“ต้นก้ามปู” ไม้ยืนต้นสารพัดประโยชน์ ใบทำปุ๋ย ฝักทำน้ำหมักชีวภาพ มากกว่าแค่ให้ร่มเงา

ผู้เขียน : Huynh Nhat Mai Van หากพูดถึง “ต้นก้ามปู” หลายคนคงคุ้นเคยกับภาพของไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ที่มีทรงพุ่มแผ่กว้าง ให้ร่มเงาตามริมถนน สวนสาธารณะ หรือพื้นที่ต่างๆ แต่รู้หรือไม่ว่า ต้นไม้ที่พบเห็นได้ทั่วไปชนิดนี้มีประโยชน์มากกว่าการให้ร่มเงา เพราะสามารถนำส่วนต่างๆ มาใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย ทั้งด้านการเกษตร การเลี้ยงสัตว์ และการปรับปรุงบำรุงดิน โดยเฉพาะใบและฝักของต้นก้ามปูที่สามารถนำมาใช้เป็นอาหารสัตว์สำหรับโค แพะ และสัตว์กินพืชบางชนิด ขณะที่ใบก้ามปูที่ร่วงหล่นยังสามารถนำไปทำปุ๋ยหมักหรือใช้เป็นวัสดุปรับปรุงดินได้อีกด้วย นับเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่รอบตัว โดยไม่จำเป็นต้องลงทุนสูง วันนี้ เทคโนโลยีชาวบ้าน จะพาไปรู้จัก “ต้นก้ามปู” ให้มากขึ้น พร้อมเปิดประโยชน์ที่หลายคนอาจมองข้าม ว่าต้นไม้เพียงต้นเดียวสามารถนำไปใช้ประโยชน์และต่อยอดในภาคการเกษตรได้อย่างไรบ้าง “Advertiser” รู้จัก “ต้นก้ามปู” ไม้ยืนต้นทรงพุ่มกว้าง ให้ร่มเงาได้ดี ต้นก้ามปู หรือที่รู้จักกันในชื่อ “จามจุรี” มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Samanea saman (Jacq.) Merr. เป็นไม้ยืนต้นขนาดใหญ่ มีถิ่นกำเนิดในเขตร้อนของทวีปอเมร

ในยุคที่การทำเกษตรไม่จำกัดแค่บนบก การเลี้ยง สาหร่ายผักกาดทะเล กำลังกลายเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่น่าสนใจสำหรับผู้ที่ต้องการสร้างรายได้ ด้วยระยะเวลาการเลี้ยงที่สั้นเพียง 3 สัปดาห์ ก็สามารถเก็บเกี่ยวและขายได้ในราคาสูงถึงกิโลกรัมละ 500 บาท จากปลานวลจันทร์สู่สาหร่ายผักกาดทะเล ต่อยอดทรัพยากรท้องถิ่นด้วย Zero Waste Model คุณตุ๋ม-สุภิดา ลิ้นทอง ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชน จันทราบุรี@ปากน้ำแหลมสิงห์ เล่าว่า ก่อนที่ชุมชนจะหันมาศึกษาและพัฒนา การเลี้ยงสาหร่ายผักกาดทะเล พื้นที่ของเราติดทะเล อาชีพหลักจึงเกี่ยวข้องกับสัตว์ทะเล หนึ่งในนั้นคือ ปลานวลจันทร์ทะเล ปลาพระราชดำริในรัชกาลที่ 9 ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีและมีราคาสูง อย่างไรก็ตาม ยังมีสัตว์ทะเลอีกหลายชนิดที่มีมูลค่าต่ำ ทางกลุ่มของเราจึงนำทรัพยากรเหล่านั้นมาพัฒนาต่อยอด ให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น ภายใต้แนวคิด Zero Waste Model หรือ การใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ลดของเหลือทิ้งให้เป็นศูนย์ การเลี้ยงสาหร่ายผักกาดทะเล เป็นการต่อยอดจากแนวคิด Zero Waste Model ที่ใช้กับ ปลานวลจันทร์ทะเล โดยเรายึดหลัก “ปลาหนึ่งตัว ตั้งแต่เกล็ดยันขี้ปลา เราไม่ทิ้งอะไรให้เป

