พืชทำเงิน

จากพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของกำแพงเพชร ด้วยพื้นที่ปลูกมากกว่า 40,000 ไร่เมื่อสิบกว่าปีก่อน ปัจจุบันเริ่มถูกแทนที่ด้วยไร่อ้อยและมันสำปะหลัง ที่ทำให้พื้นที่ปลูกกล้วยไข่ของจังหวัดกำแพงเพชรในปี พ.ศ. 2566 เหลือเพียง 513 ไร่ มีเกษตรกรขึ้นทะเบียนเพียง 163 ราย และขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เพียง 75 รายเท่านั้น และส่วนใหญ่เป็นการปลูกแซมพืชอื่นๆ รายละ 1–2 ไร่ มีเกษตรกรที่ยังยึดเป็นอาชีพหลักเพียง 3-4 ราย สวนทางกับความต้องการที่สูงถึงปีละ 300 ตัน สาเหตุที่ทำให้เกษตรกรในกำแพงเพชรเลิกปลูกกล้วยไข่ เกิดจากการไม่มีลานรับซื้อกลาง ทำให้ถูกกดราคาจากพ่อค้าคนกลาง รวมถึงผลกระทบจากภัยธรรมชาติ ในปี พ.ศ. 2556 ทีมวิจัยากมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร นำโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วิษณุ บัวเทศ จึงเข้าไปทำงานร่วมกับเกษตรกรผู้ปลูกกล้วยไข่ จำนวน 20 ราย เพื่อปรับวิถีการปลูก เพิ่มคุณภาพการดูแล การจัดการแปลงปลูกและการปรับดินให้มีคุณภาพที่ดีขึ้น รวมถึงระบบการให้ปุ๋ยและธาตุอาหารเสริมตามช่วงอายุเวลาการเจริญเติบโตของกล้วยไข่ เพื่อลดต้นทุนการปลูก เพิ่มมูลค่า ที่สำคัญคือสามารถทำให้กล้วยไข่ที่ผลิตได้มีน้ำหนักเพิ่มจากเครือล

ข้าวกล้อง (brown rice) คือเมล็ดข้าวที่กะเทาะเปลือกออกโดยไม่ได้มีการขัด มีจมูกข้าวหรือคัพภะ (embryo) และเยื่อรำติดอยู่ ซึ่งเป็นส่วนที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย โดยคัพภะอุดมไปด้วย โปรตีน วิตามิน ไขมัน แร่ธาตุ และกรดอะมิโนที่สำคัญ รวมทั้งมีเยื่อหุ้มเมล็ดที่มีเส้นใยอาหารสูง มหัศจรรย์แห่งข้าวสี ข้าวกล้องจะมีสีสันแตกต่างกันตั้งแต่ ครีม แดง น้ำตาลเข้ม และม่วงเข้มถึงเกือบดำ สีของข้าวกล้องที่ปรากฏในเมล็ดข้าวจะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับสารเม็ดสีที่อยู่ในชั้นเยื่อหุ้มผล และเยื่อหุ้มเมล็ดของเมล็ดข้าว ถึงแม้ว่าข้าวจะมีสีสันตามลักษณะของพันธุ์ข้าว แต่ส่วนใหญ่สีของแป้งที่อยู่ภายในจะมีสีขาวเกือบทั้งหมด ด้วยคุณลักษณะดังกล่าวจึงส่งผลให้ข้าวกล้องมีคุณค่าสารอาหารทางโภชนาการแตกต่างกันตามสีที่ปรากฏบนเมล็ดข้าวในแต่ละพันธุ์ คุณค่าทางโภชนาการ คุณค่าสารอาหารทางโภชนาการในข้าวสีต่างๆ 1. กลุ่มข้าวสีดำ/ม่วงเข้ม…ราชาแห่งการต้านอนุมูลอิสระ  พันธุ์ข้าว : ข้าวเหนียวดำพันธุ์ลืมผัว ข้าวเหนียวดำซ่อไม้ไผ่ 49 ข้าวเหนียวดำหอมภูเขียว ข้าวเหนียวดำหม้อ ข้าวไรซ์เบอร์รี ข้าวเจ้าก่ำ ข้าวสีนิล ข้าวหอมนิล ข้าวเหนียวกัญญา เป็นต้น ลักษณะเด

