ปศุสัตว์
ปัจจุบันไก่พื้นบ้านได้รับความนิยมเพิ่มสูงขึ้นมาก เพราะมีเนื้อแน่น และรสชาติอร่อย เป็นที่ถูกปากของผู้บริโภคทั่วไปจนมีแนวโน้มว่าปริมาณไก่บ้านอาจไม่เพียงพอต่อความของผู้บริโภค เกือบ 80 เปอร์เซ็นต์ของเกษตรกรมักเลี้ยงไก่พื้นบ้านแบบแบบปล่อยตามธรรมชาติ สำหรับไว้ใช้บริโภคในครัวเรือน จึงทำให้ ขาดการดูแลเอาใจใส่อย่างจริงจังทั้งการสร้างโรงเรือน อาหาร การป้องกันโรค ตลอดจนสภาพแวดล้อมโดยรอบ จึงส่งผลให้เกิดความเสียหายตามมา แต่ถ้าเกษตรกรหรือชาวบ้านที่สนใจการเลี้ยงไก่พื้นบ้านแบบอาชีพ ควรปรับใช้เทคนิคการเลี้ยงแบบโรงเรือนมาผสมผสานกับการเลี้ยงแบบพื้นบ้าน พร้อมกับการเพิ่มคุณภาพไก่ด้วยการปรับปรุงพันธุ์ลูกผสมระหว่างไก่บ้านกับไก่พันธุ์แท้ เอาใจใส่ดูแลการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบที่สมบูรณ์และครบวงจร ย่อมส่งผลทำให้จำนวนไก่บ้านที่จะออกสู่ตลาดมีปริมาณที่สูง มีคุณภาพ และได้ราคาตามที่ต้องการอย่างแน่นอน คุณชัชวาล วงศ์รา ชายหนุ่มแห่งตำบลท่ากูบ จังหวัดชัยภูมิ เป็นอีกคนที่มีความสนใจเรื่องการเลี้ยงไก่พื้นบ้าน เหตุผลที่ทำให้สนใจเป็นผลมาจากราคาไก่ที่ซื้อตามตลาดเกินจริง เพราะถูกควบคุมราคาตามกลไกตลาดของพ่อค้า แ
เขตทุ่งครุ หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ “บางมด” นอกจากมีส้มบางมดที่เลื่องชื่อ เป็นผลไม้เศรษฐกิจที่สร้างรายได้ให้กับเกษตรกรในย่านนี้แล้ว เขตทุ่งครุ ยังมีของดีที่ขึ้นชื่อไม่แพ้ส้มบางมดอีกสิ่งหนึ่ง นั่นคือ “แพะ” ซึ่งเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่ชาวชุมชนทุ่งครุนิยมเลี้ยง เนื่องจากในพื้นที่แห่งนี้ ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม ซึ่งหลักศาสนาอิสลามมีความเชื่อว่า เด็กที่เกิดใหม่ต้องจัดพิธีรับขวัญโดยแจกทานเนื้อแพะ เกษตรกรในเขตทุ่งครุจึงนิยมเลี้ยงทั้งแพะนมและแพะเนื้อเป็นสัตว์เศรษฐกิจ โดยจำหน่ายแพะและน้ำนมแพะนำมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ สร้างรายได้ให้กับชาวบ้านในชุมชนนี้อย่างมาก เกษตรกรผู้เลี้ยงแพะในซอยพุทธบูชา 36 เขตทุ่งครุ ได้รวมตัวกันตั้งเป็น “กลุ่มเกษตรกรเลี้ยงสัตว์ทุ่งครุ” เพื่อเป็นศูนย์กลางในการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร ให้แก่ผู้สนใจอาชีพเลี้ยงแพะ การพัฒนาสายพันธุ์แพะ รวมถึงการจัดจำหน่าย ต่อมาในปี 2554 ได้มีการรวมกลุ่มสมาชิก 35 คน ในนามกลุ่มวิสาหกิจชุมชนดารุ้ลอิบาดะห์ เพื่อพัฒนาและต่อยอดแปรรูปผลิตภัณฑ์จากนมแพะอีกหลายชนิด เช่น สบู่ ครีมอาบน้ำ โลชั่นบำรุงผิว นมแพะพาสเจอไรซ์ โยเกิร์ตนมแพะ คุกกี้นมแพะ และทองม
