วานิลลา เป็นเครื่องเทศที่มีมูลค่าสูงที่สุดเป็นอันดับสองของโลก เป็นวัตถุดิบสำคัญใน อุตสาหกรรมอาหาร เครื่องสำอาง และน้ำหอม วานิลลาจึงเป็นพืชทำเงินที่เป็นโอกาสสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรไทยในระยะยาว แต่การผลิต วานิลลาให้ได้คุณภาพดีตอบโจทย์ตลาด ต้องอาศัยการใส่ใจทุกขั้นตอนการผลิต นับตั้งแต่การผสมเกสรดอกด้วยมือ ไปจนถึงกระบวนการบ่มและตากที่กินเวลานานกว่า 9 เดือน เพื่อปลดล็อกกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์
“คุณเศรษฐ์ เจริญวงศ์” สวนทิลลิลลา ขอนแก่น สนใจปลูกวานิลลาเพราะความแปลกใหม่ โดยเริ่มต้นจากศูนย์ อาศัยการเรียนรู้ ลองผิดลองถูกด้วยตัวเอง จนประสบความสำเร็จในการส่งออกวานิลลาในตลาดยุโรปต่อเนื่องทุกปี หลังจากสะสมประสบการณ์เรื่องวานิลลามานาน 13 ปี ได้แบ่งความรู้เรื่องการปลูกและแปรรูปวานิลลาให้แก่เพื่อนเกษตรกรและผู้สนใจผ่านเพจ Tillilla จนได้รับยกย่องให้เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านวิชาการ ของกลุ่มสวนวานิลลาประเทศไทย (Thailand Vanilla farming)
เริ่มต้นจากการปลูกไม้ประดับ
คุณเศรษฐ์ มีใจรักการปลูกต้นไม้มาตั้งแต่เรียนมัธยมต้น หลังเรียนจบมัธยมปลาย ก็ก้าวเข้าสู่ธุรกิจไม้ประดับอย่างเต็มตัว โดยเริ่มต้นนำเข้าพันธุ์สับปะรดสี สับปะรดอากาศจากต่างประเทศเข้ามาปลูกในไทย ตั้งแต่เมื่อ 20ปีก่อน ต่อมา คุณเศรษฐ์ ได้กิ่งพันธุ์วานิลลามาทดลองปลูกเมื่อ 13 ปีก่อน สมัยนั้นเขาไม่รู้จะหาข้อมูลปลูกวานิลลาจากที่ไหน จึงเริ่มต้นจากศูนย์ เรียนรู้แบบลองผิดลองถูกมาเรื่อย ครั้งแรกทดลองปลูกวานิลลาด้วยกาบมะพร้าวแต่เจอปัญหาเรื่องปลวก ทำให้กาบมะพร้าวยุบตัวหมด
หลังค้นคว้าหาข้อมูลเพิ่มเติม จึงรู้ว่า ต้นวานิลลาเป็นพืชตระกูลเดียวกับกล้วยไม้ มีรากอากาศในการตรึงไนโตรเจนเพื่อใช้ในการเจริญเติบโต ในป่าธรรมชาติ ต้นวานิลลาเติบโตอยู่ใต้ร่มไม้ใหญ่ จึงเปลี่ยนวิธีปลูกใหม่ โดยจำลองสภาพป่าใช้กิ่งไม้ เศษใบไม้ผุพัง วางเป็นฐานปลูก ซึ่งเป็นสภาพที่รากอากาศของวานิลลาชอบ หลังต้นวานิลลาเติบโตและติดดอก จึงทดลองผสมเกสร เพื่อให้ติดฝัก และเก็บฝักอายุ 8-9 เดือนไปบ่ม ให้กลิ่นซึมเข้าเนื้อจนได้กลิ่นหอมเข้มข้น ถูกใจผู้ซื้อต่างชาติ ที่มองหาสินค้าพิเศษที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวสูง (Niche Market)
ใช้ตลาดนำการผลิต
สาเหตุที่คุณเศรษฐ์ไม่ได้ขายสินค้าเชิงปริมาณมาก (Mass Marketing) เนื่องจากมีพื้นที่เพาะปลูกจำกัด โดยปลูกวานิลาผสมผสานกับสวนสับปะรดสีบนเนื้อที่ 1 งานกว่าๆ เท่านั้นเอง จึงใช้กลยุทธ์ “ ตลาดนำการผลิต ” เน้นผลิตสินค้าพิเศษ Exotic ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวสูง ตอบโจทย์ลูกค้าหลัก คือ ประเทศฝรั่งเศลและสวิสเซอร์แลนด์ หากลูกค้าต้องการซื้อสินค้า ต้องสั่งจองล่วงหน้าเท่านั้น
