ท่ามกลางกระแสโลกที่กำลังตื่นตัวเรื่องสิ่งแวดล้อมและการลดขยะพลาสติก ภาคการเกษตรเองก็เริ่มเผชิญคำถามสำคัญว่า จะทำอย่างไรให้การผลิตเติบโตควบคู่ไปกับความยั่งยืนได้จริง เพราะแม้ “พลาสติก” จะเป็นวัสดุที่ช่วยอำนวยความสะดวกให้กับการเกษตรในหลายด้าน แต่ในอีกมุมหนึ่ง พลาสติกจำนวนมหาศาลกลับกลายเป็นภาระต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว โดยเฉพาะพลาสติกที่ผลิตจากปิโตรเลียม ซึ่งใช้เวลาย่อยสลายนานและก่อให้เกิดปัญหามลพิษสะสมทั่วโลก
ในช่วงเวลาที่หลายประเทศเริ่มให้ความสำคัญกับเศรษฐกิจสีเขียวและการลดคาร์บอนฟุตพรินต์ “ยางพารา” ซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของไทย กำลังถูกมองใหม่ในฐานะวัสดุแห่งอนาคต ที่สามารถต่อยอดได้มากกว่าการผลิตยางรถยนต์หรือผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมทั่วไป เพราะวันนี้ นักวิจัยไทยกำลังพยายามเปลี่ยน “ยางธรรมชาติหรือยางพารา” ให้กลายเป็นวัสดุที่ตอบโจทย์ทั้งเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม ผ่านนวัตกรรม “ถุงเพาะกล้ายางพาราย่อยสลายได้” ที่ช่วยลดการใช้พลาสติก พร้อมเพิ่มมูลค่าให้กับยางพาราไทยในเวลาเดียวกัน
ดร.ไพโรจน์ จิตรธรรม นักวิจัยอาวุโส และผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยนวัตกรรมการแปรรูปยาง ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ สวทช. กล่าวอธิบายถึงจุดเริ่มต้นของแนวคิดนี้ว่า ปัญหาสำคัญของพลาสติกในปัจจุบันคือเรื่องสิ่งแวดล้อม เนื่องจากพลาสติกส่วนใหญ่ผลิตจากปิโตรเลียม และไม่สามารถย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ ทำให้เกิดการสะสมของขยะและกลายเป็นมลพิษในระยะยาว
นวัตกรรมยางพาราไทย
ทางเลือกใหม่แทนถุงพลาสติก
ด้วยเหตุนี้ ดร.ไพโรจน์และทีมวิจัยจึงมองเห็นโอกาสในการนำ “ยางพารา” มาใช้ให้เกิดประโยชน์มากขึ้น โดยเฉพาะการพัฒนาเป็นถุงเพาะชำที่สามารถย่อยสลายได้ ซึ่งนอกจากจะช่วยลดการใช้ถุงพลาสติกแล้ว ยังเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิตยางพาราของไทยอีกด้วย
“นวัตกรรมถุงเพาะกล้ายางพาราย่อยสลายได้ เป็นการนำผลวิจัยของ ศาสตราจารย์ ดร.แคทลียา ปัทมพรหม อาจารย์เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมเคมี ที่ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (TSE) โดยนำองค์ความรู้นี้มาต่อยอดงานวิจัยร่วมกันทำเป็นถุงเพาะกล้ายาง ปัจจุบันได้นำถุงไปทดลองเพาะกล้ายางร่วมกับ การยางแห่งประเทศไทยจังหวัดระยอง ”
