ปศุสัตว์

เมื่อพูดถึงอาชีพเลี้ยงโค ทุกคนอาจจะเกิดคำถามในใจว่า “เลี้ยงวัวหรือ เลี้ยงทำไม เพื่ออะไร” โจทย์เหล่านี้มีคำตอบที่แน่ชัดว่าการเลี้ยงโคสามารถทำให้มีกินมีใช้เสมือนงานประจำตามห้างสรรพสินค้า…วันนี้เทคโนโลยีชาวบ้านอยากนำเสนอสิ่งดีๆ เกี่ยวกับเกษตรกรเลี้ยงโคที่สามารถสร้างรายได้ให้แก่ครอบครัว โดยเริ่มต้นจากการเลี้ยงโคเป็นอาชีพเสริมจนสุดท้ายต้องหันมาให้เวลาและพัฒนาจนเป็นอาชีพหลักในปัจจุบัน คุณชัยพร ดอกสี อยู่บ้านเลขที่ 15/1 ตำบลบางเตย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี เล่าที่มาที่ไปว่า เริ่มจากการเป็นเกษตรกรทำสวนทำไร่ธรรมดา อยู่กับการเลี้ยงโคเลี้ยงควายตั้งแต่เด็ก ที่อยากมีรายได้จากอาชีพเสริม ซึ่งสาเหตุหลักมาจากการทำงานในโรงงานและมีรายได้ไม่เพียงพอต่อการเลี้ยงชีพ จึงคิดหาช่องทางต่างๆ เพื่อให้ได้มาซึ่งอาชีพที่สามารถสร้างความมั่นคง จนสุดท้ายมีอาชีพการเลี้ยงโค ที่เริ่มทำเป็นอาชีพเสริมจนกลายเป็นอาชีพหลักสามารถประคองชีวิตมาจนถึงทุกวันนี้ โดยที่ไม่ต้องหวังพึ่งรายได้จากอาชีพในโรงงานต่อไป  เลี้ยงเพื่อพัฒนาสายพันธุ์ สำหรับกระบวนการก่อนที่จะมาเริ่มทำอาชีพเลี้ยงโค คุณชัยพร เล่าว่า การเลี้ยงโคของตนเองนั้นก็มี

“แมลง” เป็นสัตว์ที่ไม่มีกระดูกสันหลัง มีลักษณะสำคัญคือมีลำตัวเป็นข้อปล้อง ซึ่งอาจแบ่งเป็น 2 หรือ 3 ส่วน สามารถมองเห็นได้อย่างชัดเจน แมลงเป็นสัตว์ที่ถือกำเนิดมาก่อนสัตว์อื่นๆ ในโลก สามารถปรับเปลี่ยนตัวตามสภาพแวดล้อมได้ดี และขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว สามารถพบเห็นได้ตามแหล่งที่อยู่อาศัยตามพื้นที่ต่างๆ ทั้งในน้ำ บนบก และในอากาศ ซึ่งแมลงถือเป็นสัตว์ที่มีจำนวนมากกว่าสัตว์อื่นๆ ในโลก   แมลง ไม่เพียงแต่มีบทบาทสำคัญในธรรมชาติ แต่ยังสร้างสีสันและอยู่รอบๆ ตัวของเราในชีวิตประจำวันมาตั้งแต่สมัยโบราณ อย่างเช่น “ชนกว่าง” เป็นการละเล่นพื้นบ้านล้านนา หรือแม้แต่งานศิลปะหลายๆ แขนงก็ได้รับแรงบันดาลใจจากแมลง ทั้งรูปทรง สีสัน ลวดลายที่งดงามของแมลงนานาชนิด “จิ้งหรีด” เป็นแมลงอีกหนึ่งชนิดที่ถือเป็นแมลงเศรษฐกิจที่นิยมเลี้ยงและนำมาบริโภคทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ เนื่องจากมีรสชาติอร่อย กรอบ มัน และมีคุณค่าทางโภชนาการสูง จิ้งหรีดถือเป็นแหล่งโปรตีนที่ดีที่สุดชนิดหนึ่ง จิ้งหรีด 300 กรัม มีโปรตีนเท่ากับเนื้อ 1 กิโลกรัม แต่แมลงนั้นย่อยง่ายกว่า นอกจากนี้ ยังอุดมไปด้วยวิตามินบี 12 มีแคลเซียมที่มากกว่านม และมีธาตุเหล

