สมุนไพร

Success Case ‘อ้วยอัน VS เฌอเอม’ 2 ทายาทผู้นำตลาดสมุนไพรรุ่นปู่ สู่ไอเท็มคนรุ่นใหม่ ท่ามกลางการเปลี่ยนผ่านของยุคสมัย แต่การรับไม้ต่อของ 2 ทายาทธุรกิจ ยังคงส่งมอบคุณค่าดั้งเดิมที่ผู้นำธุรกิจสร้างไว้ และปรับใช้เทคโนโลยี และกลยุทธ์รูปแบบใหม่ในการบริหารงานต่อไปได้อย่างกลมกลืน บทความนี้ ขอชวนไปดูเส้นทางความสำเร็จของธุรกิจครอบครัว ‘อ้วยอันโอสถ’ และ ‘เฌอเอม’ กับการสานต่อกิจการสมุนไพรให้เข้ามาอยู่ในใจคนรุ่นใหม่ และยังครองใจคนทุกเพศ ทุกวัย อย่างไร  ให้ราบรื่นและไร้รอยต่อ ‘อ้วยอันโอสถ’ ตำนานแบรนด์ยาสมุนไพร 7 ทศวรรษ บริษัท อ้วยอันโอสถ จำกัด ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายยาสมุนไพร ดำเนินกิจการเริ่มแรกมาตั้งแต่รุ่นคุณปู่ จนปัจจุบันถึงทายาทรุ่นที่ 3 ‘อ้วยอันโอสถ’ คือหนึ่งในธุรกิจยาแผนไทยที่อยู่คู่คนไทยมานานกว่า 76 ปี  โดยคุณชนรรค์ สมบูรณ์เวชชการ กรรมการผู้จัดการ บริษัท อ้วยอันโอสถ จำกัด ทายาทรุ่น 3 ที่เข้ามารับไม้ต่อธุรกิจครอบครัว ย้อนความหลังให้ฟังว่า คุณปู่เดินทางมาจากเมืองจีนที่กวางโจว เริ่มจากการเป็นลูกจ้างร้านขายยา เรียนรู้จนสามารถสอบเป็นแพทย์ และเภสัชกรแผนโบราณจนได้ใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบการโรคศิลป์ยาจีน

ชื่อวิทยาศาสตร์ Salacia chinensis L. ชื่อวงศ์            CELASTRACEAE ชื่ออื่นๆ           ตาไก้ (พิษณุโลก) ตะลุ่มนก (ราชบุรี) ขอบกระด้ง พรองนก (อ่างทอง) กระดุมนก (ประจวบคีรีขันธ์) น้ำนอง มะต่อมไก่ (ภาคเหนือ) หลุมนก (ภาคใต้) ขาวไก่ ตาไก่ ตากวาง เครือตากวาง (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ) อย่าเพิ่งถามนะว่า “กำแพงเจ็ดชั้น” เป็นแบบซ้อนสูงๆ 7 ชั้น หรือขวางซ้อน 7 แถวเป็นเขาวงกตเพราะคำตอบมีให้เห็นชนิดของจริงตัดขวางเป็น “เนื้อวงปี” แน่นอนคำตอบ ฉันก็วิสัชชนาปริศนาธรรมที่ไม่เหมือนคำตอบ ช่างเถอะ ขอพูดถึง “กำแพง” ก่อน แม้มีกี่ชั้นก็ไม่ต้อง “ร้องข้ามกำแพง” แต่มีบทเพลงที่ขับร้องเสมือน “กล่าวหากำแพง” ว่าเป็นอุปสรรคขวางกั้น เช่น เพลงกำแพงประเพณี ร้องโดย อาณัติ พุทธมาศ ตอนหนึ่งว่า “เพราะความรักเราสองต้องมามี ม่านประเพณีเป็นกำแพงขวางกั้นอุรา” สำหรับเพลงกำแพงเงิน ไมค์ ภิรมย์พร ขึ้นต้นว่า “เมื่อมิตรภาพตัดขาดด้วยเงิน..ฯ” แต่ เสรี รุ่งสว่าง และ สายัณห์ สัญญา ร้องช่วงหนึ่งว่า “…เพราะศรัทธารักเกิดจากใจปองรักน้องจริงจัง กลับถูกขัดขวางด้วยกำแพงเงิน…แม้กำแพงแห่งไหนสูงไกลขวางกั้นมิเคยไหวหวั่นขอยอมฟันฝ่า แต่กำแพงเงิ

