เลม่อน (Lemon) จัดอยู่ในพืชตระกูลส้ม ที่เป็นไม้พุ่มดอกสีขาวและให้ผลผลิตสีเหลืองสดใสได้ตลอดทั้งปี ปัจจุบันในประเทศไทยเริ่มมีการนำเข้ามาปลูกอย่างแพร่หลาย และหลากหลายสายพันธุ์ แต่ที่ครองใจตลาดมากที่สุดต้องยกให้ “สายพันธุ์ยูเรก้า” ด้วยจุดเด่นด้านกลิ่นที่หอม ผิวสีเหลืองนวลสวย และให้ผลผลิตต่อต้นสูง จนเป็นที่ต้องการอย่างมากของตลาดในขณะนี้
จุดประกายให้เกษตรกรหันมาปลูกเลม่อนเชิงพาณิชย์เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ระดับครัวเรือนไปจนถึงไร่ขนาดใหญ่ วันนี้ เทคโนโลยีชาวบ้าน จะพาทุกท่านไปทำความรู้จักกับ “บ้านไร่ลินดา” ผู้บุกเบิกการปลูกเลม่อนมานานกว่า 4 ปี บนพื้นที่กว่า 50 ไร่
ซึ่งการขยายพื้นที่ปลูกในระดับสเกลใหญ่นี้ อะไรคือโอกาสและศักยภาพที่เจ้าของสวนมองเห็นในพืชชนิดนี้ ตามไปหาคำตอบพร้อมกัน
คุณเล็ก-วิจดา นพคุณ เจ้าของสวนเลม่อน “บ้านไร่ลินดา” ตั้งอยู่ที่ตำบลบ้านหลวง (เชิงดอยอินทนนท์) อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ จากนักธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ สู่เกษตรกรมืออาชีพด้านการปลูกเลม่อน ต่อยอดความชอบให้กลายเป็นอาชีพที่สร้างรายได้หลักล้านบาทต่อปี
คุณเล็กถ่ายทอดเรื่องราวให้ฟังว่า โดยพื้นฐานประกอบธุรกิจด้านอสังหาริมทรัพย์และซื้อขายที่ดินเป็นหลัก ส่วนจุดเริ่มต้นในเส้นทางเกษตรกรรมนั้นเกิดจากอุปนิสัยส่วนตัวที่ชอบความท้าทาย และเมื่อลงมือทำสิ่งใดแล้วต้องไปให้สุดเพื่อพิสูจน์ให้ชัดเจนว่าสิ่งนั้นสามารถไปต่อได้จริงหรือไม่
แม้หลายคนจะมองว่างานอสังหาริมทรัพย์ดูห่างไกลจากวิถีเกษตร แต่ด้วยความรักในต้นไม้ จึงตัดสินใจขยายสายงานและเปลี่ยนแพชชั่น ให้กลายเป็นธุรกิจที่มีระบบ เพื่อพิสูจน์ว่าหากตั้งใจทำเกษตรอย่างมีคุณภาพและมีการจัดการที่ดี จะสามารถสร้างความสำเร็จที่ยั่งยืนบนผืนดินที่มีอยู่ได้หรือไม่ และนั่นคือที่มาของการเริ่มต้นปลูกเลม่อน
สำหรับเหตุผลที่เลือก “เลม่อน” คุณเล็กเล่าว่าเริ่มจากความชอบส่วนตัวที่ชอบรับประทานผลไม้รสเปรี้ยวทุกชนิด ในตอนแรกชั่งใจระหว่างมะนาวไทยกับเลม่อน แต่เมื่อพิจารณาแล้วพบว่ามะนาวทั่วไปมีคนปลูกเยอะแล้ว จึงเบนเข็มมาที่การปลูกเลม่อนแทน เพราะมองว่าเป็นพืชมีอนาคต สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย ประกอบกับเมื่อ 5-6 ปีก่อน ประเทศไทยยังต้องนำเข้าเลม่อนเป็นหลักและหาเกรดพรีเมียมได้ยาก จึงมองเห็นโอกาสในช่องว่างทางการตลาดนี้ และตัดสินใจปลูกเลม่อนโดยเน้นความปลอดภัยเป็นหัวใจหลัก เพื่อให้ครองใจกลุ่มคนรักสุขภาพ ซึ่งนับจากวันนั้นจนถึงปัจจุบัน สวนแห่งนี้ก็เติบโตมานานกว่า 4 ปีแล้ว
