แปรรูปสินค้าเกษตร
เมื่อได้รับเทียบเชิญไปร่วมงานศิลปะที่ เมืองโซโล อินโดนีเซีย ฉันตกปากรับคำอย่างไม่ต้องลังเลและกังขาในข้อใด ด้วยว่าเป็นประเทศหนึ่งที่ตรึงใจ เคยไปแล้วก็อยากไปอีกกี่ครั้งกี่หนก็ไม่หน่ายแหนง หลายปีก่อนหรืออาจจะถึง 10 ปีที่ผ่านมา ฉันเคยไปร่วมเทศกาลงานศิลปะนี้ที่โซโล ประทับใจทั้งคนจัดงาน ศิลปินร่วมงาน และชาวบ้านที่ได้พบเจอ ผ่านมาถึงครั้งนี้ เทศกาลจัดมาถึง 11 ครั้งแล้ว นับว่ายืนยงมั่นคงในหนทางของตัวเองทีเดียว ในแต่ละครั้งเขาจะมีหัวข้อหรือคอนเซ็ปต์ร่วมของงาน เพื่อให้ศิลปินตีโจทย์งานได้ง่ายขึ้น ปีนี้ว่าด้วยเรื่องอาหารการกิน เข้าทำนอง กินอะไรก็เป็นอย่างนั้น กินอาหารขยะหรือฟาสต์ฟู้ดแค่ให้อิ่มๆ ไปวันๆ ก็หนีไม่พ้นสุขภาพจะยอบแยบลง ก็อย่างที่รู้กันว่าฟาสต์ฟู้ดจำพวกแฮมเบอร์เกอร์ เราไม่มีทางรู้ได้เลยว่าเนื้อบดที่ใช้ยัดไส้ขนมปังนั้นเป็นเนื้อส่วนไหนหรือเนื้ออะไร เช่นเดียวกับบะหมี่สำเร็จรูปหลากยี่ห้อหลากรสชาติ ที่ดึงดูดเราไว้ด้วยผงชูรสและรสชาติจัดจ้านนั้น มีที่มาเยี่ยงไร วัตถุดิบที่ทำเส้นต่างๆ มาจากไหน แน่ละอาหารราคาถูกไม่กี่บาทไม่กี่สตางค์ หายากที่ผู้ผลิตจะใส่ใจเลือกวัตถุดิบดีๆ มาทำให้เรากิน สารอาหารต่
ข้าวโพด เป็นอาหารทั้งของมนุษย์และสัตว์ มีทั้งชนิดที่กินได้โดยไม่ต้องแปรรูปก่อน และชนิดที่ต้องแปรรูปก่อนกิน ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์หรือข้าวโพดไร่ที่ส่วนหัวบนสุดของเมล็ดข้าวโพดจะมีลักษณะหัวบุ๋มหรือหัวบุบหรือหัวแข็งที่ต้องนำมาแปรรูปด้วยการทอดกรอบก่อนกิน เป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญ เป็นผลิตภัณฑ์คุณภาพเพิ่มมูลค่า สู่รายได้ที่มั่นคง คุณสวัสดิ์ สงวนชม เกษตรอำเภอท่าหลวง เล่าให้ฟังว่า ข้าวโพดเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญ อำเภอท่าหลวงมีพื้นที่ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ 13.369 ไร่ เกษตรกร 2,388 ครัวเรือน พื้นที่เก็บเกี่ยวได้แล้ว 1,500 ไร่ ได้ผลผลิต 2,250,000 กิโลกรัม หรือได้ผลผลิตเฉลี่ย 1,500 กิโลกรัม ต่อไร่ เกษตรกรนำออกขายได้ราคา 4.00 บาท ต่อกิโลกรัม การพัฒนาคุณภาพการผลิตเกษตร ได้ส่งเสริมการรวมกลุ่มเป็นวิสาหกิจชุมชน เพื่อให้สมาชิกกลุ่มได้ทำกิจกรรมร่วมกัน โดยจะสนับสนุนหรือจัดหาแหล่งปัจจัยการผลิตราคาถูกมาให้ใช้เพื่อลดต้นทุนการผลิต สนับสนุนด้านการตลาด หรือส่งเสริมให้ร่วมแรงใจกันพัฒนาคุณภาพผลผลิตให้ได้สินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) ปัจจุบันมีเกษตรกรรวมกลุ่มมาขอจดจัดตั้งเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแล้ว 69 แห่ง และมีสมาชิก 87
