Featured ข่าววันนี้

รู้จัก “แร่แรร์เอิร์ธ” เดิมพันใหม่ของไทย? อนุทิน–ทรัมป์ ลงนาม MOU พัฒนาแร่หายาก ทำไมโลกถึงต้องแย่ง พบได้ภูมิภาคไหนในไทยบ้าง

จากกรณีที่ไทยได้ร่วมลงนาม MOU ความร่วมมือในการพัฒนาความหลากหลายของห่วงโซ่อุปทานของ แร่ธาตุหายากหรือแรร์เอิร์ธ (Rare Earth) ที่มีความสำคัญในระดับโลก

โดยนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ได้ลงนามร่วมกับ นายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ในวันที่ 26 ตุลาคม 2568 ที่ผ่านมา

ซึ่ง “แร่แรร์เอิร์ธ” (Rare Earth Elements หรือ REE) หรือแร่ธาตุหายาก คือ กลุ่มแร่ธาตุ 17 ชนิด อาทิ สแกนเดียม (scandium) อิตเทรียม (yttrium) และแลนทาไนด์ (lanthanides) ที่เป็นส่วนประกอบสำคัญของอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์และเทคโนโลยีสมัยใหม่ 

ไม่ว่าจะเป็น ชิปคอมพิวเตอร์ แบตเตอรี่ ยานยนต์ไฟฟ้า แผงโซลาร์เซลล์ ไปจนถึงยุทโธปกรณ์ทางการทหารที่ล้ำสมัยอย่างเครื่องบินรบ F-35 และ AI Server เป็นต้น

ทำไม “แรร์เอิร์ธ” ถึงสำคัญและหายาก 

ตามข้อมูลของ สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ร้อยละ 61 ของผลผลิตแร่หายากถูกขุดได้มาจากประเทศจีน และจีนยังควบคุมผลผลิตในขั้นตอนการแปรรูป ร้อยละ 92 ของโลก ทำให้จีนเป็นผู้ผลิตแร่หายากรายใหญ่ที่สุดของโลก

ล่าสุดจีนได้เพิ่มแร่หายากอีก 5 ชนิด ได้แก่ โฮลเมียม (holmium), เออร์เบียม (erbium), ทูเลียม (thulium), ยูโรเพียม (europium), และอิตเทอร์เบียม (ytterbium) รวมถึงแม่เหล็กและวัสดุที่เกี่ยวข้อง และยังกำหนดให้ต้องมีใบอนุญาตในการส่งออกแร่หายากออกนอกประเทศอีกด้วย

ซึ่งมาตรการควบคุมการส่งออกเหล่านี้ อาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรง เนื่องจาก สหรัฐฯ ยังคงพึ่งพาแร่หายากจากจีน โดยจากรายงานของ สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาแห่งสหรัฐฯ (USGS) ระบุว่า ในช่วงปี 2020 ถึง 2023 สารประกอบและโลหะแร่หายากที่สหรัฐฯ นำเข้ามาจากประเทศจีน 70% 

ทำให้สหรัฐฯ มีความกังวลเกี่ยวกับการพึ่งพาวัตถุดิบดังกล่าวอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงสงครามการค้าที่เกิดขึ้น ส่งผลให้สหรัฐอเมริกาพยายามเพิ่มกำลังการผลิตแร่หายากในประเทศ และสร้างความร่วมมือกับพันธมิตรเพื่อจัดหาและรวบรวมแร่หายาก

ซึ่งในประเทศไทยก็มีการสำรวจพบแร่แรร์เอิร์ธในหลายพื้นที่ เช่น ภาคตะวันตกและภาคใต้ เช่น เชียงราย แม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ อุทัยธานี กาญจนบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร ระนอง พังงา และสุราษฎร์ธานี

โดยแร่ธาตุที่พบในไทย ได้แก่ โมนาไซต์ (monazite) และ ซีโนโทม์ (xenotime) ซึ่งเป็นองค์ประกอบหลักในการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ (Semiconductor)

