เทคนิคเกษตร
มะม่วงหาวมะนาวโห่ เป็นพืชสมุนไพรไทยชื่อแปลกที่มีประโยชน์และสรรพคุณที่หลากหลาย มะม่วงหาวมะนาวโห่ จัดเป็นผลไม้ประเภทรับประทานผลสุก มีรสชาติเปรี้ยวเฉพาะตัว ผลสุกสีแดงขนาดเล็ก เป็นแหล่งสำคัญของธาตุเหล็ก วิตามินซี และยังมีปริมาณ เพคติน ซึ่งเป็นใยอาหารที่ละลายน้ำได้ในปริมาณสูง (Pal et al,19751) พบว่าผลของพืชสกุล Carissa caradas มีสารกลุ่มฟินอลิกปริมาณมาก โดยสารประกอบฟินอลิกได้รับความสนใจอย่างมากในปัจจุบัน เนื่องจากเป็นสารแอนติออกซิแดนท์ สารฆ่าเชื้อ และสารต่อต้านมะเร็ง มะนาวโห่จะอุดมไปด้วยสารแอนโทไซยานิน เป็นสารสีม่วงแดงซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระได้สูงกว่าวิตามินซีหลายพันเท่า ซึ่งมีประโยชน์ช่วยลดน้ำตาลในเลือด ป้องกันโรคหัวใจ ลดโอกาสเป็นโรคมะเร็ง ช่วยเสริมให้ร่างกายต้านเชื้อโรค สมานแผล ส่งเสริมการทำงานของเม็ดเลือดแดง วิธีการปลูก ขั้นตอนการปลูกแบบไม่ยุ่งยาก ปลูกแบบเดียวกับมะนาว ขุดหลุมลึก ประมาณ 50 เซนติเมตร ระยะห่าง 3 x 3 เมตร ทำไมต้องขุดห่างขนาดนั้น ต้นมะม่วงหาวมะนาวโห่เป็นทรงพุ่มใหญ่ มีหนาม เมื่อต้นโตออกผลผลิต เราต้องเก็บเพราะฉะนั้นถ้าปลูกถี่ และปล่อยให้ต้นสูงมากจะเก็บลำบาก ต้องหมั่นที่จะตั
ช่วงสายของวันหนึ่ง กองบรรณาธิการนิตยสารเทคโนโลยีชาวบ้าน มีโอกาสพูดคุยกับ คุณนิยมรัฐ ไตรศรี และ คุณสมจิตร สุวรรณจักร ทั้งสองท่าน เดินทางมาจากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) ขณะที่พูดคุยได้เห็นภาพดอกไม้สวย รวมทั้งการจัดภูมิทัศน์ที่สวยงาม แทบไม่น่าเชื่อว่า ภาพงามๆ ดังสวรรค์บนดินนั้น ตั้งอยู่ที่เมืองปากซอง แขวงจำปาสัก คุณนิยมรัฐ ไตรศรี อดีตเป็นนักวิชาการเกษตร 8 สังกัดสถาบันวิจัยพืชสวน กรมวิชาการเกษตร เป็นที่ทราบกันดีว่า ท่านเก่งทางด้านกล้วยไม้ ส่วน คุณสมจิตร สุวรรณจักร เป็นนักธุกิจอยู่ที่นครเวียงจันทน์ ทั้งสองท่านมาเจอกันอย่างไร สวนดอกไม้งามๆ เกิดขึ้นได้อย่างไร แล้วผู้ประกอบการในเมืองไทย ต้องการแรงงาน ต้องทำอย่างไร…สักครู่ สวนดอกไม้มนตราจำปาลาว แหล่งท่องเที่ยวสำคัญของลาวใต้ คุณนิยมรัฐ ในฐานะนักวิชาการเกษตรคนเก่งทางด้านกล้วยไม้ ได้คลุกคลีกับพืชชนิดนี้มาตลอดระยะการทำงาน ยามว่าง ท่านไปเป็นที่ปรึกษาให้กับสวนเกษตรที่ปลูกดอกไม้แห่งหนึ่งในจังหวัดปราจีนบุรี ที่นี่เขาได้พบกับนักศึกษาจาก สปป.ลาว นักศึกษาลาวชื่อ “ใหญ่” คุยให้ฟังว่า เมืองปากซอง ดินดี อากาศดี จึงชวนเขาไปเที่ยว คุณนิยมรั
