ปศุสัตว์

หนุ่มวัย 45 ปี ชาวบ้านป่าห้วยแข้ หมู่ที่ 2 ตำบลห้วยลาน อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา ใช้เวลาว่างเว้นจากการขายก๋วยเตี๋ยวหลังได้รับผลกระทบจากไวรัสโควิด-19 หันมาเพาะพันธุ์หนูพุกขนาดใหญ่ เป็นพันธุ์พื้นเมืองพะเยา สร้างรายได้ โดยมุ่งหวังจะขยายพันธุ์จำหน่ายเป็นพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ เนื่องจากหนูพุกปัจจุบันเป็นที่ต้องการของตลาดมาก หนูพุก หรือ หนูแผง Bandicoot rats เป็นสกุลของสัตว์ฟันแทะในวงศ์ Murinae ในวงศ์ใหญ่ Muridae ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Bandicota มาจากภาษาเตลูกู คำว่า pandikokku หมายถึง “หนูหมู” หนูพุก มีรูปร่างลักษณะทั่วไปคล้ายกับหนูทั่วไปในวงศ์ Murinae แต่ทว่ามีรูปร่างที่ใหญ่กว่าหนูในสกุล Rattus มาก และมีจุดเด่นที่มีขนสีน้ำตาลแดงหรือน้ำตาลดำที่รุงรังไม่เป็นระเบียบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งขนบริเวณหลังที่เป็นแผงแข็ง หลังตีนเป็นสีดำ หางยาวมีเกล็ดสีเดียว เป็นหนูที่มีอุปนิสัยดุร้าย เมื่อถูกคุกคามจะขู่และพร้อมที่จะกัด หนุพุก แบ่งออกได้เป็น 3 ชนิด มีหนูพุกอินเดีย (B. bengalensis) หนูพุกใหญ่ (B. indica) หนูพุกเล็ก (B. savilei) พบได้ในประเทศไทย 2 ชนิด หนูพุกถือว่าเป็นหนูที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย โดยอาจจะม

ปัจจุบัน กระแสการเลี้ยงแพะกำลังได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก เนื่องจากตลาดยังมีความต้องการเนื้อแพะสูง จึงมีการส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการเลี้ยงแพะอย่างต่อเนื่อง อาจเรียกได้ว่าการตลาดของสัตว์ชนิดนี้ยังมีอนาคตที่สดใส ขอเพียงมีการจัดการให้เป็นไปตามระบบและได้มาตรฐาน คุณปัญญา บางแสง หัวหน้าสำนักงานสภาเกษตรกร จังหวัดชัยนาท ได้ให้ข้อมูลว่า ทางจังหวัดชัยนาทเองก็เริ่มมีการส่งเสริมให้มีการเลี้ยงแพะมากขึ้น เพื่อให้เกษตรกรมีทางเลือกในการสร้างรายได้ให้กับครอบครัว เพราะจังหวัดชัยนาทมีสภาพอากาศที่ค่อนข้างเอื้ออำนวยต่อการเลี้ยงแพะ จึงทำให้เกษตรกรที่นี่หลายครัวเรือนจัดสรรพื้นที่เกษตรบางส่วนมาทำการเลี้ยงแพะ (ซ้ายสุด) คุณปัญญา บางแสง “สาเหตุที่การเลี้ยงแพะประสบผลสำเร็จได้ดีในภาคกลาง เพราะสภาพอากาศดี อากาศไม่แปรปรวน ภาคกลางเราฝนตกอย่างต่ำก็แค่ 4 เดือน ความชื้นจึงไม่มากที่จะเป็นอุปสรรคในการเลี้ยง แพะจึงเจริญเติบโตได้ดี ไม่ป่วยง่าย ไม่ปอดบวมตาย เมื่อมองแล้วเราสามารถทำได้ และที่สำคัญตอนนี้ตลาดต้องการเยอะมากขึ้น สามารถส่งออกขายต่างประเทศโดยเฉพาะจีน ซึ่งตอนนี้ก็อยากจะบอกว่า ใครที่มีเนื้อที่อยู่ก็สามารถแบ่งมาเลี้ย