“ ผมสนใจเรื่องวานิลลา เพราะผมชื่นชอบการสะสมพืชแปลก แม้วานิลลาจะอยู่ในตระกูลเดียวกับกล้วยไม้ แต่ไม่เหมือนกล้วยไม้ปกติ จึงสนใจศึกษาเรียนรู้เรื่องวานิลลาจากตำราเอกสารในต่างประเทศ และเรียนรู้จากภาคปฎิบัติในฟาร์มของตัวเอง จนเข้าใจธรรมชาติของวานิลลา จึงเริ่มต้นแบ่งปันความรู้เรื่องการปลูกดูแลวานิลลาให้แก่เพื่อนเกษตรกรและผู้สนใจ ตั้งแต่เมื่อ 2 ปีก่อน ” คุณเศรษฐ์กล่าว
วานิลลา เติบโตดีใกล้แหล่งน้ำ
เนื่องจากถิ่นกำเนิดวานิลลาป่าจะอยู่ใกล้กับแหล่งน้ำอย่างเช่น น้ำตก ลำธาร คุณเศรษฐ์คิดว่าเมื่อธรรมชาติของวานิลลาป่าอยู่ใกล้แหล่งน้ำขนาดนี้ จะกลัวน้ำได้อย่างไร จึงทดสอบดูก็พบว่า ให้ผลที่ใกล้เคียงกันก็คือ รากวานิลลามุดหาแหล่งน้ำได้ จึงเลี้ยงวานิลลาร่วมกับอ่างปลามาตลอด
“ ผมสังเกตเห็นว่า รากวานิลลา มันหาแหล่งน้ำของมันเองได้ โดยเราไม่ต้องช่วยเลย จุดไหนที่อยู่ใกล้แหล่งน้ำ รากจะเยอะเป็นพิเศษ ผมเก็บข้อมูลเรื่องรากวานิลลากับเรื่องน้ำมา 8 ปีแล้ว แต่ยังไม่มีใครวิจัยลงลึกในเรื่องนี้ นอกจากนี้ ผมศึกษาพบว่า ความพิเศษ Exotic อีกอย่างของวานิลลาคือ เมื่อนำใบต้นสัก ใบประดู่และใบไผ่เป็นปุ๋ยหมักให้ต้นวานิลลา จะช่วยให้ต้นวานิลลาเติบโตดีมาก และให้กลิ่นเฉพาะ ลูกค้าต่างชาติชอบมาก สามารถขายผลผลิตป้อนตลาดส่งออกได้ต่อเนื่อง” คุณเศรษฐ์กล่าว
สินค้าวานิลลาของคุณเศรษฐ์ อยู่ในกลุ่มสินค้าพิเศษ Exotic เพราะไม่ได้อิงกับกาบมะพร้าว วานิลลาครึ่งหนึ่งมีรากจุ่มอยู่ในน้ำ คนส่วนใหญ่เข้าใจว่า วานิลลากลัวน้ำ น้ำขังจะรากเน่า แต่วานิลลาสวนนี้ ไม่เจอปัญหารากเน่าเพราะในระบบนิเวศน์ของอ่างปลา จะทั้งปลา มีพืชน้ำ มีออกซิเจนและคาร์บอนไดออกไซด์อยู่ตลอดเวลา ดังนั้นรากวานิลลาที่อยู่ในน้ำ จึงได้รับปุ๋ยน้ำจากขี้ปลาและได้กินน้ำอย่างเต็มที่ ทำให้สดชื่นตลอดเวลา และไม่เครียดด้วย เวลาติดฝัก โอกาสฝักร่วงจะน้อยมาก
เทคนิคการผสมเกสร
ปกติผู้เลี้ยงส่วนใหญ่นิยมผสมเกสรตอนเช้า ในช่วงที่ดอกบาน แต่คุณเศรษฐ์ เริ่มผสมเกสรล่วงหน้าก่อนดอกบาน ในช่วงกลางคืน ตั้งแต่ 3 ทุ่ม – 4 ทุ่ม โดยแง้มเกสรออก ผสมเกสรให้ล่วงหน้าเลย วิธีนี้ก็ช่วยให้ต้นวานิลลา ติดดอกได้ตามปกติ แถมลดอัตรการผสมไม่ติดลงด้วย