“มิโสะ” (Miso) เป็นอาหารหมักที่ทำจากถั่วเหลืองร่วมกับเกลือผ่านกระบวนการหมักโดยเชื้อราในกลุ่มแอสเปอร์จิลรัส ออไรเซ่ (Aspergillusoryzase) หรืออาจจะใช้หลายสายพันธุ์ร่วมกัน เช่น แอสเปอร์จิลรัส โซแย่ (A.soyae) และอาจใช้ยีสต์ร่วมด้วย ปกติมักบ่มในถังไม้นานประมาณ 1-3 ปี โดยตลอดระยะเวลาที่บ่มสามารถเติมส่วนผสมอื่นลงไปได้ จึงทำให้ มิโสะ มีสี รสชาติ และกลิ่นที่แตกต่างกันออกไป มิโสะ มีหลายสี อาทิ สีขาวครีม น้ำตาลแดง ไปจนถึงสีน้ำตาลเข้ม คุณพิมพ์วลัญช์ พินธ์ประภา เจ้าของกิจการร้านอาหารเฮือนคำ ถนนศิริธร ตำบลช้างเผือก อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ให้สัมภาษณ์ว่า “มิโสะ” มีต้นกำเนิดมาจากประเทศสาธารรัฐประชาชนจีน เมื่อประมาณ 2,000 ปีมาแล้ว โดยใช้เป็นเครื่องปรุงรสให้แก่อาหารประเภทต่างๆ และนำเข้าในประเทศญี่ปุ่น หลังจากนั้นชาวญี่ปุ่นได้ปรับปรุงพัฒนาสายพันธุ์ของเชื้อราที่ใช้ในการหมักกระบวนการผลิตตลอดจนการปรุงแต่งรสเรื่อยมา ทำให้มิโสะ มีความหลากหลายมากขึ้น ซึ่งต้นกำเนิดมาจากแถบเกียวโต โดยมีสีค่อนข้างขาว มิโสะ จัดได้ว่าเป็นอาหารที่อุดมไปด้วยธาตุอาหาร โปรตีน เหล็ก และโพแทสเซียม ช่วยในการเจริญเติบโตของกระดู
เมื่อปลายเดือนกันยายน 2561 นี้ ได้ตามไปดูหน่วยงานภาครัฐร่วมเอกชน โดยพัฒนาชุมชนจังหวัดตราด พัฒนาชุมชนอำเภอบ่อไร่ อำเภอบ่อไร่ เทศบาลตำบลบ่อพลอย ชุมชนท่องเที่ยวบ้านคลองขวาง บ้านหนองบอน และบ้านจัดสรร ร่วมกับสมาคมธุรกิจท่องเที่ยวจังหวัดตราด สมาคมโรงแรมและรีสอร์ทจังหวัดตราด เปิดงาน “ชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี” ที่พิพิธภัณฑ์เมืองอัญมณี ตำบลบ่อพลอย อำเภอบ่อไร่ จังหวัดตราด คุณภาณุวัฒน์ พุทธเกสร นายอำเภอบ่อไร่ กล่าวว่า งานเปิดชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี หมู่ที่ 9 บ้านจัดสรร ตำบลบ่อพลอย อำเภอบ่อไร่ ตามนโยบายของกรมพัฒนาชุมชน แต่ได้จัดเส้นทางท่องเที่ยวเชื่อมโยงท่องเที่ยวชุมชนของหมู่บ้าน 4-5 หมู่บ้าน ในอำเภอบ่อไร่เข้าด้วยกัน เนื่องจากมีวิถีชีวิตที่คล้ายคลึงกัน และ หมู่ที่ 1 บ้านคลองขวาง ตำบลช้างทูนได้พัฒนาการท่องเที่ยวมา 6 ปีแล้ว และ ปี 2561 ได้พัฒนาเป็นหมู่บ้านโอท็อปเพื่อการท่องเที่ยว (OTOP Village) เมื่อเป็นโอกาสมีการเปิดหมู่บ้าน OTOP นวัตวิถี หมู่ที่ 9 บ้านจัดสรร ตำบลบ่อพลอย ได้ประชาสัมพันธ์สร้างการรับรู้ให้กับนักท่องเที่ยวกว้างขวางขึ้น ทำให้ชุมชนแต่ละหมู่บ้านที่มีศักยภาพด้านการท่องเที่ยวกระ
