ผู้เขียน : ชนุดม สุรัตน์
ในยุคที่เกษตรกรไทยจำนวนไม่น้อยเผชิญปัญหาความผันผวนของราคาพืชเศรษฐกิจ อาจารย์ไพฑูรย์ กระโทกนอก อดีตครูผู้เคยยืนสอนอยู่หน้าชั้นเรียนเมื่อเกษียนเลยเลือกก้าวออกมาสู่เส้นทางใหม่ในฐานะเกษตรกรเต็มตัว ด้วยการสร้าง โกโก้ฟาร์มลำตะคอง ฟาร์มเกษตรผสมผสานขนาดใหญ่กว่า 300 ไร่ ติดกับเขื่อนลำตะคอง จังหวัดนครราชสีมา ที่วันนี้ไม่เพียงเป็นแหล่งผลิตโกโก้คุณภาพ และยังเป็นศูนย์เรียนรู้ต้นแบบให้เกษตรกรรุ่นใหม่ได้เห็นว่า พืชชนิดนี้คือหนึ่งในพืชอนาคต ของไทยอย่างแท้จริง
อาจารย์ไพฑูรย์ กล่าว่า “ผมจะเออร์ลี่แล้วจะอยู่เฉยๆ มันเป็นไปไม่ได้ มันต้องรู้ว่ามันจะทำอะไร พอเรารู้ เรามีเวลาประมาณนี้ จะทำอะไรมันก็โอเค”
จุดเริ่มต้นจากยางพาราที่ราคาตกต่ำ
เดิมทีพื้นที่แห่งนี้ปลูกยางพาราเต็มพื้นที่ ผลผลิตออกดีแต่ราคากลับผันผวนหนักจนขาดทุน การทำเกษตรในรูปแบบเกษตรอุตสาหกรรม ที่ปลูกทีละมากๆ จึงเริ่มไม่ตอบโจทย์ ความคิดในการหาพืชทางเลือกจึงเกิดขึ้น อาจารย์กล่าวว่า “ถ้ายางราคาตก เราต้องมีพืชสำรอง ต้องหาพืชที่ยั่งยืนได้จริง” เมื่อศึกษาพืชต่างๆ พบว่า โกโก้ เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจมาก ด้วยเหตุผลหลักคือ แปรรูปได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่เมล็ดดิบ โกโก้นิบส์ ผงโกโก้ (Cocoa Powder) เนยโกโก้ (Cocoa Butter) จนถึงช็อกโกแลตนานาชนิด และยังสามารถต่อยอดไปสู่อุตสาหกรรมอาหาร เครื่องดื่ม และเครื่องสำอางได้อีก จึงกลายเป็นแรงผลักดันสำคัญให้ทดลองปลูก
การปลูกโกโก้ในฟาร์มผสมผสาน
พื้นที่ทั้งหมดราว 300 ไร่ ปลูกพืชหลากหลายผสมผสาน ทั้งยางพารา มะพร้าว มะม่วง มะยงชิด และโกโก้ โดยโกโก้มีจำนวนราวๆ 15,000 ต้น ปลูกแซมอยู่ในแปลงต่างๆ อย่างเป็นระบบ สายพันธุ์ที่เลือกปลูกหลักๆ คือ ลูกผสมชุมพร ซึ่งเป็นพันธุ์หลักที่เหมาะกับสภาพดินฟ้าอากาศไทย ลักษณะผลมีทั้งสีแดง น้ำตาล เขียว รวมถึงรูปร่างต่างๆ ทั้งทรงกลมและยาว เป็นความหลากหลายที่ช่วยเพิ่มเสน่ห์ให้แปลงโกโก้ ระบบการปลูกให้ความสำคัญกับน้ำและการจัดการแปลง ทุกต้นต้องมีระบบน้ำหยดหรือหัวพ่น พร้อมการออกแบบแปลงเพื่อให้ดูแลได้ง่าย ลดต้นทุนแรงงาน การปลูกเว้นระยะ 4×4 เมตร เพื่อให้แสงส่องถึงและตัดแต่งกิ่งได้สะดวก
ความท้าทายและการดูแลรักษา
โกโก้และการดูแลรักษาเป็นเรื่องที่ต้องให้ความใส่ใจอย่างใกล้ชิด เนื่องจากโกโก้เป็นพืชที่ไวต่อสภาพแวดล้อมทั้งด้านดิน น้ำ และการจัดการโรคแมลง ดินร่วนปนทรายในโคราชถือว่าเหมาะสมต่อการปลูกโกโก้ และหากมีการปรับปรุงบ้างก็สามารถทำให้ต้นโกโก้เติบโตได้ดี
