พืชทำเงิน

“ผำ” หรือ “ไข่น้ำ” พืชพื้นบ้านติดทำเนียบอาหาร super foods ของโลก จึงได้รับฉายาว่า “Green Caviar” เพราะมีโภชนาการครบถ้วนสูงมากที่สุดชนิดหนึ่งของโลก อุดมไปด้วยวิตามิน โปรตีน แร่ธาตุ ไฟเบอร์ ที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย นิยมรับประทานกันมากในภาคเหนือและภาคอีสาน มีขึ้นอยู่ตามแหล่งน้ำที่เป็นน้ำนิ่ง เช่น บึงและหนองน้ำธรรมชาติทั่วไป โดยปกติจะมีมากในแหล่งน้ำธรรมชาติที่สะอาดบริสุทธิ์ ไม่มีสารเคมีเจือปน เนื่องจากผำธรรมชาติจะเจริญเติบโตแพร่พันธุ์ได้ดีก็ต่อเมื่อแหล่งน้ำนั้นเป็นน้ำสะอาด ปัจจุบันมีการนำมาเพาะเลี้ยงสร้างรายได้กันมากขึ้น คุณกมลวรรณ รุ่งประเสริฐวงศ์ หรือ คุณแสบ เป็นชื่อที่พี่น้องในวงการเกษตรได้ให้ฉายา และเรียกติดปากกันมาจนชื่อ “แสบ” ได้กลายเป็นชื่อเล่นของเธอไปแล้ว ด้วยบุคลิกที่ดูขี้เล่น สนุกสนาน แต่ยังคงมีความน่ารัก และเป็นตัวของตัวเอง เป็นที่รักใคร่แก่ผู้พบเห็น บวกกับความสามารถของเธอคนนี้ ที่ถึงแม้ว่าจะอายุยังน้อย แต่ความสามารถด้านการเกษตรก็ไม่เป็นสองรองใคร นับเป็นอีกหนึ่งเกษตรกรหัวก้าวหน้าไม่หยุดอยู่กับที่ ด้วยการกลับมาพัฒนาสวนเกษตรผสมผสานของที่บ้านให้งอกเงย ทั้งในแง่มุมด้านการตลาด แปรรูปส

ในภาวะเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ ในช่วงวิกฤตเช่นนี้ต้องมีการปรับเปลี่ยนและคิดนอกกรอบ… เหมือนอย่าง คุณรัตนา ลิ้มวงศ์วิรัช หรือ คุณรัตน์ ผู้ช่วยเจ้าพนักงานการเงินและบัญชี องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) บ้านไผ่ อำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น มีมรดกที่นาอยู่ 5 ไร่ กับ 2 งาน ตกทอดมาจากปู่ย่าตายาย ที่ทำนาเลี้ยงดูลูกหลานมาจนเติบใหญ่ แต่มาถึงยุคสมัยปัจจุบันในช่วงวิกฤต อีกทั้งสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนไป การจะทำนาเพื่อหวังผลผลิตเหมือนอย่างที่คิด ไม่สามารถทำได้อีกต่อไป บางปีทำนาจนหน้าดำแต่กลับไม่ได้ข้าวอย่างที่ตั้งใจ บางปีแล้งหนักจนข้าวยืนต้นตายเพราะขาดน้ำ จะทำอย่างไรกับที่ดินและผืนนาแปลงนี้ ความคิดของลุงที่ย้ายถิ่นฐานไปอยู่บ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร มาประจวบเหมาะกับญาติกันได้ทำสวนฝรั่งกิมจูและสวนมะนาวอยู่ที่บ้านแพ้ว ทุกครั้งที่ลุงมาเยี่ยมญาติที่บ้านเกิด ตำบลบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น ก็เอากิ่งพันธุ์ฝรั่งในสวนบ้านแพ้วมาฝากอยู่เสมอ จึงได้ช่วยค่ารถ ค่าน้ำมัน ให้ลุง…คุณรัตนา ว่าอย่างนั้น จากที่นา 5 ไร่ กับอีก 2 งาน จึงกลายมาเป็นสวนฝรั่งกิมจูเต็มพื้นที่ 3 ไร่ ส่วนที่เหลือยังคงรักษาไว้เพื่อใช้ทำนาต่อไป เพื่ออา