ปัญหาสิ่งแวดล้อมของโลกเป็นเรื่องใกล้ตัวของทุกคน ซึ่งนับวันจะทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น แต่เป็นที่น่ายินดีว่าช่วงไม่กี่ปีมานี้ ผู้คนจำนวนไม่น้อยหันมาเอาใจใส่ดูแลและรักษาสิ่งแวดล้อมกันมากขึ้น ส่วนหนึ่งคือการนำเอาวัสดุหรือวัตถุดิบที่ไม่ใช้แล้วมาแปรรูปเพื่อนำกลับมาใช้ใหม่ ซึ่งนอกจากจะไม่ต้องเสียเวลาและเสียค่าใช้จ่ายในการกำจัดขยะเหล่านั้นแล้ว ยังได้สิ่งของมาใช้ให้เกิดประโยชน์อีกด้วย เพิ่มมูลค่ากระดาษใยสับปะรด คุณพลพงษ์ ตันติพิพัฒน์พงศ์ หรือ น้องมัช นักเรียนเกรด 12 จากโรงเรียนนานาชาติ NIST กรุงเทพฯ เป็นอีกคนหนึ่งที่เห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ธรรมชาติ จึงได้นำใบสับปะรดมาแปรรูปเป็นกระดาษจากใยสับปะรด ในโครงการ Ever leaves โดยนำมาใส่ไอเดียเก๋ไก๋ ผลิตเป็นกระเป๋าอเนกประสงค์ กระเป๋าใส่บัตร และที่พันหูฟัง ของใช้งานในชีวิตประจำวัน ซึ่งสามารถตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ของคนยุคดิจิตอลได้อย่างดี สินค้าที่แปรรูปมาจากใยสับปะรดนี้ นอกจากจะมีความทนทานแล้ว ยังเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ที่สำคัญสามารถเพิ่มมูลค่าสินค้าของเกษตรกรให้มีราคาสูงมากกว่า 20 เท่า คุณสมใจ บุญใส สมาชิกกลุ่มเกษตรกรในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ กล่าวว่า เดิมท
“ข้าวแต๋น” นับว่าเป็นผลิตภัณฑ์เด่นของกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรบ้านช่องลม หมู่ที่ 8 ตำบลหัวฝาย อำเภอสูงเม่น จังหวัดแพร่ คุณดารารัตน์ หิตการุญ ประธานกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรและประธานวิสาหกิจชุมชนข้าวแต๋นน้ำแตงโม มีตำแหน่งทางการปกครอง เป็นผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 8 บ้านช่องลม อยู่บ้านเลขที่ 108/1 หมู่ที่ 8 ตำบลหัวฝาย กล่าวว่า มูลเหตุของการผลิตข้าวแต๋นเกิดขึ้นเนื่องจาก ช่วงปี พ.ศ. 2557-2558 “ข้าว” ซึ่งเป็นอาหารหลักของคนไทย แต่ที่จังหวัดแพร่ มีราคาตกต่ำเป็นอย่างมาก จึงได้ร่วมกันคิดในกลุ่มแม่บ้านว่าจะมีวิธีการใดที่จะเพิ่มมูลค่าของข้าวในการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เป็นขนมขบเคี้ยว หรืออาหารว่างไว้บริโภค หรือขายเป็นของฝาก และเห็นว่าน่าจะเป็นช่องทางในการสร้างอาชีพให้แก่คนในชุมชนที่ว่างงานอีกทางหนึ่ง ที่สุดก็ได้ข้อสรุปว่าจะแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ข้าวแต๋นน้ำแตงโม วัตถุดิบหลักที่ใช้คือข้าว เป็นข้าวคัดพิเศษที่ได้จากผลผลิตข้าว กข 6 และข้าว กข 10 จากแปลงรวมซึ่งเป็นข้าวปลอดภัย และใช้น้ำแตงโมเป็นพื้นฐานแรกในการปรุงรสน้ำข้าวแต๋น ต่อมาได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลายทางรสชาติ ไม่ว่าจะเป็นรสปาปริก้า บาร์บีคิว รสสาหร่าย ให้มี
