เทคนิคเกษตร

“ไส้เดือน” เปรียบเสมือนเพื่อนในไร่ ที่ทำหน้าที่สร้างความอุดมสมบูรณ์ต่อระบบนิเวศ สร้างอินทรียสาร และมีส่วนช่วยทำให้โครงสร้างของดินดีขึ้น โดยการเคลื่อนที่ชอนไชในดินทำให้ดินร่วนซุย เกิดช่องว่าง และเพิ่มปริมาณออกซิเจน ทำให้การระบายน้ำและอากาศไปสู่ดินได้ดีขึ้น วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านได้รวบรวม ไส้เดือน 4 สายพันธุ์ที่นิยมเลี้ยงในไทย ไปดูว่าแต่ละสายพันธุ์เหมาะสำหรับแบบไหน และข้อดีข้อเสียคืออะไรไปดูกันเลย✨ 🪱สายพันธุ์ แอฟริกัน ไนท์ ครอเลอร์ (African Night Crawler) หรือ AF ✨เป็นไส้เดือนขนาดใหญ่ ลำตัวมีสีน้ำตาลแดงปนเทา สามารถเคลื่อนที่ได้รวดเร็ว มีความสามารถในการย่อยสลายขยะในปริมาณมากได้อย่างรวดเร็ว ผลิตปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพดีจากธรรมชาติ ปรับปรุงสภาพดินให้ร่วนซุย ช่วยเพิ่มและแพร่กระจายจุลินทรีย์ในดิน เป็นประโยชน์ต่อพืช ช่วยกำจัดขยะอินทรีย์ เหมาะเป็นอาหารสัตว์และเป็นเหยื่อสำหรับตกปลา 👍🏻ข้อดี กินเก่ง โดยเฉพาะอาหารที่มีโปรตีนสูง ขยายพันธุ์เร็ว ลูกดก ตัวโต เหมาะในการนำไปใช้ประโยชน์เป็นอาหารโปรตีน เช่น อาหารกบ หรือนก 👎🏻ข้อเสีย หากผู้เลี้ยงฝึกให้กินแต่โปรตีน หรืออาหารดีๆ ไส้เดือนพันธุ์นี้มักไม่กินขยะ ตัวมัก

สาหร่ายพวงองุ่นผักมหัศจรรย์ที่มีพลังช่วยฟื้นฟูร่างกาย กินง่าย ให้สัมผัสกรุบกรอบ เคี้ยวเล่นสนุกทุกคำมีวิตามินกระจายจัดเต็ม “สาหร่ายพวงองุ่น” มีถิ่นกำเนิดจากชายฝั่งทะเลในแถบอินโด-แปซิฟิก เป็นหนึ่งในสาหร่ายที่ทานได้ และได้รับความนิยมในหมู่ผู้บริโภคเป็นอย่างมาก เพราะหนึ่งเลยสาหร่ายพวงองุ่นเขามีคุณค่าทางอาหารสูง! ซึ่งสาหร่ายพวงองุ่นที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติส่วนใหญ่มักจะพบตามบริเวณโขดหิน และพื้นทรายใต้ทะเล แน่นอนว่าในปัจจุบันหลังจากสาหร่ายพวงองุ่นกลายเป็นที่นิยม บวกกับมีผู้บริโภคเพิ่มมากขึ้น กลายเป็นพืชเศรษฐกิจมีการเพาะเลี้ยงและมีการวิจัยต่างๆ เพื่อขายในประเทศไทยและส่งออกไปยังต่างประเทศ สำหรับวงการเพาะเลี้ยงในเชิงพาณิชย์ สาหร่ายพวงองุ่นถูกเพาะขายครั้งแรกในประเทศฟิลิปปินส์ ตามมาด้วยประเทศญี่ปุ่น ซึ่งทั้งสองประเทศนี้ถูกจัดอันดับเป็นต้นๆ ที่มีผู้บริโภคนิยมทานสาหร่ายพวงองุ่น  เห็นชัดได้จากปัจจุบันการเพาะเลี้ยงเริ่มกระจายไปยังประเทศอื่นๆ อีกเช่น ประเทศญี่ปุ่น ประเทศเวียดนาม ประเทศไต้หวัน ประเทศจีน และประเทศไทย ที่มีการเพาะเลี้ยงเชิงพาณิชย์ ซึ่งนิยมบริโภคกันมากในภาคใต้และภาคตะวันออก คนในพื้นที่บาง

