เทคนิคเกษตร
“ส้มควาย” ผลไม้รสเปรี้ยว ตระกูลเดียวกับ “ส้มแขก” นิยมใช้เป็นพืชอาหารและพืชสมุนไพร ส้มควาย พบได้แพร่หลายในพื้นที่ภาคใต้ โดยเฉพาะพื้นที่จังหวัดภูเก็ต เนื่องจากชาวบ้านนิยมปลูกส้มควายเป็นไม้ผลประจำบ้าน ต้นส้มควายภูเก็ต มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว คือขนาดผลใหญ่เนื้อมาก ชาวบ้านนิยมนำส้มควายมาปรุงอาหารสารพัดเมนู ทั้ง แกงส้ม แกงเลียง ต้มเนื้อ ต้มปลาภูมิปัญญาชาวบ้านในสมัยโบราณ นิยมนำส้มควายมาตากแห้ง และบดเป็นผงก่อนนำมาผสมกับน้ำร้อน เพื่อแช่เท้า ลดอาการปวดเมื่อย อาการเท้าบวม และช่วยระงับกลิ่นเท้าได้เป็นอย่างดี ในยุคปัจจุบัน ผลวิจัยทางการแพทย์พบว่า “ส้มควาย” เป็นพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยา ช่วยในการระบาย และมีกรดผลไม้ ประเภทสาร AHA ช่วยบำรุงผิวพรรณให้กระจ่างใส คุณประโยชน์ที่ดีของส้มควาย ทำให้พืชสมุนไพรชนิดนี้เป็นที่ต้องการของตลาดผู้บริโภค อุตสาหกรรมยาและเครื่องสำอาง เพราะส้มควายเป็นพืชสมุนไพรที่ไม่มีสารตกค้างในร่างกาย คุณณัฐณิชา บุญยวรรณ เล็งเห็นโอกาสทางการตลาดของพืชสมุนไพรชนิดนี้ จึงได้นำภูมิปัญญาท้องถิ่นจาก ผงส้มควาย สำหรับแช่เท้า มาต่อยอดพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ในลักษณะ “สเปรย์ดับกลิ่นเท้าส้มควาย” ที่ม
ผู้เขียนได้มีโอกาสกลับไปเยี่ยมเยียนถิ่นบ้านเกิดเมืองชากังราว จังหวัดที่เป็นตำนานเมืองประวัติศาสตร์ ที่เล่าลือถึงวัฒนธรรมประเพณีมาช้านาน ให้คนรุ่นหลังได้ศึกษาถึงเรื่องราวในอดีตของโบราณสถาน การกลับมาครั้งนี้ ได้เห็นความเปลี่ยนแปลงของบ้านเมืองที่แทบจะจดจำเรื่องราวในอดีตไม่ได้เลย สมัยผู้เขียนเล่าเรียนหนังสือ มีอำเภอเพียง 4 อำเภอ และเป็นอำเภอที่เจริญที่สุดในขณะนั้น ปัจจุบัน ได้มีอำเภอใหม่ๆ เกิดขึ้นมากมาย บางอำเภอเคยเป็นหมู่บ้านเล็กๆ เปลี่ยนมาเป็นอำเภอ ชื่อแสนจะไพเราะ ไม่รู้ใครตั้งชื่อให้จนเกิดมาร่วม 10 อำเภอ เป็นสิ่งที่น่าภาคภูมิใจในบ้านเกิดของตัวเอง กำแพงเพชร เป็นจังหวัดเล็กๆ ในอดีต…ได้มีโอกาสสอบถามท่านรองผู้ว่าราชการจังหวัด เดี๋ยวนี้กำแพงเพชรเป็นจังหวัดกำลังพัฒนา ในรอบจังหวัดใกล้เคียง อาทิ ตาก สุโขทัย พิจิตร ยังสู้กำแพงเพชรไม่ได้ ทั้งในแง่เศรษฐกิจและความเจริญของบ้านเมือง เพราะมีโรงงานอุตสาหกรรมอ้อยน้ำตาล มันสำปะหลัง กลายเป็นเมืองอุตสาหกรรมการเกษตร ที่มาจากอาชีพทำไร่กล้วยไข่มาก่อน พัฒนามาปลูกอ้อยโรงงาน ข้าวโพด ไร่มันสำปะหลัง โรงงานมันเส้น โรงงานแป้งมัน ที่สมัยก่อนผู้เขียนไม่เคยเห็นมั
