ดาหลา (Torch ginger) เป็นพืชพื้นเมืองทางภาคใต้ ที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย ในลักษณะพืชอาหาร โดยใช้หน่อ ดอกและผลอ่อนเป็นผักสดและอาหารแปรรูป นอกจากนี้ยังใช้เป็นไม้ตัดดอกประดับอาคารสถานที่ ทดแทนการนำดอกไม้จากแหล่งผลิตอื่น
ปัจจุบันมีการปลูกดอกดาหลาเป็นไม้ตัดดอกเชิงการค้าในจังหวัดนนทบุรี สมุทรสาคร ระยอง จันทบุรี าญจนบุรี กระบี่ ฯลฯ ราคาซื้อขายดาหลาดอกละ 5-20 บาท ส่วนต้นพันธุ์ ราคาเฉลี่ยหน่อละ 50-300 บาท ประเทศผู้นำเข้าดอกดาหลาที่สำคัญได้แก่ ตลาดตะวันออกกลาง ( บาห์เรน สหรัฐอาหรับอีมิเรต คูเวต) ส่วนตลาดนำเข้าต้นพันธุ์ดาหลาจากไทยได้แก่ สิงค์โปร์ สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น แองโกลา สเปน แอฟริกาใต้ ฯลฯ

ดาหลังตรัง 1-5
กรมวิชาการเกษตร โดยศูนย์วิจัยพืชสวนตรังได้คัดเลือกพันธุ์ดาหลาเสนอเป็นพันธ์แนะนำ ตรัง 1-5 ซึ่งมีจุดเด่นดังนี้
ดาหลาตรัง 1 ลำต้นสีเขียว ใบสีเขียว ช่อดอกสีขาว สีของดอกย่อยสีขาวขอบเหลือง ให้ผลผลิตเฉลี่ย 39 ดอก/กอ/ปี (เมื่ออายุ 3 ปีหลังปลูก) อายุปักแจกันนาน 7 วัน
ดาหลาตรัง 2 ลำต้นสีเขียว ใบสีเขียว ช่อดอกสีบานเย็น สีของดอกย่อยสีบานเย็น ให้ผลผลิตเฉลี่ย 40 ดอก/กอ/ปี (เมื่ออายุ 3 ปีหลังปลูก) อายุปักแจกันนาน 8 วัน

ดาหลาตรัง 3 ลำต้นสีเขียว ใบสีเขียว ช่อดอกสีแดง สีของดอกย่อยสีแดงขอบขาว ให้ผลผลิตเฉลี่ย 106 ดอก/กอ/ปี (เมื่ออายุ 3 ปีหลังปลูก) อายุปักแจกันนาน 8 วัน
ดาหลาตรัง 4 ลำต้นสีเขียว ใบสีเขียว ช่อดอกสีชมพู สีของดอกย่อยสีชมพูขอบเหลือง ให้ผลผลิตเฉลี่ย 136 ดอก/กอ/ปี (เมื่ออายุ 3 ปีหลังปลูก) อายุปักแจกันนาน 10 วัน
ดาหลาตรัง 5 ลำต้นสีเขียว ใบสีเขียว ช่อดอกสีชมพู สีของดอกย่อยสีชมพูขอบเหลือง ให้ผลผลิตเฉลี่ย 136 ดอก/กอ/ปี (เมื่ออายุ 3 ปีหลังปลูก) อายุปักแจกันนาน 10 วัน