ส่วนเรื่องน้ำ อาจารย์ไพฑูรย์เล่าว่า “น้ำเป็นปัจจัยสำคัญที่สุด การมีแหล่งน้ำสำรองอย่างบ่อเก็บน้ำหรือระบบน้ำบาดาลจะช่วยลดความเสี่ยงในช่วงแล้ง ทำให้ต้นโกโก้ไม่ขาดน้ำและสามารถเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง”
แม้ภาคอีสานจะมีสภาพอากาศแตกต่างจากภาคใต้ แต่จากการทดลองปลูกพบว่าโกโก้สามารถปรับตัวได้ เพียงแต่ต้องใส่ใจเรื่องการบำรุงในช่วงที่อากาศร้อนจัดเพื่อให้ต้นไม้มีสุขภาพแข็งแรงและให้ผลผลิตดีในด้านศัตรูพืช โรคเชื้อรา เพลี้ย และหนอนเจาะกิ่งลำต้นเป็นปัญหาหลักของการปลูกโกโก้ การจัดการจึงต้องเน้นการใช้วิธีชีวภาพแทนการใช้สารเคมีรุนแรง ทำให้ฟาร์มนี้สามารถผลิตโกโก้ปลอดสารพิษได้ ซึ่งนอกจากจะปลอดภัยต่อผู้บริโภคแล้ว ยังเป็นการรักษาสิ่งแวดล้อมและความหลากหลายทางชีวภาพภายในฟาร์มอีกด้วย การดูแลอย่างใกล้ชิดและการใช้วิธีการที่เป็นมิตรต่อธรรมชาติจึงเป็นหัวใจสำคัญของการปลูกโกโก้ในพื้นที่อีสานให้ประสบความสำเร็จ
ที่นี่ให้ความสำคัญกับการตัดแต่งกิ่งเพื่อให้อากาศถ่ายเทและรับแสงเพียงพอ ต้นจึงแข็งแรงและมีผลผลิตต่อเนื่องตลอดปี โดยช่วงที่โกโก้สวยที่สุดคือหน้าฝนและต้นหนาว แต่ในหน้าแล้งก็ยังคงให้ผลแม้จะน้อยลง
จากผลสู่การหมัก – หัวใจของรสชาติโกโก้
เมื่อผลโกโก้เริ่มสุกเต็มที่ การเก็บเกี่ยวเป็นขั้นตอนสำคัญที่จะกำหนดคุณภาพของรสชาติ โกโก้ทุกผลจะถูกตัดอย่างพิถีพิถันด้วยแรงงานคน ทุก 10-15 วัน เพื่อให้แน่ใจว่าผลที่นำมาหมักนั้นอยู่ในสภาพสมบูรณ์ที่สุด ไม่สุกเกินไปและไม่ดิบเกินไป หลังจากเก็บเกี่ยวแล้ว ผลโกโก้จะถูกผ่าออกและแกะเอาเมล็ดเปียกภายใน ซึ่งฟาร์มได้ใช้เครื่องจักรช่วยแกะเพื่อลดแรงงานและเพิ่มความรวดเร็ว แต่ยังคงรักษาความระมัดระวังเพื่อไม่ให้เมล็ดเสียหาย
ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดคือ การหมัก (Fermentation) ซึ่งเป็นกุญแจในการพัฒนากลิ่นและรสชาติของโกโก้ ฟาร์มเลือกใช้วิธี Natural Process หรือการหมักแบบธรรมชาติ โดยปล่อยให้จุลินทรีย์ที่มีอยู่ตามธรรมชาติในผลโกโก้และสิ่งแวดล้อมทำงาน ไม่มีการเติมสารปรุงแต่งหรือเอนไซม์สังเคราะห์ใดๆ ทำให้รสชาติที่ได้มีความเป็นธรรมชาติและสะท้อนลักษณะเฉพาะของฟาร์มอย่างแท้จริงเพื่อให้ผลลัพธ์ออกมาสม่ำเสมอ ฟาร์มควบคุมการหมักอย่างเป็นระบบ ทั้งอุณหภูมิและค่า pH ถูกตรวจวัดแบบ Real Time เพื่อปรับสภาพการหมักให้เหมาะสมที่สุดในทุกขั้นตอน เทคนิคนี้ช่วยให้เมล็ดโกโก้ที่ได้มีคุณภาพสูง มีรสชาติที่คงที่ และมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว สามารถต่อยอดไปสู่ Quality Bean ซึ่งเป็นเมล็ดโกโก้คุณภาพสูงที่ผู้ผลิตช็อกโกแลตระดับพรีเมียมต้องการ อีกทั้งยังมีการตากโดยจะใช้วิธี Slow Dry เพื่อพัฒนารสชาติและป้องกันเชื้อรา จนได้ความชื้นไม่เกิน 7%