การสร้างและพัฒนาการบริการวิชาการเพื่อถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน สังคม ประเทศ และนานาชาติ เป็นอีกหนึ่งภารกิจของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) สุวรรณภูมิ ที่จะสร้างสรรค์ ร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมกิจกรรม เพื่อส่งเสริมและพัฒนาชุมชน สังคม ให้เข้มแข็งมีศักยภาพมากยิ่งขึ้น มหาวิทยาลัยจึงไม่หยุดนิ่งที่จะพัฒนาและบริการวิชาการในรูปแบบนวัตกรรมและเทคโนโลยีขั้นพื้นฐาน ขั้นสูง อันนำไปสู่ความเป็นเลิศทางด้านวิชาการและเพิ่มศักยภาพงานวิจัย โดยสามารถนำผลการวิจัยมาพัฒนาใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อภาคธุรกิจ ชุมชน สังคม ด้วยการบริการวิชาการถ่ายทอดเทคโนโลยีองค์ความรู้สู่การขับเคลื่อน ไทยแลนด์ 4.0 ผศ.ไพศาล บุรินทร์วัฒนา อธิการบดี มทร.สุวรรณภูมิ กล่าวว่า มหาวิทยาลัยได้มีการพัฒนาต่อยอดวิสาหกิจชุมชน เพื่อนำไปสู่การผลิตและบริการที่ทันสมัย สร้างความมั่นคงด้านอาชีพให้กับชุมชน โดยเร่งเดินหน้าเข้าไปพัฒนาส่งเสริมชุมชนในเขตพื้นที่รอบนอกที่ตั้งของมหาวิทยาลัยทั้ง 3 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จังหวัดสุพรรณบุรี และจังหวัดนนทบุรี สำหรับในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ได้เข้าไปส่งเสริมบริการวิชาการถ่ายทอดเทคโนโลยี และพัฒนาอาช
“เกาะหมาก” 1 ใน 24 เกาะ ของอำเภอเกาะกูด จังหวัดตราด ทุกวันนี้เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม หรือโลว์คาร์บอนเดสติเนชั่น ซึ่งยังคงรักษาวิถีชีวิตดั้งเดิม ชาวประมง ชาวสวน ไว้ได้ดี โดยเฉพาะพื้นที่ปลูกมะพร้าว บางต้นมีอายุเกือบ 100 ปี เพราะปลูกและดูแลต่อๆ กันมาถึงปัจจุบันเป็นรุ่นที่ 4 ทุกวันนี้แปลงสวนมะพร้าวของชาวเกาะหมากที่ยังให้ผลผลิต มีประมาณ 2,500 ไร่ จากพื้นที่ทั้งหมด 9,500 ไร่ เป็นมะพร้าวอินทรีย์ที่ปลอดการใช้สารเคมี ทำให้ บริษัท อะกริคัลเจอร์แมนเนจเม้นท์ จำกัด โรงงานผลิตน้ำมันมะพร้าวสกัดเย็น ภายใต้แบรนด์ “ไทยเพียว” ที่ส่งจำหน่ายทั้งในและต่างประเทศ และอนุญาตให้ใช้แบรนด์ดั้งเดิม “ko mak shop” ของชาวเกาะหมากที่เจ้าของแปลงมะพร้าวเคยผลิตจำหน่ายอยู่ก่อนขายได้แต่เพียงผู้เดียว ที่เกาะหมาก เพื่อให้เห็นคุณค่าของมะพร้าวออร์แกนิกของเกาะหมากที่ใช้ทำน้ำมันมะพร้าวสกัดเย็นที่มีคุณภาพ และเป็นสินค้าที่ตอบสนองความต้องการของนักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างประเทศ “ไทยเพียว” ทำสัญญาซื้อ-ขาย สร้างผลิตภัณฑ์อินทรีย์ 100% คุณพัฒนา พุทธรักษา ผู้จัดการฟาร์มมะพร้าวแปลงใหญ่ เกาะหมาก บริษัท อะกริคัลเจอร์แม