แม้ดาหลาพันธุ์ ตรัง 1–5 จะมีลักษณะสวยงาม เป็นที่นิยมในตลาดส่งออก แต่มีข้อจำกัดในเรื่องขนาดช่อดอกใหญ่และทรงดอกแผ่บานเมื่อบาน จึงช้ำง่าย การบรรจุหีบห่อทำได้ยาก ต้นทุนการขนส่งสูง ผลผลิตต่ำ ออกดอกเป็นฤดู ไม่เอื้อต่อการส่งออก กรมวิชาการเกษตรจึงมีการพัฒนาสายพันธุ์ดาหลาลูกผสมพันธุ์ใหม่ เพื่อเป็นไม้ตัดดอกสำหรับใช้ในประเทศ และเพื่อการส่งออก ผลิตเส้นใย และทางด้านสมุนไพร
ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส ได้คัดเลือกพันธุ์ดาหลาสีแดงที่ปลูกอยู่ในพื้นที่ สำหรับตัดดอกขายตลาดมาเลเซียได้ โดยที่มีพ่อค้ามารับซื้อถึงสวน และสามารถใช้ทำเส้นใยเพื่อใช้ทำสิ่งทอได้ ด้านศูนย์วิจัยพืชสวนยะลา ปรับปรุงพันธุ์ดาหลาโดยวิธีการผสมเกสรได้ดาหลาลูกผสมพันธุ์ใหม่มีขนาดดอกเล็กคล้ายดอกกุหลาบสามารถออกดอกตลอดปีและให้ผลผลิตดอกไม่ต่ำกว่า 100 ดอกต่อกอต่อต่อปี เมื่อมีอายุไม่ต่ำกว่า 3 ปี ขนาดพื้นที่กอไม่ต่ำกว่า 1 ตารางเมตรเป็นการเพิ่มความหลากหลายของพันธุ์ และทางเลือกให้กับเกษตรกรในการเลือกพันธุ์ปลูกให้เหมาะสมกับความต้องการของตลาด

น้ำมันหอมระเหยจากดอกดาหลา
ดาหลา เป็นพืชที่มีกลิ่นหอมฉุนเฉพาะตัว เนื่องจากมีส่วนประกอบของน้ำมันหอมระเหย ที่มีฤทธิ์ต่อต้านแบคทีเรีย เชื้อรา และต้านอนุมูลอิสระ สามารถพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ได้ นอกจากนี้ยังได้วิจัยคิดค้นน้ำมันหอมระเหยกลิ่นใหม่และสัดส่วนการผสมของน้ำมันหอมระเหยเพื่อให้เกิดกลิ่นใหม่ ๆ โดยทำการศึกษาข้อมูลเชิงลึกในศึกษาช่วงอายุการเจริญเติบโตที่มีผลต่อชนิดและปริมาณของ สารสำคัญ และช่วงอายุการเก็บเกี่ยวที่เหมาะสมของดาหลาแต่ละชนิด สำหรับนำไปสกัดสารสำคัญ และปริมาณน้ำมันหอมระเหย เพื่อใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร การผลิตยา เวชสำอาง แพทย์แผนไทย สุคนธบำบัดเป็นการสร้างมูลค่าให้แก่ดาหลา และการสร้างงานเพิ่มรายได้ให้เกษตรกร และประชาชนทั่วไป

รู้จัก สายพันธุ์ดาหลาเชิงการค้า
ดาหลาพันธุ์ กวก. ตรัง 6 ช่อดอกรูปทรงถ้วย กลีบประดับแข็งเล็กน้อยสีชมพูอมส้ม กลีบประดับเรียงซ้อนเป็นระเบียบไม่แผ่กว้าง ช่อดอกเล็ก น้ำหนักเบา 98.20 กรัม อายุการปักแจกันนาน 9 วัน
ดาหลาพันธุ์ กวก. ตรัง7 ขนาดดอก 6.43 เซนติเมตร น้ำหนักช่อดอกเฉลี่ย 96.86 กรัม รูปทรงดอกรูปถ้วย กลีบประดับแข็งเล็กน้อยสีแดงชมพู (RG 53C) โดดเด่นดอกมีความคงทนเหมาะสำหรับการใช้ดอกตกแต่ง อายุการปักแจกัน 7 วัน
ดาหลาพันธุ์ กวก. ตรัง 8 ขนาดดอก 6.33 เซนติเมตร น้ำหนักช่อดอกเฉลี่ย 189 กรัม รูปทรงดอกรูปไข่ กลีบประดับแข็งเล็กน้อยสีแดง ดอกมีความคงทน อายุการปักแจกัน 8 วัน