อาชีพเกษตรเป็นอาชีพที่ทุกคนรู้ดีว่าเหนื่อย หนัก ต้องสู้กับแดดและฝน แต่ถึงอย่างไรแล้วก็ยังมีคนที่คิดอยากจะออกจากงานประจำมาทำเกษตร รวมถึงคนที่คิดอยากจะทำเกษตรเป็นอาชีพเสริมอยู่ทุกวัน ซึ่งถ้าหากลองกลับมาคิดดีๆ นั้นบางทีสิ่งเหล่านี้อาจจะเป็นตัวบ่งบอกได้ว่า ในบางครั้งถึงจะต้องเจอกับงานที่หนักและเหนื่อย แต่ถ้าทำแล้วมีความสุข ทั้งความหนักและเหนื่อยที่ว่ามานี้ก็อาจจะจางหายเองก็ได้ คุณอริสา พงษ์เผือก หรือ พี่ก้อย ข้าราชการสาว ใช้วันว่างกลับมาพัฒนาอาชีพเดิมของพ่อแม่ ต่อยอดการตลาดให้มีรายได้เพิ่มขึ้น จากเดิมเฉลี่ยเดือนไม่ต่ำกว่า 30,000 บาท หรือถ้าอยู่ในช่วงที่พีกที่สุดยอดขายพุ่งไปจนถึงหลักแสนบาท ที่มีจุดเริ่มต้นมาจากสวนผสมผสานของพ่อกับแม่ ปลูกพืชผักไม้ผลไว้หลากหลายชนิด มีพืชหลักสร้างรายได้คือ มะนาวและกล้วยหอมทอง ที่เมื่อหลังฤดูการเก็บเกี่ยวที่สวนก็จะทำการตัดแต่งหน่อกล้วยที่เกินความจำเป็นทิ้ง ก็เกิดเป็นความเสียดาย จึงได้กลายเป็นมาช่องทางการตลาด จากเดิมที่ขายเพียงแต่กล้วยเป็นหวี ก็ได้เพิ่มช่องทางสร้างรายได้จากการขายหน่อกล้วยเสริมเข้ามาอีกช่องทางหนึ่ง เทคนิคการเริ่มต้นหาตลาดของแม่ค้ามือใหม่ พี่ก้อย

“งา” เป็นพืชล้มลุก ผลเป็นฝัก มีเมล็ดเล็กๆ สีขาวหรือสีดำ งาเป็นพืชที่ปลูกอย่างแพร่หลายในภูมิเอเชียและตะวันออกกลาง เมล็ดใช้เป็นอาหาร เครื่องเทศ และใช้น้ำมันงาดำเป็นพืชสมุนไพรรักษาโรค เมืองไทยมีพื้นที่ปลูกงาประมาณปีละ 80,000-120,000 ไร่ ให้ผลผลิตปีละ 6,000-8,000 ตัน ผลผลิตที่ได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาดในประเทศ เนื่องจากกระแสรักสุขภาพทำให้งาเป็นสินค้าขายดี เป็นที่ต้องการตลาดเพิ่มมากขึ้น “งา” ปลูกได้ทั่วไทย “งา” มีทั้งงาขาว งาดำ งาแดง งาม้อน เป็นพืชที่ปลูกขึ้นง่าย ลงทุนน้อย ทนต่อสภาพความแห้งแล้งได้ดี ปัจจุบันเมืองไทยสามารถปลูกงาได้ทั่วประเทศ เกษตรกรนิยมปลูกงาในพื้นที่นาก่อนการปลูกข้าว ช่วงต้นฤดูฝน ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์-เมษายน และเก็บเกี่ยวผลผลิตช่วงปลายเดือนเมษายน-มิถุนายน ทุกวันนี้เกษตรกรนิยมปลูกงาช่วงต้นฤดูฝน ประมาณร้อยละ 70 ของพื้นที่ปลูกงาทั้งประเทศ แหล่งใหญ่ของปลูกงาต้นฤดูฝน ได้แก่ จังหวัดอุบลราชธานี ศรีสะเกษ บุรีรัมย์ สุรินทร์ นครราชสีมา สระบุรี ลพบุรี นครสวรรค์ เพชรบูรณ์ สุโขทัย ลำพูน น่าน และสุราษฎร์ธานี ส่วนเกษตรกรในพื้นที่ จังหวัดกาญจนบุรี พิษณุโลก สุพรรณบุรี เพชรบูรณ์ อุต

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เดินหน้าขับเคลื่อนการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันภาคเกษตร ตามแผนปฏิบัติราชการของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566-2570) โดยมุ่งส่งเสริมและสนับสนุนการผลิต การแปรรูป และการพัฒนาผลิตภัณฑ์จากฐานเกษตรกรรมและฐานทรัพยากรชีวภาพ เพื่อเชื่อมโยงสู่ภาคอุตสาหกรรมต่อเนื่อง รวมทั้งส่งเสริมการปลูกพืชสมุนไพรให้เป็นพืชเศรษฐกิจตามความเหมาะสมของพื้นที่ นับเป็นโอกาสสำคัญในการสร้างรายได้ของกลุ่มเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน ซึ่งถือว่าเป็นผู้ผลิตที่สำคัญภายในประเทศ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรที่ 12 นครสวรรค์ (สศท.12) สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ได้ลงพื้นที่ติดตามกลุ่มแปลงใหญ่ตะไคร้บ้านวงฆ้อง หมู่ที่ 11 ตำบลลานกระบือ อำเภอลานกระบือ จังหวัดกำแพงเพชร เพื่อศึกษาแนวทางการขับเคลื่อนและการพัฒนาแปลงใหญ่สมุนไพร ซึ่งนับเป็นตัวอย่างความสำเร็จของการรวมกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกพืชสมุนไพรที่เข้มแข็ง ภายใต้การสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐตลอดจนสถาบันการศึกษาในพื้นที่ โดยมีสำนักงานเกษตรจังหวัดกำแพงเพชรให้การส่งเสริมและผลักดันอย่างต่อเนื่อง ทำให้กลุ่มมีการพัฒนาการผลิตตะไคร้และพืชสมุนไพรอื่นๆ ที่ได้รับการรับร