จังหวัดสุรินทร์ เดิมชาวบ้านมีอาชีพเลี้ยงสัตว์ดั้งเดิมอยู่แล้ว ต่อมาจึงเกิดมีแนวความคิดที่อยากจะเพิ่มมูลค่าให้กับสัตว์ที่เลี้ยง คือการเลี้ยงโคลูกผสมญี่ปุ่นหรือโควากิว เข้ามาแทนที่การเลี้ยงสัตว์แบบดั้งเดิม เพราะโคสายพันธุ์นี้สามารถทำการตลาดและมีราคาที่ดีกว่าสัตว์ชนิดเดิมที่ทำการเลี้ยงกันอยู่ในรูปแบบเดิม โควากิวเมื่อเทียบกับการเลี้ยงสัตว์อื่นๆ แล้ว เมื่อผ่านการเลี้ยงเพียงครั้งเดียว สามารถทำรายได้ให้กับผู้เลี้ยงเป็นหลายต่อ เพราะตัวโคสายพันธุ์นี้มีมูลค่าสูง ตลาดมีความต้องการ ซึ่งโควากิวนี้เป็นโคที่เมื่อเลี้ยงแบบขุน คุณภาพเนื้อจะมีไขมันแทรกอยู่ รสชาติของเนื้อมีความนุ่มความหอม เป็นคุณลักษณะเฉพาะของเนื้อโคสายพันธุ์นี้ ซึ่งการผสมพันธุ์ให้ได้คุณภาพจะใช้โควากิวเลือด 100 เปอร์เซ็นต์ มาผสมเข้ากับโคพื้นเมือง โดยให้สายเลือดที่ได้มีเลือดวากิวอยู่ที่ 75 เปอร์เซ็นต์ขึ้นไป ก็สามารถเลี้ยงเจริญเติบโตส่งขายเป็นโคขุนที่มีเนื้อได้มาตรฐานตามที่ตลาดต้องการได้เป็นอย่างดี คุณเคียงเดือน สงวนชื่อ อยู่บ้านเลขที่ 104 หมู่ที่ 3 ตำบลสลักได อำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์ เป็นเกษตรกรที่นำโคลูกผสมวากิวมาเลี้ยงเป็นอาชีพสร้างรา
“เมื่อ 10 ปีก่อน ราคาซื้อขายแพะเนื้ออยู่ที่กิโลกรัมละ 35-40 บาทเท่านั้น เมื่อปี 2553 รัฐบาลหันมาส่งเสริมการเลี้ยงแพะตามนโยบาย “ไทยเข้มแข็ง” ส่งผลให้ราคาแพะเนื้อในท้องตลาดเพิ่มสูงขึ้นจากการที่พ่อค้ารายใหญ่ต้องการจัดหาแพะจำหน่ายเข้าร่วมโครงการดังกล่าว จนถึงปัจจุบันราคาขายแพะเนื้ออยู่ที่ 120 บาท ต่อกิโลกรัม ทำให้เกษตรกรหันมาสนใจเลี้ยงแพะกันอย่างกว้างขวาง” คุณธวัชชัย มากมี ปศุสัตว์อำเภอชัยบาดาล (โทร. (081) 365-8884) บอกเล่าถึงที่มาของตลาดเนื้อแพะที่ขายดี จังหวัดลพบุรีก็เป็นอีกหนึ่งในทำเลทองของการเลี้ยงแพะในพื้นที่ภาคกลาง นับตั้งแต่ปี 2554 จังหวัดลพบุรีได้พิจารณาอนุมัติงบประมาณของจังหวัดให้กับสำนักงานปศุสัตว์จังหวัดลพบุรี ดำเนินงานตามโครงการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนแบบบูรณาการ กิจกรรมส่งเสริมทดลองการเลี้ยงแพะเป็นสัตว์เศรษฐกิจให้กับเกษตรกรจำนวน 50 ราย โดยสนับสนุนแพะพ่อ-แม่พันธุ์ ให้กับเกษตรกรจำนวนดังกล่าว รายละ 8 ตัว (เพศผู้ 1 ตัว เพศเมีย 7 ตัว) ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาอาชีพการเลี้ยงแพะก็ได้รับความสนใจจากเกษตรกรในจังหวัดลพบุรี เพิ่มมากขึ้นเป็นลำดับ เฉพาะพื้นที่อำเภอชัยบาดาลเอง มีเกษตรกรรายย่อยสนใจเลี้ย
