บางท่าข้าม อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นที่ราบลุ่มที่แม่นํ้าตาปีและแม่นํ้าพุมดวงไหลมาบรรจบกันก่อนออกสู่ทะเล มีสภาพเป็นป่าชายเลน เป็นพื้นที่ราบลุ่มนํ้าท่วมขังเป็นเวลานาน ชาวบ้านในชุมชนแห่งนี้ ถูกเรียกว่า คนเมืองใน เพราะอพยพย้ายถิ่นฐานมาจากทางภาคกลางตอนใต้ ได้แก่ จังหวัดเพชรบุรี ราชบุรี และนครปฐม เข้ามาตั้งถิ่นฐานในบริเวณนี้เมื่อปี พ.ศ. 2505
เนื่องจากพื้นที่ที่จับจองอยู่ในทําเลที่ขาดความอุดมสมบูรณ์ มีศักยภาพในการทํามาหากินตํ่า ตลอดระยะเวลากว่า 60 ปีจึงประสบกับปัญหาในการประกอบอาชีพ จากภัยธรรมชาติ ต้นทุนการผลิตสูง ราคาผลผลิตตกตํ่า เจ้าหน้าที่ของสํานักงานเกษตรอําเภอพุนพิน และสำนักงานเกษตรจังหวัดสุราษฎร์ธานี จึงเข้ามาส่งเสริมให้ชาวบ้านผลิตพืชผักปลอดภัยเพื่อการบริโภคและจำหน่ายสร้างรายได้ ทำให้มีคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น เป็นต้นแบบชุมชนที่เข้มแข็งให้กับเกษตรกรในพื้นที่ใกล้เคียง
รวมกลุ่ม
วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรทำสวนผสมผสานแบบยั่งยืนบางท่าข้าม ได้จดทะเบียนวิสาหกิจชุมชน ในปี 2558 โดยมี นายสิทธิพล โตประศรี เป็นประธานวิสาหกิจชุมชน ต่อจากนั้นในปี 2560 ได้จัดตั้งเป็นแปลงใหญ่ผักบางท่าข้ามตามนโยบายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยมี นายสมพนธ์ ไทยบุญรอด เป็นประธานแปลงใหญ่ มีสมาชิก 58 ราย พื้นที่เพาะปลูกรวม 643 ไร่ และได้เข้าร่วมโครงการยกระดับแปลงใหญ่ด้วยเกษตรสมัยใหม่และเชื่อมโยงตลาด ในปี 2564 ได้รับการสนับสนุนเครื่องจักรกลการเกษตรและเทคโนโลยีในการผลิต อาทิ รถไถ สำหรับใช้ในการเตรียมแปลง และโรงเรือนปลูกผัก สามารถปลูกผักที่ไม่ทนต่อสภาพอากาศของภาคใต้ได้
บริหารจัดการอย่างเป็นระบบ
แปลงใหญ่ผักบ้านบางท่าข้าม บริหารจัดการกลุ่มอย่างเป็นระบบ สมาชิกมีความรู้ ความเข้าใจ และมีทักษะในการผลิตพืชผักให้ปลอดภัยในทุกขั้นตอน ภายใต้มาตรฐาน GAP และที่คู่ค้ากำหนด สามารถยึดการปลูกผักเป็นอาชีพหลักที่สร้างความยั่งยืนและมีรายได้ครัวเรือนที่มั่นคง มีมาตรฐานในการควบคุมคุณภาพ ความสะอาด และความปลอดภัย
นอกจากนี้ เกษตรกรสมาชิกยังมีการประยุกต์ใช้ระบบรดน้ำอัตโนมัติ ควบคุมด้วยระบบ IoT ช่วยให้ลดต้นทุนเรื่องแรงงานและเวลาในการบริหารจัดการน้ำ ช่วยเพิ่มคุณภาพและปริมาณของผลผลิตต่อไร่ มีการผลิตสารชีวภัณฑ์โดยใช้ตู้เขี่ยเชื้อ ช่วยให้กลุ่มสามารถผลิตสารชีวภัณฑ์ที่มีคุณภาพไว้จำหน่ายให้กับสมาชิก และช่วยให้สมาชิกลดการใช้สารเคมีในแปลงปลูกได้ ตลอดจนการบริหารจัดการผลผลิตแบบครบวงจร
ปลูกผักผสมผสาน
แปลงใหญ่ผักบางท่าข้าม มุ่งส่งเสริมสมาชิกผลิตผักปลอดภัยมาตรฐาน GAP รวมทั้งสิ้น 19 ชนิด (ปลูกเฉลี่ย 9 ชนิดต่อครัวเรือน) ได้แก่ ผักบุ้งจีน คะน้า กวางตุ้ง กวางตุ้งไต้หวัน มะระจีน ผักกาดหอม ผักชีไทย บวบเหลี่ยม พริกขี้หนูยอดสน ฟักทอง มะนาว ถั่วฝักยาว ผักชีฝรั่ง แตงกวา แตงร้าน ตะไคร้ โหระพา ฟักเขียว และคะน้ายอด มีรายได้เฉลี่ย 15,000–60,000 บาทต่อเดือน สร้างรายได้ให้กับชุมชนไม่ต่ำกว่าปีละ 4,000,000 บาท