“ หากผสมเกสรในช่วงที่อุณหภูมิเกิน 32 องศาเซลเซียส เกสรจะไม่ทำงานแล้ว อัตราการผสมติดก็จะลดลง หากผสมเกสรในช่วงเช้าแล้ว เจอสภาพอากาศร้อนสูงในช่วงเที่ยงวัน อัตราดอกร่วงก็จะสูงขึ้น ดังนั้นการผสมเกสรในช่วงตอนกลางคืนตั้งแต่ 2 ทุ่ม 3 ทุ่ม ไปจนถึงเที่ยงคืน ที่มีอุณหภูมิต่ำ จะได้ผลลัพท์ที่ดีกว่า ผมทดลองผสมเกสรด้วยวิธีนี้มานานหลายปีแล้ว ช่วยให้การผสมเกสรประสบความสำเร็จเกิน 95% ในปีที่ผ่านมา ผมใช้วิธีนี้เจอปัญหาฝักร่วงแค่ 4 ฝักจากจำนวน 100 ฝักเท่านั้น “ โลกร้อน ” เป็นปัจจัยเสี่ยงที่ต้องใส่ใจ ยิ่งสภาพอากาศร้อน ผลผลิตวานิลลาก็ยิ่งลดลง ดังนั้นการปลูกวานิลลาในอนาคต ควรใส่ใจเรื่องการสร้างสภาพแวดล้อมให้เหมาะสม ก็จะสามารถรักษาคุณภาพและปริมาณผลผลิตให้สม่ำเสมอได้ คุณเศรษฐ์กล่าวในที่สุด
สถานการณ์มะพร้าวแกงในช่วงผลผลิตออกสู่ตลาดจำนวนมาก กลายเป็นอีกหนึ่งโจทย์สำคัญของภาคเกษตรไทย เมื่อแรงกดดันด้านอุปทานทำให้ราคามะพร้าวปรับตัวลดลง และเกษตรกรบางพื้นที่เผชิญปัญหาการระบายผลผลิตไม่ทันจังหวะตลาด กระทรวงพาณิชย์จึงขยับมาตรการเชิงรุก ทั้งการติดตามการรับซื้อในพื้นที่แหล่งผลิต การประสานล้งและโรงงานแปรรูปให้เข้ารับซื้อเพิ่มเติม การขอความร่วมมือให้ชะลอการนำเข้า และการดึงผู้ประกอบการรายใหญ่เข้าช่วยดูดซับผลผลิต เพื่อพยุงราคาหน้าสวนและลดสต็อกคงค้างในระบบ ล้ง-โรงงานเข้าซื้อ สต็อกหน้าลานลด นายกรนิจ โนนจุ้ย โฆษกกระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า กระทรวงพาณิชย์ได้รับรายงานจากสำนักงานพาณิชย์จังหวัดนครศรีธรรมราชและสุราษฎร์ธานี ถึงผลการลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์รับซื้อมะพร้าวผลแก่ หรือมะพร้าวแกง หลังกรมการค้าภายในและกรมการค้าต่างประเทศประสานล้งและโรงงานเข้ารับซื้อเพิ่มเติม ผลการติดตามพบว่า ล้งในพื้นที่จังหวัดนครศรีธรรมราชและสุราษฎร์ธานียังเข้าไปรับซื้อมะพร้าวจากเกษตรกรอย่างต่อเนื่อง เพื่อระบายผลผลิตไปยังโรงงานปลายทาง ทำให้สต็อกคงเหลือหน้าลานลดลงเมื่อเทียบกับสัปดาห์ก่อนหน้า ขณะที่เกษตรกรสามารถขายผลผลิตได้
เดิมชาวลื้อ หรือไทลื้อ มีถิ่นฐานที่อยู่บริเวณ เมืองลื้อหลวง จีนเรียกว่า “ลือแจง” ต่อมาได้เคลื่อนย้ายลงมาอยู่ บริเวณเมืองหนองแส หรือที่เรียกว่า คุนหมิงในปัจจุบัน แล้วย้ายลงมาสู่ลุ่มน้ำน้ำโขง สิบสองปันนาปัจจุบัน ประมาณศตวรรษที่ 12 จึงเกิดมีวีรบุรุษชาวไทลื้อชื่อ เจ้าเจื๋องหาญ ได้รวบรวมหัวเมืองต่าง ๆ ในสิบสองปันนา ปัจจุบันตั้งเป็นอาณาจักรแจ่ลื้อ (เซอลี่) ชาวไทลื้อบางส่วนได้อพยพ หรือถูกกวาดต้อนออกจากเมืองเหล่านี้เมื่อประมาณหนึ่งร้อยถึงสองร้อยปีที่ผ่านมา แล้วลงมาตั้งถิ่นฐานใหม่ในประเทศตอนล่าง เช่น พม่า, ลาว และไทย ส่วนในต่างประเทศนั้น มีการกระจายตัวกันเกือบทุกประเทศในอนุภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง เช่น ในรัฐฉาน ประเทศพม่า ประเทศลาว ประเทศเวียดนาม (เมืองแถน และ เมืองเดียนเบียนฟู ก็มีการบันทึกไว้ว่ามีชาวไทลื้อ อยู่ที่นั่นด้วย) ในชุมชนไทลื้อมีการปลูกเครือหมาน้อยเพื่อทำวุ้นเครือหมาน้อย โดยชาวไทลื้อเรียกว่า แองแทะ เพื่อนำไปทำเป็นอาหารหวานและอาหารคาว มีสรรพคุณเป็นยาเย็น แก้ร้อนใน ดับพิษร้อน ถอนพิษไข้ ส่วนคนไทยเลยยังใช้น้ำคั้นจากรากและใบของเครือหมาน้อยใส่ในแกงหน่อไม้แทนใบย่านาง ปัจจุบัน กลุ่มอินแปง จังห