การลงนาม MOU ความร่วมมือแร่หายากของโลก (Rare Earth)

การบันทึกความเข้าใจระหว่างรัฐบาลสหรัฐอเมริกากับรัฐบาลไทย ซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการร่วมมือในการเสริมสร้างการกำกับดูแลที่ดีต่อทรัพยากรแร่ธาตุสำคัญ และส่งเสริมความเป็นหุ้นส่วน ระหว่างบริษัทของสหรัฐอเมริกากับบริษัทของไทย แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ความเชี่ยวชาญทางเทคนิคเกี่ยวกับแนวปฏิบัติในระดับสากล เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมแร่ธาตุสำคัญของประเทศไทย

ในทางกลับกัน นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ ส.ส.เชียงใหม่ พรรคประชาชน มองว่าการเซ็น MOU ในครั้งนี้ ทำให้ไทยเสียเปรียบสหรัฐฯ เต็มเพดาน กลายเป็นหมากในสงครามแรร์เอิร์ธระหว่างจีน-สหรัฐฯ ยิ่งไปกว่านั้น แม้แต่กฎหมายในประเทศยังไม่มีการตรวจสอบ Supply chain ของแร่ที่นำเข้ามาจากประเทศเพื่อนบ้าน 

โดย MOU ฉบับนี้ถูกบีบเอาไว้หลายประการ

1. ให้สิทธิสหรัฐฯ มาวิเคราะห์การขยายพื้นที่และพิกัดของแร่หายากในประเทศไทย

2. หากเจอพื้นที่แร่หายาก สหรัฐฯ รู้ก่อน โดยระบุไว้เลยว่า ต้องบอกสหรัฐฯ ให้เร็วที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ และสหรัฐฯ คาดหวังว่าจะได้โอกาสในการลงทุนก่อนเจ้าอื่นด้วย

3. กระบวนการอนุญาตต่างๆ จากผู้ลงทุนของสหรัฐฯ ทั้งจากกฎหมายระดับชาติ หรือท้องถิ่น ต้องถูกทำให้รวดเร็วและคล่องตัวมากขึ้นด้วย

4. แม้การยกเลิก MOU ฉบับนี้ถูกระบุให้สามารถทำได้ทุกเมื่อ แต่ก็ระบุแนบท้ายไว้ด้วยเช่นกันว่า โครงการใดๆ ที่ตกลงกันแล้วก่อนยกเลิก ให้ยึดถือการดำเนินการตาม MOU ฉบับนี้ต่อ แม้ MOU จะถูกยกเลิกไปแล้ว

อย่างไรก็ตาม จากที่สหรัฐอเมริกาลงนามในข้อตกลงการค้าและแร่ธาตุสำคัญกับ 4 ประเทศอาเซียน (ไทย เวียดนาม ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย) นับเป็นจุดเริ่มต้นของการแข่งขันทางเศรษฐกิจโลกยุคใหม่ ประเทศที่สามารถพัฒนาศักยภาพด้านการผลิต การแปรรูป และนวัตกรรมได้อย่างรวดเร็วที่สุด จะเป็นผู้ได้เปรียบ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ประเทศไทย ซึ่งถูกจัดให้เป็นหนึ่งในผู้ผลิตแร่หายาก 6 อันดับแรกของโลก

อ้างอิง

CNN

มติชนออนไลน์

The Better

กรมทรัพยากรธรณี

เฟซบุ๊ค Phattarapong Leelaphat – ภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์

Related Posts

MK GROUP สยายปีกอาณาจักรสุกี้ครบทุกเซกเมนต์ ตั้งเป้าโต 12%
สบายใจ ไม่รวย แต่พอกิน! คนรุ่นใหม่ทำเกษตร ปลูกผักสลัดบนดอย มีรายได้หลักหมื่น