการสอน ให้มันมีความหลากหลาย เพราะว่าเราไม่ใช่เกษตรแบบเดิมแล้ว การเรียนการสอนจึงเน้นเป็นอาชีพ เมื่อศึกษาจบแล้วก็สามารถไปประกอบอาชีพได้”
แนวทางดังกล่าวทำให้การเรียนเกษตรในปัจจุบันมีความหลากหลายมากขึ้น โดยระดับ ปวช. จะเรียนรู้ผ่าน 6 กลุ่มอาชีพตลอดระยะเวลา 3 ปี ขณะที่ระดับ ปวส. มี 4 กลุ่มอาชีพในระยะเวลา 2 ปี ซึ่งการเรียนรู้ไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะภาคทฤษฎี แต่เน้นให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะจากการทำงานจริง และมองเห็นเส้นทางอาชีพของตัวเองตั้งแต่ระหว่างเรียน
เมื่อจบการเรียนเกษตรแล้ว ไม่ได้บังคับว่าผู้เรียนต้องจบออกมาแล้วทำฟาร์มของตัวเองทันที หากยังไม่มีความพร้อมในการเป็นผู้ประกอบการ ก็สามารถนำทักษะที่ได้รับ ไปสมัครงานกับบริษัทเอกชน หรือเลือกเดินทางไปทำงานในต่างประเทศได้ ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของสายอาชีพที่เปิดกว้างมากขึ้น
อาจารย์ดุสิต กล่าวว่า การเปลี่ยนแปลงของภาคเกษตรในปัจจุบัน ทำให้นวัตกรรมกลายเป็นส่วนสำคัญของการเรียนรู้ เพราะประเทศไทยยังเป็นประเทศที่มีภาคการเกษตรเป็นฐานสำคัญ ดังนั้นการผลิตกำลังคนจึงต้องตอบโจทย์ทั้งการทำงานจริง และการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมเกษตร เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำความรู้ไปประกอบอาชีพ และสร้างโอกาสให้กับตัวเองได้
จากเดิมที่การเรียนเกษตรอาจเน้นความรู้เรื่องพืช สัตว์ หรือการประมงเป็นหลัก วันนี้องค์ความรู้เหล่านี้ถูกผสานเข้ากับเทคโนโลยีมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นระบบฟาร์มอัจฉริยะ โดรน ระบบ IoT ตลอดจนเครื่องมือดิจิทัลที่ช่วยจัดการข้อมูล และเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ทำให้ผู้เรียนไม่ได้เรียนเพียง “ทำเกษตรเป็น” แต่ต้องเรียนรู้ที่จะใช้เทคโนโลยีเข้ามาช่วยให้การทำเกษตรมีประสิทธิภาพและตอบโจทย์ตลาดมากขึ้น
“การเรียนการสอนปัจจุบันนี้ เป็นการเรียนการสอนแบบเทคโนโลยี เราใช้เทคโนโลยีเอามาใช้ ไม่ว่าจะเป็นสมาร์ทฟาร์มมิ่ง อย่างเช่น การเรียนปลูกพืช ก็ต้องใช้นวัตกรรมโดรน นวัตกรรม IoT เข้ามาเกี่ยวข้อง เพราะฉะนั้นการใช้เทคโนโลยี คือการเพิ่มจำนวนผลผลิต ไม่ว่าจะเป็นการผลิต การแปรรูป การจำหน่าย จะใช้ระบบอัจฉริยะเข้ามาใช้ในการเรียนการสอนทั้งหมด การเรียนเกษตรไม่ใช้แบบเดิมอีกแล้วครับ”
นี่จึงเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้การเรียนเกษตรวันนี้แตกต่างจากภาพจำในอดีต เพราะผู้เรียนสามารถเลือกพัฒนาตัวเองได้หลายด้าน ตั้งแต่การผลิตพืช การเลี้ยงสัตว์ การประมง ช่างกลเกษตร ไปจนถึงเกษตรดิจิทัล และสามารถต่อยอดทักษะเหล่านี้ไปสู่การทำงานในภาคธุรกิจ การเป็นผู้ประกอบการ หรือการพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อภาคการเกษตรได้
สำหรับเยาวชนที่สนใจสายเกษตร จึงมีทางเลือกในการศึกษาครอบคลุมทั่วประเทศผ่านสถาบันการอาชีวศึกษาเกษตรทั้ง 4 แห่ง ได้แก่ สถาบันการอาชีวศึกษาเกษตรภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคใต้ ภาคกลาง และภาคเหนือ ซึ่งเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ทั้งด้านพืช ประมง สัตวศาสตร์ ช่างกลเกษตร และเกษตรดิจิทัล
