สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 1-12 (สศท. 1-12) สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ได้สำรวจข้อมูลจากเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 8 จังหวัดได้แก่ นครราชสีมา ตาก สระบุรี น่าน เพชรบูรณ์ เลย พิษณุโลก และนครสวรรค์ รวมทั้งสิ้น 366 ราย ในช่วงปีเพาะปลูก 2567/68 ผลการศึกษาพบว่า การใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินช่วยลดต้นทุนการผลิตลงได้ร้อยละ 4.95 โดยเฉพาะค่าปุ๋ยเคมีที่ลดลงได้ถึงร้อยละ 15.61 ในขณะที่ผลผลิตเพิ่มสูงขึ้นร้อยละ 12.81 และสร้างกำไรสุทธิต่อไร่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญถึงร้อยละ 105.37
จากการศึกษาเปรียบเทียบ ด้านต้นทุนและผลตอบแทน พบว่า เกษตรกรทั่วไปมีต้นทุนเฉลี่ย 5,554.97 บาทต่อไร่ ได้ผลผลิต 752.37 กิโลกรัมต่อไร่ และมีกำไรสุทธิ 1,065.89 บาทต่อไร่ ในขณะที่เกษตรกรที่ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน มีต้นทุนเฉลี่ยต่ำกว่าอยู่ที่ 5,279.97 บาทต่อไร่ แต่กลับได้ผลผลิตสูงถึง 848.75 กิโลกรัมต่อไร่ ส่งผลให้มีกำไรสุทธิสูงถึง 2,189.03 บาทต่อไร่
ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า เกษตรกรทั่วไปปล่อยก๊าซเรือนกระจกรวม 535.64 กิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (kgCO2e) ต่อไร่ โดยมีแหล่งปล่อยหลักคือก๊าซไนตรัสออกไซด์จากการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนถึงร้อยละ 87.97 ส่วนกลุ่มเกษตรกรที่ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกรวมเพียง 422.73 kgCO2e ต่อไร่ ซึ่งถือว่า เกษตรกรที่ใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ต่ำกว่าวิธีทั่วไปถึงร้อยละ 21.08 เนื่องจากการใส่ปุ๋ยไนโตรเจนในปริมาณที่เหมาะสมช่วยลดการสะสมของไนโตรเจนส่วนเกินในดิน และยังช่วยลดการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงในการจัดการแปลงได้อีกด้วย
เมื่อวิเคราะห์ ต้นทุนส่วนเพิ่มในการลดก๊าซเรือนกระจก (MAC) พบว่ามีค่าเท่ากับ -9.95 บาทต่อ 1 กิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (kgCO2e) ซึ่งตัวเลขที่เป็นลบนี้สะท้อนให้เห็นว่า การใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินเพื่อลดก๊าซเรือนกระจก 1 กิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า นอกจากจะไม่เป็นการเพิ่มภาระการลงทุนให้แก่เกษตรกรแล้ว ยังช่วยประหยัดต้นทุนสุทธิคืนกลับมาให้เกษตรกรได้ถึง 9.95 บาท จึงถือเป็นมาตรการที่มีความคุ้มค่าสูงสุดทั้งในเชิงเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม หรือแนวทางแบบ Win-Win สำหรับภาคเกษตรไทย