ผมเองเป็นผู้ที่ชื่นชอบกินก๋วยเตี๋ยวมาก (ยกเว้นก๋วยเตี๋ยวเนื้อ) มากชนิดที่เจอที่ไหนไม่ได้ต้องแวะชิมให้รู้ดำรู้ดีกันไปว่ามีรสชาติที่พอจะเข้าเทียบท่าไหนได้ (ฮา) แต่ต้องออกตัวก่อนว่าไม่ใช่นักชิมมืออาชีพ และรสชาติที่คุ้นเคยมากจนทำให้การกินเกิดรสชาติแซ่บ คือ ต้องเผ็ด (แบบไม่โหด) ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นก๋วยเตี๋ยวประเภทใดจึงต้องเผ็ดนำไว้ก่อน จำได้ว่าเมื่อหลายสิบปีก่อนมีก๋วยเตี๋ยวประเภทหนึ่งที่ให้ชื่อว่า “ก๋วยเตี๋ยวหมูพริกกะเหรี่ยง” ขายอยู่หลายแห่ง ถือว่าเป็นก๋วยเตี๋ยวที่มีความอร่อยตรงพริกปรุงที่นำพริกกะเหรี่ยงมาใช้ทำให้รสชาติหอม น้ำซุปรสเด็ดจัดจ้าน ปัจจุบันก๋วยเตี๋ยวพริกกะเหรี่ยงยังคงมีจำหน่ายอยู่ แต่ไม่แพร่หลายเหมือนก่อน ค่อนข้างหากินยาก พริกกะเหรี่ยง ไม่ใช่พริกขี้หนูสวน ชอบแสงแดดจัด การปลูกพริกกะเหรี่ยงของคนกะเหรี่ยงจะปลูกแบบพืชไร่โดยการเอาเมล็ดพริกผสมกับเมล็ดพืชอื่นๆ อาทิ เมล็ดฟัก แฟง แตงกวา ฯลฯ หว่านในไร่ หลังจากที่หยอดเมล็ดข้าวไปแล้วเมล็ดข้าวงอกก่อนและเป็นร่มเงา ให้ต้นกล้าผักซึ่งรวมถึงต้นกล้าพริกด้วย ระหว่างที่รอต้นข้าวให้ผลผลิตชาวกะเหรี่ยงจะได้กินผักชนิดต่างๆ เป็นอาหาร เมื่อเก็บเกี่ยวข้าวเส