ดร.ไพโรจน์ กล่าวต่ออีกว่า นวัตกรรมดังกล่าวคือการพัฒนาถุงเพาะชำสำหรับการเพาะกล้ายางพารา จากวัสดุผสมระหว่างยางธรรมชาติและพอลิเมอร์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยออกแบบให้มีความแข็งแรงเพียงพอต่อการใช้งานในช่วงเพาะชำ และสามารถย่อยสลายได้หลังหมดอายุการใช้งาน แตกต่างจากถุงพลาสติกทั่วไปที่มักกลายเป็นขยะตกค้างในพื้นที่การเกษตรจำนวนมาก จุดเด่นสำคัญของถุงเพาะชำสูตรใหม่นี้ คือการตอบโจทย์แนวคิดเศรษฐกิจ BCG ที่เน้นการใช้ทรัพยากรชีวภาพอย่างคุ้มค่า ลดของเสีย และสร้างความยั่งยืนให้กับภาคการเกษตรไทย
ทีมวิจัยได้พัฒนาสูตรวัสดุออกมา 2 รูปแบบ ตัวแรกเป็นการผสมระหว่าง PE หรือ Polyethylene ซึ่งเป็นพลาสติกทั่วไป กับยางธรรมชาติ (NR) เพื่อช่วยลดการใช้พลาสติกจากฟอสซิลลง ส่วนอีกสูตรหนึ่งเป็นการใช้ PLA หรือพลาสติกชีวภาพที่ผลิตจากวัตถุดิบธรรมชาติ เช่น ข้าวโพด มันสำปะหลัง หรืออ้อย มาผสมกับยางธรรมชาติแทนการใช้ PE
“เราได้มีการทำ 2 สูตร ตัวแรกจะเป็นการผสมของ PE กับยางธรรมชาติ ประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ จากสูตรนี้ก็ยังไม่สามารถลด PE ไปได้หมด แต่อีกสูตรหนึ่งเราไม่ได้ใช้ตัว PE แต่ใช้ตัว PLA มาผสมกับยางธรรมชาติ จึงทำให้ถุงปลูกสูตร PLA กับยางธรรมชาติ ย่อยสลายได้และไม่เกิดการตกค้างในสิ่งแวดล้อม”
แม้ทั้งสองสูตรจะมีจุดเด่นต่างกัน แต่เป้าหมายสำคัญคือการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมให้มากที่สุด ในมิติด้านสิ่งแวดล้อม สูตร PE+NR สามารถช่วยลดการใช้พลาสติกฟอสซิล และทำให้วัสดุบางส่วนย่อยสลายได้ ขณะที่สูตร PLA+NR มีความโดดเด่นกว่าในระยะยาว เพราะสามารถย่อยสลายได้จริงในสภาวะที่เหมาะสม และมีโอกาสเกิดไมโครพลาสติกต่ำมาก จึงช่วยลดปัญหาการสะสมของขยะในดินและแหล่งน้ำได้ดีกว่า
ถุงเพาะชำรักษ์โลก ลดพลาสติก
ประหยัดแรงงานเกษตรกร
ขณะเดียวกันในด้านการใช้งาน ดร.ไพโรจน์ กล่าวว่า ทีมวิจัยยังคำนึงถึงความเหมาะสมสำหรับเกษตรกรด้วย โดยสูตร PE+NR มีความเหนียวและใช้งานได้ใกล้เคียงถุงเพาะชำทั่วไป ส่วนสูตร PLA+NR ยังต้องมีการปรับปรุงสูตรเพิ่มเติมเพื่อลดความเปราะและควบคุมกระบวนการผลิตให้เหมาะสมมากขึ้น จุดสำคัญอีกอย่างของถุงเพาะชำจากยางพารา คือระยะเวลาการใช้งานที่สอดคล้องกับวงจรการเพาะกล้ายางพารา เพราะโดยทั่วไปกล้ายางจะใช้เวลาเพาะประมาณ 4 เดือนครึ่ง ถึง 6 เดือน ก่อนที่รากจะเดินเต็มถุงและพร้อมย้ายปลูก ดังนั้น วัสดุที่สามารถย่อยสลายได้เร็วกว่าถุงพลาสติกทั่วไป จึงเหมาะกับการใช้งานในลักษณะนี้อย่างมาก
“จากการที่ได้ลงไปคุยกับเกษตรกรที่ทำกล้ายาง ก็จะได้รู้ความต้องการของต่อละคนแตกต่างกันไป บางคนต้องการให้ย่อยสลายช่วง 9 เดือน บางที่ต้องการให้ย่อยสลายที่อายุประมาณ 12 เดือน พอได้พูดคุยแล้วก็ทำให้ได้รู้ว่า เราจะต้องมาปรับสูตรของเราอย่างไรบ้าง เพื่อให้รู้ว่าเราต้องผสมยางธรรมชาติเข้าไปกี่เปอร์เซ็นต์”