สศท. 1-12 มีข้อเสนอแนะเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติให้เกิดผลสัมฤทธิ์ 1. เกษตรกรควรวางแผนรวมกลุ่มตรวจวิเคราะห์ดินล่วงหน้าเพื่อลดค่าใช้จ่ายชุดน้ำยาตรวจ งดการเผาและเปลี่ยนมาใช้วิธีไถกลบตอซัง พร้อมสมัครเข้าเป็นสมาชิกศูนย์จัดการดินปุ๋ยชุมชน (ศดปช.) เพื่อเข้าถึงความรู้และการตรวจดินฟรี 2. หน่วยงานภาครัฐ (กรมส่งเสริมการเกษตรและกรมพัฒนาที่ดิน) ควรบูรณาการยกระดับ ศดปช. ให้เป็นศูนย์บริการจัดการดินและปุ๋ยระดับชุมชนครบวงจร พร้อมเร่งสร้างแปลงสาธิตต้นแบบที่เป็นรูปธรรม 3. ด้านนโยบายและงานวิจัย กรมวิชาการเกษตรควรประสานองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) ผลักดันผลสัมฤทธิ์สู่ตลาดคาร์บอนเครดิตเพื่อสร้างรายได้เสริมให้เกษตรกร รวมถึงส่งเสริมการวิจัยวัฏจักรชีวิต (LCA) และความเป็นไปได้ทางเศรษฐศาสตร์เชิงลึกเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในระยะยาวต่อไป
ตะไคร้ เป็นพืชล้มลุกที่เรียกได้ว่าไม่มีใครที่ไม่รู้จัก เพราะมีการนำมาเป็นเครื่องเทศ หรือส่วนผสมที่อยู่ในอาหารไทยหลายเมนู ไม่ว่าจะเป็นการทำต้มยำ การยำ หรือแกงเผ็ดต่างๆ ล้วนแล้วมีส่วนประกอบของตะไคร้เข้ามาช่วยทำให้อาหารมีรสสัมผัสและกลิ่นหอมมากขึ้น ซึ่งตะไคร้ถือว่าเป็นพืชที่ปลูกได้ง่ายและถือว่าเป็นพืชสมุนไพรประจำบ้านเลยก็ว่าได้ ด้วยความที่เป็นพืชที่ปลูกง่าย จึงทำให้ในบางฤดูกาลราคาจำหน่ายอาจไม่ได้สูงมากเหมือนพืชผักชนิดอื่นๆ จึงทำให้เกษตรกรมีการปรับตัวในเรื่องของการทำตลาดด้านอื่นที่มีรายได้มากกว่าเดิม แทนที่จะปลูกเพื่อจำหน่ายต้นเพียงอย่างเดียว คุณเสาวคนธ์ ภูมิผล เกษตรกรผู้ปลูกตะไคร้อยู่จังหวัดพิษณุโลก ได้มีการปรับเปลี่ยนจากการปลูกตะไคร้มาตัดเป็นใบส่งจำหน่ายแทนต้น เพราะตะไคร้ที่ตัดใบเมื่อนำมาตากแดดแล้วสามารถมาจำหน่ายเกิดรายได้ตลอดทั้งปี และด้วยความที่มีช่องทางการทำตลาดนี้เองจึงทำให้เธอแนะนำการปลูกกับญาติพี่น้อง จนทำให้มีกำลังผลิตที่ส่งตะไคร้ตัดใบเข้าโรงงานได้อย่างต่อเนื่องเป็นไปตามที่ลูกค้าต้องการ คุณเสาวคนธ์ เล่าให้ฟังว่า ปัจจุบันทำงานประจำอยู่ที่กรมชลประทาน โดยในช่วงว่างจากวันหยุดก็จะทำอาชี
กรมส่งเสริมการเกษตรเดินหน้าเตรียมความพร้อมเกษตรกรไทยรองรับกฎระเบียบว่าด้วยสินค้าที่ปลอดจากการตัดไม้ทำลายป่าของสหภาพยุโรป (EU Deforestation Regulation: EUDR) มุ่งพัฒนาฐานข้อมูลการผลิตภาคการเกษตรให้มีความถูกต้อง ครบถ้วน และตรวจสอบย้อนกลับได้ เชิญชวนเกษตรกรผู้ปลูกปาล์มน้ำมัน โกโก้ กาแฟ และถั่วเหลือง ขึ้นทะเบียนและปรับปรุงข้อมูลทะเบียนเกษตรกรให้เป็นปัจจุบัน พร้อมจัดทำผังแปลงเกษตรกรรมดิจิทัล เพื่อยืนยันแหล่งที่มาของผลผลิตและเพิ่มโอกาสในการแข่งขันทางการค้าระหว่างประเทศ นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ให้ความสำคัญกับการยกระดับภาคการเกษตรไทยให้สามารถแข่งขันได้ในตลาดโลก โดยมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพเกษตรกร การยกระดับคุณภาพและมาตรฐานสินค้าเกษตร ตลอดจนการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการบริหารจัดการสินค้าเกษตร ซึ่งการเตรียมความพร้อมรองรับกฎระเบียบ EUDR ถือเป็นส่วนหนึ่งของการปรับตัวภาคการเกษตรไทยให้สอดคล้องกับมาตรฐานและเงื่อนไขทางการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงมุ่งส่งเสริมการบูรณาการข้อมูลและการทำงาน