สมุนไพรที่นิยมนำมาผลิตเป็นเครื่องสำอางขัดผิวขาวที่ใกล้ตัวคนไทย หลายสมุนไพรสามารถหาได้ใกล้ๆ ตัวเราในประเทศไทย แต่ก็มีบางสมุนไพรที่เป็นของประเทศจีน แต่ทั้งหมดที่จะกล่าวถึงนี้ ก็มีขายแล้วในประเทศไทย จะมีสมุนไพรอะไรบ้างที่นิยมนำมาผลิตเป็นเครื่องสำอาง มาดูกัน มะขามขัดผิว สมุนไพรทำเครื่องสำอางขัดผิวขาว มะขามสมุนไพรไทยพื้นบ้านยอดนิยม นำมาผลิตเป็นเครื่องสำอางประเภทสบู่ เครื่องสำอางครีมทาผิว เครื่องสำอางครีมขัดผิวขาว ประโยชน์ของมะขามสามารถช่วยลดอาการไข้ ท้องผูก แก้ท้องร่วง ช่วยแก้ไขอาการความดันโลหิตสูงได้ดี สามารถช่วยบำรุงผิวพรรณให้เปล่งปลั่งสดใสอยู่ตลอดเวลา วิตามินซีจากมะขามนั้นสามารถช่วยในการชะลอวัย และการเกิดริ้วรอยแห่งวัย ทำให้ผิวพรรณเราดูอ่อนวัย ส่วนแคลเซียมจากมะขามจะช่วยบำรุงกระดูกและฟันให้แข็งแรงมากยิ่งขึ้น และในมะขามมีธาตุเหล็กสามารถช่วยในส่วนของการสร้างเม็ดเลือด เห็ดหลินจือ ทำให้ผิวพรรณเปล่งปลั่งสดใส เห็ดหลินจือ เห็ดที่จัดได้ว่าเป็นสมุนไพรหายาก นิยมนำมาผลิตเป็นเครื่องสำอาง เป็นเห็ดที่มีคุณค่าสูงในทางสมุนไพรจีน ซึ่งได้มีการยกย่องว่าเป็นสุดยอดของเห็ด เห็ดหลินจือจึงเป็นเห็ดที่ดีที่สุดในหม

ชื่อวิทยาศาสตร์ Hesperethusa crenulate (Roxb) Roem. ชื่อวงศ์             RUTACEAE ชื่ออื่นๆ             ขะแจะ (เหนือ) พญายา (ราชบุรี) ตุมตัง (ตะวันออกเฉียงเหนือ) พุดไทร จุมจัง ฮางแกง กระแจะจัน พินิยา ทานาคา ตะนาว (มอญ) หนูไม่ใช่สาวเนื้อนิ่ม แม้ว่าใหม่ๆ สีเนื้อขาว แต่พอโดนแดดลมสีจะเปลี่ยนเนื้อเป็นเหลืองอ่อนแล้วเป็นสีน้ำตาล แต่ผิวขรุขระแตกร่องเข้ม ขัดแย้งกับที่ว่าทำไมผู้คนชอบเอาเนื้อหนูไปบดฝนเป็นผงละเอียดผสมแป้งใส่กลิ่นหอมทาหน้า ทาแก้ม อย่าแปลกใจนะคะที่หนูขึ้นต้นคำว่า “กระแดะ” ไม่ใช่คำหยาบนะ หลายคำมีที่มาและรู้ว่าเป็นคำเรียก-พูดใช้มาตั้งแต่ปู่ ย่า ตา ทวด ปัจจุบันเขียนแค่คำว่า “กะแดะ” คือหนูมีเพื่อนอยู่ที่อำเภอกาญจนดิษฐ์ สุราษฎร์ธานี เขาชวนไป “ปากแดะ” กินหอยนางรม เพราะบ้านอยู่ที่ “ปากน้ำกระแดะ” แล้วนั่งเรือออกทะเลดูฟาร์มหอยแครง หอยนางรม แต่ต้องแวะที่ “กระแดะ” คือตลาดในอำเภอหรือจะไปดูศูนย์ฝึกลิงเพื่อการเกษตรที่ “แดะแจะ” ด้วย หนูนี้งงสุดๆ คิดว่าเขาพูดชื่อหนูผิด จาก “กระแจะเป็นกระแดะ” เขาอธิบายว่าที่กาญจนดิษฐ์พูดคำสั้นๆ เช่น ไปตลาดกระแดะ พูดว่า “ไปแดะหรือไปหลาดแดะ” ไปปากน้ำกระแดะว่า “ไปปากแด