ฉันชอบเรือลำเล็กที่เทียบฝั่งอยู่ในบึงใหญ่ ยามเช้าที่ดอกบัวบานปริ่มน้ำเคียงกัน ยิ่งส่งให้เรือเป็นเรือที่มีชีวิตชีวา และหากว่าพบชาวประมงกำลังหาปลาอยู่ด้วยละก็ คงได้อ้อยสร้อยอยู่แถวนี้จนได้ปลามากินนั่นแหละ ฉันเคยไปบึงใหญ่มาหลายบึง อารมณ์คล้ายคลึงกัน น้ำมากน้อยตามปริมาณฝนและลักษณะบึงเป็นไปตามกายภาพที่แตกต่างกันในความเว้าแหว่งแคบกว้าง ภาษาชาวบ้านเขาจะจำแนกกายภาพนี้ตามภาษาและแบบของเขา อย่างที่คนนอกอย่างเรายากจะจดจำหากว่าไม่ลงลึกหรือบันทึกไว้ สำหรับฉันแล้วไม่ถึงขนาดมาทำวิจัยก็เลยไม่ได้ลงรายละเอียดปานนั้น จึงมีเพียงข้อมูลหยาบๆ ว่า บึงใหญ่หรือแก่งละว้าแห่งนี้มีพื้นที่เกือบสองหมื่นไร่ พื้นที่รับน้ำลงแก่งละว้าเกือบหกแสนไร่ เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับชาติ อันดับที่ 5 อยู่ในเขตอำเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น เป็นแหล่งผลิตน้ำประปาของอำเภอบ้านไผ่ ที่มีประชากร 40 หมู่บ้าน ใช้ประโยชน์ในการหาอยู่หากิน และเป็นพื้นที่ปศุสัตว์ที่ใหญ่ที่สุดในจังหวัดขอนแก่น ตามข้อมูลที่ว่ามาเพียงคร่าวๆ นี้ พอจะมองเห็นได้ว่า แก่งละว้า มีความสำคัญแค่ไหน ต่อให้ไม่มีข้อมูลเป็นตัวเลขยืนยัน แค่สัมผัสด้วยสายตาที่มองเห็นภาพอย่
ปลาหลด ปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง เป็นอาหารที่หาได้ตามท้องนาทางอีสาน หากถามลูกอีสานทุกคน ส่วนใหญ่ต้องบอกว่ารู้จักปลาชนิดนี้แน่นอน เนื้อปลาหลดมีความหวานและเนื้อแน่น ชาวนาคนอีสานส่วนมากมักจะนิยมกินกันมาก โดยส่วนมากจะเอามาทำได้หลายๆ เมนู เช่น ย่าง ทอด ต้มส้ม ทำเป็นปลาแดดเดียว และทำแกงใส่หน่อไม้ดองก็อร่อยเช่นกัน ตอนเด็กๆ จำได้เวลาไปหาปลาหลดต้องใช้มือควักลงไปในขี้โคลน พอเจอตัวแล้วต้องรีบคว้าและรีบจับ แถมยังจับยากมากๆ เพราะปลาหลดตัวจะเลื่อนๆ มีเมือก ปลาหลดมักจะชอบอยู่ในโคลนตมคล้ายๆ ปลาไหล แต่ตัวจะสั้นกว่า ปากแหลม ลำตัวกลม พบมากในช่วงน้ำน้อย หรือช่วงหน้าหนาว (ช่วงเกี่ยวข้าวนาปีเสร็จใหม่ๆ ลมหนาวพัดมาเย็นๆ เด็กๆ จะพากันไปวิดบ่อปลาในทุ่งนาแล้วลุยโคลนจับปลาหลดกัน พอขึ้นจากบ่อต้องรีบเอาน้ำมาล้างตัวทันทีเลย เพราะไม่งั้นรับรองตามต้นหน้าแข้งจะตกสะเก็ดเป็นเกล็ดงูในไม่ช้า เนื่องจากหน้าหนาวอากาศทางอีสานลมจะแรงมากๆ) ปลาหลด อาหารท้องไร่ท้องนา ชาวอีสาน ปลาหลด เป็นชื่อปลาน้ำจืดในสกุลปลากระดูกแข็งจำพวกหนึ่ง ซึ่งจัดอยู่ในอันดับปลาไหลนา เป็นปลาที่คนไทยรู้จักกันมานาน สามารถจับได้ทั่วไปในแม่น้ำ อ่างเก็บน้ำ บึง หรือตามทุ