นอกจากช่วยลดขยะแล้ว ถุงเพาะชำสูตรใหม่นี้ยังช่วยลดขั้นตอนการทำงานของเกษตรกรได้อีกด้วย เพราะเมื่อถึงเวลานำต้นกล้าลงปลูก เกษตรกรไม่จำเป็นต้องแกะถุงออกเหมือนถุงพลาสติกทั่วไป แต่สามารถปลูกลงดินพร้อมถุงได้ทันที เนื่องจากรากของต้นยางพาราสามารถแทงทะลุวัสดุออกมาได้เอง ช่วยประหยัดเวลา ลดแรงงาน และลดปัญหาขยะพลาสติกในสวนยางไปพร้อมกัน
“ตอนนี้เรียกได้ว่าถุงที่ผลิตออกมา สามารถลดการใช้ PE ได้มากถึง 50 เปอร์เซ็นต์ และเราเองก็ไม่ได้ใช้ PE มาเป็นตัวผสม แต่จะเน้นใช้ PLA มาทดแทน ก็ถือว่าเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับตัวผลิตภัณฑ์ได้ค่อนข้างมาก”
ยางพาราไทย กับก้าวใหม่สู่เศรษฐกิจสีเขียว
ในด้านต้นทุน แม้พลาสติกชีวภาพอย่าง PLA จะมีราคาสูงกว่าพลาสติกทั่วไปในอดีต แต่ปัจจุบันราคามีแนวโน้มใกล้เคียงกับยางธรรมชาติแล้ว ทำให้ต้นทุนการผลิตถุงเพาะชำสูตรใหม่ไม่ได้แตกต่างจากถุง PE มากนัก หากมองในระยะยาว การเลือกใช้วัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมยังถือเป็นการลงทุน เพื่อความยั่งยืนของภาคการเกษตรไทยในอนาคต ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยการสนับสนุนจากภาครัฐในการสร้างการรับรู้และผลักดันให้เกิดการใช้งานอย่างแพร่หลาย
ดร.ไพโรจน์ ยังมองว่า นวัตกรรมลักษณะนี้ไม่ได้ตอบโจทย์เฉพาะเรื่องสิ่งแวดล้อมในประเทศเท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงกับการแข่งขันทางการค้าในระดับโลก ที่ให้ความสำคัญกับมาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมมากขึ้นเรื่อยๆ
“การใช้วัสดุไม่ว่าจะเป็น PLA หรือยางธรรมชาติก็จะช่วยลดในเรื่องของคาร์บอนฟุตพรินต์ลงไปได้ด้วย เพราะตอนนี้เรื่องการค้าขายต่างประเทศ ก็จะมีเรื่องของสิ่งแวดล้อมเข้ามามีบทบาทมากขึ้น เพราะฉะนั้นถ้าเรามีการใช้อย่างต่อเนื่อง ก็จะช่วยยกระดับในเรื่องของการส่งออกได้ครับ”
ท้ายที่สุด ยางพาราจึงไม่ได้เป็นเพียงพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้จากการส่งออกวัตถุดิบอีกต่อไป แต่กำลังก้าวสู่บทบาทใหม่ในฐานะวัสดุเพื่ออนาคต ที่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านงานวิจัยและนวัตกรรม พร้อมตอบโจทย์โลกยุคใหม่ที่ให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อม ความยั่งยืน และการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า หากประเทศไทยสามารถต่อยอดองค์ความรู้เหล่านี้สู่การใช้งานจริงได้อย่างต่อเนื่อง ก็อาจเป็นอีกก้าวสำคัญที่ช่วยยกระดับยางพาราไทยจากพืชเกษตรพื้นฐาน สู่ผลิตภัณฑ์นวัตกรรมสีเขียวที่แข่งขันได้ในตลาดโลกอย่างแท้จริง
