สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) ร่วมกับ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมและติดตามความก้าวหน้าการดำเนินงานโครงการ “การขยายผลต้นแบบการปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับเพื่อลดมลภาวะฝุ่น PM2.5 จากฐานทรัพยากรของชุมชนสู่แนวปฏิบัติที่ดี” ในวันที่ 28 กันยายน 2569 ณ วิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ ตำบลน้ำปั้ว อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่เป้าหมายของการขยายผลต้นแบบการใช้ทรัพยากรชุมชนเพื่อรับมือปัญหามลภาวะฝุ่น PM2.5 ในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน
โดยได้รับเกียรติจากผู้ทรงคุณวุฒิ คณะผู้ทำงานพัฒนาและติดตามความสำเร็จแผนงานเป้าหมายสำคัญตามยุทธศาสตร์ ววน. เรื่อง ประเทศไทยปลอดภัยจาก PM2.5 (เป้าหมาย 8 จังหวัดภาคเหนือตอนบน) ด้านการเกษตร ได้แก่ ศ.พิเศษ ดร.กล้าณรงค์ ศรีรอต นายประลอง ดำรงค์ไทย รศ.ดร.พีรเดช ทองอำไพ และ นางสุนันทา สมพงษ์ พร้อมด้วย นางสุภาพร โชคเฉลิมวงศ์ ผู้อำนวยการกองบริหารทุนวิจัยและนวัตกรรม 1 และเจ้าหน้าที่ วช. รวมถึง ดร.นิตยา แก้วแพรก นักวิจัยอาวุโส วว. ตลอดจนหน่วยงานภาคีเครือข่ายในพื้นที่
โอกาสนี้ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนาน่าน โดยคณะอาจารย์และนักศึกษาสาขาพืชศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการเกษตร ได้เข้าร่วมติดตามและศึกษาดูงานด้วย เพื่อเรียนรู้แนวทางการปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับ การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรในท้องถิ่น ตลอดจนแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์ร่วมกับสมาชิกวิสาหกิจชุมชนที่จะเป็นการเชื่อมโยง งานวิจัย การศึกษา และการใช้ประโยชน์จริงในระดับพื้นที่
ในการนี้ ดร.อนันต์ พิริยะภัทรกิจ นักวิจัยอาวุโส ศูนย์เชี่ยวชาญนวัตกรรมเกษตรสร้างสรรค์ วว. ในฐานะหัวหน้าโครงการฯ นำเสนอความก้าวหน้าผลงานวิจัยและพัฒนาจากการดำเนินโครงการในพื้นที่จังหวัดน่าน โดยมีเป้าหมายสำคัญในการนำองค์ความรู้และเทคโนโลยีด้านการปลูกเลี้ยงไม้ดอกไม้ประดับมาประยุกต์ใช้บนฐานทรัพยากรของชุมชน เพื่อพัฒนา ต้นแบบการผลิตไม้ดอกที่เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ เพิ่มพื้นที่สีเขียว ควบคู่กับการลดการเผาเศษวัสดุทางการเกษตร และสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลผลิตทางการเกษตร
โดยคณะผู้ตรวจเยี่ยมได้เข้าเยี่ยมชมและศึกษาดูงานแปลงปลูกดาวเรืองของวิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ตำบลน้ำปั้ว ซึ่งเป็นพื้นที่ต้นแบบในการใช้ไม้ดอกเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มในชุมชน พร้อมมอบกล้าพรรณไม้และเครื่องอบพลังงานแสงอาทิตย์ เพื่อสนับสนุนการแปรรูปดอกดาวเรืองและไม้ดอก เป็นผลิตภัณฑ์ชาและผลิตภัณฑ์อื่นๆ ของชุมชน ช่วยเพิ่มมูลค่าผลผลิต และสร้างรายได้ที่ยั่งยืน ควบคู่กับการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ช่วงนี้หลายพื้นที่ในกรุงเทพมหานครและพื้นที่โดยรอบต้องเผชิญกับฝนที่ตกลงมาอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้บางพื้นที่มีปริมาณน้ำสะสมและระบายออกไม่ทัน โดยเฉพาะพื้นที่ลุ่มต่ำ ถนน ตรอกซอกซอย และบริเวณที่มีข้อจำกัดด้านการระบายน้ำ จนเกิดน้ำท่วมขังในหลายจุด สถานการณ์ที่เกิดขึ้นทำให้ประชาชนและผู้ประกอบการจำนวนไม่น้อยตั้งรับไม่ทัน กว่าจะรู้ตัวว่าน้ำกำลังไหลเข้าพื้นที่ก็อาจสายเกินกว่าจะจัดเตรียมกระสอบทรายหรืออุปกรณ์ป้องกันน้ำท่วมได้ทัน ขณะที่บางพื้นที่ได้รับความเสียหายทั้งบ้านเรือน ทรัพย์สิน สินค้า และอุปกรณ์ต่างๆ เหตุการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า การเตรียมพร้อมรับมือน้ำท่วมไม่ควรรอจนกว่าน้ำจะมาถึง โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีความเสี่ยงหรือเคยประสบปัญหาน้ำท่วมมาก่อน การเตรียมอุปกรณ์สำหรับป้องกันน้ำไว้ล่วงหน้า จึงเป็นอีกหนึ่งวิธีที่จะช่วยลดความเสียหายและเพิ่มเวลาในการรับมือเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน จากเดิมที่หลายคนคุ้นเคยกับการใช้ “กระสอบทราย” เป็นแนวกั้นน้ำ ปัจจุบันมีการพัฒนาถุงป้องกันน้ำท่วมรูปแบบใหม่ที่เน้นความสะดวกในการจัดเก็บ ขนย้าย และนำมาใช้งานได้อย่างรวดเร็ว หนึ่งในนั้นคือ กระสอบทรายรุ่น Eco หรือถุงกันน้ำท่วมสำเ
‘วานิลลา’ แม้จะมีถิ่นกำเนิดไกลถึงเม็กซิโกและอเมริกากลาง แต่ปัจจุบันได้กลายเป็นพืชเศรษฐกิจที่เริ่มเข้ามามีบทบาทในประเทศไทยอย่างมีนัยสำคัญ ด้วยแรงหนุนจากเทรนด์การบริโภคยุคใหม่ที่หันมาใส่ใจสุขภาพ และการเลือกใช้กลิ่นรสจากธรรมชาติแท้ แทนการใช้สารสังเคราะห์ จากการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้บริโภคนี้เอง ทำให้ทั้งผู้ประกอบการและเกษตรกรไทยหันมามองเห็นโอกาสในการสร้างมูลค่าเพิ่ม ส่งผลให้มีการขยายพื้นที่ปลูกและศึกษาเทคนิคการผลิตวานิลลาคุณภาพสูงกันมากขึ้น เพื่อรองรับความต้องการของอุตสาหกรรมอาหารและเบเกอรี่ระดับพรีเมียม อย่างไรก็ตาม “หัวใจสำคัญ” ของการปลูกวานิลลาไม่ใช่เพียงการทำให้ติดฝัก แต่คือการรักษามาตรฐานการผลิตและการบ่ม ที่ได้คุณภาพระดับสากล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในตลาดและสร้างความมั่นคงทางรายได้ให้กับเกษตรกรไทยในระยะยาว คุณวัฒน์-ปิยวัฒน์ ลุนคำโต เจ้าของสวนนัฐภวรรธณ์ อยู่ที่บ้านอุดมชัย ตำบลโนนก่อ อำเภอสิรินธร จังหวัดอุบลราชธานี ปัจจุบันประกอบอาชีพเป็นวิศวกรเครื่องกลอยู่ที่จังหวัดระยอง แต่มีใจรักในงานด้านการเกษตร จึงตัดสินใจลงทุนปลูกวานิลลาสร้างรายได้เสริมที่บ้านเกิดจังหวัดอุบลราชธานี บนพื้นที่เพียง