กรมวิชาการเกษตร เดินหน้าโครงการขับเคลื่อนผลงานวิจัยและนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์ ชงปลูกฟ้าทะลายโจรพันธุ์ดี 2 สายพันธุ์ พิษณุโลก 5-4 และพิจิตร 4-4 สารแอนโดรกราโฟไลด์สูงเจริญเติบโตได้ดี พร้อมขยายผลถ่ายทอดองค์ความรู้การปลูกฟ้าทะลายโจรพันธุ์ดีด้วยเทคโนโลยีกรมวิชาการเกษตรสร้างรายได้เกษตรกรกลุ่มวิสาหกิจชุมชนภาคใต้ตอนบน นายระพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ อธิบดีกรมวิชาการเกษตร เปิดเผยว่า สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 7 จ.สุราษฎร์ธานี  ได้วิจัยและพัฒนาภายใต้โครงการขับเคลื่อนผลงานวิจัยและนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์ โดยนำฟ้าทะลายโจรพันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตร 2 สายพันธุ์ ที่สามารถเจริญเติบโตได้ดี ให้ผลผลิตและสารสำคัญสูง คือ สายพันธุ์พิษณุโลก 5-4 ที่มีปริมาณสารแอนโดรกราโฟไลด์มากถึง 8.89 กรัมต่อน้ำหนักแห้ง 100 กรัม ให้ผลผลิตเฉลี่ย 4,187 กิโลกรัมต่อไร่ มากกว่าพันธุ์การค้าร้อยละ 20.4 มีอายุเก็บเกี่ยวที่ระยะออกดอก 50 เปอร์เซ็นต์ 77 วัน และสายพันธุ์พิจิตร 4-4 ที่มีปริมาณสารแอนโดรกราโฟไลด์มากถึง 12.20 กรัมต่อน้ำหนักแห้ง 100 กรัม ให้ผลผลิตเฉลี่ย 3,880 กิโลกรัมต่อไร่  มากกว่าพันธุ์การค้าร้อยละ 14.1 มีอายุเก็บเกี

ชื่อวิทยาศาสตร์     Polyalthia cerasoides (Roxb.) Bedd. ชื่อวงศ์               ANNONACEAE  ชื่อสามัญ           Cherry Ashok ชื่ออื่น                พญารากดำ (ชลบุรี) โมดดง (ระยอง) แคหาง (ราชบุรี) จันทร์ดง ทรายเด่น (ขอนแก่น) ไชยเด่น (อุบลราชธานี) ไม้เหลือง (ลำปาง) ค่าสามซีก (เชียงใหม่) สะบันงาป่า (ภาคเหนือ) เสโพลล่า (ไทใหญ่-แม่ฮ่องสอน) ฉันต้องรีบเสนอตัวเอง ให้คนรู้จักทันกับปีใหม่ ปี 2566 นี้ เนื่องจากเป็น “ปีกระต่าย” ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งปี ความน่ารักของกระต่าย ความปราดเปรียว ว่องไว และ “กระโจน-กระโดด” แสดงถึงพลังขา-ข้อเข่า แข็งแรง ด้วยเหตุนี้เองที่กลายเป็น “ภัย” แก่ตัวฉันโดยตรง เพราะคุณสมบัติ สรรพคุณของฉันนี่แหละเป็นที่รู้จักกัน นมนานมาแล้ว ว่าตำรับยาโบราณดั้งเดิมบันทึกว่าถ้าใช้รากต้นกะเจียน ต้มน้ำดื่ม 1 ถ้วย วันละ 3 ครั้ง ตามภูมิปัญญาการแพทย์พื้นบ้าน เป็นยาบำรุงเกี่ยวกับพลังทางเพศ ทุกวันนี้จึงมีผู้คนเสาะหากันมาก โดยวิถีโบราณนั้น ไม่ได้มุ่งให้คนแสวงหาความสำราญทางเพศ แต่เชื่อกันว่าจะช่วยแก้ปัญหา “นกเขาไม่ขัน” และบางรายที่ชีวิตสมรสครอบครัวเกิดความหมางเมิน ที่ฉันพูดว่า “เป็นภัยแก่ตัวฉัน”