มันเทศ 3 สี แสนอร่อย มากประโยชน์ มันเทศถือเป็นแหล่งคาร์โบไฮเดรตที่สำคัญอันดับ 5 ของโลก รองจากข้าวสาลี ข้าวเจ้า ข้าวโพด และมันฝรั่ง ในโลกของอาหารเพื่อสุขภาพ “มันเทศ 3 สี” ได้กลายเป็นหนึ่งในวัตถุดิบที่มีความน่าสนใจและได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อยๆ ไม่ใช่แค่รสชาติหวานนุ่มที่อร่อยเท่านั้น แต่สีสันของมันเทศก็ยังทำให้เมนูอาหารของคุณน่ารับประทานมากขึ้นด้วย ซึ่งสีสันที่โดดเด่นของมันเทศ 3 สี คือ สีส้ม สีม่วง และสีเหลือง ซึ่งแต่ละสีก็มาพร้อมกับคุณประโยชน์ที่ไม่ธรรมดาเลยทีเดียว! 🍠มันเทศสีเหลือง ความอร่อยที่มาพร้อมกับพลังงาน เป็นแหล่งพลังงานที่ดี และมีไฟเบอร์สูง ซึ่งช่วยในการย่อยอาหารและเสริมสร้างสุขภาพลำไส้ เนื้อสัมผัสของมันเทศสีเหลืองจะค่อนข้างแน่นและมีรสชาติหวานเบาๆ ทำให้มันเทศชนิดนี้เป็นที่นิยมในการนำไปทำเมนูต้ม นึ่ง หรือแม้แต่บดเป็นเครื่องเคียงในมื้ออาหารที่หลากหลาย 🍠มันเทศสีส้ม แหล่งวิตามิน A และบำรุงสายตา อุดมไปด้วยสาร เบต้าแคโรทีน ซึ่งเป็นสารสำคัญที่ช่วยในกระบวนการผลิตวิตามิน A ที่ดีต่อดวงตาและผิวพรรณ การรับประทานมันเทศสีส้มจะช่วยเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย นอกจากนี้ยังมีรสชาติหวานน
สมัยก่อนมักเข้าใจผิดว่ามีพื้นที่น้อยจะไม่สามารถทำการเกษตรได้ แต่ปัจจุบันพื้นที่น้อยสามารถสร้างรายได้ให้กับหลายๆ คนได้ชนิดที่ว่ามากกว่าการทำงานประจำ โดยเฉพาะในช่วงนี้การปลูกดอกไม้ที่สมัยก่อนเป็นเพียงการประดับเพื่อความสวยงามเท่านั้น แต่ในยุคนี้เป็นสินค้าสวยงามที่ทำเงินให้กับผู้ปลูกได้อย่างเป็นกอบเป็นกำ ชนิดที่ว่าแซงเงินเดือนงานประจำและมีเงินเหลือเก็บไว้ใช้ยามฉุกเฉินในอนาคตได้อีกด้วย คุณฐิรนาถ นิธิภัทร์ธนโภคิน หรือ คุณฝน ได้มีแนวความคิดและสร้างจุดเริ่มต้นของการปลูกดอกไม้กินได้ขึ้น โดยศึกษาในเรื่องของสายพันธุ์ต่างๆ ว่าแบบไหนดอกสีอะไรเป็นที่ต้องการของตลาด จากนั้นจึงหาซื้อพันธุ์ดอกไม้จากพื้นที่ต่างๆ เข้ามาปลูกพร้อมกับเรียนรู้การขยายพันธุ์เอง นอกจากทำให้มีผลผลิตตลอดปีแล้ว ยังประหยัดต้นทุนในเรื่องของการซื้อเมล็ดพันธุ์ใหม่ๆ ด้วยเช่นกัน ใช้พื้นที่สนามหญ้าหน้าบ้าน ไม่ถึง 20 ตารางวา ปลูกดอกไม้ คุณฝน เล่าให้ฟังว่า ช่วงแรกทำงานประจำอยู่ที่บริษัท ต่อมาเมื่อได้มาแต่งงาน จึงได้ลาออกจากงานมาเป็นแม่บ้านอย่างเต็มตัว เพราะต้องดูแลลูกน้อยที่ยังเล็กอยู่ และในขณะนั้นคุณแม่ของสามีพาคุณฝนไปซื้อต้นไม้ที่มีดอกสวย