ในมุมมองของคนทำเกษตร “วัชพืช” มักถูกมองว่าเป็นศัตรูตัวสำคัญของแปลงปลูก เพราะเข้ามาแย่งทั้งน้ำ แสงแดด และธาตุอาหารจากพืชหลัก หลายพื้นที่จึงเลือกกำจัดวัชพืชทันทีที่เริ่มพบเห็น แต่ในอีกมุมหนึ่ง วัชพืชอาจกำลังทำหน้าที่เป็น “สัญญาณจากธรรมชาติ” ที่ช่วยบอกสภาพของดินและระบบนิเวศในพื้นที่โดยที่หลายคนไม่ทันสังเกต แท้จริงแล้ว วัชพืชแต่ละชนิดไม่ได้ขึ้นแบบสุ่ม แต่จะเลือกเติบโตในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับตัวเอง บางชนิดชอบดินแน่น บางชนิดขึ้นได้ดีในดินกรด หรือบางชนิดมักพบในพื้นที่ที่มีธาตุอาหารไม่สมดุล จึงทำให้เกษตรกรสามารถใช้ “วัชพืช” เป็นตัวช่วยสังเกตคุณภาพดินเบื้องต้นได้ วัชพืช คือ “ตัวบอกสภาพดิน” ตามธรรมชาติ ในระบบนิเวศทางการเกษตร ธรรมชาติจะพยายามสร้างสมดุลให้กับพื้นที่อยู่เสมอ เมื่อดินมีปัญหาในลักษณะใด มักจะมีพืชบางชนิดเข้ามาปกคลุมพื้นที่นั้นโดยอัตโนมัติ เพื่อช่วยฟื้นฟูหรือปรับสภาพดินในระยะหนึ่ง เกษตรกรสมัยก่อนในหลายพื้นที่จึงนิยม “อ่านดินจากวัชพืช” ควบคู่ไปกับการสังเกตสภาพแวดล้อมอื่น ๆ เช่น ความชื้น สีดิน หรือแมลงที่พบในแปลง แม้จะไม่สามารถใช้แทนการวิเคราะห์ดินทางวิทยาศาสตร์ได้ทั้งหมด แต่ก็ถือเป็นภ

ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของภาคเกษตรไทย ทั้งปัญหาการขาดแคลนแรงงาน ต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น และสังคมผู้สูงอายุที่กำลังขยายตัว การนำเทคโนโลยีและเครื่องจักรกลการเกษตรเข้ามาช่วยจัดการแปลงเพาะปลูก จึงเป็นอีกหนึ่งทางเลือกสำคัญของเกษตรกรยุคใหม่ เพราะนอกจากจะช่วยลดภาระการใช้แรงงานแล้ว ยังเพิ่มความรวดเร็วและความแม่นยำในการทำงาน ตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมแปลงไปจนถึงการปลูก ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการผลิตพืชให้มีคุณภาพและได้มาตรฐานสม่ำเสมอ คุณเนย-ชุตินันท์ ศรีปัญญา นักวิจัย KUBOTA Solutions กล่าวว่า ปัจจุบันประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ขณะที่จำนวนแรงงานภาคเกษตรมีแนวโน้มลดลง เทคโนโลยีและนวัตกรรมจึงเข้ามามีบทบาทมากขึ้น ในการช่วยให้การทำเกษตรเป็นเรื่องที่สะดวกและเข้าถึงได้ง่ายกว่าเดิม โดยเฉพาะการนำเครื่องจักรกลเข้ามาช่วยทดแทนแรงงานในกระบวนการผลิต ซึ่งจะเป็นส่วนสำคัญในการพัฒนาภาคเกษตรในอนาคต การพัฒนาเทคโนโลยีเกษตรสมัยใหม่ จึงมุ่งเชื่อมโยงองค์ความรู้เข้ากับการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ทั้งด้านแรงงาน เวลา ต้นทุน และคุณภาพผลผลิต พร้อมนำเสนอรูปแบบการปลูกพืชมูลค่าสูง เพื่อให้เกษตรกรมองเห็นความเชื่อมโยงร