แมลงทอด ได้รับความนิยมบริโภคในตลาดบ้านเรามาก่อนหน้านี้พักใหญ่ แต่กระแสความนิยมดูเหมือนจะลดลง เมื่อเดินตามตลาดพบได้น้อยกว่าเมื่อก่อน ทั้งที่จริง เราไม่เคยรู้เลยว่า ปัจจุบัน แมลงทอด ยังคงได้รับความนิยมบริโภคอย่างต่อเนื่อง และแนวโน้มสูงมากขึ้น แต่เพราะความนิยมบริโภคกระจายออกไปตามจังหวัดต่างๆ ไม่ได้กระจุกตัวอยู่เพียงหัวเมืองใหญ่ๆ เท่านั้น แมลงทอด โดยเฉพาะ จิ้งหรีด ได้รับความนิยมบริโภค เนื่องจากเป็นอาหารที่ให้โปรตีนและไขมันสูง และได้รับการการันตีจากหลายหน่วยงานภาครัฐว่า เป็นแมลงที่ปลอดสารเคมี ยกเว้นเมื่อนำไปทอดแล้วใส่สารกันบูดหรือสารเพื่อรักษาสภาพอาหารเข้าไปก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ที่บ้านแสนตอ ตำบลบัวใหญ่ อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น ปัจจุบันจัดว่าเป็นแหล่งผลิตแมลง โดยเฉพาะจิ้งหรีด ที่ใหญ่เป็นอันดับต้นของประเทศ ที่ต้องเอ่ยเช่นนี้ เพราะก่อนหน้านี้จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นจังหวัดแรกที่เริ่มเลี้ยงและขยายพันธุ์แมลง จนเป็นที่รู้จักระดับประเทศ แต่วันนี้แหล่งผลิตที่เริ่มขึ้นก่อนแหล่งอื่นกลับลดจำนวนการผลิตลง และบ้านแสนตอแห่งนี้กลับมีพื้นที่การผลิตเพิ่มมากขึ้น และมีแนวโน้มการผลิตเพิ่มขึ้นอีก โดยตั้งเป้าผลิตส
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมาเศรษฐกิจได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมมาก ทำให้อาชีพทำการเกษตรต้องลดตัวลงเพื่อความอยู่รอดของเกษตรกร PJ. Farm Coat เป็นฟาร์มที่มีการเลี้ยงแพะเนื้อสายพันธุ์บอร์ และด้วยเส้นทางในการลงทุนที่มีไม่มากแต่ค่อยๆ ไต่ขึ้นจนพลิกผันสู้ชีวิตมาเป็นเจ้าของฟาร์มเลี้ยงแพะมาถึงทุกวันนี้ คุณประจบ วรินทรเวช บ้านเลขที่ 84 หมู่ที่ 6 ตำบลร่อนพิบูลย์ อำเภอร่อนพิบูลย์ จังหวัดนครศรีธรรมราช เล่าว่า เมื่อก่อนพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่มีการปลูกยางพาราและสวนปาล์มน้ำมัน วิถีชีวิตของคนในชุมชนหันมาทำเกษตรแบบผสมผสานโดยการเลี้ยงวัวเข้าไปด้วย สุดท้ายต้องเจอกับปัญหาพื้นที่ในการเลี้ยงที่ไม่เพียงพอ ทำให้ต้องหันมาศึกษาเรื่องแพะ ซึ่งใช้เวลาในการศึกษาพอสมควรก่อนที่จะซื้อแพะมาเลี้ยง ต่อมาในปี พ.ศ. 2544 ก็ซื้อแพะมา 2 ตัว เป็นเพศเมีย ทั้ง 2 ตัว อายุแค่ 4 เดือน มาปล่อยไว้ในสวนยางพาราเพื่อให้แพะได้เข้ามากินหญ้าเป็นอาหาร หลังจากนั้นอยู่ไม่นาน ก็ได้ซื้อแพะเพศผู้มาอีก 1 ตัว ซึ่งการตัดสินใจซื้อในครั้งนั้นก็เพื่อที่จะนำมาผสมพันธุ์กับตัวเมียที่เคยซื้อก่อนหน้านี้ ต่อมาก็ได้ผสมพันธุ์กันทั้ง 2 ตัว ผลปรากฏว่าการผสมพันธุ์ในครั้งน