เลม่อนพืชมีอนาคต ขยับพื้นที่ 8 ไร่
สู่ฟาร์มมาตรฐาน 50 ไร่
ยกระดับสินค้าเกษตรอย่างมืออาชีพ
คุณเล็กเล่าว่า การปลูกเลม่อนของเธอเริ่มต้นจากพื้นที่เพียง 8 ไร่ โดยใช้เวลาเรียนรู้ ลองผิดลองถูก และสะสมประสบการณ์ทั้งด้านการปลูกและการตลาด จนมั่นใจว่าเลม่อนเป็นพืชที่สร้างรายได้มั่นคง จึงตัดสินใจขยายพื้นที่ปลูกเพิ่มเป็น 50 ไร่
และในปี 2569 นี้ มีแผนจะขยายเพิ่มอีก 25 ไร่ โดยตั้งใจให้พื้นที่แห่งนี้เป็นแหล่งรวบรวมสายพันธุ์เลม่อนให้ได้มากที่สุด เพื่อตอบโจทย์คนที่ต้องการกิ่งพันธุ์ที่หลากหลาย “บ้านไร่ลินดา” พร้อมดูแลแบบครบวงจร รับจบได้ในที่เดียว
“การปลูกเลม่อนที่สวนเราแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบ คือ การปลูกลงดิน และการปลูกในวงบ่อ ซึ่งมีความแตกต่างกันคือ การปลูกลงดินนั้นรากจะชอนไชหาอาหารเองไปเรื่อยๆ ทำให้เราควบคุมธาตุอาหารได้ยาก ส่งผลต่อการทำผลผลิตนอกฤดู
ส่วนการปลูกในวงบ่อ เราสามารถคอนโทรลน้ำและธาตุอาหารได้ทั้งหมด จึงจัดการได้ง่ายกว่า ถามว่าทำไมตอนเริ่มต้นถึงเลือกปลูกลงดิน เพราะเมื่อ 4 ปีก่อนเรายังไม่เชี่ยวชาญด้านเกษตร จึงใช้วิธีศึกษาจากหลายตำรา บางคนว่าลงดินดีกว่า บางคนว่าลงบ่อดีกว่า แต่พอได้ลงมือทำจริงถึงรู้ว่า การปลูกในวงบ่อช่วยให้เราบริหารจัดการธาตุอาหารให้อยู่ในพื้นที่ที่ควบคุมได้ง่ายที่สุด”
ปัจจุบันทางสวนเลือกปลูกเลม่อน 3 สายพันธุ์หลัก ดังนี้
พันธุ์ยูเรก้า (Eureka) ปลูกเยอะที่สุดและเป็นพันธุ์ยอดนิยมของตลาด โดดเด่นเรื่องกลิ่นและสีผิวเหลืองสวย ตอบโจทย์ทั้งเมนูเครื่องดื่ม เบเกอรี่ ประดับตกแต่งจาน รวมถึงแปรรูปได้หลากหลาย กลุ่มลูกค้าหลักคือร้านแฟรนไชส์ ร้านเบเกอรี่ โรงแรม และห้างสรรพสินค้า
พันธุ์ลิสบอน (Lisbon) การปลูกและดูแลใกล้เคียงกับยูเรก้า แต่กลิ่นและความต้องการของตลาดยังไม่มากเท่า ซึ่งทางสวนเลือกปลูกไว้เพื่อความหลากหลาย และต้นพันธุ์ส่วนใหญ่ยังต้องนำเข้ามาจากประเทศจีน บ้านเราจึงเลือกที่จะปลูกยูเรก้ามากกว่าเพราะเป็นสายพันธุ์ที่หาได้ง่ายในบ้านเรา
พันธุ์เมเยอร์ (Meyer) แม้ในบ้านเราจะยังไม่เป็นที่นิยมในวงกว้าง แต่เราก็ปลูกไว้เพื่อตอบโจทย์ลูกค้าทุกกลุ่มที่ต้องการเข้าถึงเลม่อนทุกสายพันธุ์