ก้าวต่อไป จากฟาร์มสู่ศูนย์เรียนรู้
นอกจากการปลูกและหมักโกโก้แล้ว เป้าหมายใหญ่ของโกโก้ฟาร์มลำตะคองคือการเป็น Cacao Learning Center หรือศูนย์การเรียนรู้ครบวงจร ผู้สนใจสามารถมาศึกษาตั้งแต่การปลูก การดูแล การจัดการระบบน้ำ การแปรรูปกลางน้ำ ไปจนถึงการสร้างผลิตภัณฑ์ปลายทางอย่างช็อกโกแลตที่นี่จึงเป็นเหมือนห้องเรียนกลางไร่ สำหรับเกษตรกร นักวิชาการ หรือผู้ประกอบการที่อยากเริ่มต้นในธุรกิจโกโก้แบบครบวงจร
เสน่ห์ของโกโก้ – พืชที่แปรรูปได้ไม่รู้จบ
สิ่งที่ทำให้เจ้าของฟาร์มหลงเสน่ห์โกโก้ คือศักยภาพการแปรรูปที่หลากหลาย ไม่มีพืชเศรษฐกิจชนิดใดที่เปลี่ยนรูปร่างและสร้างมูลค่าได้มากเท่านี้ เมล็ดโกโก้ 1 เมล็ด สามารถเดินทางไปเป็นผงโกโก้ เนยโกโก้ ช็อกโกแลต นม ดาร์ก ไวท์ช็อกโกแลต หรือแม้กระทั่งส่วนผสมในเครื่องสำอางได้ นอกจากนี้ โกโก้ยังให้ผลผลิตตลอดทั้งปี ทำให้แรงงานในฟาร์มมีงานทำต่อเนื่อง ไม่เหมือนผลไม้ตามฤดูกาลอย่างทุเรียนหรือลำไย ที่ออกผลเพียงปีละครั้ง
โกโก้ไม่ได้เป็นเพียงพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้ แต่ยังเป็นตัวอย่างของการทำเกษตรเชิงนวัตกรรมที่ตอบโจทย์ทั้งตลาดและสิ่งแวดล้อม หากคุณเป็นเกษตรกรหรือผู้ที่สนใจสร้างรายได้จากพืชทางเลือก การศึกษาวิธีปลูกโกโก้ในพื้นที่ของคุณคือก้าวแรกสู่โอกาสใหม่ๆ
ลองมองโกโก้ไม่ใช่แค่ผลผลิต แต่เป็นทางเลือกในการสร้างธุรกิจเกษตรที่ยั่งยืน ลงมือวางแผน ทดลองปลูก และเรียนรู้เทคนิคการจัดการผลผลิต คุณอาจค้นพบว่า พืชเล็กๆ อย่างโกโก้ สามารถสร้างรายได้และความภูมิใจให้กับคุณได้อย่างไม่น่าเชื่อ
ถ้าคุณอยากเริ่มเกษตรเชิงนวัตกรรม ลองศึกษาโกโก้และพืชทางเลือกอื่นๆ ที่เหมาะกับพื้นที่ของคุณ แล้วเริ่มก้าวแรกวันนี้ เพราะอนาคตของเกษตรไทยอาจเริ่มต้นจากความคิดเล็กๆ ของคุณเอง
สำหรับท่านใดที่สนใจการปลูกโกโก้สร้างรายได้ วันที่ 31 ตุลาคมนี้ มาพบกับ อาจารย์ไพฑูรย์ กระโทกนอก ได้ที่งานสัมมนา Agri-Next พลิกโฉมเกษตรกรไทย สู่ผู้นำเกษตรมูลค่าสูง
ร่วมฟังงานสัมมนา ‘Agri-Next พลิกโฉมเกษตรกรไทย สู่ผู้นำเกษตรมูลค่าสูง’ ได้ โดยการลงทะเบียนล่วงหน้าได้ที่ https://forms.gle/hJ5zCS74FLaorNVv9 (จำนวนจำกัด)