คำว่า “น้ำผึ้ง” จากอดีตจนถึงปัจจุบัน คนทุกชาติทุกภาษายอมรับว่าเป็นยาอายุวัฒนะขนานแท้ สำหรับคนไทยเรารู้จักผึ้งและคุณค่าของน้ำผึ้งมาแต่โบราณกาล ที่เป็นหลักฐานเด่นชัดก็คือ หลักศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมหาราช มีตัวอักษร “ผ” ปรากฏอยู่ และนอกจากนี้ ในประวัติศาสตร์ศาสนาต่างๆ เกือบทุกศาสนาทั่วโลกก็ได้มีการจารึกถึงคุณประโยชน์ของผึ้ง และน้ำผึ้งไว้ด้วย “น้ำผึ้ง” เป็นอาหารที่ให้ความหวานที่เก่าแก่ที่สุด เป็นน้ำตาลบริสุทธิ์จากธรรมชาติ ปราศจากเชื้อโรค ปลอดภัยต่อการบริโภค สรรพคุณของน้ำผึ้งเป็นสิ่งที่มนุษย์ทุกชาติทุกภาษายอมรับถึงคุณประโยชน์ของการใช้ เป็นอาหารบำรุงสุขภาพ และมีความเชื่อถึงสรรพคุณทางยาแตกต่างกันไป เช่น สถาบันแพทย์แผนไทย ระบุว่า น้ำผึ้ง เป็นสารที่ให้พลังงานและความอบอุ่นแก่ร่างกาย บำรุงประสาทและสมองให้สดชื่นแจ่มใส เป็นต้น ในสมัยโบราณถือว่าน้ำผึ้งเป็นยาอายุวัฒนะที่มีคุณค่า มีประโยชน์ต่อร่างกาย และเป็นของกำนัลที่มีมูลค่าสำหรับผู้ให้และผู้รับเสมอมานับจากอดีตจนถึงปัจจุบัน จากน้ำหวาน…เป็นน้ำผึ้ง น้ำผึ้ง คือ น้ำหวานที่ผึ้งงานเก็บจากต่อมน้ำหวานของดอกไม้ หรือต้นไม้ ที่ผ่านกระบวนการย่อยภายในตัวผ
ทุกวันนี้ การจัดการศึกษาอาชีพมีความสำคัญมาก เพราะช่วยพัฒนาประชากรของประเทศให้มีความรู้ความสามารถ มีทักษะในการประกอบอาชีพ ทั้งช่วยแก้ไขปัญหาการว่างงาน สร้างความเข้มแข็งให้แก่เศรษฐกิจชุมชน ทำให้ประชาชนมีอาชีพและรายได้ที่มั่นคง มั่งคั่ง และมีงานทำอย่างยั่งยืน สำนักงานการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) ใช้เทคโนโลยีดิจิตอลเป็นเครื่องมือส่งเสริมการเรียนรู้ของคนไทยทุกช่วงวัย ตอบโจทย์การเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 เปิดโอกาสให้คนไทยได้เรียนรู้อย่างอิสระ ทุกที่ ทุกเวลา ทุกมิติ นำไปต่อยอดสร้างงาน สร้างอาชีพ และสร้างสุขให้แก่ชีวิตได้อย่างยั่งยืน สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย จังหวัดระยอง (สำนักงาน กศน.จังหวัดระยอง) ได้พัฒนาครู และบุคลากรของ กศน.อย่างสม่ำเสมอ โดยจัดอบรมครูผู้สอนทางระบบออนไลน์ ทั้งในเรื่องหลักสูตรพื้นฐาน และหลักสูตรอาชีพ ตามแนวทางวิถีชีวิตใหม่ New Normal เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 สอดคล้องกับนโยบายของ ดร. กนกวรรณ วิลาวัลย์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ พร้อมส่งเสริมให้ ครู กศน.นำเทคโนโลยีทันสมัยมาใช้พัฒนาระบบการเรียนออนไลน์ ผ่านแอปพล