“ทุเรียนถ่านหินพันธุ์หมอนทอง ที่เป็นทุเรียนที่มีรสชาติหวาน มัน กรอบ อร่อย และกลิ่นไม่ฉุนมากเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว เนื่องจากบริเวณพื้นที่ปลูกมีถ่านหินจำนวนมาก ทำให้ทุเรียนได้รับธาตุซัลเฟอร์หรือกำมะถันที่ปะปนอยู่ในถ่านหิน ประกอบกับได้รับไนโตรเจนสูง จึงส่งผลต่อรสชาติของทุเรียนเป็นลักษณะเฉพาะ” หากพูดถึงพืชทางการเกษตรในจังหวัดสุราษฎร์ธานี หลายท่านคงได้แต่นึกถึงเพียงยางพาราและปาล์มเท่านั้น คงไม่มีท่านใดนึกถึงทุเรียนอย่างแน่นอน ในช่วง 10 ปีหลังที่ผ่านมา เกษตรกรในพื้นที่จำนวนมาก หันมาทำเกษตรแบบผสมผสานด้วยการปลูกพืชหลายชนิดในแปลงเดียวกัน รวมถึงเลือกปลูกทุเรียนถ่านหินพันธุ์หมอนทองกันมากขึ้น และปรับรูปแบบการทำเกษตรแบบกึ่งสารเคมีและสารชีวภาพ เช่นเดียวกับ คุณณที นุ่นมา เกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนและประธานแปลงใหญ่ทุเรียนถิ่นถ่านหิน หมู่ที่ 2 ตำบลพ่วงพรมคร อำเภอเคียนซา จังหวัดสุราษฎร์ธานี เล่าให้ฟังว่า เริ่มจัดตั้งเป็นแปลงใหญ่เมื่อปี 2565 มีสมาชิก 66 คน พื้นที่ปลูก 699 ไร่ คนสมาชิกส่วนใหญ่ได้รับรองมาตรฐาน GAP เนื่องจากทางสำนักงานเกษตรจังหวัดสุราษฎร์ธานี และสำนักงานเกษตรอำเภอเคียนซา ได้เข้ามาสนับสนุนองค์ความ

“กระท้อนตะลุง” เป็นหนึ่งในไม้ผลเศรษฐกิจสำคัญของจังหวัดลพบุรี ผลผลิตเข้าสู่ตลาดช่วงปลายเดือนพฤษภาคมจนถึงเดือนสิงหาคมของทุกปี กระท้อนตะลุงมีคุณภาพดี รสชาติเนื้อและปุยเมล็ดหวาน อร่อยเป็นที่นิยมของผู้บริโภค ราคากระท้อนผลสดเฉลี่ย 35-120 บาท ต่อกิโลกรัม ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์และขนาดผล กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรในพื้นที่ได้เพิ่มมูลค่าทางการตลาดโดยการนำไปแปรรูป อาทิ กระท้อนลอยแก้ว กระท้อนแช่อิ่ม กระท้อนหยี ที่มาของ “กระท้อนตะลุง” เมื่อ 75 ปีก่อน (ปี พ.ศ. 2489) ปู่พร้อม ยอดฉุน เป็นผู้นำต้นกระท้อน (พันธุ์ทับทิม พันธุ์อีล่า พันธุ์นิ่มนวล) จากจังหวัดนนทบุรี นำเข้ามาปลูกและขยายพันธุ์ในตำบลตะลุงจนเต็มสวน สวนแห่งนี้ตั้งอยู่ริมแม่น้ำลพบุรี ซึ่งเป็นดินน้ำไหลทรายมูล ดินทรายหวาน ทำให้ได้ผลผลิตคุณภาพดี ถูกใจผู้บริโภค เกษตรกรชาวจังหวัดลพบุรีจึงนิยมปลูกกระท้อนครอบคลุมพื้นที่ 3 ตำบล ริมแม่น้ำลพบุรี ในอำเภอเมืองลพบุรี คือ ตำบลโพธิ์เก้าต้น ตำบลตะลุง และตำบลงิ้วราย ผลผลิตโดยเฉลี่ย 1,000 กิโลกรัม ต่อไร่ สำนักงานเกษตรจังหวัดลพบุรี ร่วมกับหน่วยงานภาคี ผลักดันให้เกิดการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ของกระท้อนจังหวัดลพบุ