นางวราภรณ์ โอสถาพันธุ์ กรรมการรองผู้จัดการใหญ่อาวุโส บริษัทสยามคูโบต้าคอร์ปอเรชั่น จำกัด กล่าวว่า  ในปีนี้ ประเทศไทยได้รับผลกระทบจากความผันผวนของสภาพภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้น ทั้งภัยแล้ง ฝนทิ้งช่วง และอุทกภัยรุนแรงในหลายพื้นที่ ตามข้อมูลจากหน่วยงานด้านสภาพอากาศคาดการณ์ว่า ไทยเสี่ยงเผชิญปรากฏการณ์ “ซูเปอร์เอลนีโญ” ซึ่งมีแนวโน้มทวีความรุนแรงสูงสุดในช่วงปลายปี 2569 ถึงต้นปี 2570 ทำให้เกิดคลื่นความร้อนทำให้น้ำระเหยเร็ว อาจสร้างความเสียหายต่อพื้นที่เพาะปลูกได้ ในงานมหกรรมพืชสวนโลก จังหวัดอุดรธานี สยามคูโบต้าจึงนำเสนอแนวคิดการทำเกษตรอย่างยั่งยืน ผ่านนวัตกรรมชุดปั้มน้ำที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์ ช่วยลดต้นทุนค่าไฟฟ้าและค่าน้ำมัน ตอบโจทย์พื้นที่ที่ไฟฟ้าเข้าไม่ถึง  ปัจจุบันทางบริษัทมีเทคโนโลยีการจัดการน้ำให้เลือกหลายรุ่น  สยามคูโบต้า เชื่อว่า ด้วยนวัตกรรมการจัดการน้ำของเราจะช่วยให้เกษตรกรไทยรับมือปัญหาซุปเปอร์เอลนิโญได้อย่างมีประสิทธิภาพ “  ปัจจุบัน สยามคูโบต้า ได้จำหน่าย ระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์ (โซลาร์เซลล์) ผ่านบริษัทลูกคือ  เกษตรอินโน  บริษัทมีทีมงานช่วยคำนวณและเลือกรุ่นที่เหมาะสมกับความลึกของบ่

ในยุคที่ปุ๋ยแพงจนแบกต้นทุนไม่ไหว ทางรอดเดียวของเกษตรกรคือการพึ่งพาตัวเอง วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านพาไปเปิดสูตรปุ๋ยอินทรีย์สารพัดประโยชน์จาก คุณสมศักดิ์ เครือวัลย์ (ปราชญ์เกษตรเศรษฐกิจพอเพียง ปี 2558) เกษตรกรชาวสวนผลไม้ชั้นครูจากจังหวัดระยอง สูตรนี้ทำง่าย และตอบโจทย์คนรักต้นไม้ที่สุด เพราะผสมครั้งเดียวสามารถบำรุงได้ ทั้งพืชผักสวนครัว ไม้ผล ไม้ดอก ไม้ประดับ ยันไม้กระถางในบ้าน ทำอย่างไรมาดูกัน วิธีการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ มีกระบวนการผลิต ดังนี้ 1.1 มูลสัตว์แห้งละเอียด 1 ส่วน “Advertiser” 1.2 แกลบดำ 1 ส่วน 1.3 อินทรียวัตถุอื่นๆ ที่หาได้ง่าย เช่น แกลบ ชานอ้อย ขี้เลื่อย เปลือกถั่วลิสง เปลือกถั่วเขียว และขุยมะพร้าว เป็นต้น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน 3 ส่วน 1.4 รำละเอียด 1 ส่วน 1.5 นำน้ำสกัดชีวภาพ 1 ส่วน + น้ำตาล 1 ส่วน + น้ำ 100 ส่วน คนจนละลายเข้ากันดี 1.6 กระสอบป่านเก่าๆ สำหรับคลุมปุ๋ยที่ผสมแล้ว 1.7 จอบ 1.8 พลั่ว และ 1.9 ฝักบัวรดน้ำ 2.1 เตรียมพื้นที่ผสมปุ๋ยบนพื้นซีเมนต์ หรือถ้าเป็นพื้นดินให้ปูผ้ายางเพื่อป้องกันปุ๋ยซึมลงดิน 2.2 นำเอาวัสดุต่างๆ มากองซ้อนกันเป็นชั้นๆ แล้วคลุกเคล้าจนเข้ากันดี