“อยากจะเชิญชวนนะครับ สำหรับเยาวชนที่อยากจะเรียนเกษตรทุกสาขานะครับ ไม่ว่าจะเป็นพืช ประมง สัตวศาสตร์ ช่างกลเกษตร และเกษตรดิจิทัลต่างๆ เข้ามาเรียนที่อาชีวศึกษาเกษตรของเราทั่วประเทศ”
เพราะฉะนั้น “เรียนเกษตร” ในวันนี้ จึงไม่ใช่เรื่องของการเลือกอาชีพที่ต้องทำงานหนักเพียงอย่างเดียว แต่คือการเลือกเรียนรู้ทักษะที่เชื่อมโยงกับเทคโนโลยี นวัตกรรม ธุรกิจ และตลาด เมื่อโลกเกษตรกำลังเปลี่ยนจากการผลิตแบบเดิม ไปสู่ระบบที่ใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีมากขึ้น คนรุ่นใหม่ที่มีทั้งความรู้ด้านเกษตรและทักษะด้านเทคโนโลยี จึงมีโอกาสเป็นกำลังสำคัญในการพาภาคการเกษตรไทยก้าวไปข้างหน้า
ท่ามกลางกระแสอาหารเพื่อสุขภาพที่เติบโตต่อเนื่องทั่วโลก แนวคิดเรื่อง “แป้งทดแทน” ไม่ได้เป็นเพียงเทรนด์ชั่วคราว แต่คือการปรับโครงสร้างการบริโภคในระยะยาว หนึ่งในผู้ที่มองเห็นโอกาสนี้อย่างเป็นระบบคือ ผศ.ดร.ธรรมรัตน์ แก้วมณี CO-FOUNDER & CTO บริษัท มูซาเรี่ยม จำกัด (Musarium Co.,Ltd.) ผู้พลิกโจทย์ปัญหาเกษตรกรให้กลายเป็นนวัตกรรมอาหารที่เชื่อมโยงตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำอย่างยั่งยืน จุดเริ่มต้นของการพัฒนา “แป้งจากกล้วยน้ำว้า” ไม่ได้เกิดจากการตั้งต้นทำธุรกิจ หากแต่เริ่มจากบทบาทนักวิจัยด้านวิทยาศาสตร์การอาหารโดยตรง โจทย์สำคัญมาจากผู้ประกอบการและเกษตรกรที่มองเห็นกระแสการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพ โดยเฉพาะการใช้แป้งกล้วยชงน้ำดื่มเพื่อบรรเทาอาการโรคกระเพาะและกรดไหลย้อน ซึ่งมีความต้องการในตลาดระดับหนึ่ง แต่ปัญหากลับอยู่ที่ “ผลิตได้มาก แต่ขายได้น้อย” หลายชุมชนตั้งโรงงานขนาดเล็กหรือรวมกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชน ผลิตแป้งได้หลักร้อยกิโลกรัมต่อเดือน ขณะที่ยอดจำหน่ายในลักษณะผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพกลับอยู่เพียงหลักไม่กี่กิโลกรัม ทำให้เกิดภาวะโอเวอร์ซัพพลายอย่างชัดเจน “แป้งกล้วยถือว่ามีคุณประโยชน์และคุณสมบัติหลายอ
ดาหลา (Torch ginger) เป็นพืชพื้นเมืองทางภาคใต้ ที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย ในลักษณะพืชอาหาร โดยใช้หน่อ ดอก และผลอ่อนเป็นผักสดและอาหารแปรรูป นอกจากนี้ยังใช้เป็นไม้ตัดดอกประดับอาคารสถานที่ ทดแทนการนำดอกไม้จากแหล่งผลิตอื่น ปัจจุบันมีการปลูกดอกดาหลาเป็นไม้ตัดดอกเชิงการค้าในจังหวัดนนทบุรี สมุทรสาคร ระยอง จันทบุรี กาญจนบุรี กระบี่ ฯลฯ ราคาซื้อขายดาหลาดอกละ 5-20 บาท ส่วนต้นพันธุ์ ราคาเฉลี่ยหน่อละ 50-300 บาท ประเทศผู้นำเข้าดอกดาหลาที่สำคัญ ได้แก่ ตลาดตะวันออกกลาง (บาห์เรน สหรัฐอาหรับอีมิเรต คูเวต) ส่วนตลาดนำเข้าต้นพันธุ์ดาหลาจากไทย ได้แก่ สิงคโปร์ สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น แองโกลา สเปน แอฟริกาใต้ ฯลฯ ดาหลังตรัง 1-5 กรมวิชาการเกษตร โดยศูนย์วิจัยพืชสวนตรังได้คัดเลือกพันธุ์ดาหลาเสนอเป็นพันธ์แนะนำ ตรัง 1-5 ซึ่งมีจุดเด่นดังนี้ ดาหลาตรัง 1 ลำต้นสีเขียว ใบสีเขียว ช่อดอกสีขาว สีของดอกย่อยสีขาวขอบเหลือง ให้ผลผลิตเฉลี่ย 39 ดอกต่อกอต่อปี (เมื่ออายุ 3 ปีหลังปลูก) อายุปักแจกันนาน 7 วัน ดาหลาตรัง 2 ลำต้นสีเขียว ใบสีเขียว ช่อดอกสีบานเย็น สีของดอกย่อยสีบานเย็น ให้ผลผลิตเฉลี่ย 40 ดอกต่อกอต่อปี (เมื่ออายุ 3 ปีหลังปลูก) อ