ดาหลาพันธุ์ยะลา 1 มีช่อดอกสีแดงเข้ม กลีบประดับหนาเรียงเป็นระเบียบคล้ายดอกบัว ช่อดอกขนาดปานกลาง ให้ผลผลิตดอก จำนวน 386 ดอก/กอ/ปี อายุปักแจกัน 5 วัน
ดาหลาพันธุ์ยะลา 2 มีช่อดอกสีแดงอมส้ม ขอบกลีบมีสีเขียวอ่อนเด่นสะดุดตา เรียงซ้อนหลายชั้น ช่อดอกขนาดเล็ก น้ำหนัก 98 กรัม ให้ผลผลิตดอก 300 ดอก/กอ/ปี อายุปักแจกันนาน 6 วัน
ดาหลาพันธุ์ยะลา 3 ช่อดอกขนาดกลาง สีแดงสดใส มีขอบกลีบประดับสีขาวตัดกันสวยงาม ให้ผลผลิตประมาณ 227 ดอกต่อกอต่อปี มีอายุปักแจกันประมาณ 5 วัน
ดาหลาพันธุ์ยะลา 4 ให้ผลผลิตเร็ว ดอกดกและออกดอกเกือบตลอดปีมีช่อดอกสีชมพูอมแดง กลีบประดับหนา ขอบกลีบมีสีขาว อายุจากปลูกจนถึงให้ดอกประมาณ 56–62 วัน ช่อดอกขนาดปานกลาง ให้ผลผลิตดอก 280 ดอก/กอ/ปี อายุปักแจกันนาน 6 วัน


ดาหลาลูกผสมทั้ง 4 พันธุ์ ให้ผลผลิตได้ดีเกือบตลอดปี ส่วนด้านคุณภาพ ดาหลาพันธุ์ยะลา 1 และพันธุ์ยะลา 2 ช่อดอกมีลักษณะโดดเด่นสะดุดตา ช่อดอกขนาดเล็กเป็นทรงถ้วย ส่วนดาหลาพันธุ์ยะลา 3 และยะลา 4 ช่อดอกขนาดกลางเป็นทรงถ้วย เหมาะสำหรับการนำมาใช้ประดับตกแต่ง กลีบประดับสีสดใสเรียงซ้อนเป็นระเบียบ ความยาวก้านช่อดอกสั้น ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางก้านช่อดอก ขนาดช่อดอก และน้ำหนักช่อดอกไม่ใหญ่มาก ทำให้ง่ายต่อการบรรจุหีบห่อ และขนส่ง
รอขึ้นทะเบียนอีก 2 สายพันธุ์
ศูนย์วิจัยพืชสวนตรัง สถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร ประสบความสำเร็จในการปรับปรุงดาหลาลูกผสมพันธุ์ใหม่ที่อยู่ระหว่าง ขอขึ้นทะเบียนพันธุ์อีก 2 สายพันธุ์ ได้แก่


ดาหลาสายพันธุ์ 1-16 ลักษณะ : ช่อดอกรูปทรงไข่ กลีบประดับสีแดงเข้ม ขนาดช่อดอกเล็ก (เส้นผ่านศูนย์กลางช่อดอก 7.43เซนติเมตร) น้ำหนักช่อดอกเบา (118.20 กรัม) อายุการปักแจกันนาน 6 วัน
ดาหลาสายพันธุ์ 1-49 ลักษณะ : ช่อดอกรูปทรงไข่ กลีบประดับสีแดงเข้ม ขนาดช่อดอกเล็ก (เส้นผ่านศูนย์กลางช่อดอก 8.93เซนติเมตร) น้ำหนักช่อดอกเบา (189 กรัม) อายุการปักแจกันนาน 7 วัน