สำหรับท่านใดที่สนใจนวัตกรรมถุงเพาะกล้ายางพาราย่อยสลายได้ สามารถติดต่อสอบถามได้ที่ 02-5646500 ต่อ 4309
ผู้เขียน : สุรเดช สดคมขำ
เผยแพร่ในระบบออนไลนืครั้งแรก 7 พ.ค. 2026
หลายคนอาจคิดว่า การเริ่มต้นธุรกิจสักแห่งต้องอาศัยแผนงานที่รัดกุม เงินทุนจำนวนมาก หรือการมองเห็นโอกาสทางการตลาดที่แตกต่างจากคนอื่น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ธุรกิจที่เติบโตอย่างงดงามหลายแห่ง กลับมีจุดเริ่มต้นที่เรียบง่ายกว่านั้นมากเพราะบางครั้ง เมล็ดพันธุ์แห่งความสำเร็จอาจงอกงามขึ้นจาก “ความสุขเล็กๆ” ที่เกิดจากการได้ทำในสิ่งที่รัก และค่อยๆ เติบโตตามกาลเวลา วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้าน จะมาแชร์เรื่องราวของ “ทำสวนกับมาดาม” ที่เป็นทั้งสวนผัก คาเฟ่ และพื้นที่สีเขียวกลางย่านพระราม 2 ที่ถือกำเนิดขึ้นจากความหลงใหลในต้นไม้ของเพื่อนสนิทสองคน คุณยุ้ย อภิรดี นกสุวรรณ และ คุณแหม่ม พัฐพศิญา ทิพย์สุมณฑา จากความชอบปลูกต้นไม้ในวันว่าง สู่การสร้างพื้นที่แห่งความสุขที่เปิดโอกาสให้ผู้คนได้สัมผัสธรรมชาติ เรียนรู้เรื่องการปลูกผัก และค้นพบคุณค่าของวิถีชีวิตที่เรียบง่ายท่ามกลางเมืองใหญ่ เมื่อความคลั่งไคล้ต้นไม้ เจอกับเพื่อนที่เข้าใจ จุดเริ่มต้นของ “ทำสวนกับมาดาม” เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตโควิด-19 ช่วงเวลาที่หลายคนต้องใช้ชีวิตอยู่ภายในบ้าน และเริ่มหันกลับมาให้ความสำคัญกับสุขภาพและคุณภาพอาหารที่รับประทาน
เกษตรกรรมในศตวรรษนี้ไม่ได้เผชิญเพียงความท้าทายจากสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงเท่านั้น แต่ยังต้องรับมือกับปัญหาดินเสื่อมโทรมและดินเค็มที่กำลังขยายตัวในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่มีพื้นที่ดินเค็มนับล้านไร่ ส่งผลให้ผลผลิตลดลง ต้นทุนเพิ่มขึ้น และความหวังของเกษตรกรจำนวนไม่น้อยค่อยๆ เลือนหายไปพร้อมกับความอุดมสมบูรณ์ของผืนดิน ท่ามกลางความท้าทายดังกล่าว “ไบโอชาร์” กำลังถูกจับตามองในฐานะนวัตกรรม ที่อาจเปลี่ยนของเหลือทางการเกษตร ให้กลายเป็นเครื่องมือฟื้นฟูดินอย่างยั่งยืน โดย ดร.บัวหลวง ฝ้ายเยื่อ จากสถาบันวิจัยสิ่งแวดล้อมเพื่อความยั่งยืน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายว่า ไบโอชาร์ไม่ได้เป็นเพียงถ่านธรรมดา แต่เป็นวัสดุที่ถูกออกแบบมาเพื่อช่วยฟื้นฟูดิน เพิ่มผลผลิต และสร้างความยั่งยืนให้กับระบบเกษตรในระยะยาว ไบโอชาร์ ไม่ใช่ถ่านหุงต้มแต่คือเครื่องมือฟื้นฟูดิน ดร.บัวหลวง เล่าว่า แม้รูปลักษณ์ภายนอกไบโอชาร์จะคล้ายถ่านทั่วไป แต่ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่วัตถุประสงค์การใช้งาน ถ่านหุงต้มถูกผลิตขึ้นเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงและให้พลังงานขณะที่ไบโอชาร์ถูกผลิตขึ้นเพื่อใช้ปรับปรุงคุณภาพดินโดยเฉพาะ ไม่ว่าจะเป็