ตำบลเกาะใหญ่ อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา มีพื้นที่ติดกับทะเลสาบสงขลาถึง 3 ด้าน ชาวบ้านส่วนใหญ่มีวิถีชีวิตผูกพันกับการทำประมงพื้นบ้านและและการจับสัตว์น้ำในทะเลสาบสงขลา กุ้งหวาน สินค้าขายดี กุ้งฝอยหรือที่ชาวบ้านเรียกติดปากว่า กุ้งนา เป็นกุ้งตัวเล็กๆ เปลือกนิ่ม เนื้อหวาน เป็นหนึ่งในสินค้าประมงที่ขึ้นชื่อของท้องถิ่นแห่งนี้ ชาวประมงจะออกเรือเล็กไปดักกุ้งในทะเลสาบสงขลาโดยวางไซที่มีอาหารปลาแบบเม็ดไว้รอบๆ พื้นที่ที่จะดักกุ้ง ในวันถัดมา ช่วงเวลา 03.00-08.00 น. จะออกเรืออีกครั้งเพื่อไปเก็บไซดักกุ้งพร้อมทั้งวางไซชุดใหม่ กุ้งนาหรือกุ้งฝอยจะจับได้มากในบางช่วงเดือนเท่านั้น ปัจจุบัน กุ้งนาเป็น 1 ใน 3 ชนิดกุ้งที่พบได้ในทะเลสาบสงขลา นอกเหนือจากกุ้งแต้ และกุ้งแม่น้ำ กุ้งจากทะเลสาบสงขลามีเอกลักษณ์โดดเด่นเรื่อง “กุ้ง 3 น้ำ” เติบโตในระบบนิเวศน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็มผสมผสานกัน ทำให้เนื้อกุ้งมีความหวานและแน่นเป็นพิเศษ ตัวกุ้งนา ขนาดไม่ใหญ่มาก แต่เนื้อแน่น เปลือกไม่แข็ง ชาวประมงจะนำมาตัดหัวตัดหนวดตัดขาทุกตัวก่อนนำไปทำความสะอาด และผ่านขบวนการแปรรูปเรียกว่า “กุ้งต้มน้ำผึ้ง” หรือ “กุ้งหวาน” โดยเคี่ยวกุ้งสดกั
“แค่เปลี่ยนความคิด ชีวิตก็เปลี่ยน” เป็นคำกล่าวถึงความจริงใจที่เต็มเปี่ยมของ คุณสุริยา ขันแก้ว ชื่อเล่นที่เรียกกันว่า “อู๋” อยู่บ้านเลขที่ 137/1 หมู่ที่ 11 บ้านแม่ลานเหนือ ตำบลห้วยอ้อ อำเภอลอง จังหวัดแพร่ 54150 e-mail : [email protected] หรือ Facebook : suriyakhunkaew การศึกษาปริญญาตรี วิศวกรรมไฟฟ้า มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ภรรยา คุณหทัยรัตน์ ขันแก้ว มีลูกชายและลูกสาว รวม 2 คน คุณสุริยา ขันแก้ว นับเป็นเกษตรกรรุ่นใหม่ที่หันหลังให้กับงานประจำบริษัทเอกชนที่มีรายได้เป็นเงินเดือน เดือนละเกือบแสนบาท มาทำเกษตร แต่ก่อนที่จะเริ่มต้นกลับมาใช้ชีวิตถิ่นเดิมที่บ้านเกิดในชนบท เขาวางแผนชีวิตและครอบครัวไว้อย่างน่าสนใจ วางแผน วาดฝัน ออกแบบแปลงเกษตร การจัดการแปลง ศึกษาหาความรู้จนมั่นใจว่าการเกษตรและครอบครัว ลงมือทำจริงแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่ก้าวกระโดด จุดเด่นการทำเกษตรของคุณสุริยาจึงอยู่ที่การวางแผนและผลิตพืชผลทางการเกษตรจากการปลูกข้าวเพียงอย่างเดียว เป็นแบบผสมผสานในแปลงนาเดียวกันสร้างมูลค่าเพิ่มของพื้นที่ การนำเทคโนโลยีการจ่ายน้ำแบบ เปิด-ปิด อัตโนมัติ มาใช้ในแปลง ทุ่นเวลาและแรงงาน