ท่ามกลางสวนมะพร้าวเขียวชอุ่มของจังหวัดราชบุรี หากใครได้แวะมาเยือน “Gardener House” อาจรู้สึกเหมือนกำลังเดินอยู่ในสวนเกษตรเล็กๆ ที่เต็มไปด้วยความตั้งใจของเจ้าของสวน มากกว่าจะเป็นเพียงแหล่งผลิตผลไม้ธรรมดา ที่นี่คือสวนมะพร้าวน้ำหอมอินทรีย์ของ คุณโจ–ธราพงษ์ วงศ์วัฒนากิจ เกษตรกรรุ่นใหม่ที่เปลี่ยนเส้นทางชีวิตจากมนุษย์เงินเดือน สู่เจ้าของสวนเกษตรที่ออกแบบทุกอย่างด้วยแนวคิด “ปลอดภัยกับคนกิน ใช้ทรัพยากรให้คุ้มค่า และแทบไม่เหลือขยะ” ที่เปิดให้ผู้คนได้มาสัมผัสทั้งวิถีเกษตรและบรรยากาศการพักผ่อนแบบสบายใจ เรื่องราวของสวนแห่งนี้ เริ่มต้นจากการตัดสินใจเล็กๆ ของคนทำงานเมืองที่อยากมีเวลาอยู่กับครอบครัวมากขึ้น คุณโจ เล่าว่า หลังแต่งงานและใช้ชีวิตทำงานมาระยะหนึ่ง งานที่ทำอยู่กลับยิ่งพาห่างจากบ้านมากขึ้นเรื่อยๆ จึงเริ่มมองหาอาชีพสักอย่างที่สามารถทำงานอยู่บ้านได้ และยังดูแลครอบครัวไปพร้อมๆ กัน ใช้เวลาคิดอยู่ราว 2 ปี สุดท้ายจึงเลือกเส้นทาง “เกษตรกร” แม้จะเรียนจบวิศวกรรมศาสตร์และไม่มีพื้นฐานด้านเกษตรเลยก็ตาม “ถ้าจะเลือกอาชีพที่ทำที่บ้าน อยู่ต่างจังหวัด และดูแลครอบครัวได้ เกษตรกรคือหนึ่งในตัวเลือกที่ชัดที่สุด”

กรมวิชาการเกษตร โดย ศูนย์วิจัยพืชสวนชุมพรทำหน้าที่วิจัยและพัฒนามะพร้าวมาอย่างต่อเนื่อง โดยขับเคลื่อนผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ ผ่านการจัดการอบรม สัมมนา ดูงาน และจัดเสวนาเป็นระยะ ๆ และทำหน้าที่ผลิตต้นกล้ามะพร้าวพันธุ์ดีที่ให้ผลผลิตสูง และตกผลเร็ว ส่งเสริมให้เกษตรกร และผู้ประกอบการปลูกมะพร้าวพันธุ์ดีเพื่อเพิ่มผลผลิต เพื่อให้เพียงพอกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมในอนาคต มะพร้าวพันธุ์ลูกผสมชุมพร 2 มียอดสั่งจองมากที่สุด มะพร้าวพันธุ์ลูกผสมชุมพร 2 (มลายูสีเหลืองต้นเตี้ย x พันธุ์ไทยต้นสูง) เป็นพันธุ์มะพร้าวที่เกษตรกรให้ความสนใจและมียอดสั่งจองมากที่สุด เนื่องจากมีลักษณะเด่นคือ มีอายุตกผลเร็ว ผลผลิตสูง ผลขนาดกลางถึงใหญ่ เปอร์เซ็นต์น้ำมันค่อนข้างสูงประมาณ 66 เปอร์เซ็นต์ ใกล้เคียงกับพันธุ์สวีลูกผสม 1 ที่มีเปอร์เซ็นต์น้ำมันประมาณ 68 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งสูงกว่ามะพร้าวใหญ่ที่มีเปอร์เซ็นต์น้ำมัน 60 เปอร์เซ็นต์ แต่ปัจจุบันการผลิตต้นกล้ายังไม่เพียงพอต่อความต้องการของเกษตรกร เนื่องจากการอนุบาลต้นกล้าต้องใช้เวลานานถึง 5 เดือน หากสามารถลดระยะเวลาการอนุบาลต้นกล้าให้สั้นลงได้ จะสามารถผลิตต้นกล้าให้เกษตรกรได้เร็วขึ้

ในวันที่โลกกำลังเผชิญวิกฤตสภาพภูมิอากาศ ทั้งภัยแล้ง อุณหภูมิสูง ดินเสื่อม และต้นทุนการผลิตที่พุ่งสูงขึ้น การทำเกษตรจึงยากกว่าที่เคย โดยเฉพาะปัญหาราคาปุ๋ยและคุณภาพดินที่ถดถอยต่อเนื่อง จนเกษตรกรจำนวนมากต้องลงทุนเพิ่ม แต่ผลผลิตกลับไม่เพิ่มตาม “ไบโอชาร์” จึงถูกมองว่าเป็นหนึ่งในทางรอดสำคัญของภาคเกษตรยุคใหม่ เพราะไม่ใช่เพียงถ่านธรรมดา แต่คือคาร์บอนจากชีวมวลพืชที่มีโครงสร้างรูพรุนสูง ช่วยฟื้นฟูดินถึงระดับโครงสร้างพื้นฐาน ทำให้ดินร่วนซุย อุ้มน้ำได้ดี ลดการสูญเสียธาตุอาหาร และช่วยให้จุลินทรีย์ที่มีประโยชน์เติบโตได้มากขึ้น และสิ่งที่น่าสนใจคือ เกษตรกรสามารถผลิตไบโอชาร์ใช้เองได้จากเศษวัสดุในไร่นา ไม่ว่าจะเป็นฟางข้าว ใบอ้อย กิ่งไม้ ซังข้าวโพด หรือเศษพืชจากสวนผลไม้ เพราะพืชทุกชนิดล้วนมีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ เมื่อนำมาเผาภายใต้สภาวะออกซิเจนจำกัด ก็จะได้ไบโอชาร์ที่สามารถนำกลับไปฟื้นดินในแปลงของตัวเองได้อีกครั้ง คุณประสาน สุขสุทธิ์ อดีตหัวหน้ากลุ่มอารักขาพืช สำนักงานเกษตรจังหวัดสระแก้ว และเจ้าของสวนไผ่โป๋ยแจ่ม สระแก้ว ได้ให้มุมมองในเรื่องของไบโอชาร์ไว้ว่า แม้ไบโอชาร์จะไม่ใช่ยาวิเศษที่แก้ได้ทุกปัญหาในทั