เลม่อนเป็นพืชที่ปลูกได้แทบทุกพื้นที่ เพียงแต่ต้องให้ความสำคัญตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมดินไปจนถึงการเก็บเกี่ยว เริ่มจากการคัดเลือกกิ่งพันธุ์ ไม่ว่าจะเป็นกิ่งตอนหรือกิ่งเสียบยอด ต้องเลือกที่สมบูรณ์แข็งแรงเท่านั้น เพื่อให้ต้นเติบโตไวและให้ผลผลิตเร็วในอนาคต
นอกจากนี้ยังต้องใส่ใจรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ อย่างสม่ำเสมอ เช่น เลม่อนยิ่งแต่งกิ่งยิ่งดี รวมถึงการบริหารจัดการน้ำที่ไม่ควรขาด การดูแลป้องกันโรคแมลง และการให้ธาตุอาหารที่เหมาะสมกับตัวต้นอย่างจริงจัง ดังนั้นไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็ปลูกเลม่อนได้ หากมีองค์ประกอบครบถ้วนแบบนี้
การเตรียมดิน เลม่อนเติบโตและให้ผลผลิตได้ดีที่สุดในดินร่วนที่ระบายน้ำได้ดี และควรควบคุมค่า pH ให้อยู่ระหว่าง 5.5-6.5 ซึ่งหัวใจสำคัญคือการผสมดินให้เหมาะสม ส่วนผสมหลักที่เราใช้จะมีทั้งดินร่วน แกลบดิบ แกลบดำ และขุยมะพร้าว
โดยเฉพาะการปลูกในวงบ่อ ต้องเน้นให้ดินมีความโปร่งและระบายน้ำได้ดีเป็นพิเศษ เพราะจากประสบการณ์ที่ผ่านมา หากดินแฉะหรือระบายน้ำไม่ดีจะเกิดโรคเชื้อรา จนสุดท้ายอาจต้องจำใจสละต้นทิ้ง ส่วนการปลูกลงดินนั้น แนะนำให้เว้นระยะห่างระหว่างต้นประมาณ 4×4 เมตร
นอกจากเรื่องดินแล้วระบบนิเวศในสวน ก็เป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ช่วยในการออกดอกติดผล สวนของเราโชคดีที่มีทำเลอยู่ใกล้ดอยอินทนนท์ ทำให้มีตัวช่วยธรรมชาติอย่าง “ชันโรง” มาทำรัง และมี “ผึ้ง” จากสวนลำไยข้างเคียงเข้ามาช่วยผสมเกสร ส่งผลให้เลม่อนที่สวนติดผลดก และยังเป็นเครื่องยืนยันได้อย่างดีว่า พื้นที่ปลูกของเราปลอดภัยจากสารเคมีแน่นอน
ระบบน้ำ ของเลม่อนจะคล้ายกับมะนาวตรงที่ทนแล้งได้ดี แต่ยังไงก็ต้องวางระบบให้เหมาะสมและควบคุมได้แม่นยำ ซึ่งทำได้ไม่ยากเลย อย่างที่สวนตอนนี้เราเลือกใช้ระบบน้ำหยดเพื่อให้ปริมาณน้ำที่พอดี ป้องกันปัญหาโรครากเน่าโคนเน่า โดยช่วงแรกจะให้วันละ 2 รอบ เช้า-เย็น รอบละประมาณ 1 ชั่วโมง เมื่อต้นเริ่มโตขึ้นค่อยปรับเพิ่มปริมาณตามความเหมาะสมตามการเจริญเติบโตของต้น
การบำรุงใส่ปุ๋ย ที่สวนเราให้ความสำคัญกับความปลอดภัยของผู้บริโภคเป็นอันดับหนึ่ง โดยจะเน้นบำรุงด้วยปุ๋ยอินทรีย์เป็นหลัก ทั้งปุ๋ยหมักใบก้ามปูและปุ๋ยคอกจากมูลสัตว์ที่ปรุงขึ้นเอง ควบคู่กับการใช้สารชีวภัณฑ์เพื่อคุมโรครากเน่าโคนเน่า โรคยางไหล รวมถึงจัดการหนอนและแมลงศัตรูพืช