ปรากฏการณ์ “ซูเปอร์เอลนีโญ” คือสภาวะที่อุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตศูนย์สูตรอุ่นขึ้นผิดปกติมากกว่าระดับปกติ หลายฝ่ายคาดว่า ปรากฏการณ์นี้จะทำให้เกิดคลื่นความร้อนรุนแรง ภัยแล้งยาวนาน และปริมาณฝนลดลงกว่าปกติ 10-30% ผู้ที่จะอยู่รอดไม่ใช่ผู้ที่แข็งแกร่งที่สุด แต่คือผู้ที่ปรับตัวได้ดีที่สุด เกษตรกรชาวสวนผลไม้ควรรับมือกับภาวะโลกรวนสุดขั้วในครั้งนี้อย่างไรไปหาคำตอบได้จากบทสัมภาษณ์ ผศ.พาวิน มะโนชัย ผู้เชี่ยวชาญด้านลำไยของไทย ควรเตือนภัยล่วงหน้า ผศ.พาวิน มะโนชัย นักวิชาการด้านไม้ผล และเป็นอดีตรองอธิการบดี มหาวิทยาลัยแม่โจ้ กล่าวว่า ทุกวันนี้อุณหภูมิโลกปรับตัวสูงขึ้นทุกปี ในปี 2570 คาดว่าจะเกิดปรากฏการณ์เอลนีโญ ส่งผลให้เกิดคลื่นความร้อน อุณหภูมิสูง ส่งผลกระทบทุกระยะการเจริญเติบโตของไม้ผลและผลผลิตทางการเกษตร สำหรับสวนไม้ผล เช่น สวนลำไยและลิ้นจี่ หากเผชิญสภาพอากาศร้อนสุดขั้วและขาดแคลนน้ำ จะทำให้ผลแตก หลุดร่วงได้ง่าย “ภาครัฐควรประกาศเตือนเกษตรกรล่วงหน้าว่า ช่วงไหนจะเจอภัยแล้งหรือมีฝนตกชุก เพื่อหลีกเลี่ยงการเพาะปลูกพืชในช่วงเวลาดังกล่าว โดยเฉพาะช่วงฝนตกชุกมักทำให้เกิดโรคระบาดในพืชได้ หากเกษ
กรมส่งเสริมการเกษตรเดินหน้าส่งเสริมการรวมกลุ่มเกษตรกรผลิตกล้วยหอมทองคุณภาพ ภายใต้ระบบเกษตรแปลงใหญ่ โดยสนับสนุนการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรทำสวนกล้วยตำบลถ้ำสิงห์ อำเภอเมืองชุมพร จังหวัดชุมพร เป็นต้นแบบการผลิตกล้วยหอมทองส่งออกที่มุ่งเน้นมาตรฐาน คุณภาพ และความยั่งยืน สามารถสร้างรายได้ที่มั่นคงให้สมาชิก พร้อมยกระดับสินค้าเกษตรไทยสู่ตลาดต่างประเทศ นางอัญชลี สุวจิตตานนท์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวว่า วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรทำสวนกล้วยตำบลถ้ำสิงห์ ปัจจุบันมีสมาชิก 57 ราย พื้นที่ปลูกกล้วยหอมทองกว่า 450 ไร่ จำนวน 76 แปลง ส่วนใหญ่ปลูกแบบสวนผสมร่วมกับกาแฟ ปาล์มน้ำมัน มะพร้าว และทุเรียน เพื่อเพิ่มความหลากหลายของรายได้และรักษาสมดุลของระบบนิเวศ กลุ่มมุ่งผลิตกล้วยหอมทองคุณภาพเพื่อการส่งออกไปยังประเทศญี่ปุ่น โดยรับซื้อผลผลิตจากสมาชิกในราคาประมาณ 17 บาทต่อกิโลกรัม ปัจจุบันสามารถส่งออกเฉลี่ย 400 กล่องต่อสัปดาห์ หรือประมาณ 240 ตันต่อปี และตั้งเป้าเพิ่มเป็น 600 กล่องต่อสัปดาห์ในปี 2569 และ 1,000 กล่องต่อสัปดาห์ในปี 2570 เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดที่ยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น นอกจากนี้แปลงใหญ่กล้