หากจำแนกต้นทุนการผลิตและผลตอบแทนของผักที่สามารถสร้างรายได้สูงสุด 3 อันดับแรก ได้แก่ ถั่วฝักยาว ใน 1 ปี ปลูกได้ 2 รอบการผลิต ต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 43,200 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต ให้ผลผลิต 4,000 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรอบการผลิต ผลตอบแทนเฉลี่ย 108,000 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต ผลตอบแทนเฉลี่ยสุทธิ (กำไร) 64,800 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต
พริกขี้หนูยอดสน ใน 1 ปี ปลูกได้ 1 รอบการผลิต ต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 21,000 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต ให้ผลผลิต 1,500 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรอบการผลิต ผลตอบแทนเฉลี่ย 52,500 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต ผลตอบแทนเฉลี่ยสุทธิ (กำไร) 31,500 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต และกวางตุ้ง ใน 1 ปี ปลูกได้ 5 รอบการผลิต ต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 3,600 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต ให้ผลผลิต 1,000 กิโลกรัมต่อไร่ต่อรอบการผลิต ผลตอบแทนเฉลี่ย 12,000 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต ผลตอบแทนเฉลี่ยสุทธิ (กำไร) 8,400 บาทต่อไร่ต่อรอบการผลิต
ด้านตลาด
ผลผลิตส่วนใหญ่ร้อยละ 70 จำหน่ายให้พ่อค้าในพื้นที่ และผลผลิตร้อยละ 30 ส่งจำหน่ายห้างโลตัส แม็คโคร และบริษัท คิงส์ วิช จำกัด กลุ่มได้มีการวางแผนการผลิตร่วมกันเพื่อให้เป็นไปตามความต้องการของตลาด ป้องกันไม่ให้ผลผลิตมีมากเกินความต้องการอันจะนำไปสู่ปัญหาราคาผลผลิตของสมาชิกตกต่ำ มีการผลิตพืชผัก ภายใต้มาตรฐานคุณภาพและความปลอดภัยของโลตัส และคู่ค้าทางธุรกิจ (บริษัท คิงส์ วิช จำกัด) อย่างเคร่งครัด สมาชิกปฏิบัติตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี GAP อย่างต่อเนื่อง ทำให้คู่ค้าภาคเอกชนอื่นๆ และตลาดในท้องถิ่น ได้รับพืชผักที่มีมาตรฐานเดียวกันกับที่จำหน่ายในห้างโลตัส ทำให้ผู้บริโภคมีความเชื่อมั่นในความปลอดภัยมากขึ้น
รางวัลเป็นเครื่องการันตีคุณภาพ
วิสาหกิจชุมชนแห่งนี้ นับเป็นหนึ่งในวิสาหกิจชุมชนต้นแบบที่รวมกลุ่มผลิตผักปลอดภัยมาตรฐาน GAP จนประสบผลสำเร็จ ผ่านการรับรองมาตรฐาน GAP มีการบริหารจัดการโดยเน้นการตลาดนำการผลิต มุ่งเน้นความปลอดภัยของผู้บริโภค ซึ่งได้รับรางวัลเป็นเครื่องการันตีคุณภาพของสินค้า ได้แก่ รางวัลชนะเลิศกลุ่มวิสาหกิจชุมชนดีเด่นระดับจังหวัด ปี 2564 และรางวัล อย.ควอลิตี้ อวอร์ด ปี 2566 ผลิตภัณฑ์สุขภาพดีเด่น ประเภทส่งเสริมเศรษฐกิจฐานราก ผลิตภัณฑ์ถั่วฝักยาว จากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
หากใครสนใจข้อมูลการผลิตและผลการดำเนินงานของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มเกษตรกรทำสวนผสมผสานแบบยั่งยืน บางท่าข้าม สุราษฎร์ธานี สามารถสอบถามได้ที่ นายสิทธิพล โตประศรี โทร. 083-637-0938 และนายสมพนธ์ ไทยบุญรอด โทร. 083-914-5064
…………..
ขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบข่าวจาก สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 8 สุราษฎร์ธานี และกรมส่งเสริมการเกษตร
สมัยก่อนมักเข้าใจผิดว่ามีพื้นที่น้อยจะไม่สามารถทำการเกษตรได้ แต่ปัจจุบันพื้นที่น้อยสามารถสร้างรายได้ให้กับหลายๆ คนได้ชนิดที่ว่ามากกว่าการทำงานประจำ โดยเฉพาะในช่วงนี้การปลูกดอกไม้ที่สมัยก่อนเป็นเพียงการประดับเพื่อความสวยงามเท่านั้น แต่ในยุคนี้เป็นสินค้าสวยงามที่ทำเงินให้กับผู้ปลูกได้อย่างเป็นกอบเป็นกำ ชนิดที่ว่าแซงเงินเดือนงานประจำและมีเงินเหลือเก็บไว้ใช้ยามฉุกเฉินในอนาคตได้อีกด้วย คุณฐิรนาถ นิธิภัทร์ธนโภคิน หรือ คุณฝน ได้มีแนวความคิดและสร้างจุดเริ่มต้นของการปลูกดอกไม้กินได้ขึ้น โดยศึกษาในเรื่องของสายพันธุ์ต่างๆ ว่าแบบไหนดอกสีอะไรเป็นที่ต้องการของตลาด จากนั้นจึงหาซื้อพันธุ์ดอกไม้จากพื้นที่ต่างๆ เข้ามาปลูกพร้อมกับเรียนรู้การขยายพันธุ์เอง นอกจากทำให้มีผลผลิตตลอดปีแล้ว ยังประหยัดต้นทุนในเรื่องของการซื้อเมล็ดพันธุ์ใหม่ๆ ด้วยเช่นกัน ใช้พื้นที่สนามหญ้าหน้าบ้าน ไม่ถึง 20 ตารางวา ปลูกดอกไม้ คุณฝน เล่าให้ฟังว่า ช่วงแรกทำงานประจำอยู่ที่บริษัท ต่อมาเมื่อได้มาแต่งงาน จึงได้ลาออกจากงานมาเป็นแม่บ้านอย่างเต็มตัว เพราะต้องดูแลลูกน้อยที่ยังเล็กอยู่ และในขณะนั้นคุณแม่ของสามีพาคุณฝนไปซื้อต้นไม้ที่มีดอกสวย
สถานการณ์มะพร้าวแกงในช่วงผลผลิตออกสู่ตลาดจำนวนมาก กลายเป็นอีกหนึ่งโจทย์สำคัญของภาคเกษตรไทย เมื่อแรงกดดันด้านอุปทานทำให้ราคามะพร้าวปรับตัวลดลง และเกษตรกรบางพื้นที่เผชิญปัญหาการระบายผลผลิตไม่ทันจังหวะตลาด กระทรวงพาณิชย์จึงขยับมาตรการเชิงรุก ทั้งการติดตามการรับซื้อในพื้นที่แหล่งผลิต การประสานล้งและโรงงานแปรรูปให้เข้ารับซื้อเพิ่มเติม การขอความร่วมมือให้ชะลอการนำเข้า และการดึงผู้ประกอบการรายใหญ่เข้าช่วยดูดซับผลผลิต เพื่อพยุงราคาหน้าสวนและลดสต็อกคงค้างในระบบ ล้ง-โรงงานเข้าซื้อ สต็อกหน้าลานลด นายกรนิจ โนนจุ้ย โฆษกกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า กระทรวงพาณิชย์ได้รับรายงานจากสำนักงานพาณิชย์จังหวัดนครศรีธรรมราชและสุราษฎร์ธานี ถึงผลการลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์รับซื้อมะพร้าวผลแก่ หรือมะพร้าวแกง หลังกรมการค้าภายในและกรมการค้าต่างประเทศประสานล้งและโรงงานเข้ารับซื้อเพิ่มเติม ผลการติดตามพบว่า ล้งในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราชและสุราษฎร์ธานียังเข้าไปรับซื้อมะพร้าวจากเกษตรกรอย่างต่อเนื่อง เพื่อระบายผลผลิตไปยังโรงงานปลายทาง ทำให้สต็อกคงเหลือหน้าลานลดลงเมื่อเทียบกับสัปดาห์ก่อนหน้า ขณะที่เกษตรกรสามารถขายผลผลิตได้