สำหรับมือใหม่ ช่วงเริ่มปลูกยังไม่แนะนำให้รีบใส่ปุ๋ยเพราะต้นยังเล็กเกินไป เมื่อปลูกไปสักระยะจนเริ่มติดดอกออกผลในช่วง 1-8 เดือนแรก แนะนำให้เด็ดทิ้งก่อนเพื่อให้ต้นสมบูรณ์เต็มที่ เมื่อต้นพร้อมแล้วจึงค่อยบำรุงด้วยปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมักตามการเจริญเติบโต หลังจากเก็บเกี่ยวรอบแรกไปแล้ว สามารถบำรุงเพิ่มได้เดือนละครั้งโดยโรยรอบโคนต้น แต่มีข้อแม้สำคัญคือต้องเป็นมูลสัตว์ที่ผ่านการหมักแล้วเท่านั้น ห้ามใช้มูลสัตว์สดโดยเด็ดขาด เพราะจะส่งผลเสียต่อการเติบโตของต้นเลม่อนโดยตรง
การป้องกันโรคและแมลงศัตรูพืช ช่วงที่เลม่อนกำลังแตกใบอ่อน ถือเป็นช่วงวิกฤตที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ เพราะศัตรูพืชเกือบทุกชนิดจะพุ่งเป้ามาที่ใบอ่อนเป็นหลัก ช่วงนี้จำเป็นต้องคอยดูแลอย่างใกล้ชิด โดยทางสวนเราจะเลือกใช้สารชีวภัณฑ์ฉีดพ่นเพื่อป้องกัน เช่น ใช้ไตรโคเดอร์มาเพื่อควบคุมโรคทางเชื้อรา อย่างโรคยางไหลและโรครากเน่าโคนเน่า ส่วนบิวเวอร์เรียจะใช้ในการควบคุมหนอนและแมลงศัตรูพืชต่างๆ เพื่อให้ต้นเลม่อนเติบโตได้อย่างปลอดภัย
ระยะเวลาการปลูกจนถึงเก็บเกี่ยว เลม่อนจะใช้เวลาประมาณปีครึ่งถึงสองปี ในช่วงปีแรกอาจจะเริ่มเห็นผลบ้างแต่ยังไม่มากนัก พอเข้าสู่ปีที่สองผลผลิตจะดกขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งจริงๆ แล้วเลม่อนปลูกได้ตลอดทั้งปี อยู่ที่ว่าเราต้องการทำผลผลิตนอกฤดูเพื่อเน้นตลาดในช่วงไหน โดยมีการตัดแต่งกิ่งเป็นตัวกำหนดผลผลิต
“เมื่อเราเก็บเกี่ยวรุ่นแรกเสร็จ ก็จะเริ่มเข้าสู่ขั้นตอนการบำรุงต้นและตัดแต่งกิ่งอย่างพิถีพิถัน เมื่อยอดอ่อนเริ่มแตกออกมา เราต้องดูแลใกล้ชิดทั้งการให้น้ำ ให้ปุ๋ย และเฝ้าระวังโรคแมลงหรือรากเน่าโคนเน่าไม่ให้กลับมารบกวน
เรื่องของการแต่งกิ่งเป็นอีกเรื่องที่สำคัญมาก เราต้องเริ่มดูตั้งแต่โคนต้นให้แสงแดดส่องถึงพื้น เพื่อช่วยฆ่าเชื้อและป้องกันโรคยางไหลหรือรากเน่า ยิ่งพุ่มโปร่งมากเท่าไหร่ การสังเคราะห์แสงก็จะยิ่งดีขึ้น ที่สำคัญคือต้องจัดการกิ่งหรือใบที่ซ้อนทับออก เพื่อไม่ให้เป็นแหล่งสะสมของแมลงและป้องกันใบที่ไม่ได้รับแสงมาแย่งสารอาหาร ทำให้ต้นได้รับธาตุอาหารไปเลี้ยงผลได้อย่างเต็มที่”
ปริมาณผลผลิต เมื่อเลม่อนเข้าสู่ปีที่ 2 ผลผลิตจะเริ่มดก เฉลี่ยต่อต้นอยู่ที่ประมาณ 20-50 กิโลกรัมต่อปีเลย เคล็ดลับสำคัญที่ทำให้ติดผลดกขนาดนี้ ต้องยกความดีความชอบให้ “ชันโรงและผึ้ง” ในสวน พวกเขาเหมือนพนักงานผสมเกสรฝีมือดีที่เราไม่ต้องจ้างและไม่ต้องดูแลเลย แต่ทำงานกันขยันมาก