พริก สมุนไพรรสเผ็ดร้อน ที่หลายๆ คนติดใจ ประโยชน์ของพริกนั้นดีงามมาก ทั้งช่วยลดน้ำหนัก สร้างภูมิต้านทาน ลดน้ำตาลในเลือด และลดความเสี่ยงโรคหัวใจ พริก ประวัติและความเป็นมา มีการบันทึกว่าพริกถูกค้นพบครั้งแรกเมื่อประมาณ 7,000 ปีก่อนที่อเมริกากลางและอเมริกาใต้ โดยคริสโตเฟอร์ โคลัมบัส จากนั้นก็มีการนำพริกมาปลูกและเผยแพร่ไปทั่วยุโรป และลามไปทั่วโลก ทำให้พริกมีชื่อเรียกแตกต่างกันไปมากมาย เช่น พริก ภาษาอังกฤษ คือ Chili หรือ Chili peppers ซึ่งก็มาจากคำว่าพริกในภาษาสเปน หรือ chile โดยพริกจัดอยู่ในวงศ์ Solanaceae สกุล Capsicum ซึ่งพริกมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Capsicum spp. ส่วนประเทศไทยของเราก็รู้จักและคุ้นเคยกับการปลูกพริกมานานแล้ว และสายพันธุ์ของพริกในประเทศไทยก็มีอยู่ไม่น้อย รวมทั้งหมดประมาณ 831 สายพันธุ์ สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ๆ ตามชนิดของพริก ได้แก่ พริกชี้ฟ้า พริกขี้หนูเม็ดใหญ่ และพริกขี้หนูเม็ดเล็ก ชื่อเสียงที่โดดเด่นที่สุดของพริก ต้องยกให้เรื่องความเผ็ด เพราะว่าพริกคือเครื่องเทศที่ให้รสเผ็ดร้อนชนิดหนึ่ง เนื่องจากในพริกมี “สารแคปไซซิน” (Capsicin) ที่เป็นสารที่ให้ความเผ็ดร

ชื่อสามัญ…ขมิ้นชัน (Turmaric) ชื่อวิทยาศาสตร์…Curcuma longa L. วงศ์…Zingiberaceae “ขมิ้นแป้งแต่งละลายชโลมทา ให้ผ่องผิวสุนทราเจริญวัย… หาฤกษ์โกนผมไฟต้องตามวัน …” (เครดิต : หนังสือย้อนรอยสยาม…) เมื่อเอ่ยถึง ขมิ้น น้อยคนนักที่จะไม่รู้จัก เพราะขมิ้นเกี่ยวข้องกับชีวิตความเป็นอยู่ของคนไทยมาแต่โบราณ พิธีกรรมแห่งการเกิดก็มีขมิ้นมาเกี่ยวข้องด้วย การอาบน้ำของคนไทยในสมัยโบราณที่ยังไม่มีสบู่ใช้ ใช้ผ้าถูเอาไคลออก ก็ใช้ “ขมิ้นผง” ทาให้ทั่วตัว ถ้าเป็นเด็กๆ ที่โกนผมก็จะทาขมิ้นที่หัวด้วย แล้วใช้ส้มมะขามเปียกทาทับลงไปอีกชั้นหนึ่ง เพื่อให้รสเปรี้ยวของมะขามกัดสีของขมิ้นที่จับหนาอยู่ตามผิวหนังให้จางลง สักพักจึงอาบนํ้าล้างส้มมะขามให้หมด จึงเป็นที่มาของสำนวน “หัวยังไม่สิ้นกลิ่นขมิ้น”…“ปากยังไม่สิ้นกลิ่นนํ้านม” ซึ่งมีไว้เรียกเด็กที่แสดงความอวดดีอวดรู้เกินวัย ส่วน คำว่า “ขมิ้นกับปูน” ก็มีที่มาจากขมิ้นซึ่งมีฤทธิ์เป็นกรด ส่วนปูนมีฤทธิ์เป็นด่าง เมื่อนำมาผสมกันจะเกิดปฏิกิริยาเปลี่ยนส่วนผสมนั้นเป็นสีแดง ซึ่งก็คือ ปูนแดง ที่ใช้กินกับหมากนั่นเอง ขมิ้นชัน เป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปี จัดอยู่ในวงศ์ขิง มีถิ่นกำเน