โรคเบาหวาน เป็นโรคเรื้อรัง ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ อ่านแล้วก็อย่าเพิ่งท้อใจไป เพราะถึงแม้จะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่เราสามารถอยู่ร่วมโรคบนโลกนี้ได้อย่างมีความสุข ตราบใดที่เรายังสามารถคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ตามเกณฑ์ ย้ำว่า…สามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุข เหมือนคนธรรมดาทั่วไปที่ไม่เป็นโรคเลย ถ้าสามารถคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ตามเกณฑ์ นี่คือเป้าหมายที่สำคัญค่ะ ผู้ป่วยบางคนขาดความเข้าใจถึงความร้ายแรง หรือผลเสียของโรค ทำให้ละเลยการปฏิบัติดูแลตนเอง สำหรับใครที่สนใจจะรับประทานสมุนไพรเพื่อรักษาเบาหวาน ก็ขอแนะนำว่าสมุนไพรเหล่านี้เป็นเพียงทางเลือกเสริม โดยเฉพาะในคนที่รับประทานยาแผนปัจจุบันแล้วยังไม่สามารถลดระดับน้ำตาลในเลือดให้ลงมาอยู่ในค่าเป้าหมายได้ การติดตามผลน้ำตาลและโรคแทรกซ้อน โดยการไปพบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอก็ยังเป็นสิ่งที่สำคัญและจำเป็น รวมถึงการแจ้งแพทย์เกี่ยวกับสมุนไพรที่เราเลือกใช้เสริมเข้ามา เพราะแพทย์จะได้พิจารณาปรับยาให้ผู้ป่วยให้ได้อย่างเหมาะสม 4 อภินิหาร ผักฆ่าน้ำตาล เป็นผักที่มีงานวิจัยสนับสนุนว่าช่วยในการลดน้ำตาลได้ จึงมีส่วนช่วยในการควบคุมน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเ
ท่ามกลางพื้นที่สีเขียวในอำเภอบางคล้า จังหวัดฉะเชิงเทรา มีคาเฟ่เล็กๆ แห่งหนึ่งซ่อนตัวอยู่ท่ามกลางสวนผลไม้และแปลงผักอินทรีย์ ที่นี่มีชื่อเรียบง่ายแต่เปี่ยมความหมายว่า “บ้านสวนกำไรสุข” ชื่อที่ไม่ได้สื่อถึงกำไรเป็นตัวเงินเพียงอย่างเดียว แต่หมายถึง “กำไรแห่งความสุข” ที่เกิดขึ้นจากการได้ทำในสิ่งที่รัก การได้ดูแลครอบครัว และการได้ส่งต่ออาหารปลอดภัยให้กับผู้คนที่มาเยือน เบื้องหลังพื้นที่แห่งนี้ คือเรื่องราวของ “คุณปุ๊กแป้ง-ธิดารัตน์ อนันตรกิตติ” ผู้ประกาศข่าวสาวที่ไม่เคยทิ้งความฝันในวัยเด็กที่อยากเป็นเกษตรกร สองความฝันที่ดูเหมือนไปคนละทาง แต่เดินไปด้วยกันได้ สำหรับ “คุณแป้ง” การได้เป็นเกษตรกรคือความฝันแรกในชีวิต เติบโตมาในครอบครัวที่ทำสวนมะม่วงมายาวนาน ทั้งคุณพ่อ ก๋ง และคนในบ้านต่างคลุกคลีอยู่กับวิถีเกษตรมาตลอด จึงทำให้ภาพของสวนมะม่วงกลายเป็นความผูกพันที่อยู่ในความทรงจำตั้งแต่วัยเด็ก แม้จะรักการทำเกษตรมากแค่ไหน แต่ในมุมของครอบครัว โดยเฉพาะคุณแม่ กลับมองเห็นอีกด้านหนึ่งของอาชีพนี้ เพราะการปลูกพืชเชิงเดี่ยวในอดีตมักเผชิญกับปัญหารายได้ไม่แน่นอน และต้องพึ่งพาตลาดอยู่ตลอด จึงไม่อยากให้ลูกเดินบนเส้น