“หม้ำ” หรือ “หม่ำ” (ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน) เป็นอาหารชนิดหนึ่งมีลักษณะเหมือน “ไส้กรอก” แต่มีเครื่องปรุงที่สำคัญ คือ ตับสับ ม้ามสับ เนื้อสับ ปรุงเครื่องแล้วยัดใส่ในถุงกระเพาะหมู แล้วเก็บไว้กินกันเป็นแรมเดือน นั่นถือเป็นอาหารประเภทไส้กรอกของแท้พื้นเมืองของคนอีสานแน่นอน จึงมีชื่อเรียกตามภาษาพื้นเมืองขึ้นมาว่า “หม่ำ” หม่ำ นั้น ถือเป็นอาหารประเภทไส้กรอก เป็นไส้กรอกประเภทเครื่องปรุงชูรส มีส่วนผสมที่สำคัญคือ ตับกับม้าม ดังนั้นบางครั้งชาวบ้านก็เรียกหม่ำอีกชื่อหนึ่งว่า “ตับม้าม” และเพราะหม่ำเป็นอาหารที่กินเปรี้ยว ชื่อหม่ำจึงถูกเรียกว่า “จ่อม” ซึ่งมีความหมายว่าเปรี้ยวอีกด้วย หม่ำ เป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านของชาวอีสานในการใช้ประโยชน์จากเนื้อสัตว์อย่างคุ้มค่า และหม่ำยังเป็นการเก็บรักษาอาหารไว้กินนานๆ ซึ่งถือเป็นลักษณะเด่นอย่างหนึ่งที่เห็นชัดของอาหารพื้นบ้านทางอีสาน คือมักเป็นอาหารที่ผ่านการหมักดองเพื่อเก็บถนอมอาหาร เช่น ปลาแดก ปลาส้ม เป็นต้น เพียงแต่หม่ำเป็นวิธีหมักแบบแห้ง ต้องผึ่งแดดและใช้เครื่องในเป็นส่วนผสม ชาวอีสานหลายคนเล่าให้ฟังว่า หม่ำมีมานานก่อนไส้กรอกหมู ซึ่งก็มีเหตุผลรองรับอยู่พอสมควร
ศรีสะเกษเป็นจังหวัดหนึ่งของบ้านเราที่มีกลุ่มชาติพันธุ์อาศัยอยู่หลากหลายกลุ่ม และนอกจากจะมีวัฒนธรรมประเพณีที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์แล้ว ที่นี่ยังมีแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติที่สวยงามหลายแห่ง อย่างเช่น อุทยานแห่งชาติเขาพระวิหาร ผามออีแดง ฯลฯ ที่สำคัญยังมีชื่อเสียงเรื่องผ้าไหมอีกด้วย โดยเฉพาะกลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านโนนสามัคคี ตำบลพรหมสวัสดิ์ อำเภอพยุห์ ที่มี คุณทองคำ กาญจนหงส์ นั่งเป็นประธานกลุ่ม แหล่งศึกษาดูงานทอผ้า วันนี้ใครไปเยือนบ้านโนนสามัคคีในฐานะเป็นชุมชนโอท็อปนวัตวิถี ใช่จะได้ยลโฉมผ้าไหมสวยๆ เท่านั้น ยังจะได้ชมกระบวนการผลิตตั้งแต่เริ่มต้นเลยทีเดียว เริ่มตั้งแต่การปลูกต้นหม่อน เลี้ยงไหม แล้วนำไหมมาผ่านกระบวนการต่างๆ จนเป็นผ้าไหมให้ได้สวมใส่กัน พร้อมกันนั้น สามารถใช้บริการรถอีแต๋นนำเที่ยวชมวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของคนในชุมชนที่มีอาชีพเกษตรทำไร่ทำนาเป็นหลัก พอมีเวลาว่างก็ทอผ้าเป็นอาชีพเสริม ด้วยความที่มีครบทุกกระบวนการตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ ทำให้ที่นี่เป็นแหล่งศึกษาดูงานในการทอผ้าไหมของคนในประเทศและต่างประเทศ ก่อนอื่นมารู้จักบ้านโนนสามัคคีกันก่อน ในอดีตนั้นชื่อบ้านโนนสว่
จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นเมืองแห่งศาสนา โดดเด่นด้านประเพณีวัฒนธรรม รวมทั้งด้านการศึกษา ปัจจุบัน จังหวัดนครศรีธรรมราช มีมหาวิทยาลัยที่เปิดสอน 7 แห่ง และมีศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ในระดับ กศน. อำเภอ จำนวน 23 อำเภอ กศน. ตำบล จำนวน 169 ตำบล ดูแลจัดการศึกษาระดับหมู่บ้าน จำนวน 1,551 หมู่บ้าน ซึ่งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ คุณเกษร ธานีรัตน์ ผู้อำนวยการ สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยจังหวัดนครศรีธรรมราช (สำนักงาน กศน. จังหวัดนครศรีธรรมราช) ที่มุ่งส่งเสริมให้ประชาชนทุกเพศทุกวัย ได้มีโอกาสเรียนรู้ตลอดชีวิต กศน. จังหวัดนครศรีธรรมราช สำนักงาน กศน. จังหวัดนครศรีธรรมราช ดูแลรับผิดชอบด้านการศึกษา ประกอบด้วย งานการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน งานการศึกษาต่อเนื่อง งานการศึกษาตามอัธยาศัย นอกจากนี้ ได้ติดตามการขับเคลื่อนการนำนโยบายของรัฐบาล นโยบายของสำนักงาน กศน. และนโยบายของจังหวัดนครศรีธรรมราช ทั้งนี้ เพื่อนำข้อมูลจากการนิเทศติดตามผลการดำเนินงาน ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะ มาปรับปรุงและพัฒนางานให้มีคุณภาพดียิ่งขึ้นต่อไป ภารกิจหลักของสำนักงาน กศน. จังหวัดน
อาหารสัตว์มีความสำคัญ และจำเป็นต่อการเจริญเติบโตและการดำรงชีวิตของสัตว์ อาหารของสัตว์อาจเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ หรือเกิดขึ้นจากการแปรรูปพืชและสัตว์ ในยามนี้ หากใครเลี้ยงสัตว์เชิงการค้า โดยอาศัยอาหารสัตว์ที่มีขายในท้องตลาดเป็นหลัก อาจมีภาระต้นทุนการผลิตสูง เพราะอาหารสัตว์ส่วนใหญ่มีราคาแพง สำหรับเกษตรกรผู้เลี้ยงหมู หากใครสนใจอยากลดต้นทุนค่าอาหารสัตว์ ขอแนะนำสูตรอาหารสัตว์จากภูมิปัญญาชาวบ้านและงานวิจัย จำนวน 3 สูตร ที่ใช้วัตถุดิบที่หาได้ง่ายในท้องถิ่นมาดัดแปลงเป็นอาหารสัตว์ ช่วยให้หมูเติบโตแข็งแรง และขายได้น้ำหนักดี เทคนิคเลี้ยงหมูแบบชีวภาพ คุณนรงค์ สุรธรรม อยู่บ้านเลขที่ 278 หมู่ที่ 1 บ้านอาฮี ตำบลอาฮี อำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย เริ่มต้นเลี้ยงหมูหลุม แบบโบราณก่อนจะพัฒนาเป็น การเลี้ยงหมูแบบชีวภาพ เพื่อลดต้นทุนการเลี้ยง คุณนรงค์ เลี้ยงหมูแบบชีวภาพ โดยนำอาหารวัตถุดิบที่หาง่ายในท้องถิ่น เช่น กล้วยดิบ มันสำปะหลัง มะละกอ ใบกระถิน มาใช้เลี้ยงหมูแล้ว ยังสามารถใช้เลี้ยงวัวและปลาได้อีกด้วย พบว่า หมูเจริญเติบโตดีมาก 5 เดือน ก็จับขายได้แล้ว ข้อดีของการเลี้ยงหมูแบบชีวภาพก็คือ ลดต้นทุนโดยประหยัดค่าหัวอาหา