ในยุคที่ปุ๋ยแพงจนแบกต้นทุนไม่ไหว ทางรอดเดียวของเกษตรกรคือการพึ่งพาตัวเอง วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านพาไปเปิดสูตรปุ๋ยอินทรีย์สารพัดประโยชน์จาก คุณสมศักดิ์ เครือวัลย์ (ปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง ปี 2558) เกษตรกรชาวสวนผลไม้ชั้นครูจากจังหวัดระยอง สูตรนี้ทำง่าย และตอบโจทย์คนรักต้นไม้ที่สุด เพราะผสมครั้งเดียวสามารถบำรุงได้ ทั้งพืชผักสวนครัว ไม้ผล ไม้ดอก ไม้ประดับ ยันไม้กระถางในบ้าน ทำอย่างไรมาดูกัน วิธีการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ มีกระบวนการผลิต ดังนี้ 1.1 มูลสัตว์แห้งละเอียด 1 ส่วน 1.2 แกลบดำ 1 ส่วน 1.3 อินทรียวัตถุอื่นๆ ที่หาได้ง่าย เช่น แกลบ ชานอ้อย ขี้เลื่อย เปลือกถั่วลิสง เปลือกถั่วเขียว และขุยมะพร้าว เป็นต้น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน 3 ส่วน 1.4 รำละเอียด 1 ส่วน 1.5 นำน้ำสกัดชีวภาพ 1 ส่วน+น้ำตาล 1 ส่วน + น้ำ 100 ส่วน คนจนละลายเข้ากันดี 1.6 กระสอบป่านเก่าๆ สำหรับคลุมปุ๋ยที่ผสมแล้ว 1.7 จอบ 1.8 พลั่ว และ 1.9 ฝักบัวรดน้ำ 2.1 เตรียมพื้นที่ผสมปุ๋ยบนพื้นซีเมนต์ หรือถ้าเป็นพื้นดินให้ปูผ้ายางเพื่อป้องกันปุ๋ยซึมลงดิน 2.2 นำเอาวัสดุต่างๆ มากองซ้อนกันเป็นชั้นๆ แล้วคลุกเคล้าจนเข้ากันดี 2.3 เอาส่วนผสม
ปลานิล เป็นปลาน้ำจืดที่ได้รับความนิยมทั่วทุกภูมิภาคของประเทศไทย ซึ่งสามารถนำมาประกอบอาหารได้หลากหลายเมนู เพราะเนื้อปลามีรสชาติที่อร่อยราคาขายไม่แพงมาก และหาซื้อได้ง่ายตามท้องตลาด จึงทำให้ยังมีคนนิยมบริโภคเป็นที่ต้องการของตลาด ส่งผลให้มีการเลี้ยงปลานิลกันอย่างแพร่หลายเพื่อเป็นอาชีพ การที่จะได้ปลานิลให้เป็นปลาเนื้อที่มีคุณภาพนั้น สิ่งที่สำคัญขาดเสียไม่ได้คือ เรื่องของลูกพันธุ์ปลานิล ต้องมีการเพาะพันธุ์ที่ดี พร้อมทั้งมีการลดต้นทุนในเรื่องของการเลี้ยงเข้ามาช่วยอีกหนึ่งช่องทาง ก็จะส่งผลให้การเลี้ยงปลานิลสร้างผลกำไรให้กับเกษตรกรผู้เลี้ยงได้อย่างยั่งยืน คุณจิรทีปต์ คงทอง อยู่บ้านเลขที่ 6/1 หมู่ที่ 4 ตำบลหนองตีนก อำเภอบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่เพาะพันธุ์ปลานิลที่มีคุณภาพ ทำให้ลูกพันธุ์ปลาที่ได้เป็นที่ต้องการของตลาด เกิดเป็นรายได้ให้กับคุณจิรทีปต์มากว่า 20 ปีทีเดียว โดยมีการผลิตเป็นแบบปลานิลแปลงเพศและปลานิลแบบปกติที่ลูกค้าสามารถนำไปเลี้ยงเป็นพ่อแม่พันธุ์ต่อไปได้ จากผู้เลี้ยงปลาเนื้อ สู่ผู้ผลิตลูกพันธุ์ปลานิลคุณภาพ คุณจิรทีปต์ เล่าให้ฟังว่า ผู้ที่ริเริ่มมาดำเนินการประกอบอ