“เลี้ยงให้รอด ก่อนถามเรื่องตลาด” เป็นอีกหนึ่งหลักคิดของเกษตรกรเลี้ยงแพะที่อยู่จังหวัดอุบลราชธานี คือ คุณธีร์ไพทูรย์ ขาวดอกไม้ หรือที่ทุกคนเรียกเขาว่า คุณธีร์ เพราะจากประสบการณ์ที่ได้ผ่านการเลี้ยงแพะมานั้น เขามักจะสอนกับผู้ที่สนใจอยากเลี้ยงแพะเป็นอาชีพรายใหม่เสมอว่า การเลี้ยงให้รอดและมีประสบการณ์ต่อการจัดการนั้นเป็นสิ่งสำคัญ เพราะแพะเป็นสัตว์ที่มีชีวิต ถ้ามีการจัดการที่ไม่ดีหรือรับมือไม่เท่าทันต่อเหตุการณ์ที่เกิดเฉพาะหน้าก็จะทำให้แพะตายก่อนที่จะถึงวันส่งขาย เท่ากับว่าสิ่งที่ทำมานอกจากเสียเวลาแล้ว ยังไม่ได้กำไรจากการขายอีกด้วย จากสถานการณ์ไม่กี่ปีที่ผ่านมาในเรื่องของการปรับเปลี่ยนจากทำพืชเชิงเดี่ยว โดยแบ่งพื้นที่มาทำด้านปศุสัตว์นั้น ทำให้เกษตรกรในหลายพื้นที่มีการปรับตัวและเลี้ยงสัตว์อย่างแพะแกะเพื่อเป็นอาชีพเสริมมากขึ้น จึงทำให้ตลาดแพะแกะในบ้านเราไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้ ถือได้ว่ามีการรวมกลุ่มที่เข้มแข็งสร้างตลาดที่มั่นคง ตลอดไปจนถึงการนำมาแปรรูปเพิ่มมูลค่า จึงทำให้แพะแกะเป็นสินค้าที่ผู้บริโภคได้หันมาบริโภคต่อเนื่อง ส่งผลให้ตลาดมีความต้องการรวมไปถึงการส่งออกด้วยเช่นกัน คุณธีร์ รองประธานเครือ

ปัจจุบันมีผู้คนมากมายที่เบื่อกับสถานการณ์รถติดในเมืองหลวงไม่น้อย จนทำให้สภาพจิตใจตึงเครียดด้วยระยะเวลาที่ต้องเร่งรีบ ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกันแล้วความสุขที่มีอาจจะลดน้อยลงไปเรื่อยๆ แต่ก็มีอีกหลายๆ คนที่หมดใจที่จะประกอบอาชีพอยู่ในเมืองหลวง หันหลังและเดินหน้ากลับสู่บ้านเกิดเพื่อประกอบอาชีพในถิ่นฐานเดิม และสืบทอดกิจการของครอบครัวที่ทำมาอยู่เดิม จนขยับขยายเป็นเจ้าของกิจการใหญ่โตมากขึ้นก็มี คุณสมหวัง สุทนต์ อยู่บ้านเลขที่ 68 หมู่ที่ 2 ตำบลอบทม อำเภอสามโก้ จังหวัดอ่างทอง เป็นอีกหนึ่งบุคคลที่หันหลังให้กับเมืองกรุง กลับมาทำอาชีพเลี้ยงหมูที่เดิมทีเป็นอาชีพเสริมของครอบครัว โดยที่เขามาเริ่มทำอย่างจริงจังจนเป็นงานที่สร้างเงินได้เป็นอย่างดี จากลูกจ้างในเมืองกรุง  สู่ชีวิตเกษตรกรที่บ้านเกิด คุณสมหวัง เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนเป็นผู้รับเหมาก่อสร้างอยู่ในกรุงเทพมหานคร แต่เมื่อทำไปได้สักระยะรู้สึกไม่ค่อยชอบงานทางด้านนี้ ด้วยเหตุปัจจัยหลายๆ อย่าง จึงทำให้ตัดสินใจที่จะออกมาประกอบอาชีพอยู่ที่บ้านเกิดคือ จังหวัดอ่างทอง “ช่วงนั้นที่ไปทำงานอยู่ที่กรุงเทพฯ บอกตามตรงว่าก็เหนื่อยพอสมควร และมิหนำซ้ำยังโดนโกงค่าแรงด้ว

จังหวัดบึงกาฬ จัดได้ว่าเกษตรกรส่วนใหญ่มีการทำสวนยางพาราเป็นอาชีพที่สามารถเลี้ยงครอบครัวได้ดี แต่ถ้าราคายางตกต่ำการมีอาชีพเสริมสำรองไว้เพื่อทดแทนจากการทำสวนยางจึงเป็นสิ่งที่สำคัญ โดยการเลี้ยงปศุสัตว์เป็นอาชีพเสริมหลังกรีดยางก็สามารถสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรได้ด้วยเช่นกัน จึงได้มีการส่งเสริมให้เลี้ยงสัตว์ที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นไก่งวงหรือโคเนื้อที่ตลาดยังมีความต้องการมากขึ้น คุณทองพูล สุรทัด อยู่บ้านเลขที่ 20 หมู่ที่ 4 ตำบลบึงกาฬ อำเภอเมืองบึงกาฬ จังหวัดบึงกาฬ เป็นเกษตรกรต้นแบบของพี่น้องเกษตรกรรายอื่นๆ ในจังหวัดบึงกาฬ ที่สามารถเลี้ยงโคเนื้อแบบประณีตคือเลี้ยงในจำนวนที่ไม่มาก ดูแลได้ทั่วถึง ทำให้โคที่เลี้ยงมีสุขภาพดีเป็นที่ต้องการของตลาด โดยมีพ่อค้ามาจับจองขอซื้อถึงบ้านกันเลยทีเดียว เห็นพื้นที่รอบบ้านว่าง จึงคิดทำปศุสัตว์ คุณทองพูล เล่าให้ฟังว่า เดิมมีอาชีพทำเกษตรกรรมอยู่แล้ว คือการปลูกข้าวโพดหวาน ต่อมาเห็นบริเวณรอบบ้านยังพอมีพื้นที่ว่างอยู่ จึงมองว่าน่าจะทำเกี่ยวกับเรื่องปศุสัตว์เพื่อสร้างรายได้ จึงตัดสินใจนำโคเนื้อมาเลี้ยงเพื่อใช้พื้นที่บริเวณบ้านให้เกิดประโยชน์สูงสุด ซึ่งการเลี้ยงจะเน้นใ

