2 สามีภรรยา คุณครูทวีวุฒิ และคุณครูสายหยาด จันทร์คูเมือง เกิดและเติบโตในครอบครัวชาวนา ช่วยพ่อแม่ทำนามาแต่วัยเด็ก หลังเรียนจบก็รับราชการครู และมีอาชีพเสริมเป็นชาวนาในช่วงวันหยุด บนเนื้อที่กว่า 100 ไร่ในพื้นที่บ้านโพนเดื่อ หมู่ที่ 4 ตำบลทุ่งหลวง อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด
คุณครูทวีวุฒิ และคุณครูสายหยาด จันทร์คูเมือง มีโอกาสเข้าร่วมโครงการ “เพาะดี กินดี – ข้าว” ซึ่งบริษัท ซินเจนทา ครอป โปรเทคชั่น จำกัด ร่วมกับ องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน (GIZ) ประจำประเทศไทย เดินหน้าส่งเสริมการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มุ่งพัฒนาศักยภาพชาวนามากกว่า 150 คน ใน สามจังหวัด ได้แก่ ร้อยเอ็ด อุบลราชธานี และสุรินทร์ ผ่านการเรียนรู้จากแปลงสาธิต 6 แปลง

แปลงละ 8 กรรมวิธีทดลอง ภายใต้แนวคิด “ปลูกข้าวเท่าทันภูมิอากาศ” (Climate-Smart Rice Farming) โดยถ่ายทอดองค์ความรู้และแนวทางการจัดการนาข้าวอย่างมีประสิทธิภาพ ครอบคลุมตั้งแต่การจัดการธาตุอาหารตามผลวิเคราะห์ดิน การใช้สารกระตุ้นชีวภาพ (Bio stimulant) ไปจนถึงการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสาน (Integrated Pest Management: IPM) เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบประสิทธิภาพของแนวทางการจัดการที่แตกต่างกัน ทั้งด้านการเจริญเติบโต ผลผลิต และการใช้ปัจจัยการผลิตอย่างเหมาะสม ตลอดจนส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถปรับตัวต่อความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
คุณครูสายหยาด กล่าวว่า ก่อนเข้าร่วมโครงการ เราส่วนใหญ่ทำเกษตรตามประสบการณ์และวิธีการที่เคยทำมา แต่เมื่อได้เข้าร่วมอบรมและเรียนรู้จากแปลงสาธิต ทำให้เข้าใจมากขึ้นว่าการจัดการดิน การใส่ปุ๋ย และการดูแลศัตรูพืชมีความสำคัญต่อผลผลิตอย่างไร โดยเฉพาะการได้เห็นความแตกต่างของแต่ละวิธีในแปลงจริง ทำให้เรามีความรู้และมีทางเลือกมากขึ้น สามารถนำสิ่งที่เรียนรู้ไปปรับใช้กับนาของตัวเองได้อย่างเหมาะสม ไม่จำเป็นต้องทำตามทุกอย่างเหมือนกัน แต่เลือกวิธีที่เหมาะกับพื้นที่ของเรา อยากให้เกษตรกรคนอื่น ๆ ได้มีโอกาสเรียนรู้และนำความรู้เหล่านี้ไปพัฒนาการทำนาของตัวเองเช่นกัน

“ ก่อนหน้านี้ ได้ลงทะเบียนข้อมูลการทำนาในแอปพลิเคชัน Farmbook ประมาณการณ์ผลผลิตข้าวหอม กข.15 อยู่ที่ 450 กก.ต่อไร่ แต่ในปีนี้เราบูรณาการความรู้จากซิเจนทามาประยุกต์ใช้ในการปลูกดูแลแปลงนาข้าว กข. 15 เนื้อที่ 7 ไร่ที่อยู่ข้างบ้าน ปรากฎว่า ได้ผลผลิตสูงถึง 881 กก.ต่อไร่ ถือว่า ได้ผลผลิตเยอะที่สุดเท่าที่เคยทำข้าวมา แถมปีนี้ยังขายข้าวได้ราคาดีถึงตันละ 14,200 บาท ถือว่าเซอร์ไพรส์มากในปีนี้ ” คุณครูสายหยาด กล่าว
คุณครูทวีวุฒิ กล่าวว่า สาเหตุที่ทำให้เราได้ผลผลิตสูงกว่าทุกปี เนื่องจากปีนี้เรามีแหล่งน้ำสมบูรณ์ ประกอบกับดูแลจัดการแปลงนาตามระยะการเติบโตตามคำแนะนำของซิเจนทาเช่น ใส่ปุ๋ยรับรวง ก่อนวันที่ 20 ก.ย. ควบคุมการใช้ปุ๋ยและสารกำจัดวัชพืชอย่างเหมาะสม รวมทั้งใช้แรงงานครอบครัวดูแลแปลงนา และมีอุปกรณ์เครื่องจักรเป็นของตัวเอง สามารถลดต้นทุนผลิตลงถึง 30%

แม้หลายฝ่ายคาดการณ์ว่า ประเทศไทยจะเสี่ยงเผชิญภัยแล้งจัดต่อเนื่อง จากปรากฏการณ์ซุปเปอร์เอลนีโญ ในช่วงปลายปี 2569 ไปจนถึงช่วงเดือนมกราคม–มีนาคม 2570 แต่หลังหมดฤดู นาปี คุณครูทวีวุฒิวางแผนที่จะปลูกข้าวนาปรังต่อทันที เนื่องจากเตรียมแหล่งน้ำสำรองในแปลงนาจำนวน 2 บ่อๆ ละ 1 ไร่ความลึก 12 เมตรพร้อมติดตั้งระบบสูบน้ำโซล่าเซลล์
“ เรามีแหล่งน้ำสำรองไว้เพียงพอสำหรับทำนาปรังรอบ 2 โดยวางแผนปลูกข้าว กข.15 ใช้ระยะเวลาปลูกดูแล 120 วัน ก็สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตออกขายได้ทันกับจังหวะที่ข้าวราคาสูงอย่างแน่นอน” คุณครูทวีวุฒิ กล่าว

สูตรลับจากแปลงนา
แปลงนาทดลองในโครงการ “เพาะดี กินดี – ข้าว” แนะนำให้เกษตรกรดูแลแปลงนาตามโปรแกรมอารักขาพืชของซินเจนทาคือ ระยะแตกกอ : 60 วันหลังหยอดข้าว ใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดินอัตรา 25 กก.ต่อไร่ จะช่วยให้ต้นข้าวแตกกอดี ระยะสร้างรวง : 120 วันหลังหยอดข้าว ใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดิน อัตรา 15 กก.ต่อไร่ และใช้สารอารักขาพืชตามระยะการเติบโตของพืชเพื่อจัดการวัชพืช จัดการโรคพืช แมลงศัตรูพืช และใส่ฮอร์โมน อาหารเสริม
ความสำเร็จจากแปลงนาเกิดขึ้นมาจาก 2 ปัจจัยหลักคือ 1. เมล็ดพันธุ์แกร่ง +การจัดการอัจฉริยะ (GIZ) 2. เกราะป้องกันศัตรูพืช (ซินเจนทา IPM) จะช่วยลดโรคไหม้ข้าวเหลือเพียง 2-3% ข้าวทนแล้งและเติบโตสม่ำเสมอ ผลสรุปที่เกิดขึ้น มาจาก เทคโนโลยีที่ใช่ ในเวลาที่เหมาะสม คือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดสำหรับนาข้าวของเกษตรกร แม้ในสภาวะที่ธรรมชาติไม่เป็นใจ