ชาดีที่สุดของโลก ไม่ว่าจะพันธุ์พื้นเมืองหรือพันธุ์สูงส่งใดๆ จะต้องมาจากใบชาอ่อนจึงนับว่าดี ยอดชาพร้อมใบประกบคู่เพียงสองใบ รวมเป็น 3 ใบต่อยอดนั้นจัดเป็นยอดชา ส่วนเครื่องมือในการเก็บใบชาที่ดีที่สุดคือมือมนุษย์ และต้องเป็นมนุษย์ผู้หญิง เป็นเช่นนี้มานานนับพันปี เอาเข้าจริง ฉันไม่เคยเห็นผู้ชายเก็บใบชาจริงๆ ไร่ชาเป็นพื้นที่ของผู้หญิง แต่ก็ไม่ใช่เรื่องน่าดีใจอันใด เพราะค่าแรงเก็บชานั้นต่ำเตี้ยเรี่ยดิน แม้ว่ามันจะเป็นส่วนสำคัญที่สุดของการทำใบชาดีๆ ออกมาให้เราได้ดื่มกินกัน และแม้ว่าชาจะถูกจัดเป็นเครื่องดื่มของคนชั้นสูงมาแต่สมัยใดๆ แล้วก็ตาม ตำราชาเขาบอกว่า มีชาทั่วโลกกว่า 3,000 ชนิด แต่แท้จริงแล้วทั้งหมดมาจากต้นชาชนิดเดียวกัน ไม่ว่าจะชาจีน ชาอินเดีย ชาศรีลังกา ชาญี่ปุ่น ชาอังกฤษ แตกต่างเพียงที่วัฒนธรรมการดื่ม ที่นำไปสู่การผลิต การชง การปรุงแต่งรสที่แตกต่าง ญี่ปุ่นนิยมดื่มชาเขียว ชาญี่ปุ่นจึงเป็นชาเขียว จีนชอบชาอูหลง ชาจีนส่วนใหญ่จึงเป็นอูหลง อังกฤษดื่มชาดำ แต่อังกฤษดันไม่มีชาเป็นของตัวเอง ต้องซื้อจากทั่วโลก สมัยเป็นเจ้าอาณานิคมก็นำเข้าจากประเทศอาณานิคมของตัวเอง อย่างอินเดีย ศรีลังกา โดยกำหนดให้

ปัจจุบัน “ทุเรียน” ราชาผลไม้ไทย นับเป็นพืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้งามให้แก่เกษตรกรและเป็นสินค้าส่งออกสำคัญที่สร้างรายมหาศาลเข้าสู่ประเทศต่อปีกว่าแสนล้าน ขายทุเรียนได้ราคาสูงสร้างแรงจูงใจให้เกษตรกรหันมาเพาะปลูกทุเรียนอย่างแพร่หลายทั่วประเทศ หน่วยงานภาครัฐตลอดจนสถาบันการศึกษาจึงร่วมกันพัฒนาองค์ความรู้เรื่องการปลูกและการจัดการสวนทุเรียน รวมทั้งพัฒนาสิ่งประดิษฐ์ต่างๆ เข้ามาช่วยยกระดับการทำทุเรียนให้เป็นเรื่องง่าย เครื่องมืออุปกรณ์รับทุเรียน โดยทั่วไป การเก็บเกี่ยวผลทุเรียน แรงงานจะใช้มีดคมๆ ตัดก้านผลเพื่อให้ผลทุเรียนหลุดจากต้นก่อนโยนผลทุเรียนลงมา ให้คนที่ยืนอยู่ใต้ต้นทุเรียน นำกระสอบป่านมารับลูกทุเรียนที่ตกลงมาแล้วก็ตวัดให้ผลหล่นลงพื้นโดยผลทุเรียนไม่ได้รับความเสียหาย ซึ่งผู้ที่รับผลทุเรียนต้องมีความชำนาญมาก มิฉะนั้นอาจได้รับบาดเจ็บได้ระหว่างการทำงาน นักศึกษาวิทยาลัยการอาชีพหลังสวน ประกอบด้วย นายนิลณากร แก้วภมร นายพชรธร รัตนราช และ นายภาณุ ช่วยชูหนู อาจารย์ที่ปรึกษา โทร. 086-690-5574 เล็งเห็นถึงปัญหาที่เกิดขึ้นในขั้นตอนการเก็บเกี่ยวผลทุเรียน จึงร่วมกันคิดค้นและออกแบบเครื่องมืออุปกรณ์รับทุเรีย