และอีกหนึ่งเทคนิคคือการจัดการน้ำ ช่วงก่อนออกดอกเราต้องให้น้ำอย่างสม่ำเสมอ อย่าปล่อยให้ขาดช่วงเพื่อให้ต้นพร้อมแทงดอกได้เต็มที่ พอเริ่มมีดอก แมลงผสมเกสรก็จะเข้ามาทำหน้าที่ของมัน หลังจากนั้นแค่รักษาความต่อเนื่องของการให้น้ำและคุมโรคแมลงให้ดี ผลผลิตที่ออกมาก็จะทั้งดกและผิวสวยแน่นอน
ราคาผลผลิต จะปรับขึ้นลงตามฤดูกาล โดยเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 60-120 บาทต่อกิโลกรัม ขึ้นอยู่กับการคัดเกรด ซึ่งที่สวนเราจะแบ่งออกเป็น 2 ระดับหลักๆ คือ เกรด AA เน้นคุณภาพพรีเมียม ผิวต้องตึงสวย สีเหลืองทอง ลูกใหญ่ไร้ตำหนิ น้ำหนักเฉลี่ยประมาณ 3-4 ลูกต่อกิโลกรัม กลุ่มลูกค้าหลักจะเป็นโรงแรมชั้นนำและร้านอาหารที่นำไปใช้ตกแต่งจาน และปรุงอาหารเพื่อเพิ่มมูลค่า และ เกรด A คุณภาพรองลงมาตามมาตรฐาน
นอกจากนี้ เรายังมีกลุ่มตลาดที่แตกต่างออกไปอย่างงานออร์แกไนเซอร์ งานอีเวนต์ และงานแต่งงาน ที่ต้องการเลม่อนไปใช้สร้างบรรยากาศและธีมงานที่ดูหรูหราและสดชื่น
ช่องทางการตลาดและการสร้างมูลค่าเพิ่ม ผลิตภัณฑ์หลักของทางสวนเรามีตั้งแต่ผลเลม่อนสด น้ำเลม่อนคั้น เลม่อนไซรัป เลม่อนสปาร์คกลิ้ง ไปจนถึงน้ำยาล้างจานจากธรรมชาติ
โดยผลสดเราจะส่งตรงให้กับห้างสรรพสินค้า โรงแรม ร้านน้ำแฟรนไชส์ รวมถึงตลาดในประเทศเพื่อนบ้าน ส่วนน้ำเลม่อนคั้นจะเน้นตอบโจทย์ลูกค้าที่ไม่ซีเรียสเรื่องผิวพรรณของผล แต่ต้องการคุณภาพน้ำที่สดใหม่ ซึ่งปัจจุบันผลผลิตของเรายังผลิตไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด
“หากใครที่สนใจอยากเริ่มปลูก ตลาดเลม่อนยังไปได้อีกไกลมาก เพราะเทรนด์สุขภาพในปัจจุบันทำให้ผู้คนหันมาเลือกใช้ผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติและลดสารสังเคราะห์กันมากขึ้น แต่มีข้อแม้ว่าควรเริ่มจากพื้นที่เล็กๆ ก่อน เริ่มต้นปลูกสัก 20 ต้น เพื่อศึกษาลักษณะนิสัยของเลม่อนกับตัวเราเองว่าไปด้วยกันได้ไหม ถ้าไปกันได้ค่อยลงมือปลูก จะไม่แนะนำให้ปลูกทีเดียวเป็นร้อยต้น”
สำหรับท่านใดที่สนใจข้อมูลเพิ่มเติม หรืออยากแลกเปลี่ยนความรู้เรื่องการปลูกเลม่อน สามารถทักมาสอบถามได้ที่เพจ : บ้านไร่ลินดา หรือโทร.ติดต่อโดยตรงที่เบอร์ 098-241-4941
สมาพันธ์ปศุสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย ผนึกพันธมิตร 4 สมาคมด้านปศุสัตว์ แจงเหตุผลต้องนำเข้าข้าวโพดสหรัฐฯ ช่วยลดต้นทุนภาคปศุสัตว์ ลด PM 2.5 ย้ำไม่กระทบเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดในประเทศ ส่วนประเด็น GMO มีมาตรฐานใช้ทั่วโลกกว่า 30 ปี ไม่กระทบสุขภาพ สมาพันธ์ปศุสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย พร้อมพันธมิตร 4 สมาคมในภาคอุตสาหกรรมปศุสัตว์และประมง ร่วมแถลงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากสหรัฐอเมริกา ภายใต้กรอบองค์การการค้าโลก (WTO) เพื่อสร้างความเข้าใจต่อสาธารณะ นายพรศิลป์ พัชรินทร์ตนะกุล นายกสมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทย และเลขาธิการสมาพันธ์ปศุสัตว์และเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย กล่าวว่า การนำเข้าข้าวโพดเลี้ยงสัตว์จากสหรัฐอเมริกามีความจำเป็นด้วยเหตุผล 2 ประการ 1. เพื่อบรรเทาผลกระทบภาษีของสหรัฐฯ แม้ปัจจุบันศาลฎีกาสหรัฐฯ มีคำวินิจฉัยให้ยกเลิกมาตรการภาษีนำเข้าทั่วโลก แต่ยังเป็นภัยคุกคามอยู่เนื่องจากสหรัฐฯ ใช้อำนาจตามมาตรา 122 แห่งกฎหมายการค้าปี 1974 ประกาศจัดเก็บภาษีนำเข้าทั่วโลกในอัตรา 10% และเก็บสูงสุดได้ถึง 15% ไทยจึงมีความจำเป็นต้องเจรจาเปิดตลาดกับสหรัฐอเมริกาอย่างต่อเนื่อง 2. ภาคปศุสัตว์
ปัญหาปลาหมอคางดำ สร้างความปวดหัวให้แก่ชาวประมงอย่างมากเพราะเป็นสัตว์ต่างถิ่นที่ปรับตัวได้เก่ง สามารถอยู่ได้ในแหล่งน้ำทุกประเภท สามารถแพร่พันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว กำจัดเท่าไหร่ก็ไม่หมดไม่สิ้น ในรายการ เปลี่ยนมุมคิด สถานีโทรทัศน์รัฐสภา วันที่ 25 พฤษภาคม 2569 เวลา 20.15 น.คุณธวัช สุระบาล ประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา กล่าวตอนหนึ่งว่า ปัญหาปลาหมอคางดำไม่ควร “หาคนผิด” เพราะมีหลายปัจจัยไม่รู้ว่ามาจากอะไร กรณีปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์ต่างถิ่นรวมทั้งประเด็นความรับผิดชอบคงต้องรอฟังข้อเท็จจริงจากกระบวนการศาล ทุกวันนี้ หลายพื้นที่ประสบปัญหาเรื่องคุณภาพน้ำอยู่แล้ว จำเป็นต้องจัดการทั้งระบบนิเวศ ไม่ใช่มองแค่ปัญหาปัญหาหมอคางดำเพียงอย่างเดียว ปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งเดินหน้าจัดการก็คือ ช่วยเหลือเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ รวมทั้งควบคุมการแพร่ระบาด ลดประชากรปลา ผ่านโมเดล “จับ-ลด-ใช้ประโยชน์” พร้อมเปลี่ยนมุมมอง หมอคางดำ จากวายร้ายเป็นทรัพยากร ที่สามารถ นำไปใช้ประโยชน์ได้หลากหลายทั้ง อาหารคน อาหารสัตว์ อาหารพืช ปลาป่น วัตถุดิบเลี้ยงปูขาว และสินค้าโอท็อป เพื่อสร้างห่วงโซ่เศรษฐกิจใหม่ให้ชุมชน