พริกไทยสุดยอดเครื่องเทศที่รู้จักกันดีทั่วโลก คุณสมบัติของพริกไทยมีความโดดเด่นเรื่องความเผ็ดร้อนและหอมฉุน อันเป็นลักษณะเฉพาะที่ทำให้ถูกนำไปใช้ประโยชน์ด้านโภชนาการ ทางการแพทย์ หรือแม้แต่ในวงการความสวยงาม สิ่งเหล่านี้ทำให้พริกไทยเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญที่สามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรหรือผู้ปลูกได้อีกด้วย พริกไทยที่นำมาใช้เป็นส่วนประกอบอาหารมีด้วยกัน 2 ชนิด คือ พริกไทยดำ และพริกไทยขาว ความต่าง ไม่ได้อยู่ที่สายพันธุ์ของต้นพริกไทย แต่อยู่ที่ระยะเวลาในการเก็บเกี่ยว อย่างพริกไทยดำเกิดจากการเก็บผลที่มีสีเขียวแก่ ยังไม่สุก ตากแห้งทั้งเปลือกจนกลายเป็นพริกไทยดำ ส่วนพริกไทยขาวเก็บมาจากผลพริกไทยที่สุกแก่เต็มที่ มีสีส้มหรือสีแดง มาแช่ในน้ำเพื่อลอกเปลือกออก แล้วจึงนำเอาเฉพาะเม็ดไปตากให้แห้งก่อนนำไปแปรรูปขายแบบเม็ดหรือป่น แต่ก็มีหลายเมนูนิยมใช้พริกไทยอ่อนที่ยังไม่สุกทั้งช่อใส่ลงในอาหารสร้างรสชาติเผ็ดร้อน หอมยวนใจ แหล่งปลูกพริกไทยเก่าแก่และมีขนาดใหญ่อยู่จังหวัดจันทบุรี โดยเฉพาะที่อำเภอท่าใหม่ ภายหลังมีไม้ผลทางเศรษฐกิจหลายชนิดที่มาแรงจนเบียดพื้นที่ปลูกพริกไทยน้อยลง กระนั้นชาวบ้านอีกหลายอำเภอยังคงปลูกพริกไท

ขมิ้นชันเป็นพืชที่คนไทยรู้จักกันมาแต่โบราณ โดยนำมาใช้แต่งสี แต่งกลิ่น และรสของอาหาร เช่น แกงเหลือง แกงไตปลา การใช้ในผลิตภัณฑ์อาหาร ขมิ้นผงเป็นแหล่งสีธรรมชาติให้ความปลอดภัยมากกว่าสีสังเคราะห์ ตลอดจนเป็นสมุนไพรรักษาโรคต่างๆ จัดอยู่ในวงศ์ขิงข่า เป็นพืชล้มลุกอายุหลายปี ลำต้นเหนือดินเป็นลำต้นที่เกิดจากการอัดตัวกันของกาบใบ ลำต้นจริงอยู่ใต้ดินเรียกเหง้าขมิ้น ประกอบด้วย เหง้าหลักใต้ดินที่เราเรียกว่า หัวแม่ ซึ่งมีรูปไข่และแตกแขนงทรงกระบอกออกด้านข้างทั้ง 2 ด้าน ที่เราเรียกว่า แง่ง เนื้อในเหง้ามีสีเหลืองมีกลิ่นเฉพาะ ขมิ้นชัน ขึ้นได้ดีในดินทุกชนิด แต่ที่เหมาะสมควรเป็นดินที่ระบายน้ำดี น้ำไม่ท่วมขัง ถ้าเป็นดินเหนียวควรใส่ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกอัตรา 1 ตัน/ไร่ เพื่อปรับปรุงคุณภาพของดิน การเตรียมดินควรไถพรวนก่อนต้นฤดูฝน และหลังจากพรวนดินให้มีขนาดเล็กลงแล้ว ก็ใช้ไถยกร่องปลูกระยะระหว่างแถว 75 เซนติเมตร ระยะระหว่างต้น 30 เซนติเมตร ขมิ้นชันสามารถเก็บเกี่ยวได้เมื่ออายุ 9-11 เดือน การขุดต้องพยายามไม่ให้จอบโดนเหง้า เสร็จแล้วเคาะเอาดินออกจากหัว  ตัดใบและรากทิ้ง แล้วล้างน้ำให้สะอาด การทำแห้งทำได้โดยนำขมิ้นที่ล้างส