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา สัตว์เศรษฐกิจอย่างแพะกำลังได้รับความนิยมมากขึ้น เพราะสามารถทำการตลาดทั้งเพาะพันธุ์และส่งตลาดเนื้อเพื่อบริโภค จึงทำให้หลายพื้นที่ของประเทศมีเกษตรกรให้ความสนใจแบ่งพื้นที่ที่เคยปลูกพืชเชิงเดี่ยว ได้มีการปรับเปลี่ยนพื้นที่มาทำการเลี้ยงเพาะแบบลดต้นทุน ทำให้มีผลกำไรและพัฒนาการเลี้ยงให้มีระบบมากขึ้นจนสามารถเป็นอาชีพที่ยั่งยืนได้ คุณสุรวัจน์ ยุพรภักดีโรจน์ ฟาร์มแพะยุพรภักดีโรจน์ ตั้งอยู่ที่ 153 หมู่ที่ 8 ตำบลบ้านพร้าว อำเภอบ้านนา จังหวัดนครนายก มีความสนใจในเรื่องของการเลี้ยงแพะอย่างตั้งใจมั่น โดยทำการตลาดทั้งแบบจำหน่ายเพื่อเป็นพ่อแม่พันธุ์และบางส่วนส่งตลาดเนื้อ ส่งผลให้เกิดรายได้หลายช่องทางและขยายตลาดออกไปจนมีผู้สนใจรายอื่นๆ เข้ามาศึกษาการเลี้ยงจากฟาร์มของเขาอย่างต่อเนื่อง คุณสุรวัจน์ เล่าที่มาที่ไปของการเลี้ยงแพะให้ฟังว่า ย้อนไปเมื่อ 7 ที่แล้ว ช่วงนั้นเป็นพนักงานจำหน่ายสินค้าทางการเกษตรและได้เริ่มปลูกพืชผักบริเวณบ้านอยู่บ้าง ต่อมาได้มีโอกาสไปเที่ยวงานต่างๆ เห็นคนที่มาออกบู๊ธภายในงานนำแพะมาป้อนอาหาร ทำให้เขาเห็นความน่ารักและสนใจที่อยากจะนำมาเลี้ยงรอบบริเวณบ้าน จึงได้นำม
จากสถานการณ์โรคระบาดการติดเชื้อไวรัส ลัมปี-สกิน (Lumpy skin disease) ที่ยังวิกฤตหนัก ทำให้โค-กระบือป่วยแล้วกว่า 85,000 ตัว เพื่อป้องกันการระบาดของโรคและป้องกันความเสียหายแก่เกษตรกรผู้เลี้ยงโค-กระบือทั่วประเทศ อ.ส.ค. จัดกิจกรรม “ดื่มนมทานเนื้อปลอดภัย ส่งกำลังใจให้เกษตรกร สู้ภัยโรคลัมปี สกิน ในโค-กระบือ” นางสาวมนัญญา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะผู้กำกับดูแลนโยบายองค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย (อ.ส.ค.) มีความห่วงใยต่อเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมและสหกรณ์โคนมที่ส่งน้ำนมดิบทั่วประเทศ 5,952 ราย มีจำนวนโครวม 174,658 ตัว ส่งน้ำนมดิบให้ อ.ส.ค. ประมาณ 874 ตัน ต่อวัน โดยพื้นที่ภาคกลางมีสหกรณ์โคนมที่ส่งน้ำนมดิบมากที่สุดคือ จำนวน 15 สหกรณ์ มีเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนม 2,380 ราย และจำนวนโคนม 65,863 ตัว จึงได้สั่งการให้ อ.ส.ค. เฝ้าระวังโรคในพื้นที่พร้อมติดตามสถานการณ์การแพร่ระบาดอย่างใกล้ชิดและให้รายงานสถานการณ์ต่อเนื่อง นอกจากนี้ รมช.มนัญญาได้ลงพื้นเป็นประธานจัดกิจกรรม “โครงการรณรงค์ป้องกันโรคลัมปี-สกิน” ณ ฟาร์มโคนมประสิทธิภาพสูง อ.ส.ค. มวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี พร้อมมอบสิ่งของ