รู้หรือไม่ว่า ถั่วพู มีชื่อเรียกภาษถิ่นอื่นๆ ว่า ถั่วพูใหญ่ ถั่วพูตะขาบ ถั่วพูจีน เป็นต้น ถั่วพูถือว่าเป็นพืชชนิดหนึ่งที่ขาดไม่ได้เลยสำหรับการรับประทานคู่กับน้ำพริก และยังนำไปดัดแปลงเป็นเมนูต่างๆ ได้อีกด้วย ฝักอ่อนถั่วพูที่รับประทานกันอยู่ทุกวันนี้ 100 กรัม สามารถให้พลังงานได้ 19 กิโลแคลอรี ถั่วพูถือว่าเป็นพืชที่มีประโยชน์ ทำให้การดูดซึมแคลเซียมเป็นไปได้ด้วยดี และถั่วพูนั้นอุดมไปด้วยคุณประโยชน์มากมาย ประกอบไปด้วย วิตามินเอ วิตามินบี วิตามินซี ธาตุแคลเซียม ธาตุเหล็ก และธาตุฟอสฟอรัส ดั่งเช่น คุณวันเพ็ญ แก่นทองหล่อ หนุ่มเมืองบุรีรัมย์ อำเภอหนองกี่ เติบโตมาในครอบครัวชาวนา ฐานะทางบ้านไม่ค่อยดีนัก คุณวันเพ็ญจึงต้องเป็นแรงเสริมช่วยพ่อแม่ทำนาและรับจ้างทั่วไปตั้งแต่วัยเด็ก เนื่องจากทางบ้านไม่มีกำลังมากพอที่จะส่งเสียให้คุณวันเพ็ญได้เรียนหนังสือ อาชีพของคุณวันเพ็ญจึงไม่มีให้เลือกมากนัก ทำให้คุณวันเพ็ญตัดสินใจยึดอาชีพการทำนามาตลอด แต่ก็ต้องยอมรับว่าอาชีพการทำนามีรายได้ที่ไม่มากและไม่แน่นอน บ่อยครั้งที่ครอบครัวของคุณวันเพ็ญขาดทุน เมื่อหมดฤดูการทำนา คุณวันเพ็ญก็ถูกเพื่อนชักชวนให้มารับจ้างถอนมันที่อำ

ทุกวันนี้ ทั่วโลกกำลังปรับตัวเข้าสู่ระบบ “เศรษฐกิจสีเขียว” ที่มีคาร์บอนต่ำ ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และครอบคลุมทุกภาคส่วนทางสังคม ได้แก่ การใช้ “พลังงานสะอาด” จากพลังงานแสงอาทิตย์หรือลม การใช้ยานยนต์ไฟฟ้า (EV ) การนำวัสดุกลับมารีไซเคิลและลดขยะใน “เศรษฐกิจหมุนเวียน” เป็นต้น ส่วนเศรษฐกิจสีเขียวในภาคเกษตรกรรมเน้นการทำเกษตรที่สร้างรายได้พร้อมกับดูแลสิ่งแวดล้อมโดยใช้ทรัพยากรให้น้อยที่สุดและเกิดประโยชน์สูงสุด ได้แก่ “การเกษตรแม่นยำ” ใช้นวัตกรรมปุ๋ยละลายช้าควบคุมการปลดปล่อยธาตุอาหาร ใช้เทคโนโลยีโดรนเพื่อลดการใช้สารเคมี “เพิ่มมูลค่าขยะทางการเกษตร” เช่น นำฟางข้าว ซังข้าวโพดแปรรูปเป็นพลังงานหรือสินค้ามูลค่าสูง เน้นการทำเกษตรยั่งยืน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก วัดผลคาร์บอนฟุตพรินต์ การฟื้นฟูดินและน้ำ ใช้นวัตกรรมสารชีวภัณฑ์หรือจุลินทรีย์ ทดแทนสารเคมีกำจัดศัตรูพืชและปุ๋ยเคมี ฯลฯ “นาข้าว” อนาคตใหม่ของเศรษฐกิจสีเขียว การทำนาข้าวแบบเดิม ที่มีน้ำขังตลอดฤดูปลูก เกิดก๊าซมีเทน หนึ่งในสาเหตุของภาวะโลกร้อน กรมการข้าวจึงส่งเสริมการทำนา “เปียกสลับแห้ง” ลดการใช้น้ำ ลดการปล่อยก๊าซมี