ในโลกที่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป “การทำนา” ซึ่งเป็นรากฐานของความมั่นคงทางอาหาร กลับกลายเป็นหนึ่งในกิจกรรมที่ถูกจับตามองมากขึ้น ทั้งในมิติของการใช้น้ำและการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ท่ามกลางโจทย์ท้าทายนี้ เทคโนโลยีจึงไม่ได้เป็นเพียงทางเลือก แต่กำลังกลายเป็นคำตอบที่ช่วยให้เกษตรกรก้าวทันโลกยุคใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ หนึ่งในนวัตกรรมที่ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อตอบโจทย์ดังกล่าว คือระบบ Alternate Wet & Dry (AWD) หรือการปลูกข้าวแบบ “เปียกสลับแห้ง” ที่ถูกต่อยอดด้วยเทคโนโลยีตรวจวัดอัจฉริยะ โดย ดร.ธีระ ภัทราพรนันท์ นักวิจัยอาวุโส เนคเทค สวทช. อธิบายว่า แนวคิดของการทำนาในลักษณะนี้ ไม่ได้ซับซ้อนอย่างที่หลายคนคิด แต่เป็นการจัดจังหวะน้ำให้เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของข้าว การปลูกข้าวแบบเปียกสลับแห้ง คือการควบคุมระดับน้ำในแปลงนาให้มีทั้งช่วงน้ำขัง และช่วงน้ำแห้งสลับกันอย่างเหมาะสม ช่วงเวลาที่ดินแห้งนั้น รากข้าวจะสามารถดูดซับอากาศและธาตุอาหารได้ดีขึ้น ส่งผลให้ต้นข้าวแข็งแรง แตกกอได้ดี และมีความทนทานต่อโรคและแมลงมากขึ้น เมื่อโครงสร้างต้นแข็งแรง การใช้ปุ๋ยและสารเคมีก็ลดลงตามไปด้วย ขณะเ
การปลูกต้นไม้ใหญ่ภายในบริเวณบ้าน ไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มพื้นที่สีเขียวหรือสร้างความร่มรื่นเท่านั้น แต่ยังช่วยลดอุณหภูมิภายในบ้าน ประหยัดพลังงาน และสร้างบรรยากาศที่น่าอยู่มากขึ้น อย่างไรก็ตาม หลายคนยังลังเลที่จะปลูกต้นไม้ขนาดใหญ่ เพราะกังวลว่ารากจะชอนไชทำลายพื้นบ้าน กำแพง หรือระบบท่อใต้ดิน ความจริงแล้ว ต้นไม้ไม่ได้มีรากที่สร้างปัญหาเหมือนกันทุกชนิด หากเลือกพันธุ์ไม้ให้เหมาะกับพื้นที่ มีระยะปลูกที่เหมาะสม และดูแลอย่างถูกวิธี ก็สามารถมีทั้งร่มเงา ความสวยงาม และความปลอดภัยต่อโครงสร้างบ้านได้ นอกจากนี้ ต้นไม้หลายชนิดยังมีความหมายเป็นสิริมงคลตามความเชื่อของคนไทย ช่วยเสริมความร่มเย็น ความเจริญ และความมั่นคงให้กับผู้อยู่อาศัย 🌿ต้นล่ำซำ ต้นล่ำซำ เป็นต้นไม้มงคลอีกชนิดหนึ่งที่หลายบ้านนิยมปลูก ทางฮวงจุ้ยถือว่าการปลูกต้นล่ำซำจะช่วยนำพาความเจริญรุ่งเรืองและความสำเร็จในหน้าที่การงานหรือธุรกิจต่างๆ มาให้แก่ผู้ปลูกและคนในบ้านด้วย ยังเป็นต้นไม้จัดสวนฟอร์มสวยที่นิยมปลูกในบริเวณบ้านเพื่อให้ร่มเงา อีกทั้งยังเป็นไม้ยืนต้นที่ใบไม่ค่อยร่วง ไม่ต้องคอยทำความสะอาดพื้นบ่อยๆ และลักษณะเป็นไม้เนื้อแข็ง ยืนต้นขนาดไม่