“ต้นเยลลี่” (Cincau Hijau) หรือ เฉาก๊วยเขียว นับเป็นอีกหนึ่งสมุนไพรที่มีสรรพคุณมากมาย อุดมด้วยสารต้านอนุมูลอิสระตามธรรมชาติ มีคลอโรฟิลล์ที่ร่างกายสามารถดูดซึมได้ และยังพบซาโปนินจากธรรมชาติ ซึ่งมีคุณสมบัติช่วยลดไข้ ต้านการอักเสบ และต้านเชื้อโรคบางชนิด นิยมใช้ในภูมิปัญญาพื้นบ้าน หากใครกำลังมองหาทางเลือกจากพืชสมุนไพรสีเขียว ต้นเยลลี่คือหนึ่งในพืชที่ควรรู้จักไว้ อาจารย์ ดร.ศุภชัย สุทธิเจริญ อาจารย์ประจำสาขาวิชาเกษตรศาสตร์ ภาควิชาเทคโนโลยีการเกษตร คณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เล่าว่า ตนเองเติบโตมาในครอบครัวข้าราชการที่มีพื้นฐานการทำไร่ทำสวนอยู่แล้ว ประจวบเหมาะกับเมื่อโตขึ้นได้มีโอกาสไปศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ทำให้ได้พบปะกับเกษตรกรมากมาย และมองเห็นโอกาสในการสร้างรายได้จากอาชีพเกษตรกรรม จุดนี้เองกลายเป็นแรงบันดาลใจให้อยากกลับมาทำการเกษตร ณ บ้านเกิดจังหวัดมหาสารคาม การเริ่มต้นจากการทำสวนมะนาวในวงบ่อซีเมนต์ เพราะมองว่าเป็นพืชเศรษฐกิจที่ทำราคาได้ดี โดยเฉพาะในช่วงหน้าแล้ง เดิมทีตั้งใจจะสร้างสวนแห่งนี้เพื่อเป็นของขวัญหลังเกษียณให้คุณพ่อคุณแม่ แต่เมื่อได้ลงมือทำจริงกลับค้นพบความชอบในวิถีเ
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ชื่อของ “ปลาหมอคางดำ” มักถูกเชื่อมโยงกับคำว่า สัตว์น้ำต่างถิ่น การแพร่ระบาด หรือผลกระทบต่อระบบนิเวศ จนทำให้ภาพจำของสังคมมีต่อปลาชนิดนี้เป็นไปในเชิงลบแทบทั้งหมด แต่ท่ามกลางการถกเถียงเรื่องการควบคุมและกำจัด หนึ่งในคำถามสำคัญที่อาจถูกมองข้ามคือ เรารู้จักปลาชนิดนี้ดีพอแล้วหรือยัง หากมองผ่านข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ ปลาหมอคางดำ หรือ Sarotherodon melanotheron จัดเป็นปลาตระกูลปลาหมอสีที่มีคุณลักษณะทางชีววิทยาโดดเด่นหลายประการ ทั้งความสามารถในการปรับตัว การใช้ประโยชน์อาหารจากธรรมชาติ และรูปแบบการดูแลลูกที่แตกต่างจากสัตว์น้ำส่วนใหญ่ สิ่งที่น่าสนใจมากที่สุดคือ ปลาชนิดนี้เป็น “พ่อเลี้ยงเดี่ยว” ของโลกใต้น้ำ “Advertiser” ผลการศึกษาที่รวบรวมโดยองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) พบว่า หลังจากแม่ปลาวางไข่แล้ว ตัวผู้จะเป็นฝ่ายอมไข่ไว้ในช่องปาก ทำหน้าที่ฟักไข่และดูแลลูกปลานานประมาณ 14 วัน ก่อนปล่อยลูกปลาออกสู่แหล่งน้ำตามธรรมชาติ ในช่วงเวลาดังกล่าวพ่อปลาจะลดการกินอาหารลงอย่างมากเพื่อปกป้องลูกอ่อนให้รอดจากผู้ล่า พฤติกรรมลักษณะนี้เรียกว่า Mouth Brooding และถือเป็นกลไกเพิ่มโอกาสรอดชีวิ