รายงานข่าว โดย คุณกาญจนา จินตกานนท์/ตราด “การท่องเที่ยว”เป็นโครงสร้างสำคัญทางเศรษฐกิจของจังหวัดจันทบุรี ซึ่งเป็นจังหวัดเมืองรองที่มีนักท่องเที่ยวเดินทางเข้ามาจำนวนมากในปี 2567 ข้อมูลกระทรวงท่องเที่ยวและกัฬา นักท่องเที่ยวมีจำนวน 4,439,138 คน และสร้างมูลค่า 18,452.36 ล้านบาท มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี โดยสำนักศิลปวัฒนธรรมและพัฒนาชุมชน เห็นว่าสถาบันการศึกษาเป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยพัฒนาชุมชน เพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและสร้างรายได้ให้กับชุมชน จึงมีโครงการต่างๆที่จะช่วยสนับสนุนส่งเสริมการท่องเที่ยวทั้งในเชิงประวัติศาสตร์และศิลปะวัฒนธรรม ซึ่งในปี 2569 “ชม วัง ชิมผลไม้ เสน่ห์สวนสมเด็จ” เป็นโครงการหนึ่งที่เปิดตัวเมื่อ 27-28 มิถุนายนที่ผ่านมานี้ มีนักท่องเที่ยวสนใจร่วมเดินทางเข้าร่วมทริปที่จัดเป็นรอบๆละ40-50คน ดร.สมพงษ์ เส้งมณีย์ รองผอ.สำนักศิลปวัฒนธรรมและพัฒนาชุมชน เล่าว่า ที่มาของ โครงการ “ชม วัง ชิมผลไม้ เสน่ห์สวนสมเด็จ” เปรียบเสมือนการการเปิดประตูมืองจันท์รองรับนักท่องเที่ยวนักเดินทาง โดยมีรูปแบบที่พัฒนาเพิ่มขึ้น จากเดิมโครงการเปิดเมืองจันทบุรีจัดโปรแกรมเที่ยวให้นักท่องเที่ยวจัดชม วัง“สว
พืชทุกชนิดมีความจำเป็นที่จะต้องใช้ธาตุอาหารเพื่อการเจริญเติบโต ให้ผลผลิต พืชที่ไม่ได้รับธาตุอาหารในปริมาณที่เหมาะสม จะทำให้พืชแสดงอาการต่างกันออกใบตามลำต้น ใบ ทำให้เราสามารถคาดการณ์ได้ว่าต้องเพิ่มปริมาณธาตุอาหารอะไรให้พืช การขาดธาตุอาหารของพืชมีหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็น ดินมีธาตุอาหารไม่เพียงพอ หรือดินมีธาตุอาหารแต่ไม่ได้อยู่ในรูปที่เป็นประโยชน์ต่อพืช หรือสมบัติของดินไม่เหมาะต่อการดูดธาตุอาหารของพืช เช่น ความหนาแน่นรวมเพิ่มขึ้น ความพรุนรวมลดลง อินทรียวัตถุในดินเปลี่ยนแปลง ซึ่งอาจเป็นผลมาจากการปลูกพืชชนิดเดิมในแหล่งเดิมเป็นเวลานานโดยไม่มีการพักดินหรือปรับปรุงดิน ทำให้ธาตุอาหารที่พืชต้องการนั้นลดลงหรือหมดไปนั่นเอง วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านจะพาไปส่อง 12 อาการยอดฮิต ที่บ่งบอกว่าต้นไม้ที่ปลูกกำลังขาดธาตุอาหารชนิดไหนอยู่ ตามไปดูอาการกันเลย 1. ขาด ไนโตรเจน (N) อาการ : พืชจะมีลักษณะแคระแกร็น ใบแก่มีสีเหลืองอ่อน หรือซีดโดยเริ่มจากปลายใบและใบล่างก่อน หากขาดไนโตรเจนรุนแรงใบจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลและลุกลามเข้าสู่กลางใบเป็นรูปตัววี ใบจะตายหรือร่วงก่อนกำหนด อัตราการเติบโต การแตกยอดอ่อนหรือแขนงจะช้า การออกด