จังหวัดที่ติดอันดับเมืองท่องเที่ยวทางภาคเหนือยอดนิยม จังหวัดหนึ่งในภาคเหนือ เชื่อว่าจังหวัดเชียงรายคงอยู่ในบัญชีรายชื่อลำดับต้นๆ ของหลายๆ คน อย่างแน่นอน แต่สำหรับสถานที่ท่องเที่ยวที่เป็นที่รู้จักในกลุ่มนักท่องเที่ยว คาดว่า “ศูนย์วิจัยและพัฒนาชาน้ำมันและพืชน้ำมัน” ตำบลเวียงพางคำ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย คงไม่ใช่สถานที่ที่ในใจของใครที่ต้องมาเยือนเมื่อมาท่องเที่ยวยังจังหวัดเชียงรายแห่งนี้ แต่เมื่อเร็วๆ นี้ ผู้เขียนมีโอกาสได้ติดตามคณะของกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ (จร.) กระทรวงพาณิชย์ เดินทางไปจัดสัมมนาศึกษาดูงานในพื้นที่จังหวัดเชียงราย และหนึ่งในภารกิจก็คือ การเยี่ยมชมและศึกษาดูงาน ณ ศูนย์วิจัยแห่งนี้ จึงทำให้ได้รับข้อมูลที่น่าสนใจ จึงอยากถ่ายทอดให้ผู้อ่านรับทราบ เผื่อครั้งหน้าจะได้ลองไปเยี่ยมชมสถานที่แห่งนี้ และก็จะได้รับความประทับใจกลับมาเหมือนกับผู้เขียน โดยสถานที่แห่งนี้ นอกจากจะเป็นศูนย์วิจัยแล้วยังเปิดให้ประชาชนทั่วไปเข้าชมโรงงานชาน้ำมันต้นแบบ โดยมีเจ้าหน้าที่พาเข้าชมในทุกขั้นตอน ซึ่งมีขั้นตอนที่เข้าใจง่าย สะอาด มีการคำนึงถึงระบบสิ่งแวดล้อมแบบธรรมชาติ มีระบบควบคุมการใช้พลังงาน ให
“จังหวัดอ่างทอง” เป็นที่ราบลุ่ม มีลักษณะเป็นแอ่งรับน้ำ สภาพภูมิประเทศเหมาะแก่การเพาะปลูก ประชากรส่วนใหญ่ ประกอบอาชีพทางเกษตรกรรม เช่น ทำนา ปลูกอ้อย ทำสวนผลไม้ ปลูกพืชผัก เลี้ยงปลา และฟาร์มปศุสัตว์ ส่วนโรงงานอุตสาหกรรมมีจำนวนน้อย เมื่อว่างเว้นจากการทำนา ชาวอ่างทองนิยมใช้เวลาว่างผลิตสินค้าหัตถกรรมเป็นรายได้เสริม ได้แก่ สินค้าดอกไม้ประดิษฐ์ (ตำบลบ้านพราน อำเภอแสวงหา) ตุ๊กตาชาววัง ( ตำบลบางเสด็จ อำเภอป่าโมก) ผ้าทอมือ (ตำบลสระแก้ว อำเภอป่าโมก) ผลิตภัณฑ์จากผักตบชวา (ตำบลคลองวัว อำเภอเมือง และตำบลไชยภูมิ อำเภอไชโย) เครื่องจักสานหวาย และไม้ไผ่ (อำเภอโพธิ์ทอง, อำเภอไชโย และอำเภอแสวงหา) และอุตสาหกรรมทำกลอง (ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก) ซึ่งสินค้าหัตถกรรมทุกประเภทมีความประณีต สวยงาม ส่งขายทั่วประเทศ และส่งออก สำนักงาน กศน.จังหวัดอ่างทอง สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดอ่างทอง (สำนักงาน กศน.จังหวัดอ่างทอง) ได้มีการพัฒนาครู และบุคลากรของ กศน.อย่างสม่ำเสมอ โดยจัดอบรมครูผู้สอนทางระบบออนไลน์ ทั้งในเรื่องหลักสูตรพื้นฐาน และหลักสูตรอาชีพ ตามแนวทางวิถีชีวิตใหม่ New Normal เพื่อป้อง
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Strobilanthes nivea Bremek ชื่อวงศ์ : ACANTHACEAE เป็นไม้ล้มลุกอวบน้ำ ที่บรรพบุรุษไทยเรารู้จักใช้และคุ้นเคยกันมาช้านานคู่กับเชี่ยนหมากคุณย่าคุณยาย ปัจจุบันชักจะเริ่มหาดูลำบาก เนื่องจากผู้คนหลงลืมกันไปหมด และโดยธรรมชาติเขาเองก็ค่อนข้างจะขี้งอน ขี้วีน เล่นตัว ดูแลยากหน่อยหนึ่งตามประสาพันธุ์ไม้หายาก หากแดดจ้าไปใบก็ไหม้ ร่มไปหรือแฉะไปก็เน่า เฉาตายเอาดื้อๆ เหมือนกัน ปกติจะชอบขึ้นตามที่ร่มรำไร ชุ่มชื้น แต่ต้องไม่มีน้ำขังเด็ดขาด ใบคล้ายใบหูเสือ เป็นใบเดี่ยว เรียงสลับ มีขนสากๆสั้นมากปกคลุมบริเวณหลังใบ ใต้ท้องใบก็มีแต่น้อยกว่า ขอบใบมีจักเล็กน้อยพองาม มีทั้งชนิดกลมๆ ป้อมๆ และชนิดทรงรียาว ส่วนดอกจะออกเป็นช่อเล็กๆ ยาวประมาณคืบกว่าๆ ตามซอกใบหรือปลายยอด มีกลีบเลี้ยง 5 กลีบ กลีบดอก 5 กลีบ สีม่วงอ่อนอมขาว มีเกสรตัวผู้จำนวนมากโอบล้อมรังไข่อยู่ตรงกลาง ผลรูปไข่กลับมีขนอ่อนๆ ปกคลุมเช่นกัน เมื่อแก่สุกจะมีสีเหลืองนวล เริ่มแทงช่อดอก ติดผลประมาณเดือนพฤษภาคม-กันยายน ใบเนียมนั้นขึ้นชื่อว่ามีกลิ่นหอมหวนยวนใจ เป็นกลิ่นที่ลึกล้ำเฉพาะตัว บางท่านว่ากลิ่นเหมือนใบเตยหอม แต่ทว่าหอมสุภาพ นุ่มนวล ดูดดื่
การตอนกิ่ง เป็นหนึ่งในวิธีการขยายพันธุ์พืชที่นิยมใช้กันมาก โดยเฉพาะในกลุ่มไม้ผล เช่น มะนาว มะม่วง ส้ม ชมพู่ ฝรั่ง ส้มโอ และอื่นๆ ดังนั้น เพื่อความสะดวกในการตอนกิ่ง นายนิธิศ ทิพนี และคณะ แห่งวิทยาลัยการอาชีพบ้านตาก เลขที่ 116 ถนนพหลโยธิน ตำบลตากออก อำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก จึงคิดค้นอุปกรณ์ที่เรียกว่า เครื่องควั่นกิ่งตอน ขึ้น เครื่องควั่นกิ่งตอน ผลงานของวิทยาลัยการอาชีพบ้านตาก เป็น 1 ใน 113 ผลงาน ที่ส่งเข้าร่วมในการประกวดสิ่งประดิษฐ์คิดค้น ประจำปี 2560 ที่สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) จัด และมีพิธีมอบรางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ : รางวัลผลงานประดิษฐ์คิดค้น ประจำปี 2560 ร่วมกับพิธีมอบรางวัลสภาวิจัยแห่งชาติในอีก 3 รางวัล ได้แก่ รางวัลนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ, รางวัลผลงานวิจัย และรางวัลวิทยานิพนธ์ ประจำปี 2559 เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2560 ที่ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค บางนา เครื่องควั่นกิ่งตอน ผลงานของวิทยาลัยการอาชีพบ้านตาก เป็นอุปกรณ์ที่มีขนาดเล็กกะทัดรัด พกพาสะดวก มีประสิทธิภาพในการควั่นกิ่งตอนสูง สามารถควั่นกิ่งได้รวดเร็ว พร้อมลอกเปลือกได้ในเวลาเดียวกัน อีกทั้งสามารถควั่นกิ่งในที่แคบๆ