โดยปกติแล้ว เวลานำเห็ดหอมมาประกอบอาหาร จะนิยมเอาส่วนที่เป็นหมวกของเห็ดมาทำอาหาร โดยตัดส่วนที่เป็นก้านเห็ดออก เพราะไม่เป็นที่นิยมนำมาประกอบอาหารรับประทาน ทำให้มีก้านเห็ดหอมที่ถูกตัดทิ้งอย่างน่าเสียดาย นั่นเพราะก้านเห็ดหอมล้วนอุดมไปด้วยโปรตีนและสารอาหารมากมาย ด้วยเหตุนี้เองทำให้ นักศึกษาสาขาอาหารและโภชนาการ คณะเทคโนโลยีคหกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ธัญบุรี ได้นำเอาก้านเห็ดหอมที่เหลือทิ้งมาประกอบเป็นอาหารสำหรับเป็นอาหารว่างขบเคี้ยว ที่ทั้งถูกปากและอุดมไปด้วยสารอาหารทางโภชนาการ เจ้าของผลงานเปิดเผยว่า ในแต่ละวันจะมีก้านเห็ดหอมที่ต้องทิ้งมากมาย จึงคิดว่า ถ้าหากสามารถนำก้านเห็ดหอมเหล่านี้มาทำประโยชน์ได้ก็คงจะดีไม่น้อย จากนั้นเป็นต้นมาจึงได้คิดค้นสูตรอาหารที่จะนำเอาก้านเห็ดหอมมาทำอาหาร จนสุดท้าย สามารถคิดค้นสูตรการทำ ขนมขบเคี้ยว (สแน็ก) ได้เป็นผลสำเร็จ ซึ่งสแน็กจากก้านเห็ดหอมนี้นอกจากจะให้รสชาติที่ถูกปากเหมาะจะเป็นของว่างแล้ว ยังอุดมไปด้วยสาอาหารจากเห็ด ซึ่งเป็นที่ทราบดีว่า เห็ดเป็นแหล่งโปรตีนชั้นดี อีกทั้งยังประกอบไปด้วยเส้นใย คาร์โบไฮเดรต อีกด้วย หลายคนอาจเคยพบว่า ในท้องตลา
ชาวสวนมะพร้าวเกาะสมุย นำตอมะพร้าว กะลา มาผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ของชำร่วย เครื่องประดับ โคมไฟ และของใช้ต่างๆ มาขายให้กับนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ สร้างรายได้เสริมได้ดีในช่วงนี้ หลังราคามะพร้าวตกต่ำในรอบ 10 ปี เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2561 จากที่เกิดวิกฤตลูกมะพร้าวบนเกาะสมุย จ.สุราษฎร์ธานี ราคาตกต่ำเป็นประวัติการณ์ในรอบ 10 ปี เหลือราคา ลูกละ 2.50 บาท ทำให้ชาวสวนมะพร้าวหันมาทำผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวที่ทำมาจากตอต้นมะพร้าวและกะลามะพร้าว ผลิตเป็นสินค้าประเภทของของฝาก ของชำร่วย เครื่องประดับ และของใช้ต่างๆ ขายให้กับนักท่องเที่ยว สร้างรายได้เสริมให้กับเกษตรกรชาวสวนมะพร้าว ที่ร้านอินทร์ตาหัตถกรรมไม้มะพร้าว เปิดเป็นศูนย์หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ หรือโอท็อป ระดับ 4 ดาว ของ ต.ตลิ่งงาม อ.เกาะสมุย จ.สุราษฎร์ธานี ที่นำสินค้าต่างๆ ที่ผลิตขึ้นมา มาจำหน่ายให้กับนักท่องเที่ยว โดยสินค้าจะถูกออกแบบขึ้นจากความคิดของชาวบ้าน แล้วนำมาประกอบและตกแต่งทาสีจากฝีมือของชาวบ้าน สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ทำขึ้นมาขายก็จะเป็น ถ้วย จาน ชาม แก้วน้ำ ถ้วยกาแฟ โคมไฟ กระปุกออมสินลิง และเครื่องประดับต่างๆ นางสาวศุภลักษณ์ ทิศหมุน เจ้าของร้านอินทร์ต