ปลาหมอ หนึ่งในปลาน้ำจืดที่คนไทยนิยมนำมาเลี้ยงบริโภค มีรูปร่างป้อม ลำตัวแบนข้าง ตาโต ปากกว้าง ขอบฝาปิดเหงือกหยักแข็ง เกล็ดใหญ่คลุมทั้งลำตัว เป็นปลาที่มีรสชาติ มัน เนื้อแน่น นุ่ม สามารถแปรรูปหรือประกอบอาหารได้หลายประเภท ทั้งย่าง แกง ต้มยำ ทอด ปัจจุบันยังถือเป็นปลาที่มีความต้องการในตลาดสูง นิยมบริโภคกันมากทั้งในประเทศ คุณศิววงศ์ นวลสุวรรณ นำปลาหมอมาเลี้ยงภายในสวนยางพารา โดยใช้วิธีเลี้ยงให้อยู่ภายในบ่อผ้าใบ ทำให้ไม่ต้องขุดบ่อใช้พื้นที่ในสวนยางพาราได้อย่างเต็มที่ สามารถจัดการในเรื่องของระบบต่างๆ ภายในบ่อได้เป็นอย่างดี ทำให้ปลาหมอโตดี เนื้อแน่นมีคุณภาพ แปรรูปได้หลายรูปแบบเป็นที่ต้องการของตลาด เกษตรกรสวนยาง เลี้ยงปลาเสริมรายได้ คุณศิววงศ์ เล่าให้ฟังว่า ในสมัยก่อนได้ทำสวนยางในที่ดินของตัวเอง เมื่อราคายางพาราตกต่ำจนไม่สามารถสร้างความมั่นคงให้ครอบครัวได้ จึงทำให้ต้องหาอาชีพเสริมเพื่อเพิ่มรายได้ ในตอนนั้นทางการยางแห่งประเทศไทย รัฐวิสาหกิจในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้มีการสนับสนุนให้ใช้พื้นที่ในสวนยางให้เกิดประโยชน์มากขึ้น จนเกิดเป็นโครงการเลี้ยงปลาหมอในบ่อผ้าใบ ทำให้เกิดความสนใจที่จะเลี้ยงปลา
ในวันที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ทั้งภัยแล้ง อุณหภูมิสูง ดินเสื่อม และต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้น การทำเกษตรจึงยากกว่าที่เคย โดยเฉพาะปัญหาราคาปุ๋ยและคุณภาพดินที่ถดถอยต่อเนื่อง จนเกษตรกรจำนวนมากต้องลงทุนเพิ่ม แต่ผลผลิตกลับไม่เพิ่มตาม “ไบโอชาร์” จึงถูกมองว่าเป็นหนึ่งในทางรอดสำคัญของภาคเกษตรยุคใหม่ เพราะไม่ใช่เพียงถ่านธรรมดา แต่คือคาร์บอนจากชีวมวลพืชที่มีโครงสร้างรูพรุนสูง ช่วยฟื้นฟูดินถึงระดับโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดี ลดการสูญเสียธาตุอาหาร และช่วยให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เติบโตได้มากขึ้น และสิ่งที่น่าสนใจคือ เกษตรกรสามารถผลิตไบโอชาร์ใช้เองได้จากเศษวัสดุในไร่นา ไม่ว่าจะเป็นฟางข้าว ใบอ้อย กิ่งไม้ ซังข้าวโพด หรือเศษพืชจากสวนผลไม้ เพราะพืชทุกชนิดล้วนมีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ เมื่อนำมาเผาภายใต้สภาวะออกซิเจนจำกัด ก็จะได้ไบโอชาร์ที่สามารถนำกลับไปฟื้นดินในแปลงของตัวเองได้อีกครั้ง คุณประสาน สุขสุทธิ์ อดีตหัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดสระแก้ว และเจ้าของสวนไผ่โป๋ยแจ่ม สระแก้ว ได้ให้มุมมองในเรื่องของไบโอชาร์ไว้ว่า แม้ไบโอชาร์จะไม่ใช่ยาวิเศษที่แก้ได้ทุกปัญหาในทั