“น้ำแร่ธรรมชาติ” เริ่มได้รับความนิยมในกลุ่มผู้บริโภครักสุขภาพ ด้วยราคาเข้าถึงง่าย ต่างจากต่างประเทศที่มีราคาแพงมาก แต่พฤติกรรมของผู้บริโภคส่วนใหญ่ยังคงคุ้นเคยกับน้ำบรรจุขวดทั่วไปและหาซื้อได้ง่ายสะดวก ราคาถูก และขาดความเชื่อมั่นในคุณค่าหรือแร่ธาตุตามโฆษณา ทำให้ตลาดน้ำแร่ธรรมชาติยังไม่กว้างขวางนัก แต่ปัจจุบันความนิยมการดื่มน้ำแร่ได้เพิ่มขึ้น จากการสื่อสารที่เข้าถึงของโลกโซเชียล และการทำตลาดของผู้ประกอบการที่สามารถเจาะถึงกลุ่มเป้าหมายได้ จังหวัดตราดมีการพบแหล่งน้ำแร่ธรรมชาติ ที่บ้านห้วงน้ำขาว อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด มีการตรวจวิเคราะห์ตามหลักวิทยาศาสตร์พบแร่ธาตุอันเป็นส่วนประกอบของน้ำแร่ “บริษัท ตรีทิพย์ธารา จำกัด” เจ้าของบ่อน้ำแร่จึงตั้งโรงงานผลิตและจำหน่ายน้ำแร่ธรรมชาติบรรจุขวดเป็นแห่งแรกของจังหวัดตราด ภายใต้แบรนด์ อัลฟ่า (ALPHA) และมินอร่า (MINORA) ซึ่งได้รับคัดสรรสุดยอด หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ไทย ปี 2562 (Product Champion : OTOP) ระดับ 5 ดาว มีลูกค้าทั้งภายในและตลาดประเทศเพื่อนบ้าน จากเครื่องดื่มสมุนไพรตรีพลา สู่ธุรกิจน้ำแร่ธรรมชาติแห่งแรก หนึ่งเดียวในจังหวัดตราด พท.ภ.ปทินพิทย์ ปภัส
ช่วงวันเสาร์เป็นวันว่าง หลังกินข้าวเช้าเสร็จ รอข้าวเรียงเม็ด สัก 1 ชั่วโมง ก็ถึงเวลาแต่งตัวเพื่อปั่นจักรยานออกกำลังกาย จากที่พักแถวบ้านสันมะเค็ด ตำบลเวียงกาหลง อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย ไปตามถนนสายเวียงป่าเป้า-เชียงราย วันนั้นปั่นรถจักรยานผ่านบ้านหลังหนึ่งในตำบลป่างิ้ว อำเภอเวียงป่าเป้า สะดุดตา ต้นไม้เถาที่ออกลูกใหญ่เท่ากำมือขนาดใหญ่ จึงแวะลงไปดูและถ่ายรูปไว้ ส่งรูปและสอบถาม คุณอินโต บุญวงค์ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพจังหวัดเชียงราย บอกว่า เป็น แตงสา หรือสุคนธรส และได้ให้ข้อมูลพืชชนิดนี้ว่า สามารถพบเห็นได้ทั่วประเทศ มีชื่อเรียกแตกต่างกันในแต่ละท้องถิ่นว่า สุคนธรส (ภาคกลาง) แตงกะลา มะแตงสา หรือ แตงสา (ภาคกลาง และตะวันตก) มะละกอย่าน (ภาคใต้) มะถั่วรส หรือ มักซูรด (ภาคเหนือ) รวมทั้งกะทกรกยักษ์ เนื่องจากมีขนาดผลใหญ่ที่สุดในบรรดากะทกรก (เสาวรส) ทั้งหลาย ยอดแตงสา หรือสุคนธรส ในหนังสือพรรณไม้แห่งประเทศไทย ของ ศาสตราจารย์เต็ม สมิตินันทน์ ระบุว่า พืชชนิดนี้ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Passifloraquadrangularis L. ชื่อสามัญ Giant Granadilla เป็นพืชสกุลเดียวกันก