อาหารถือว่าเป็นหนึ่งในปัจจัยสี่ที่มีความสำคัญในการดำรงชีวิต โดยสัตว์ปีกถือว่าเป็นแหล่งโปรตีนที่นิยมนำมาบริโภคกันอย่างแพร่หลาย ปัจจุบันมีการพัฒนาระบบและเทคโนโลยีในการเลี้ยงที่หลากหลายแตกต่างจากเดิมมาก ซึ่งเป็นการยกระดับคุณภาพผลผลิตจากสัตว์ปีก ไม่ว่าจะเป็นไข่หรือเนื้อ การเลี้ยงสัตว์ปีกในไทย สัตวแพทย์หญิงณัฏฐิรา ลือโฮ้ง หน่วยงานสัตวแพทย์บริการด้านสัตว์ปีก บริษัท ซีพีเอฟ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) เล่าว่า ในอดีตประเทศไทยเน้นการเลี้ยงไก่สายพันธุ์พื้นเมืองเป็นหลัก เช่น ไก่อู ไก่ตะเภา และไก่แจ้ โดยเลี้ยงแบบปล่อย ไม่มีการจัดการใดๆ ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 เรื่องของโภชนาการ การบริโภคอาหารให้ครบทั้ง 5 หมู่เริ่มเป็นที่สนใจอย่างกว้างขวาง พร้อมกันนี้ บุคลากรทางการแพทย์ของไทยได้มีการนำเอาองค์ความรู้เหล่านั้นมาประชาสัมพันธ์และส่งเสริมให้แก่ประชาชนชาวไทยอีกด้วย ทั้งนี้ ได้มีการชูไข่ไก่ให้เป็นแหล่งโปรตีนหลักของประเทศไทย หลังจากนั้นได้มีการเลี้ยงไก่ไข่ในเชิงธุรกิจมากยิ่งขึ้น ภายหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 การเลี้ยงไก่ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐเพิ่มมากขึ้น มีการนำผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศมาช่วยวางแผนการเลี้

ปัจจุบันการเลี้ยงไก่ไข่กำลังได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก โดยนำมาเลี้ยงภายในบริเวณบ้านหรือพื้นที่ว่าง เพื่อเป็นการผลิตไข่ไว้ประกอบอาหารภายในครัวเรือน เพราะนอกจากจะช่วยในเรื่องการประหยัดค่าใช้จ่ายแล้ว เศษอาหารที่เหลือจากชีวิตประจำวันจากมื้ออาหารยังสามารถนำมาใช้สำหรับเป็นอาหารให้ไก่กินได้ ซึ่งไข่ที่ได้จากไก่ที่เลี้ยงหากกินไม่ทันจนมีมากพอ ยังนำไปจำหน่ายเป็นการสร้างรายได้อีกหนึ่งช่องทาง คุณทรงพจน์ อ่อนแช่ม อยู่บ้านเลขที่ 33/1 หมู่ที่ 2 ตำบลเบิกไพร อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี เป็นเกษตรกรที่เลี้ยงไก่ไข่อารมณ์ดี โดยยึดการเลี้ยงให้ไก่มีพื้นที่ว่างสามารถเดินเล่นและคุ้ยเขี่ยได้ ที่สำคัญนำอาหารพวกธัญพืชที่ได้จากการปลูกแบบไม่ใช้สารเคมีมาให้ไก่กิน ทำให้ไข่ที่ได้มีคุณภาพสามารถจำหน่ายได้ราคาดี ตลาดมีความต้องการจนสินค้ามีไม่พอจำหน่ายเลยทีเดียว คุณทรงพจน์ เล่าให้ฟังว่า สมัยก่อนทำงานอยู่บริษัทเอกชนและได้ใช้เวลาช่วงวันหยุดมาทำเกษตรในแบบที่ชอบ ช่วงนั้นยังไม่ได้ลงมาดูเต็มตัว เน้นจ้างคนอื่นช่วยดูแล เมื่อทำมาได้สักระยะหนึ่งเห็นถึงผลผลิตที่ได้ไม่มีคุณภาพ จำหน่ายไม่ได้ราคา ส่งจำหน่ายก็เกิดสภาวะขาดทุน จึงได้ตัดสิ