ไก่ดำภูพาน เป็นไก่ที่มีการพัฒนาสายพันธุ์ขึ้น เพื่อให้เป็นไก่ที่ตอบโจทย์กับความต้องการของตลาด คือมีขนดำ เนื้อดำ หนังดำ มีหน้าแข้งดำ และกระดูกดำ ซึ่งความดำที่มีทั้งหมดในตัวไก่ดำได้ไปสอดคล้องกับความเชื่อที่มีกันมาว่า การได้กินไก่ดำเปรียบเสมือนได้กินยาอายุวัฒณะ ซึ่งมีงานวิจัยถึงสารสีดำที่อยู่ในตัวไก่นี้ว่า มีประโยชน์อย่างไร จึงได้ผลปรากฏว่าเป็นสารเมลานิน ที่สามารถช่วยต้านอนุมูลอิสระ ทำให้ชะลอความแก่ได้ และที่สำคัญเปรียบเสมือนเป็นอาหารที่ช่วยบำรุงร่างกาย จึงเป็นที่สนใจของผู้ที่รักสุขภาพกันเลยทีเดียว คุณอรุณ ขันโคกสูง อยู่บ้านเลขที่ 39 หมู่ที่ 4 ตำบลหมื่นไว อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา เป็นอีกหนึ่งเกษตรกรที่ได้เลี้ยงไก่ดำ จากมีแนวคิดเพื่อเลี้ยงไว้บริเวณบ้านเพื่อเก็บมูลสำหรับใส่ต้นมะนาว แต่กลับเป็นสิ่งที่ทำเป็นอาชีพเสริมสร้างรายได้แบบสบายๆ “ไก่ดำภูพาน ได้มาจากฝากคนรู้จักซื้อมาจากภูพาน เราก็เลยนำมาทดลองเลี้ยง ซึ่งอาหารที่ใช้เลี้ยง เป็นอาหารที่ซื้อได้ง่ายๆ จะเป็นพวกอาหารหมู เพราะพื้นที่แถวนี้มีโรงงานค่อนข้างมาก เวลาที่มีอาหารที่ผลิตมาตกเกรด ผมก็จะซื้อได้ในราคาที่ถูก เราก็ประหยัดต้นทุน พอเอามาให
หนูพุกปัจจุบันได้มีการเลี้ยงเพื่อเป็นการค้ามากขึ้น เพราะในธรรมชาตินับวันเริ่มมีน้อยเต็มที อันเกิดมาจากการขยายของเมืองใหญ่ และการทำเกษตรที่พึ่งสารเคมี ส่งผลให้สิ่งแวดล้อมถูกทำลาย จึงทำให้จำนวนหนูพุกในธรรมชาติ เริ่มมีปริมาณที่น้อยลงและไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้นิยมกิน ส่งผลให้มีเกษตรกรหลายรายเริ่มเห็นช่องทางการทำตลาดเพาะพันธุ์หนูนาสร้างรายได้ โครงการศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านผู้ใหญ่โทน ตั้งอยู่ที่ตำบลหนามแดง อำเภอเมือง จังหวัดฉะเชิงเทรา คุณเดชา ศรีโกศักดิ์ เป็นเจ้าของศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงแห่งนี้ ในผืนดินพระราชทานพื้นที่ปฏิรูปที่ดิน โดย ส.ป.ก. ได้รับพระราชทานทรัพย์สินส่วนพระองค์จากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เพื่อนำมาจัดสรรให้แก่เกษตรกรเช่าทำกิน ตั้งอยู่ในพื้นที่หมู่ที่ 1, 2 และ 3 เนื้อที่ทั้งสิ้นประมาณ 2,251 ไร่ ส.ป.ก. ได้ดำเนินการจัดที่ดินให้เกษตรกร ส่วนใหญ่เป็นผู้ครอบครองเดิมทำสัญญาเช่าที่ดินเพื่อทำการเกษตรและอยู่อาศัย ปัจจุบันรวมทั้งสิ้น 267 แปลง เนื้อที่ประมาณ 2,123 ไร่ โดยศูนย์เรียนรู้ฯ ได้มีการเพาะเลี้ยงหนูพุก เพื่อจำหน่ายในป