สวัสดีครับ คอลัมน์ “คิดใหญ่แบบรายย่อย” กับผม ธนากร เที่ยงน้อย มาพบกันอีกครั้ง ทุกคนน่าจะเคยได้ยินได้ฟังประโยคที่ว่า “ปัญหามีเอาไว้ให้เราแก้” กันมาก่อน แต่จะมีใครเข้าใจเรื่องนี้อย่างถ่องแท้บ้าง ฉบับนี้พาท่านไปพบกับพี่น้องเกษตรกรรายย่อยที่คิด เกษตรกรรายย่อยที่ลงมือแก้ปัญหาการเลี้ยงวัวในพื้นที่ที่ค่อนข้างแร้นแค้น ขาดแคลนทั้งหญ้าและน้ำ แต่ก็ยังมีวัวขายทำรายได้กันตลอดทั้งปี เขาแก้ไขปัญหาสำคัญสำหรับการเลี้ยงวัวได้อย่างไร มีแนวคิดและเกร็ดความรู้ต่างๆ เพื่อแก้ไขปัญหาแบบนี้อย่างไรบ้าง ตามไปชมกันครับ จากวัวลาน มาเป็นวัวเนื้อ พาท่านไปพบกับ คุณทองสุข ประสบโชค ที่บ้านเลขที่ 32/1 หมู่ที่ 4 ตำบลสามร้อยยอด อำเภอสามร้อยยอด จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ คุณทองสุข เล่าว่า เริ่มต้นจากเลี้ยงวัวลาน หรือวัวพันธุ์ไทยที่มีอยู่หลายตัวมาปรับให้เป็นวัวเนื้อลูกผสม “ตัวผมเลี้ยงวัวมา 10 กว่าปี เริ่มต้นจากเลี้ยงวัวลานเพราะใจชอบแล้วขยายฝูงมาเรื่อยๆ จนมาถึงวันหนึ่งที่วัวลานไปต่อได้ยาก เพราะทางราชการมองว่าการเล่นวัวลานเป็นการเล่นการพนัน การจัดแข่งวัวลานจึงทำได้ยากลำบากขึ้น คนเลี้ยงวัวลานอย่างเราก็ไม่มีทางเลือก ไม่มีทางได้เอาวั

แพะ เป็นอีกหนึ่งสัตว์เลี้ยงที่ปัจจุบันได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก โดยผู้เลี้ยงส่วนใหญ่แบ่งเนื้อที่จากที่เคยปลูกพืชเพียงอย่างเดียว มาเลี้ยงแพะพร้อมกับปลูกแปลงหญ้าอาหารสัตว์ไว้ให้สัตว์ได้กิน ทำให้การเลี้ยงนอกจากลดต้นทุนได้เป็นอย่างดีแล้ว ยังเกิดรายได้ที่สามารถทำเป็นอาชีพเสริมหรือหลักได้ เพราะแพะเป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย เมื่อตั้งท้องใช้ระยะเวลาไม่นานสามารถผลิตลูกออกมาให้ผู้เลี้ยงได้รวดเร็ว และคืนเงินลงทุนให้กับผู้เลี้ยงได้ไม่ยาก คุณอิทธิพงศ์ วงศ์พนม ทำฟาร์มแพะอยู่หมู่ที่ 2 ตำบลกระเบื้อง อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เขาจบการศึกษาระดับปริญญาตรี สาขาวิชาสัตวศาสตร์ คณะเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ได้มายึดการเลี้ยงแพะเป็นอาชีพเสริม โดยนำวิชาความรู้ที่ได้ร่ำเรียนมาต่อยอดให้เกิดประโยชน์ ทำให้การเลี้ยงแพะและงานทางการเกษตรอื่นๆ ของเขา สามารถทำควบคู่ไปกับงานประจำได้เป็นอย่างดี แม้มีงานประจำ ก็ทำเกษตรเสริมควบคู่ได้ คุณอิทธิพงศ์ เล่าให้ฟังว่า ปัจจุบันทำงานประจำเป็นนักวิชาการอยู่บริษัทเอกชนแห่งหนึ่ง เมื่อทำงานมาได้สักระยะหนึ่งเห็นพื้นที่นาของครอบครัวยังว่างอยู่ ยังไม่ไ

กระบือในยุคนี้ไม่ได้เป็นสัตว์ที่เลี้ยงเพื่อไว้ไถนาอย่างเช่นเก่าก่อน ปัจจุบันการเลี้ยงได้พัฒนาเพื่อให้มีความหลากหลาย โดยมุ่งเน้นการทำตลาดได้ง่ายกว่าเดิม หรือเกษตรกรบางรายเลี้ยงกระบือเพื่อเป็นเชิงอนุรักษ์ จึงเกิดการพัฒนาสายพันธุ์ที่มีคุณภาพ ส่งผลให้กระบือในยุคนี้มีรูปทรงและส่วนต่างๆ ของโครงสร้างตัวที่ใหญ่ขึ้น มีความสง่างาม ส่งเข้าประกวดเป็นกระบืองามตามงานต่างๆ ได้ ซึ่งเกษตรกรหรือผู้สนใจเลี้ยงต้องมีทิศทางและเป้าหมายของการสร้างตลาดว่าจะไปในทิศทางใด อาชีพเลี้ยงกระบือจึงทำรายได้ตอบแทนไม่แพ้งานเกษตรด้านอื่นๆ เลยทีเดียว คุณสมบัติ ทำละเอียด เจ้าของ บิ๊กไอซ์ ฟาร์มควายไทยเจ้าของฟาร์ม ตั้งอยู่ที่ ตำบลทับยายเชียง อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก ได้สนใจที่จะนำกระบือมาเลี้ยงในพื้นที่ของตนเอง เพราะมองว่ากระบือเป็นสัตว์ที่ต้องทำการอนุรักษ์ไว้ เพราะเป็นอีกสัตว์สำคัญที่อยู่คู่กับชาวไร่ชาวนา เมื่อเขามีโอกาสได้มาทดลองเลี้ยงและพัฒนาสายพันธุ์อยู่เสมอ จึงทำให้กระบือที่เลี้ยงภายในฟาร์มมีลักษณะพันธุ์ที่ดี ส่งผลให้ในเรื่องของราคาจำหน่ายเพิ่มมูลค่าตามไปอีกด้วย เห็นกระบือมาแต่วัยเด็ก จึงมีความผูกพันและอยากอนุรักษ์

กลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อบ้านคำแม่นาง-สามแยก จังหวัดนครพนม เกิดจากการรวมตัวของกลุ่มเกษตรกรในพื้นที่ตำบลหนองซน อำเภอนาทม จังหวัดนครพนม ที่ต้องการพัฒนาอาชีพการทำนาให้มีต้นทุนต่ำ จึงรวมตัวกันผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว ปุ๋ยหมัก และเลี้ยงโคเนื้อเพื่อนำมูลโคผลิตเป็นปุ๋ยอินทรีย์มาอย่างต่อเนื่อง ก่อนจะขยายการลงทุนกิจการเลี้ยงโคจนประสบความสำเร็จกลายเป็นแหล่งผลิตโคเนื้อเกรดเอระดับแนวหน้าของประเทศ ได้อย่างเข้มแข็งและยั่งยืน ทำให้คว้ารางวัล สถาบันเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ (กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์) ประจำปี 2563 ได้ในที่สุด ฟันฝ่าอุปสรรคในการสร้างผลงาน เมื่อปี 2538 ลุงคำเฝือ เชียงขวาง เป็นผู้บุกเบิก ในการจัดตั้งกลุ่มทำนาขึ้น ต่อมาปี 2544 ได้จัดตั้งเป็นกลุ่มผลิตเมล็ด-พันธุ์ข้าวตำบลหนองโซน ปี 2549 ตั้งเป็นกลุ่มทำปุ๋ยหมัก อำเภอบ้านแพง ปี 2552-2554 สำนักงานปศุสัตว์อำเภอนาทม ได้เข้ามาประชุมชี้แจง จัดตั้งกลุ่มธนาคารโค-กระบือเพื่อเกษตรกร ตามพระราชดำริ แต่กลุ่มยังไม่เข้าร่วมโครงการ จนกระทั่งปี 2555 ทางกลุ่มเกษตรกรเกิดแนวคิดใหม่ที่จะตั้งกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อขึ้น เพราะเกิดปัญหาในการซื้อมูลสัตว์ โค-กระบือ มาทำป

การเลี้ยงสัตว์หลายชนิด เช่น การเลี้ยงไก่เนื้อ ไก่ไข่ เป็ด หมู ซึ่งปัจจุบันกลายเป็นเกษตรพันธสัญญาไปเสียเกือบหมด เนื่องจากมีบริษัทยักษ์ใหญ่ไม่กี่รายที่เข้ามาเป็นคู่พันธสัญญา บริษัทเหล่านี้อำนวยความสะดวกทุกอย่างในการเกิดขึ้นของฟาร์มเลี้ยงสัตว์ ถึงขนาดสามารถประสานกับธนาคารพาณิชย์เพื่อดำเนินการให้เงินกู้แก่กิจการปศุสัตว์เหล่านี้ได้ เพราะถือว่ามีตลาดรองรับที่แน่นอน แต่นั่นก็มีปัญหาอื่นแอบแฝงอยู่ เนื่องจากเกษตรกรเองไม่มีความรู้และไม่ได้เอาใจใส่อย่างจริงจัง ในรอบแรกที่เลี้ยงมักจะประสบผลสำเร็จ เพราะเป็นพื้นที่ใหม่ หลังจากนั้น การจัดการเรื่องความสะอาดและสุขอนามัยเป็นเรื่องสำคัญ ซึ่งเกษตรกรทั่วไปละเลยจึงประสบผลขาดทุน กิจการวัวเป็นกิจการปศุสัตว์ที่เหมาะสำหรับทำในครอบครัว และหลีกหนีพ้นวงการเกษตรพันธสัญญา แต่มีข้อดีเหมือนกับเกษตรพันธสัญญาตรงที่ว่ามีผู้รับซื้อแน่นอนเหมือนกัน แต่ส่วนใหญ่ผู้รับซื้อเป็นสหกรณ์การเกษตรซึ่งเอื้อต่อสมาชิก และหวังผลประโยชน์ให้สมาชิกมากกว่าเอาเข้าสหกรณ์ ส่วนบริษัทเอกชนก็มักจะดำเนินแนวทางคล้ายสหกรณ์ เนื่องจากสหกรณ์เป็นคู่แข่งที่สำคัญและเป็นผู้นำตลาดมากกว่าเอกชน แต่กิจการเลี้ยง