จาก “กัญชา” มา “กัญชง” ลงแปลงปลูก คิดให้ถูก ปลูกอะไร ไปแดนสรวง สูบกัญชา เคลิ้มฝัน นั้นสุขทรวง ควันอมม่วง ลวงจิต ปลิดกังวล ปลูก “กัญชง” ลงแปลง แรงงานเพิ่ม จะได้เริ่ม ผลิตภัณฑ์ อันเกิดผล ทอสายสิญจน์ พิธีการ งานมงคล ส่งเบื้องบน สู่สวรรค์ นั้นเป็นบุญ ทั้ง “กัญชง”-“กัญชา” มาเอ่ยอ้าง โครงการสร้าง พืชรายได้ ใช้เกื้อหนุน ข่าวชวนปลูก กัญชา มาสร้างทุน ผลิตยาหมุน กัญชงตาม งามผลิตภัณฑ์ ด้วยกระแสการเสนอกฎหมายให้กัญชา และพืชกระท่อมทางการแพทย์ ที่มีผลบังคับใช้ไปแล้วนั้น มีการเผยแพร่พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ ฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562 โดยมีเหตุผลในการประกาศใช้ เนื่องจากพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 ได้ใช้บังคับมาเป็นเวลานาน และมีบางบทบัญญัติบางประการไม่ทันต่อสถานการณ์ปัจจุบัน ประกอบกับปรากฏผลการวิจัยว่า สารสกัดจากกัญชาและพืชกระท่อมมีประโยชน์ทางการแพทย์เป็นอย่างมาก ซึ่งหลายประเทศทั่วโลก ได้แก้กฎหมายเพิ่มเติมเพื่อเปิดโอกาส อนุญาตให้ประชาชนใช้กัญชาและพืชกระท่อมเพื่อประโยชน์ในการรักษาโรค และประโยชน์ทางการแพทย์ได้ เนื่องจากพ.ร.บ.ยาเสพติด พ.ศ. 2522 จัดเป็นยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 ห้ามเสพ หรือนำไปใช้ในการ
ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ของรัฐบาล ยึดประชาชนเป็นศูนย์กลางลดความเหลื่อมล้ำ เกิดการกระจายรายได้ให้แก่ประชาชนทุกภาคส่วนอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม ด้วยแนวคิดดังกล่าว กรมส่งเสริมการเกษตรจึงดำเนินโครงการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรในทุกจังหวัด โดยชูจุดขาย “ท่องเที่ยวธรรมชาติ วิถีชีวิตเกษตร เสน่ห์แห่งภูมิปัญญา” ดึงดูดนักท่องเที่ยวเข้าสู่ชุมชนท้องถิ่น หวังก่อให้เกิดการสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวสร้างชุมชนที่เข้มแข็งโดยลูกหลานไม่ต้องลำบากออกไปหางานนอกบ้าน ช่วยเพิ่มโอกาสขายสินค้าได้ภายในชุมชน ทำให้สังคมชนบทของไทยมีโอกาสเติบโตอย่างเข้มแข็งและยั่งยืนตามนโยบายรัฐบาล ท่องเที่ยววิถีคลอง วิถีเกษตรเมืองราชบุรี ท่องเที่ยว “วิถีคลอง วิถีไทยตามรอยเสด็จคลองดำเนิน” หนึ่งในเส้นทางการท่องเที่ยวการเกษตรที่กรมส่งเสริมการเกษตร โดยสำนักงานเกษตรจังหวัดราชบุรี อยากชักชวนคนไทยลองหาเวลาว่างไปเที่ยวชมกัน โครงการส่งเสริมการท่องเที่ยววิถีคลอง วิถีเกษตร และประวัติศาสตร์ท้องถิ่นแห่งนี้นักท่องเที่ยวจะได้นั่งเรือ ล่องไปตามคลอง ชมบรรยากาศริมคลองอันร่มรื่น ชิลล์ลมไปตามสายน้ำ ตื่นตาตื่นใจกับประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม เรียนรู้การทำเกษตร