ข้าวหอมพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 ครองความนิยม ในใจของผู้บริโภคมานาน 60 ปี นับตั้งแต่ผ่านการรับรองพันธุ์ นอกจากรูปลักษณ์ที่เป็นข้าวสุกขาว นุ่มแล้ว ยังมีเสน่ห์ความหอมที่เป็นเอกลักษณ์ แม้มีพันธุ์ข้าวหอมใหม่ๆ รับรองพันธุ์ แต่ก็ยังไม่อาจเทียบเท่า แต่ต่อมาในระยะหลัง มักจะมีคำถามอยู่เสมอว่า ทำไมข้าวหอมในปัจจุบันมีความหอมน้อยลง หรือในบางครั้งได้มีคำถามว่า เมล็ดพันธุ์ข้าวที่ใช้ปลูกมีคุณภาพดีเหมือนเดิมหรือไม่ ก่อนอื่นต้องยอมรับว่า ทุกวันนี้ รูปแบบการทำนาเปลี่ยนแปลงจากในอดีตหลายด้าน โดยเฉพาะการนำเครื่องเกี่ยวนวดมาใช้ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือมากขึ้น ทำให้ข้าวที่เกี่ยวมีความชื้นสูงกว่าการเกี่ยวด้วยมือและตากให้แห้งก่อนนำเข้าโรงสี ในขณะที่ข้าวที่ได้จากเครื่องเกี่ยวนวดจะต้องนำไปลดความชื้นอย่างถูกต้องและรวดเร็ว จึงจะทำให้คุณภาพที่ดีได้มาตรฐานจะส่งผลให้ความหอมของข้าวหอมมะลิในปัจจุบันต้องผ่านกระบวนการอบลดความชื้น ทำให้มีโอกาสที่จะมีแนวโน้มทำให้ความหอมน้อยลงไปจากกระบวนการผลิตข้าวแบบดั้งเดิม ที่ผ่านมา กรมการข้าวยืนยันมาโดยตลอดว่า พันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 เมล็ดพันธุ์แท้จากกรมการข้าว ไม่พบว่ามีความแปรปรวนของลักษณะส

วานิลลาเป็นพืชที่ใช้พื้นที่น้อย ใช้น้ำน้อย ใช้แรงงานน้อย ให้ผลตอบแทนต่อพื้นที่สูง แต่การปลูกวานิลลาเป็นงานจุกจิก จะต้องมีขั้นตอนการผสมเกสร กระบวนการบ่มฝัก กระบวนการหาตลาด หรือกระบวนการแปรรูป เพราะฉะนั้นมีทั้งข้อดี ข้อเสีย เรียกว่าเหมาะกับศักยภาพของแต่ละบุคคลมากกว่า ถ้าใครมีศักยภาพหาตลาดเองได้ แปรรูปเองได้ ทำขนมได้ ถือเป็นพืชตอบโจทย์สำหรับการสร้างรายได้มากๆ ความน่าสนใจของวานิลลาคือ วานิลลาเป็นพืชที่มีการบริโภคทั่วโลก และมีความต้องการการใช้งานอย่างแท้จริง ต่างจากไม้หลายชนิด ยกตัวอย่างไม้ที่เป็นกระแสกันมากๆ บางครั้งความต้องการใช้ในการตลาดมีน้อย แล้วหน้าที่ของคนปลูกก็ต้องไปสร้างกระแสให้ผู้บริโภคต้องการหรืออยากทดลอง ซึ่งไม่ทำให้เกิดความยั่งยืนเท่าไหร่ แต่วานิลลาเป็นพืชที่มีความต้องการทั่วโลกซึ่งประเทศที่สามารถปลูกวานิลลาได้มีแค่ไม่กี่ประเทศในโลก เพราะวานิลลาเป็นพืชเขตร้อนชื้น และเป็นไม้ยืนต้น ประเทศไหนที่มีหิมะตกปลูกไม่ได้แน่นอน เพราะฉะนั้นประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความเหมาะสมในการปลูกวานิลลามากๆ ด้วยสภาพภูมิอากาศที่เหมาะสมกับต้นวานิลลามากๆ และปลูกได้เจริญเติบโตดี ติดฝักใหญ่สมบูรณ์ดีอี